Luận án tiến sĩ: Kết quả điều trị viêm thận bể thận cấp tắc nghẽn do sỏi niệu quản tại Đại học Y Dược Huế

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y - DƯỢC LÊ ĐÌNH ĐẠM NGHIÊN CỨU KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ VIÊM THẬN BỂ THẬN CẤP TẮC NGHẼN DO SỎI NIỆU QUẢN LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HUẾ - 2021 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y - DƯỢC LÊ ĐÌNH ĐẠM NGHIÊN CỨU KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ VIÊM THẬN BỂ THẬN CẤP TẮC NGHẼN DO SỎI NIỆU QUẢN Ngành: NGOẠI KHOA Mã số: 9720104 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. NGUYỄN KHOA HÙNG PGS. NGUYỄN TRƯỜNG AN HUẾ - 2021 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lời Cảm Ơn Trải qua những năm tháng học tập, làm việc và nghiên cứu tại Trường Đại học Y Dược - Huế, Đại học Huế, tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắc đến: Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo Sau Đại học Trường Đại học Y Dược Huế. Ban Giám đốc Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế.

Ban Chủ nhiệm, cùng quý thầy cô giáo Bộ môn Ngoại, Trường Đại học Y Dược Huế đã luôn tạo mọi điều kiện, ủng hộ hỗ trợ tôi trong quá trình học tập và làm việc. Đặc biệt, tôi xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và kính trọng đến Thầy PGS. Nguyễn Khoa Hùng và Thầy PGS. Nguyễn Trường An, những người thầy đã tận tình dạy dỗ, dìu dắt giúp đỡ tôi trong những tháng ngày học tập và nghiên cứu để hoàn thành luận án này.

Tôi xin cảm ơn quý đồng nghiệp, tập thể các Bác sĩ, nhân viên và bệnh nhân tại Khoa Ngoại Tiết niệu – Thần kinh và các Khoa phòng khác, Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế đã ủng hộ tôi trong suốt quá trình học tập, làm việc và nghiên cứu. Con xin được bày tỏ lòng biết ơn Cha, Mẹ - những đấng sinh thành đã nuôi dưỡng con nên người, là nguồn động lực và chỗ dựa tinh thần lớn nhất của con. Thương yêu gửi đến vợ và các con đã luôn ở bên tôi trong những năm tháng khó khăn nhất cũng như khi hạnh phúc. Xin cảm ơn anh chị em, bạn bè, người thân đã động viên, giúp đỡ cho tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận án này.

Xin tri ân với những tình cảm sâu sắc nhất. Thừa Thiên Huế, tháng 03 năm 2022 LÊ ĐÌNH ĐẠM LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả trong luận án này là trung thực, chính xác và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nào khác. Tác giả luận án LÊ ĐÌNH ĐẠM LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHỮ VIẾT TẮT Tiếng Việt BC : Bạch cầu BN : Bệnh nhân CLS : Cận lâm sàng CLVT : Cắt lớp vi tính CS : Cộng sự ĐLC : Độ lệch chuẩn ĐTĐ : Đái tháo đường HA : Huyết áp KTC : Khoảng tin cậy LS : Lâm sàng MLCT : Mức lọc cầu thận NK : Nhiễm khuẩn SKN : Sốc nhiễm khuẩn TB : Trung Bình TC : Tiểu cầu TH : Trường hợp THA : Tăng huyết áp VK : Vi khuẩn VT : Vi trường VTBT : Viêm thận bể thận LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tiếng Anh AUC : Area Under the Curve (diện tích dưới đường cong) BMI : Body Mass index (chỉ số khối cơ thể) CPU : Colony forming unit (Đơn vị hình thành khuẩn lạc) CRP : C-Reactive Protein (protein phản ứng C) DIC : Disseminated intravascular coagulation.

