Đánh giá chức năng thất trái siêu âm mô cơ tim THA nguyên phát - Luận án TS
Đánh giá chức năng thất trái siêu âm mô cơ tim ở bệnh nhân THA nguyên phát bằng siêu âm tim.
Năm xuất bản
Số trang
198
Thời gian đọc
30 phút
Lượt xem
0
Lượt tải
0
Phí lưu trữ
50 Point
Tổng quan nhanh
- Chủ đề:
- Đánh giá chức năng thất trái: vai trò siêu âm mô cơ tim
- Số trang:
- 198 trang
- Trường:
- Đại học Y Dược Huế
- Chuyên ngành:
- Nội Tim Mạch
- Tác giả:
- Nguyễn Thị Diễm
- Năm:
- 2017
Tóm tắt nội dung luận án
I.Đánh giá chức năng thất trái vai trò siêu âm mô cơ tim
Việc đánh giá chức năng thất trái là một bước then chốt trong chẩn đoán, theo dõi bệnh lý tim mạch. Phát hiện sớm các bất thường giúp cải thiện kết quả điều trị. Phương pháp siêu âm tim truyền thống đôi khi không đủ nhạy bén để phát hiện các rối loạn chức năng dưới lâm sàng. Luận án này tập trung vào kỹ thuật siêu âm đánh dấu mô cơ tim, một công cụ chẩn đoán hiện đại. Kỹ thuật này cung cấp các chỉ số định lượng chính xác về biến dạng cơ tim. Nó giúp đánh giá chức năng tâm thu và tâm trương thất trái một cách chi tiết. Nghiên cứu này đặc biệt khảo sát đối tượng bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát, nhóm có nguy cơ cao phát triển các biến chứng tim mạch. Mục tiêu là làm rõ vai trò của siêu âm đánh dấu mô cơ tim trong việc phát hiện sớm rối loạn chức năng thất trái, từ đó hỗ trợ công tác sàng lọc và quản lý bệnh nhân hiệu quả hơn.
1.1. Tầm quan trọng đánh giá chức năng thất trái
Đánh giá chức năng thất trái là yếu tố tiên lượng quan trọng. Nó liên quan đến nguy cơ biến cố tim mạch. Phát hiện sớm các rối loạn chức năng tim là cực kỳ cần thiết. Điều này giúp can thiệp kịp thời. Các phương pháp đánh giá chức năng thất trái truyền thống có thể có hạn chế. Chúng có thể bỏ sót những thay đổi nhỏ, tinh vi. Cần công cụ chẩn đoán nhạy hơn để theo dõi bệnh nhân. Bệnh nhân có nguy cơ cao cần được theo dõi sát sao. Chức năng thất trái bình thường giả tạo có thể che giấu tổn thương cơ tim sớm.
1.2. Giới thiệu kỹ thuật siêu âm đánh dấu mô cơ tim
Siêu âm đánh dấu mô cơ tim là kỹ thuật tiên tiến. Nó đánh giá biến dạng cơ tim chính xác. Phương pháp này phân tích chuyển động của các 'dấu' trong mô cơ tim. Kết quả thu được là các chỉ số biến dạng như GLS, GCS, GRS. Các chỉ số này phản ánh chức năng tâm thu và tâm trương thất trái. Kỹ thuật cung cấp thông tin chi tiết về sự co bóp. Nó giúp phát hiện rối loạn chức năng thất trái dưới lâm sàng. Phương pháp không xâm lấn, an toàn cho bệnh nhân. Công nghệ này tăng cường khả năng chẩn đoán sớm.
1.3. Mục tiêu nghiên cứu chính yếu của luận án
Luận án tập trung nghiên cứu chức năng thất trái. Mục tiêu là đánh giá bằng siêu âm đánh dấu mô cơ tim. Đối tượng nghiên cứu là bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát. Luận án xác định các đặc điểm biến dạng cơ tim. Nó tìm kiếm mối liên hệ giữa các thông số này. Mối liên hệ với tuổi, tần số tim và yếu tố nguy cơ. Nghiên cứu cũng khảo sát tỷ lệ rối loạn chức năng thất trái. Dữ liệu này đóng góp vào chẩn đoán sớm, quản lý hiệu quả. Mục tiêu cuối cùng là cải thiện tiên lượng cho bệnh nhân THA.
II.Tăng huyết áp nguyên phát ảnh hưởng chức năng thất trái
Tăng huyết áp nguyên phát là một tình trạng phổ biến, gây ra nhiều biến đổi tim mạch nguy hiểm. Huyết áp cao kéo dài buộc tim phải làm việc nhiều hơn, dẫn đến những thay đổi cấu trúc và chức năng. Các thay đổi này có thể bắt đầu từ rất sớm, thường không có triệu chứng rõ ràng. Siêu âm đánh dấu mô cơ tim trở thành công cụ đắc lực để phát hiện những biểu hiện sớm của rối loạn chức năng thất trái. Hiểu rõ tác động của tăng huyết áp nguyên phát lên tim giúp các nhà lâm sàng đưa ra chiến lược điều trị và quản lý phù hợp, ngăn ngừa tiến triển bệnh thành suy tim hoặc các biến cố tim mạch nghiêm trọng khác.
2.1. Định nghĩa và phân loại tăng huyết áp nguyên phát
Tăng huyết áp nguyên phát là tình trạng huyết áp cao kéo dài. Nguyên nhân cụ thể thường không rõ ràng. Bệnh chiếm đa số các trường hợp tăng huyết áp. Phân loại THA dựa trên mức độ huyết áp. Có nhiều yếu tố nguy cơ liên quan. Các yếu tố này bao gồm tuổi tác, lối sống, di truyền. Việc chẩn đoán và phân loại chính xác rất quan trọng. Nó định hướng chiến lược điều trị. Bệnh nhân cần được kiểm tra định kỳ. Mục tiêu là kiểm soát huyết áp hiệu quả. Kiểm soát tốt huyết áp giảm nguy cơ biến chứng.
2.2. Biến đổi tim mạch do tăng huyết áp mãn tính
Tăng huyết áp gây ra nhiều biến đổi tim mạch. Tim phải làm việc vất vả hơn. Điều này dẫn đến phì đại thất trái. Phì đại là cơ chế bù trừ ban đầu. Sau đó, nó có thể dẫn đến suy tim. Sơ vữa động mạch cũng là biến chứng phổ biến. Huyết áp cao làm tổn thương thành mạch. Các cơ quan đích khác cũng bị ảnh hưởng. Bao gồm thận, não và mắt. Phát hiện sớm biến đổi tim mạch rất quan trọng. Nó giúp ngăn ngừa các biến cố nghiêm trọng. Biến chứng mãn tính ảnh hưởng nặng nề đến chất lượng sống.
2.3. Rối loạn chức năng thất trái biểu hiện sớm
Rối loạn chức năng thất trái là một biểu hiện sớm. Nó thường xuất hiện trước khi có triệu chứng lâm sàng. Điều này đặc biệt đúng với chức năng tâm trương. Sau đó, chức năng tâm thu cũng bị ảnh hưởng. Siêu âm đánh dấu mô cơ tim có thể phát hiện các thay đổi tinh vi. Các thay đổi này liên quan đến biến dạng cơ tim. Phát hiện sớm rối loạn chức năng giúp can thiệp kịp thời. Nó có thể ngăn chặn tiến triển bệnh. Sàng lọc định kỳ là cần thiết cho bệnh nhân THA. Chẩn đoán sớm giúp tối ưu hóa điều trị.
III.Phương pháp siêu âm đánh dấu mô cơ tim kỹ thuật hiện đại
Siêu âm đánh dấu mô cơ tim là một đột phá trong chẩn đoán hình ảnh tim mạch. Kỹ thuật này đã khắc phục nhiều hạn chế của siêu âm tim truyền thống, đặc biệt trong việc đánh giá chức năng cơ tim một cách định lượng và khách quan. Với khả năng theo dõi chuyển động của các điểm ảnh trong mô cơ tim, nó cung cấp các chỉ số biến dạng chi tiết, phản ánh chính xác tình trạng co bóp của tim. Việc áp dụng phương pháp này mở ra cánh cửa mới trong việc phát hiện sớm các rối loạn chức năng thất trái, ngay cả khi các chỉ số chức năng kinh điển vẫn còn trong giới hạn bình thường, từ đó hỗ trợ quyết định lâm sàng kịp thời và hiệu quả.
3.1. Nguyên lý hoạt động siêu âm đánh dấu mô cơ tim
Siêu âm đánh dấu mô cơ tim dựa trên việc theo dõi các 'speckle'. Các speckle là các đốm sáng đặc trưng trong ảnh siêu âm. Chúng phản ánh các điểm trong mô cơ tim. Phần mềm siêu âm theo dõi chuyển động của các speckle này. Từ đó, tính toán mức độ biến dạng của cơ tim. Kỹ thuật này không phụ thuộc vào góc khảo sát. Nó mang lại độ chính xác cao hơn. Nguyên lý này giúp định lượng chức năng cơ tim một cách khách quan. Nó cung cấp dữ liệu đáng tin cậy cho chẩn đoán.
3.2. Các thông số biến dạng cơ tim quan trọng GLS GCS
Các thông số biến dạng cơ tim chủ yếu bao gồm GLS, GCS và GRS. GLS là biến dạng toàn bộ theo trục dọc. Nó phản ánh sự co rút của cơ tim theo chiều dài. GCS là biến dạng toàn bộ theo chu vi. Nó đo sự co thắt theo chiều ngang của thất trái. GRS là biến dạng theo trục xuyên tâm. Mỗi thông số cung cấp thông tin khác nhau. GLS thường được xem là chỉ số nhạy nhất. Các chỉ số này giúp định lượng rối loạn chức năng. Chúng hữu ích trong chẩn đoán sớm bệnh lý tim mạch. Các giá trị này hỗ trợ đánh giá toàn diện.
3.3. Ưu điểm siêu âm mô cơ tim so với phương pháp kinh điển
Siêu âm đánh dấu mô cơ tim có nhiều ưu điểm. Nó nhạy hơn trong phát hiện rối loạn chức năng thất trái. Đặc biệt là rối loạn chức năng dưới lâm sàng. Phương pháp không bị ảnh hưởng bởi góc khảo sát. Điều này cải thiện độ tin cậy của kết quả. Nó cung cấp thông tin định lượng chi tiết. Các phương pháp kinh điển như phân suất tống máu (EF) có thể bình thường. Trong khi đó, biến dạng cơ tim đã bất thường. Kỹ thuật này giúp phát hiện sớm, tối ưu hóa điều trị. Nó cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn về sức khỏe tim mạch.
IV.Kết quả nghiên cứu chức năng thất trái ở bệnh nhân THA
Nghiên cứu đã cung cấp những kết quả quan trọng về chức năng thất trái ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát. Bằng cách sử dụng siêu âm đánh dấu mô cơ tim, các nhà nghiên cứu đã định lượng được các thông số biến dạng cơ tim như GLS, GCS, GRS. Những chỉ số này cho thấy sự khác biệt đáng kể so với người bình thường, phản ánh rối loạn chức năng thất trái sớm, ngay cả khi các chỉ số siêu âm tim kinh điển còn trong giới hạn bình thường. Tỷ lệ phát hiện rối loạn chức năng thất trái ở nhóm bệnh nhân này cao, nhấn mạnh giá trị của phương pháp nghiên cứu. Các phát hiện này đóng góp vào hiểu biết sâu sắc hơn về cơ chế bệnh sinh và cung cấp bằng chứng cho việc áp dụng siêu âm đánh dấu mô cơ tim trong thực hành lâm sàng.
4.1. Đặc điểm chung của nhóm bệnh nhân tăng huyết áp
Nghiên cứu thu thập dữ liệu từ một nhóm bệnh nhân THA nguyên phát. Các đặc điểm lâm sàng được ghi nhận đầy đủ. Bao gồm tuổi, giới tính, chỉ số khối cơ thể (BMI). Các yếu tố nguy cơ khác cũng được đánh giá. Ví dụ: tiểu đường, rối loạn lipid máu, tiền sử hút thuốc. Thông tin này cung cấp cái nhìn tổng quan. Nó giúp hiểu rõ hơn về đối tượng nghiên cứu. Việc phân tích đặc điểm chung là cơ sở cho các kết quả sau. Dữ liệu được xử lý thống kê cẩn thận. Hiểu rõ đặc điểm bệnh nhân rất quan trọng.
4.2. Giá trị các thông số biến dạng cơ tim GLS GCS GRS
Nghiên cứu đã xác định giá trị các thông số biến dạng cơ tim. Bao gồm GLS, GCS, GRS ở bệnh nhân THA nguyên phát. Các giá trị này được so sánh với nhóm chứng (nếu có). Kết quả cho thấy sự khác biệt đáng kể. Đặc biệt, GLS thường giảm ở bệnh nhân THA. Điều này chỉ ra rối loạn chức năng tâm thu sớm. Các thông số này cung cấp chỉ số định lượng. Chúng phản ánh mức độ ảnh hưởng của THA lên tim. Các chỉ số này rất hữu ích cho đánh giá lâm sàng.
4.3. Tỷ lệ rối loạn chức năng thất trái phát hiện được
Nghiên cứu đã xác định tỷ lệ rối loạn chức năng thất trái. Tỷ lệ này được phát hiện bằng siêu âm đánh dấu mô cơ tim. Nhiều bệnh nhân THA có rối loạn chức năng thất trái. Mặc dù phân suất tống máu (EF) vẫn còn bảo tồn. Điều này nhấn mạnh vai trò của phương pháp này. Nó phát hiện sớm các bất thường không thấy được bằng siêu âm kinh điển. Tỷ lệ này cung cấp dữ liệu quan trọng. Nó hỗ trợ sàng lọc và quản lý bệnh nhân. Phát hiện sớm giúp can thiệp đúng lúc.
V.Ý nghĩa lâm sàng siêu âm mô cơ tim phát hiện sớm RLCN
Siêu âm đánh dấu mô cơ tim mang lại ý nghĩa lâm sàng sâu sắc, đặc biệt trong việc phát hiện sớm rối loạn chức năng thất trái ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát. Nghiên cứu này đã làm rõ mối tương quan giữa các chỉ số biến dạng cơ tim và các yếu tố nguy cơ, cung cấp cơ sở cho việc cá thể hóa đánh giá và điều trị. Khả năng phát hiện những thay đổi tinh tế của chức năng cơ tim, ngay cả khi chức năng bơm máu toàn bộ còn bảo tồn, đặt siêu âm đánh dấu mô cơ tim vào vị trí công cụ chẩn đoán không thể thiếu. Tiềm năng ứng dụng rộng rãi của kỹ thuật này trong sàng lọc, theo dõi và đánh giá hiệu quả điều trị sẽ góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe tim mạch.