(Đông máu rải rác trong lòng mạch) HR : Hazard ratio (Tỷ số rủi ro) ICU : Intensive Care Unit (Đơn vị chăm sóc tích cực) IL : Interleukin OR : Odds ratio (Tỷ số chênh) PCT : Procalcitonin ROC : Receiver Operating Characteristic RR : Risk ratio (Tỷ số nguy cơ) SIRS : Systemic Inflammatory Response Syndrome (Hội chứng đáp ứng viêm toàn thân) TNT : Tumor necrosis factor UPEC : Uropathogenic Escherichia coli (E. coli gây bệnh đường tiết niệu) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. Sơ lược lịch sử nghiên cứu về viêm thận bể thận cấp tính. Dịch tễ học viêm thận bể thận cấp tính.

Nguyên nhân gây bệnh viêm thận bể thận cấp tính. Giải phẫu vi thể và sinh lý hệ tiết niệu. Sinh lý bệnh học viêm thận bể thận cấp tính. Chẩn đoán viêm thận bể thận cấp tính tắc nghẽn do sỏi niệu quản.

Điều trị viêm thận bể thận cấp tính tắc nghẽn do sỏi niệu quản. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Đạo đức nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng. Kết quả điều trị viêm thận bể thận cấp tính tắc nghẽn do sỏi niệu quản.

Các yếu tố tiên đoán nguy cơ sốc nhiễm khuẩn trong viêm thận bể thận cấp tính tắc nghẽn do sỏi. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của bệnh nhân viêm thận bể thận cấp tính tắc nghẽn do sỏi niệu quản. Kết quả điều trị viêm thận bể thận cấp tính tắc nghẽn do sỏi niệu quản. Các yếu tố tiên đoán nguy cơ sốc nhiễm khuẩn trong viêm thận bể thận cấp tính tắc nghẽn do sỏi.

134 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Các nguyên nhân gây nhiễm khuẩn đường tiết niệu. Phân bố theo tuổi. Tiền sử các bệnh lý liên quan.

Dấu hiệu sinh tồn. Triệu chứng lâm sàng khi thăm khám. Mức độ ứ nước của thận bên bị tắc nghẽn. Vị trí sỏi niệu quản gây tắc nghẽn.

Số lượng sỏi gây tắc nghẽn. Sỏi thận kèm theo. Đặc điểm liên quan đến thận bên tắc nghẽn trên phim cắt lớp vi tính. Các thông số sinh hoá máu.

Kết quả cấy máu. Bạch cầu và nitrite niệu. Kết quả cấy nước tiểu phía dưới tắc nghẽn. Kết quả cấy nước tiểu phía trên tắc nghẽn.

Liên quan kết quả cấy nước tiểu phía trên và dưới tắc nghẽn. Vi khuẩn phân lập được từ cấy nước tiểu phía trên và dưới tắc nghẽn. Hội chứng đáp ứng viêm toàn thân. Nhiễm khuẩn huyết và sốc nhiễm khuẩn.

Phương pháp dẫn lưu tắc nghẽn đường tiết niệu trên. Các loại kháng sinh kinh nghiệm sử dụng trong điều trị ban đầu. Sự phù hợp của kháng sinh kinh nghiệm với kháng sinh đồ. Dấu hiệu sinh tồn trước và sau điều trị (ngày thứ 1 và ngày thứ 3).

Triệu chứng lâm sàng sau điều trị tại thời điểm ngày thứ 1 và thứ 3. Kết quả điều trị sau 3 ngày. So sánh kết quả cận lâm sàng lúc nhập viện và sau điều trị ngày thứ 1 85 Bảng 3. So sánh kết quả cận lâm sàng lúc nhập viện và sau điều trị ngày thứ 3 86 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

So sánh kết quả cận lâm sàng sau điều trị ngày thứ 1 và thứ 3. So sánh kết quả cận lâm sàng lúc nhập viện, sau điều trị ngày thứ 1 và thứ 3. So sánh kết quả cấy nước tiểu trước và sau điều trị. Thời gian nằm viện.

Giá trị procalcitonin huyết thanh trong tiên đoán sốc nhiễm khuẩn. Giá trị mức lọc cầu thận trong chẩn đoán sốc nhiễm khuẩn. Nồng độ ure huyết thanh trong tiên đoán sốc nhiễm khuẩn. Giá trị bạch cầu máu trong tiên đoán sốc nhiễm khuẩn.