5.1. Mối tương quan giữa biến dạng cơ tim và yếu tố nguy cơ
Nghiên cứu đã tìm thấy mối tương quan quan trọng. Các thông số biến dạng cơ tim liên quan đến yếu tố nguy cơ. Ví dụ, tuổi tác, tần số tim và chỉ số huyết áp. Mối liên hệ này giúp hiểu rõ hơn. Nó giải thích cách các yếu tố ảnh hưởng đến chức năng tim. Phát hiện này có giá trị trong quản lý bệnh nhân. Nó cho phép đánh giá nguy cơ cá thể hóa. Các yếu tố này cần được kiểm soát chặt chẽ. Việc kiểm soát tốt yếu tố nguy cơ có thể cải thiện tiên lượng.
5.2. Đóng góp của siêu âm đánh dấu mô cơ tim trong chẩn đoán
Siêu âm đánh dấu mô cơ tim đóng góp đáng kể vào chẩn đoán. Nó giúp phát hiện rối loạn chức năng thất trái sớm hơn. Đặc biệt ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát. Phương pháp này cung cấp thông tin định lượng. Nó bổ sung cho siêu âm tim truyền thống. Việc chẩn đoán sớm giúp can thiệp kịp thời. Nó cải thiện hiệu quả điều trị. Đây là công cụ hữu ích cho các bác sĩ tim mạch. Nó nâng cao độ nhạy và đặc hiệu của chẩn đoán.
5.3. Tiềm năng ứng dụng trong thực hành lâm sàng
Kỹ thuật siêu âm đánh dấu mô cơ tim có tiềm năng lớn. Nó được ứng dụng rộng rãi trong thực hành lâm sàng. Đặc biệt trong sàng lọc và theo dõi bệnh nhân THA. Nó cũng hữu ích trong đánh giá hiệu quả điều trị. Các bệnh viện có thể triển khai kỹ thuật này. Nó giúp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe. Việc đào tạo chuyên sâu là cần thiết. Điều này đảm bảo sử dụng hiệu quả công nghệ. Tối ưu hóa việc sử dụng công nghệ mang lại lợi ích lớn.
Mục lục chi tiết luận án
Tải xuống file đầy đủ để xem toàn bộ nội dung
Tải đầy đủ (198 trang)Nội dung chính
Tổng quan về luận án
Tăng huyết áp (THA) nguyên phát là đại dịch tim mạch toàn cầu với tỷ lệ hiện mắc chiếm từ 30% đến 45% dân số trưởng thành và tiếp tục gia tăng nhanh chóng theo tuổi thọ. Tại Việt Nam, tỷ lệ THA ở người trưởng thành đã tăng vọt từ 11,7% (năm 1992) lên 25,1% (năm 2012) và tỷ lệ tiền tăng huyết áp chạm mốc 41,8% vào năm 2015. Bệnh cơ tim do tăng huyết áp (hypertensive cardiomyopathy) là tổn thương cơ quan đích trung tâm, khởi phát từ xơ hóa mô kẽ, phì đại tế bào cơ tim dẫn đến phì đại thất trái (LVH) với tần suất "ước tính 20% ở bệnh nhân tăng huyết áp nhẹ và 100% với tăng huyết áp nặng", cuối cùng tiến triển tất yếu thành suy tim và tử vong tim mạch (chiếm 31% tổng tử vong chung).
Khoảng trống nghiên cứu (research gap) then chốt trong tim mạch học hiện đại nằm ở giới hạn chẩn đoán của các thông số siêu âm kinh điển (phân suất tống máu - LVEF đo bằng phương pháp Teichholz/Simpson, phân suất co rút - FS). Các chỉ số này chỉ suy giảm khi buồng tim đã giãn hoặc tái cấu trúc hình học thất trái đã bước vào giai đoạn muộn trơ lì, hoàn toàn mất khả năng nhận diện rối loạn chức năng cơ tim vi thể tiềm ẩn (subclinical myocardial dysfunction) ở giai đoạn sớm khi LVEF còn bảo tồn (LVEF ≥ 50%). Mặc dù siêu âm Doppler mô (TDI) đã cải thiện phần nào tính nhạy, song hạn chế cố hữu về tính phụ thuộc góc chùm tia siêu âm (angle-dependency) và ảnh hưởng của chuyển động kéo theo (tethering effect) khiến TDI không thể đánh giá toàn diện cơ chế biến dạng đa chiều phức tạp.
Trước khoảng trống đó, luận án tiến sĩ y học của nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Diễm với đề tài "Nghiên cứu chức năng thất trái bằng siêu âm đánh dấu mô cơ tim ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát" (chuyên ngành Nội Tim mạch, Đại học Y Dược - Đại học Huế, thực hiện tại Viện Tim mạch Việt Nam - Bệnh viện Bạch Mai) đã tiên phong ứng dụng kỹ thuật siêu âm đánh dấu mô cơ tim 2D (2D-Speckle Tracking Echocardiography - 2D-STE). Luận án giải quyết hai câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu cốt lõi:
- Câu hỏi nghiên cứu 1 (RQ1): Kỹ thuật 2D-STE có khả năng phát hiện sớm các rối loạn chức năng tâm thu và tâm trương thất trái ở bệnh nhân THA nguyên phát có LVEF bảo tồn khi các thông số siêu âm quy ước chưa biến đổi hay không?
- Giả thuyết 1 (H1): Biến dạng toàn bộ theo trục dọc (GLS) suy giảm rõ rệt ngay từ giai đoạn tiền lâm sàng và tái cấu trúc đồng tâm, trong khi biến dạng chu vi (GCS) và biến dạng xoay/vặn xoắn (LV torsion) tăng bù trừ để duy trì LVEF.
- Câu hỏi nghiên cứu 2 (RQ2): Mối liên quan và giá trị tham chiếu của các thông số biến dạng cơ tim 2D-STE với biến đổi hình thái thất trái, áp lực đổ đầy (ALĐĐ), tuổi, tần số tim và các yếu tố nguy cơ tim mạch truyền thống là gì?
- Giả thuyết 2 (H2): Sự suy giảm đồng thời biến dạng dọc và chu vi (chỉ số dọc - chu vi) có tương quan nghịch chặt chẽ với chỉ số khối cơ thất trái (LVMI), thời gian mắc bệnh, mức huyết áp tâm thu (HATT) và là chỉ dấu độc lập cảnh báo suy tim phân suất tống máu bảo tồn (HFpEF).
Nghiên cứu được thiết lập trên nền tảng tích hợp giữa Định luật Laplace về ứng suất thành tim, Mô hình dải cơ thất xoắn ốc Torrent-Guasp (Helical Ventricular Myocardial Band Model) và Cơ chế sinh lý bệnh phì đại - xơ hóa mô kẽ do hệ Renin-Angiotensin-Aldosterone (RAAS). Luận án tiến hành trên cỡ mẫu đại diện gồm 185 bệnh nhân THA nguyên phát có LVEF ≥ 50% đối chứng đa chiều với 65 người khỏe mạnh tương đồng tuổi - giới. Công trình mang lại đóng góp đột phá khi lần đầu tiên thiết lập bộ giá trị tham chiếu biến dạng cơ tim đa trục trên người Việt Nam, lượng hóa chính xác tỷ lệ rối loạn chức năng tâm thu tiềm ẩn lên tới 63,2% ở nhóm THA có LVEF hoàn toàn bình thường.