Giá trị CRP trong chẩn đoán sốc nhiễm khuẩn. Giá trị albumin huyết thanh trong tiên đoán sốc nhiễm khuẩn. So sánh giá trị tiên đoán của bạch cầu máu, CRP và procalcitonin trong sốc nhiễm khuẩn. Mối liên quan giữa các đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu và sốc nhiễm khuẩn.

Liên quan giữa bạch cầu niệu, nitrit niệu, cấy nước tiểu và sốc nhiễm khuẩn. Liên quan giữa các đặc điểm của sỏi niệu quản gây tắc nghẽn và sốc nhiễm khuẩn. Mối liên quan giữa kết quả sinh hoá máu và sốc nhiễm khuẩn. Mối liên quan giữa thời gian từ xuất hiện triệu chứng đến khi dẫn lưu, thời gian thực hiện dẫn lưu, thời gian nằm viện và sốc nhiễm khuẩn.

Mô hình hồi quy logistic đơn biến giữa các yếu tố nguy cơ và sốc nhiễm khuẩn. Mô hình hồi quy logistic đa biến giữa các yếu tố nguy cơ và sốc nhiễm khuẩn. Albumin là yếu tố tiên đoán nguy cơ sốc nhiễm khuẩn trong một số nghiên cứu khác nhau dựa trên phân tích hồi quy đa biến. Procalcitonin là yếu tố tiên đoán nguy cơ sốc nhiễm khuẩn trong một số nghiên cứu khác nhau dựa trên phân tích hồi quy đa biến.

133 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 1. Các nguyên nhân gây nhiễm khuẩn đường tiết niệu đơn thuần và phức tạp. Hoạt động điều khiển thần kinh pha chứa đựng và pha bài xuất. Hình ảnh dày thành bể thận trong VTBT.

Hình ảnh sỏi niệu quản đoạn 1/3 trên kèm theo thận ứ nước. Hình ảnh phù nhu mô thận do viêm. Hình ảnh VTBT cấp tính trên phim chụp cắt lớp vi tính ở thì nhu mô sau khi tiêm thuốc cản quang. Cấu trúc hóa học của procalcitonin.

Sơ đồ điều hòa bài tiết PCT ở điều kiện sinh lý và bệnh lý. Đầu trên thông JJ ở trong đài thận trên. Đầu dưới thông JJ vượt đường giữa bàng quang. Đầu dưới ống thông JJ không cuộn tròn hết.

Ống thông JJ di chuyển về đầu gần niệu quản phía thận. Ống thông JJ di chuyển về đầu xa niệu quản đi vào bàng quang. Ống thông niệu quản JJ vôi hóa trên phim hệ tiết niệu không chuẩn bị và nội soi bàng quang. Dụng cụ nội soi bàng quang.

Dây dẫn đường Terumo. Ống thông niệu quản. Tư thế sản khoa. Sỏi niệu quản trên phim X Quang.

Sỏi niệu quản trên phim CLVT. Lỗ niệu quản bên Phải. Đặt dây dẫn đường vào niệu quản. 54 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Đưa dây dẫn đường vượt qua viên sỏi dưới kiểm soát của màn hình tăng sáng. Đặt ống thông niệu quản lên phía trên tắc nghẽn để lấy nước tiểu cấy. Ống thông niệu quản JJ được đặt qua viên sỏi niệu quản. Dụng cụ chọc và tạo đường hầm dẫn lưu thận qua da.

Tư thế bệnh nhân nằm sấp. Sỏi niệu quản trên phim X Quang. Sỏi niệu quản trên phim CLVT. Siêu âm chọn vị trí vào đài thận.

Nước tiểu chảy ra từ hệ thống đài bể thận. Lấy nước tiểu từ hệ thống đài bể thận để cấy. Bơm thuốc cản quang vào hệ thống đài bể thận. Luồn dây dẫn ái nước vào hệ thống đài bể thận .