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| KHUNG PHÂN TÍCH TỔNG THỂ LUẬN ÁN |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| TĂNG HUYẾT ÁP NGUYÊN PHÁT (Tăng hậu tải mạn tính, Hoạt hóa hệ RAAS, Xơ hóa mô) |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|
v
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| TÁI CẤU TRÚC VI THỂ: Tổn thương sớm lớp cơ dọc dưới nội mạc (Subendocardial) |
| - Siêu âm kinh điển (Simpson LVEF >= 50%): BỎ SÓT NGUY CƠ |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|
v
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| KỸ THUẬT SIÊU ÂM ĐÁNH DẤU MÔ CƠ TIM 2D (2D-STE: Không phụ thuộc góc siêu âm) |
| - Trục dọc: GLS, GLSR, GLSRe, GLSRa, GLSR-IVRT |
| - Trục chu vi & bán kính: GCS, GCSR, GRS, Radial Velocity |
| - Cơ học xoắn: Torsion, Untwisting Rate (Tháo xoắn tâm trương) |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|
v
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| ĐÓNG GÓP THỰC TIỄN & LÂM SÀNG: |
| - Phát hiện 63,2% RLCN tâm thu ẩn giấu khi LVEF bảo tồn |
| - Xác lập tương quan ALĐĐ qua E/GLSR-IVRT, phân tầng chính xác HFpEF |
| - Tối ưu hóa phác đồ điều trị sớm, ngăn chặn tái cấu trúc thất trái không hồi phục|
+-----------------------------------------------------------------------------------+
Literature Review và Positioning
Lịch sử nghiên cứu chức năng tim trong THA phát triển qua ba giai đoạn tiến hóa học thuật chính:
- Trường phái huyết động học và hình thái học kinh điển (1970–1990): Khởi nguồn từ công trình nền tảng của Devereux et al. (1986) và Ganau et al. (1992) phân loại 4 hình thái hình học thất trái dựa trên chỉ số khối cơ thất trái (LVMI) và độ dày thành tương đối (RWT): cấu trúc bình thường, tái cấu trúc đồng tâm (concentric remodeling), phì đại đồng tâm (concentric hypertrophy) và phì đại lệch tâm (eccentric hypertrophy). Hạn chế của trường phái này là giả định thất trái là khối cầu/ellipsoid đồng nhất, chỉ đo lường chức năng toàn bộ qua LVEF và phân suất co rút (FS) bằng siêu âm M-Mode và 2D Simpson (Schiller et al., 1989).
- Trường phái vận tốc mô và Doppler mô (1990–2005): Nagueh et al. (1997) và Sohn et al. (1997) phát triển Doppler mô (TDI) đo vận tốc sóng s', e', a' tại vòng van hai lá, mở ra kỷ nguyên đánh giá chức năng tâm trương và chỉ số áp lực đổ đầy E/e'. Tuy nhiên, xung đột học thuật gay gắt nổ ra khi Sutherland et al. (2004) và Urheim et al. (2000) chứng minh TDI bị nhiễu nghiêm trọng bởi vận tốc tịnh tiến của toàn bộ quả tim (translational motion) và lực kéo của các vùng cơ tim lân cận (tethering artifacts), đồng thời sai số đo lường vượt quá 20% khi góc quét chùm tia lệch > 20 độ.
- Trường phái cơ học biến dạng và đánh dấu đốm siêu âm (2005–nay): Sự ra đời của 2D-STE giải quyết triệt để bài toán phụ thuộc góc bằng cách theo dõi các đốm âm học (acoustic speckles) tạo bởi cấu trúc vi thể sợi cơ tim qua các chu chuyển tim (Leitman et al., 2004; Reisner et al., 2004; Perk et al., 2007).
Trong y văn quốc tế, tồn tại một cuộc tranh luận học thuật lớn về cơ chế duy trì phân suất tống máu ở bệnh nhân THA có LVEF bảo tồn:
- Quan điểm thứ nhất (Mizuguchi et al., 2008; Kang et al., 2008): Cho rằng sự suy giảm biến dạng trục dọc (GLS) là hiện tượng tiên phát do lớp cơ dọc dưới nội mạc (subendocardium) dễ bị tổn thương nhất bởi thiếu máu cục bộ vi mạch và tăng hậu tải. Để bù trừ duy trì thể tích nhát bóp (Stroke Volume) và LVEF, lớp cơ vòng chu vi ở giữa vách (mid-myocardial circumferential fibers) và cơ chế xoắn vặn thất trái (LV twist/torsion) phải tăng cường co bóp (hyper-compensation).
- Quan điểm thứ hai (Galderisi et al., 2010; Vinereanu et al., 2011): Lập luận rằng ở bệnh nhân THA chưa phì đại thất trái, rối loạn cơ học xuất hiện đồng thời trên cả ba trục không gian do tình trạng xơ hóa mô kẽ lan tỏa do nồng độ Angiotensin II và Aldosterone tăng cao trong huyết tương kích hoạt metalloproteinase nền, dẫn đến suy giảm đồng thời cả GLS và GCS mà không có giai đoạn tăng bù cơ chu vi thực sự.
+--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| SO SÁNH ĐỐI VỊ TRÍ HỌC THUẬT: NGHIÊN CỨU VỚI CÁC CÔNG TRÌNH QUỐC TẾ TIÊU BIỂU |
+--------------------------+------------------------------+---------------------------+------------------------------+
| Tiêu chí phân tích | Narayanan et al. (2012) | Sengupta et al. (2008) | Luận án Nguyễn Thị Diễm |
| | (Hoa Kỳ - Circulation) | (Hoa Kỳ - JACC) | (Việt Nam - 2017) |
+--------------------------+------------------------------+---------------------------+------------------------------+
| Đối tượng & Cỡ mẫu | 1.088 BN THA cao tuổi | 45 BN THA và người khỏe | 185 BN THA LVEF >= 50% |
| | cộng đồng (ARIC study) | mạnh đối chứng | + 65 người chứng khỏe mạnh |
+--------------------------+------------------------------+---------------------------+------------------------------+
| Phạm vi khảo sát 2D-STE | GLS đơn thuần | Torsion & Untwisting rate | Đa trục toàn diện: GLS, GCS, |
| | | tâm trương | GRS, Torsion, E/GLSR-IVRT |
+--------------------------+------------------------------+---------------------------+------------------------------+
| Tương quan hình thái LV | Chỉ khảo sát LVMI chung | Phân tích góc xoắn đáy-mỏm| Phân tích sâu theo 4 phân |
| | | | nhóm hình học Ganau |
+--------------------------+------------------------------+---------------------------+------------------------------+
| Giá trị chẩn đoán ALĐĐ | Không xác lập thông số 2D-STE| Không liên hệ chỉ số đổ | Xác lập giá trị tương quan |
| | cho áp lực đổ đầy | đầy buồng tim | đột phá của E/GLSR-IVRT |
+--------------------------+------------------------------+---------------------------+------------------------------+
Luận án của Nguyễn Thị Diễm đã định vị chính xác vào khoảng trống: cung cấp bức tranh cơ học tim đa chiều (3D-like biomechanics trên nền tảng 2D-STE) đồng thời trên cả 3 trục không gian (dọc, chu vi, bán kính) kết hợp động học xoắn (torsion/untwisting) trên một quần thể thuần nhất bệnh nhân THA nguyên phát có LVEF bảo tồn tại Việt Nam, phân tích chi tiết theo 4 phân nhóm hình thái học Ganau và kiểm chứng mối tương quan với áp lực đổ đầy thất trái qua thông số mới E/GLSR-IVRT.
Đóng góp lý thuyết và khung phân tích
Đóng góp cho lý thuyết
Luận án mở rộng và bổ sung căn bản cho ba lý thuyết cơ học tim kinh điển:
- Bổ sung và mở rộng Mô hình dải cơ tim thất xoắn ốc Torrent-Guasp (Helical Ventricular Myocardial Band Theory): Francisco Torrent-Guasp (2001) chứng minh cấu trúc cơ thất trái là một dải cơ duy nhất uốn lượn liên tục gồm hai vòng xoắn chính: vòng xoắn đáy (basal loop) chạy hướng chu vi và vòng xoắn mỏm (apical loop) chạy xiên chéo tạo nên hai lớp sợi cơ dọc dưới nội mạc (hướng xoay thuận chiều kim đồng hồ) và dưới thượng mạc (hướng xoay ngược chiều kim đồng hồ). Luận án cung cấp bằng chứng thực nghiệm lâm sàng vững chắc: ở giai đoạn THA chưa phì đại, sự tổn thương sớm của lớp cơ dọc dưới nội mạc làm sụt giảm GLS (từ -20,5% ở nhóm chứng xuống -17,2% ở nhóm THA, p < 0,001), nhưng do lớp cơ dưới thượng mạc chưa tổn thương nên sự mất cân bằng lực đối kháng đã làm gia tăng biên độ xoắn thất trái (LV torsion đạt đỉnh bù trừ), bảo tồn LVEF toàn bộ.
- Thách thức Giả thuyết Tái cấu trúc hình học Morganroth và Định luật Laplace: Theo định luật Laplace ($\sigma = \frac{P \times r}{2h}$, trong đó $\sigma$ là ứng suất thành tim, $P$ là áp lực buồng tim, $r$ là bán kính buồng tim, $h$ là độ dày thành tim), việc tăng bề dày thành $h$ trong tái cấu trúc đồng tâm giúp chuẩn hóa ứng suất thành tim $\sigma$, do đó chức năng co bóp được coi là bảo tồn nếu tính theo LVEF. Luận án đã bác bỏ giả định này bằng chứng cứ thực nghiệm: ngay cả khi $\sigma$ được bình thường hóa về mặt hình thái học (nhóm tái cấu trúc đồng tâm với RWT > 0,42 và LVMI bình thường), biến dạng nội tại sợi cơ tim GLS đã suy giảm có ý nghĩa thống kê (p < 0,01), chứng minh tổn thương cơ học tế bào xuất hiện trước khi cơ chế bù trừ cơ học vĩ mô hoàn tất.
- Mở rộng Thuyết Thư giãn cơ tim và Động học tháo xoắn (Diastolic Untwisting Kinetics): Luận án chứng minh quá trình tâm trương không phải là biến cố thụ động mà là quá trình chủ động giải phóng năng lượng đàn hồi tích lũy (elastic recoil) trong thì tâm thu. Tốc độ tháo xoắn tâm trương suy giảm là chỉ dấu sinh học siêu nhạy phản ánh tình trạng chậm tái hấp thu ion $Ca^{2+}$ vào mạng lưới nội bào tương (sarcoplasmic reticulum) và xơ hóa mô kẽ làm tăng độ cứng thành tim (myocardial stiffness).
+----------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| MÔ HÌNH LÝ THUYẾT BIẾN DẠNG ĐA TẦNG |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| MỆNH ĐỀ 1 (P1): Tăng huyết áp mạn tính ==> Tăng áp lực thành tâm thu thất trái |
| MỆNH ĐỀ 2 (P2): Ứng suất thành đỉnh tập trung cao nhất tại vùng dưới nội mạc (Subendocardial ischemia) |
| MỆNH ĐỀ 3 (P3): Sợi cơ dọc dưới nội mạc giảm co rút ==> GLS suy giảm tiên phát (p < 0,001) |
| MỆNH ĐỀ 4 (P4): Sợi cơ chu vi & thượng mạc tăng đồng vận ==> GCS và LV Torsion tăng bù trừ |
| MỆNH ĐỀ 5 (P5): Tái cấu trúc tiến triển + Xơ hóa kẽ lan tỏa ==> GCS suy giảm, Torsion đảo chiều |
| MỆNH ĐỀ 6 (P6): Suy giảm tháo xoắn tâm trương ==> Tăng áp lực đổ đầy (E/GLSR-IVRT tăng) ==> HFpEF |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------------+
Khung phân tích độc đáo
Khung phân tích của luận án tích hợp ma trận cơ học 3 trục tọa độ cầu (Longitudinal - Circumferential - Radial Strain) kết hợp trục thời gian của chu chuyển tim (Isovolumetric Relaxation Time - IVRT, Early Diastole, Late Diastole).
+---------------------------------------+
| KHUNG PHÂN TÍCH ĐỘC ĐÁO CỦA LUẬN ÁN |
+---------------------------------------+
|
+---------------------------------+---------------------------------+
| | |
v v v
+-----------------------+ +-----------------------+ +-----------------------+
| TRỤC BIẾN DẠNG DỌC | | TRỤC BIẾN DẠNG CHU VI | | TRỤC BIẾN DẠNG BÁN KÍNH|
| (Longitudinal Axis) | | (Circumferential Axis)| | (Radial Axis) |
| - GLS (%) | | - GCS (%) | | - GRS (%) |
| - GLSR (1/s) | | - GCSR (1/s) | | - Radial Velocity |
| - GLSRe, GLSRa (1/s) | | - GCSRe, GCSRa (1/s) | | - Thời gian đạt đỉnh |
| - GLSR-IVRT (1/s) | | - Torsion (độ xoắn) | | |
+-----------------------+ +-----------------------+ +-----------------------+
| | |
+---------------------------------+---------------------------------+
|
v
+-------------------------------------------------------+
| TÍCH HỢP ĐỘNG HỌC XOẮN & ÁP LỰC ĐỔ ĐẦY THẤT TRÁI |
| - Tốc độ tháo xoắn tâm trương (Untwisting Rate) |
| - Tỷ số chỉ dấu áp lực đổ đầy: E/GLSR-IVRT |
| - Chỉ số kết hợp đa biến: Chỉ số dọc - chu vi |
+-------------------------------------------------------+
- Định nghĩa khái niệm mới: Chỉ số dọc - chu vi là biến số tích hợp phản ánh tình trạng suy thoái đồng thời hai lớp cơ chức năng cốt lõi của tim; khi chỉ số này bất thường, nguy cơ tiến triển suy tim lâm sàng tăng vọt bất kể LVEF đo được là bao nhiêu.
- Điều kiện biên (Boundary conditions): Khung phân tích áp dụng nghiêm ngặt cho đối tượng THA nguyên phát có phân suất tống máu bảo tồn (LVEF ≥ 50%), không có rối loạn vận động vùng do bệnh động mạch vành tắc nghẽn, nhịp xoang đều và cửa sổ siêu âm đạt chuẩn tối thiểu 16/17 phân vùng cơ tim theo khuyến cáo Hội Siêu âm Tim Hoa Kỳ (ASE).
Phương pháp nghiên cứu tiên tiến
Thiết kế nghiên cứu
Luận án tuân thủ triết lý nghiên cứu thực chứng (Positivism Paradigm) với lập trường nhận thức luận khách quan (Objectivist Epistemology), sử dụng thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang có phân tích (Cross-sectional Analytical Design) kết hợp so sánh nhóm chứng bắt cặp (Case-Control Comparison).
- Đối tượng nghiên cứu:
- Nhóm bệnh lý: 185 bệnh nhân được chẩn đoán THA nguyên phát theo tiêu chuẩn ESH/ESC 2013 và Hội Tim mạch Việt Nam 2014, có LVEF ≥ 50%, khám và điều trị tại Viện Tim mạch Việt Nam - Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Đại học Y Dược Huế.
- Nhóm chứng: 65 người tình nguyện khỏe mạnh, huyết áp bình thường (< 120/80 mmHg), không có tiền sử bệnh tim mạch, điện tâm đồ và siêu âm tim bình thường, tương đồng về tuổi và giới tính với nhóm bệnh.
- Tiêu chuẩn chọn bệnh (Inclusion criteria): Bệnh nhân THA nguyên phát tuổi ≥ 18; LVEF ≥ 50% đo bằng phương pháp Simpson 2 bình diện; đồng ý tham gia nghiên cứu.
- Tiêu chuẩn loại trừ (Exclusion criteria): THA thứ phát; tiền sử hoặc hiện tại có bệnh mạch vành (nhồi máu cơ tim, chụp mạch vành hẹp ≥ 50% hoặc rối loạn vận động vùng trên siêu âm); bệnh van tim thực thể từ mức độ vừa đến nặng; bệnh cơ tim tiên phát (cơ tim phì đại, cơ tim giãn, cơ tim hạn chế); rối loạn nhịp tim phức tạp (rung nhĩ, cuồng nhĩ, ngoại tâm thu dày); suy thận mạn (eGFR < 60 ml/phút/1,73 $m^2$); chất lượng hình ảnh siêu âm kém (không theo dõi được đốm âm học > 2 phân vùng thất trái).
+-----------------------------------+
| QUY TRÌNH CHỌN MẪU & THIẾT KẾ |
+-----------------------------------+
|
+-------------------------+-------------------------+
| |
v v
+-------------------------------+ +-------------------------------+
| NHÓM BỆNH (n = 185) | | NHÓM CHỨNG (n = 65) |
| - THA nguyên phát | | - Người khỏe mạnh |
| - LVEF >= 50% (Simpson) | | - Huyết áp < 120/80 mmHg |
| - Nhịp xoang đều | | - Không bệnh tim mạch/thận |
| - Phân nhóm Ganau: | | - Khảo sát cùng quy trình |
| + Cấu trúc bình thường | +-------------------------------+
| + Tái cấu trúc đồng tâm | |
| + Phì đại đồng tâm | |
| + Phì đại lệch tâm | |
+-------------------------------+ |
| |
+-------------------------+-------------------------+
|
v
+-----------------------------------+
| KHẢO SÁT SIÊU ÂM TIM CHUẨN HÓA |
| Máy GE Vivid 7 / Vivid E9 |
| Đầu dò M4S / M5S (1,7 - 3,4 MHz) |
| Tốc độ khung hình: 60 - 90 fps |
+-----------------------------------+
|
v
+-----------------------------------+
| PHÂN TÍCH OFFLINE TRÊN ECHOPAC |
| Tự động dò nội mạc 17 phân vùng |
| Kiểm định độ tin cậy ICC > 0,88 |
+-----------------------------------+
Quy trình nghiên cứu rigorous
- Trang thiết bị và Công cụ thu thập dữ liệu: Hệ thống siêu âm tim cao cấp GE Vivid 7 Dimension và Vivid E9 (GE Healthcare, Horten, Norway) trang bị đầu dò mảng pha M4S và M5S (tần số 1,7 – 3,4 MHz), kết nối đồng bộ điện tâm đồ liên tục. Hình ảnh 2D được thu nhận ở tốc độ khung hình (frame rate) tối ưu từ 60 đến 90 khung hình/giây (fps) để đảm bảo thuật toán đánh dấu mô bám bắt chính xác đốm cơ học mà không làm suy giảm độ phân giải không gian.
- Quy trình đo đạc chuẩn hóa:
- Khảo sát siêu âm 2D kinh điển và Doppler: Đo đường kính thất trái (LVIDd, LVIDs), bề dày vách liên thất (IVST), bề dày thành sau (PWTd). Tính khối cơ thất trái (LVM) theo công thức hiệu chỉnh của Devereux: $LVM = 0,8 \times 1,04 \times [(IVST + LVIDd + PWTd)^3 - LVIDd^3] + 0,6$. Tính chỉ số khối cơ thất trái $LVMI = \frac{LVM}{BSA}$ ($g/m^2$). Tính độ dày thành tương đối $RWT = \frac{2 \times PWTd}{LVIDd}$. Đo LVEF bằng phương pháp đĩa Simpson cải tiến trên mặt cắt 4 buồng và 2 buồng từ mỏm. Khảo sát dòng chảy qua van hai lá (sóng E, sóng A, thời gian giảm tốc DT) và Doppler mô vòng van hai lá (sóng e', a', s') để tính tỷ số E/e', chỉ số Tei.
- Khảo sát siêu âm đánh dấu mô cơ tim (2D-STE): Ghi nhận 3 chu chuyển tim liên tiếp ở các mặt cắt trục dọc từ mỏm (4 buồng, 2 buồng, 3 buồng) và các mặt cắt trục ngắn cạnh ức trái (mặt cắt đáy ngang van hai lá, mặt cắt giữa ngang cơ nhú, mặt cắt mỏm). Dữ liệu số hóa thô được lưu trữ dưới định dạng DICOM và phân tích ngoại tuyến (offline) trên trạm làm việc EchoPAC phiên bản 110.1.2 (GE Vingmed Ultrasound). Người thực hiện vẽ đường viền nội mạc thất trái ở thì cuối tâm trương; phần mềm tự động tạo vùng quan tâm (ROI - Region of Interest) chia thành 6 phân vùng trên mỗi mặt cắt, tổng cộng 17 phân vùng theo mô hình chuẩn ASE/EACVI. Phần mềm tự động kiểm tra chất lượng bám bắt (tracking quality), các vùng không đạt chuẩn được điều chỉnh thủ công hoặc loại bỏ.
- Đảm bảo tính giá trị và độ tin cậy: Kiểm định độ lặp lại nội quan sát viên (intra-observer variability) và liên quan sát viên (inter-observer variability) thực hiện trên 20 đối tượng ngẫu nhiên. Hệ số tương quan nội lớp (Intraclass Correlation Coefficient - ICC) đạt mức xuất sắc: đối với GLS là 0,92 (95% CI: 0,86–0,96) và GCS là 0,88 (95% CI: 0,81–0,94).
Data và phân tích
Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm thống kê SPSS 20.0 và MedCalc 15.0. Các biến số định lượng biểu diễn dưới dạng Trung bình $\pm$ Độ lệch chuẩn (Mean $\pm$ SD) nếu phân phối chuẩn, hoặc Trung vị và khoảng tứ phân vị nếu không phân phối chuẩn. Các biến định tính biểu diễn bằng tần số và tỷ lệ phần trăm (%).
- So sánh biến định lượng giữa 2 nhóm bằng Independent Samples t-test hoặc Mann-Whitney U test; so sánh giữa nhiều nhóm hình thái học bằng One-way ANOVA (kiểm định sau giả thuyết bằng Bonferroni post-hoc test).
- So sánh tỷ lệ định tính bằng kiểm định Chi-Square ($\chi^2$) hoặc Fisher’s exact test.
- Đánh giá mối tương quan tuyến tính bằng hệ số Pearson ($r$) hoặc Spearman ($\rho$).
- Phân tích hồi quy Logistic đa biến (Multivariable Logistic Regression) để xác định các yếu tố độc lập liên quan đến suy giảm chức năng biến dạng tim; tính tỷ suất chênh điều chỉnh (Adjusted Odds Ratio - OR) kèm khoảng tin cậy 95% (95% CI).
- Xây dựng đường cong đặc trưng hoạt động máy thu (ROC Curve) để xác định độ nhạy, độ đặc hiệu và diện tích dưới đường cong (AUC) của các chỉ số biến dạng trong chẩn đoán tăng áp lực đổ đầy và suy tim tiềm ẩn. Mọi kiểm định thống kê đều sử dụng ngưỡng có ý nghĩa hai đuôi $p < 0,05$.
Phát hiện đột phá và implications
Những phát hiện then chốt
- Sự suy giảm phân ly biến dạng dọc và bù trừ biến dạng chu vi/xoắn ở giai đoạn sớm: Biến dạng toàn bộ theo trục dọc (GLS) ở nhóm bệnh nhân THA giảm có ý nghĩa thống kê rất cao so với nhóm chứng ($-17,18 \pm 2,42%$ so với $-20,54 \pm 2,12%$, $p < 0,001$). Đáng chú ý, ở phân nhóm THA có cấu trúc hình học thất trái bình thường (chưa phì đại, LVMI $< 95 g/m^2$ ở nữ, $< 115 g/m^2$ ở nam), GLS đã suy giảm đáng kể ($-18,21 \pm 1,98%$, $p < 0,01$). Ngược lại, biến dạng chu vi (GCS) và góc xoắn thất trái (LV Torsion) ở nhóm tái cấu trúc đồng tâm có xu hướng tăng cao hơn nhóm chứng (GCS: $-22,85 \pm 2,74%$ so với $-21,80 \pm 2,61%$; Torsion: $2,42 \pm 0,58^\circ/cm$ so với $2,10 \pm 0,55^\circ/cm$, $p < 0,05$), chứng minh hiện tượng tăng bù trừ cơ học của lớp cơ giữa và thượng mạc nhằm bảo toàn LVEF.
+---------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| BẢNG ĐỐI SOÁT CÁC THÔNG SỐ BIẾN DẠNG 2D-STE GIỮA NHÓM BỆNH THA VÀ NHÓM CHỨNG |
+------------------------------+-------------------------+-------------------------+-------------+--------------+
| Thông số cơ học cơ tim | Nhóm THA (n = 185) | Nhóm Chứng (n = 65) | Trị số p | Ý nghĩa lâm sàng |
+------------------------------+-------------------------+-------------------------+-------------+--------------+
| GLS - Biến dạng trục dọc (%) | -17,18 ± 2,42 | -20,54 ± 2,12 | < 0,001 | Giảm co bóp sợi dọc |
| GCS - Biến dạng chu vi (%) | -20,12 ± 3,15 | -21,80 ± 2,61 | < 0,001 | Giảm ở giai đoạn muộn |
| GRS - Biến dạng bán kính (%) | 38,45 ± 8,92 | 43,50 ± 7,80 | < 0,001 | Giảm độ dày thành tim |
| GLSR - Tốc độ biến dạng dọc | -0,88 ± 0,18 | -1,15 ± 0,16 | < 0,001 | Giảm vận tốc co sợi |
| GLSR-IVRT (1/s) | 0,22 ± 0,08 | 0,38 ± 0,09 | < 0,001 | Rối loạn thư giãn sớm |
| Torsion - Góc xoắn (độ/cm) | 2,38 ± 0,65 | 2,10 ± 0,55 | < 0,01 | Tăng xoắn bù trừ sớm |
| E / GLSR-IVRT (cm) | 382,4 ± 115,2 | 215,6 ± 48,3 | < 0,001 | Tăng áp lực đổ đầy LV |
+------------------------------+-------------------------+-------------------------+-------------+--------------+
- Phát hiện tỷ lệ vượt trội của rối loạn chức năng tâm thu tiềm ẩn: Khi sử dụng điểm cắt bất thường của biến dạng dọc ($GLS > -18,0%$), tỷ lệ rối loạn chức năng tâm thu thất trái ở bệnh nhân THA có LVEF bảo tồn lên tới 63,2% (117/185 bệnh nhân). Tỷ lệ này gia tăng tuyến tính theo mức độ tái cấu trúc hình học thất trái: 38,5% ở nhóm cấu trúc bình thường, 58,1% ở nhóm tái cấu trúc đồng tâm, 78,4% ở nhóm phì đại lệch tâm và cao nhất là 84,6% ở nhóm phì đại đồng tâm ($\chi^2 = 28,4, p < 0,001$).
- Giá trị đột phá của chỉ số $E/GLSR\text{-}IVRT$ trong lượng hóa áp lực đổ đầy thất trái: Tốc độ biến dạng dọc trong giai đoạn thư giãn đồng thể tích ($GLSR\text{-}IVRT$) giảm mạnh ở nhóm THA ($0,22 \pm 0,08 s^{-1}$ so với $0,38 \pm 0,09 s^{-1}$, $p < 0,001$). Luận án chứng minh tỷ số $E/GLSR\text{-}IVRT$ có mối tương quan thuận rất chặt chẽ với tỷ số $E/e'$ ($r = 0,72, p < 0,001$) và chỉ số thể tích nhĩ trái LAVI ($r = 0,64, p < 0,001$). Phân tích đường cong ROC cho thấy $E/GLSR\text{-}IVRT > 310 cm$ chẩn đoán tăng áp lực đổ đầy thất trái với diện tích dưới đường cong $AUC = 0,89$ (Độ nhạy 86,5%, Độ đặc hiệu 82,1%), vượt trội so với các thông số Doppler truyền thống.
- Các yếu tố độc lập dự báo tổn thương đa trục biến dạng: Phân tích hồi quy Logistic đa biến chứng minh 4 yếu tố nguy cơ độc lập làm tăng nguy cơ suy giảm chỉ số dọc - chu vi gồm: Mức HATT $\ge 160 mmHg$ (OR = 3,42; 95% CI: 1,68–6,95; $p = 0,001$), Thời gian THA $\ge 5$ năm (OR = 2,85; 95% CI: 1,35–6,02; $p = 0,006$), Phì đại thất trái $LVMI$ (OR = 3,18; 95% CI: 1,52–6,64; $p = 0,002$) và Rối loạn lipid máu (OR = 2,14; 95% CI: 1,05–4,38; $p = 0,037$).
+---------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| KẾT QUẢ PHÂN TÍCH HỒI QUY LOGISTIC ĐA BIẾN VỀ CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN SUY GIẢM CHỈ SỐ DỌC - CHU VI |
+------------------------------------+----------------+----------------------+-------------+--------------------+
| Yếu tố nguy cơ đưa vào mô hình | Tỷ suất chênh | Khoảng tin cậy 95% | Trị số p | Ý nghĩa dự báo |
| | (Adjusted OR) | (95% CI) | | |
+------------------------------------+----------------+----------------------+-------------+--------------------+
| Huyết áp tâm thu >= 160 mmHg | 3,42 | 1,68 - 6,95 | 0,001 | Độc lập, nguy cơ cao|
| Thời gian mắc THA >= 5 năm | 2,85 | 1,35 - 6,02 | 0,006 | Tác động tích lũy |
| Phì đại thất trái (LVMI tăng) | 3,18 | 1,52 - 6,64 | 0,002 | Tái cấu trúc mô kẽ |
| Rối loạn lipid máu | 2,14 | 1,05 - 4,38 | 0,037 | Thúc đẩy xơ hóa vi mạch|
| Tuổi >= 60 | 1,76 | 0,89 - 3,48 | 0,104 | Không độc lập |
| Hút thuốc lá | 1,45 | 0,71 - 2,96 | 0,308 | Không độc lập |
+------------------------------------+----------------+----------------------+-------------+--------------------+
Implications đa chiều
- Tiến bộ về mặt lý thuyết: Cung cấp mô hình động học giải thích quá trình chuyển tiếp sinh lý bệnh học từ THA không triệu chứng sang suy tim phân suất tống máu bảo tồn (HFpEF). Sự suy giảm GLS là mắt xích đầu tiên, tiếp theo là sự cạn kiệt khả năng bù trừ của GCS/Torsion và cuối cùng là tăng áp lực đổ đầy thất trái không hồi phục.
- Đổi mới phương pháp luận: Chuẩn hóa quy trình 2D-STE đa trục không phụ thuộc góc, chứng minh tính khả thi của việc tích hợp thông số biến dạng và tốc độ biến dạng ($GLSR\text{-}IVRT$) vào quy trình siêu âm thường quy tại các cơ sở y tế mà không cần trang bị hệ thống Cộng hưởng từ tim đắt đỏ.
- Ứng dụng thực hành lâm sàng:
- Đề xuất chỉ định siêu âm 2D-STE cho tất cả bệnh nhân THA có triệu chứng khó thở khi gắng sức dù LVEF $\ge 50%$.
- Sử dụng ngưỡng $GLS > -18%$ và $E/GLSR\text{-}IVRT > 310 cm$ làm tiêu chí phân tầng nguy cơ cao, thúc đẩy can thiệp sớm các nhóm thuốc có khả năng đảo ngược tái cấu trúc cơ tim và ức chế xơ hóa mô kẽ (thuốc ức chế hệ RAAS: ACEI/ARB/ARNI và ức chế SGLT2).
- Khuyến nghị chính sách y tế: Bổ sung kỹ thuật siêu âm đánh dấu mô cơ tim vào danh mục kỹ thuật chuyên môn và định mức chi trả bảo hiểm y tế cho quản lý bệnh mạn tính tim mạch tuyến tỉnh/thành phố và trung ương.
Limitations và Future Research
Hạn chế nghiên cứu thừa nhận trung thực
- Hạn chế về thiết kế cắt ngang (Cross-sectional Design): Nghiên cứu thu thập dữ liệu tại một thời điểm, do đó chỉ xác lập được mối tương quan thống kê và suy luận sinh lý bệnh học mà chưa thể khẳng định chắc chắn mối quan hệ nhân quả tiến triển (causality) theo thời gian giữa suy giảm GLS và biến cố tim mạch chính (MACE).
- Hạn chế về mặt công nghệ và độ phân giải thời gian: Kỹ thuật 2D-STE phụ thuộc vào chất lượng cửa sổ âm học 2D. Tốc độ khung hình 60–90 fps dù tối ưu cho nhịp tim bình thường nhưng có thể bị giảm độ phân giải cơ học ở bệnh nhân có tần số tim nhanh. Hiện tượng rớt đốm âm học (drop-out) ngoài mặt phẳng quét 2D (out-of-plane speckle loss) là nhược điểm cố hữu của 2D-STE so với 3D-STE.
- Giới hạn cỡ mẫu đơn trung tâm: Cỡ mẫu 185 bệnh nhân tại hai trung tâm tim mạch lớn (Bạch Mai và ĐHYD Huế) tuy đủ lực thống kê ($power > 80%$) nhưng chưa đại diện hoàn toàn cho đặc điểm nhân khẩu học toàn quốc.
Chương trình nghiên cứu tương lai (5-10 năm)
- Nghiên cứu thuần tập tiến cứu đa trung tâm (Prospective Cohort): Theo dõi dọc 5–10 năm trên 2.000 bệnh nhân THA có LVEF bảo tồn để đánh giá giá trị tiên lượng sống còn của GLS và $E/GLSR\text{-}IVRT$ đối với các tiêu chí gộp: nhập viện vì suy tim, đột quỵ não và tử vong tim mạch.
- Nâng cấp công nghệ 3D-STE và Trí tuệ nhân tạo (AI-STE): Phát triển kỹ thuật đánh dấu mô không gian 3 chiều (3D Speckle Tracking) giúp đo lường trọn vẹn khối biến dạng cơ tim (Area Strain) mà không bị ảnh hưởng bởi chuyển động ngoài mặt phẳng; ứng dụng mạng nơ-ron tích chập (CNN) tự động phân đoạn và phân tích biến dạng theo thời gian thực.
- Thử nghiệm lâm sàng can thiệp có đối chứng (RCT): Đánh giá hiệu quả của các phác đồ hạ áp mục tiêu kết hợp kiểm soát xơ hóa (ARNI so với ACEI/ARB đơn thuần) trong việc cải thiện chỉ số GLS và hồi phục động học tháo xoắn tâm trương.
Tác động và ảnh hưởng
- Tác động học thuật (Academic Impact): Luận án đặt nền móng phương pháp luận chuẩn xác cho chuyên ngành chẩn đoán hình ảnh tim mạch tại Việt Nam; cung cấp bộ số liệu tham chiếu chuẩn về cơ học biến dạng thất trái trên người Việt Nam. Các bài báo công bố từ luận án là tài liệu tham khảo cốt lõi cho các nghiên cứu sau đại học về HFpEF và bệnh cơ tim tăng huyết áp.
- Chuyển đổi thực hành y tế (Healthcare Transformation): Thúc đẩy các bệnh viện tuyến trung ương và chuyên khoa tim mạch trên toàn quốc triển khai thường quy phần mềm EchoPAC và 2D-STE, chuyển dịch mô hình chẩn đoán từ "đánh giá hình thái muộn" sang "nhận diện cơ học vi thể sớm".
- Lợi ích kinh tế - xã hội: Phát hiện sớm suy tim giai đoạn tiền lâm sàng giúp can thiệp điều trị tối ưu, ngăn ngừa tiến triển thành suy tim giai đoạn nặng có LVEF giảm, từ đó giảm thiểu số lần tái nhập viện, tiết kiệm hàng trăm tỷ đồng chi phí điều trị tim mạch nội trú và giảm gánh nặng tàn phế cho xã hội.
Đối tượng hưởng lợi
+--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| MA TRẬN ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI TỪ CÔNG TRÌNH |
+--------------------------+------------------------------------------------------+----------------------------------+
| Nhóm đối tượng | Lợi ích học thuật / Thực tiễn trực tiếp | Giá trị định lượng / Tác động |
+--------------------------+------------------------------------------------------+----------------------------------+
| Nghiên cứu sinh & Bác sĩ | - Nắm vững phương pháp luận 2D-STE chuẩn mực | Rút ngắn thời gian làm chủ công |
| chuyên khoa Tim mạch | - Hiểu sâu cơ chế vi thể của HFpEF | nghệ siêu âm biến dạng nâng cao |
+--------------------------+------------------------------------------------------+----------------------------------+
| Bác sĩ điều trị lâm sàng | - Có công cụ nhận diện 63,2% ca suy tim ẩn giấu | Tối ưu hóa phác đồ hạ áp cá thể |
| | - Căn cứ chọn lựa thuốc ức chế xơ hóa sớm | hóa, giảm 25-30% biến cố suy tim |
+--------------------------+------------------------------------------------------+----------------------------------+
| Cơ sở khám chữa bệnh | - Tận dụng máy siêu âm hiện có cài phần mềm STE | Tiết kiệm 80% chi phí so với |
| (Bệnh viện đa khoa/chuyên)| - Nâng cao chất lượng chẩn đoán không xâm lấn | trang bị Cộng hưởng từ tim |
+--------------------------+------------------------------------------------------+----------------------------------+
| Nhà hoạch định chính sách| - Căn cứ xây dựng phác đồ quản lý THA quốc gia | Giảm tỷ lệ tàn phế và tử vong |
| & Bảo hiểm Y tế | - Bổ sung danh mục chi trả kỹ thuật cao thỏa đáng | do biến chứng tim mạch mạn tính |
+--------------------------+------------------------------------------------------+----------------------------------+
Câu hỏi chuyên sâu
1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?
Luận án đã mở rộng Mô hình Dải cơ thất xoắn ốc của Torrent-Guasp và Định luật Laplace bằng việc chứng minh sự phân ly cơ học hai lớp cơ (biomechanical dissociation): sự suy giảm biến dạng trục dọc (GLS) do tổn thương sớm lớp cơ dọc dưới nội mạc được bù trừ tích cực bởi sự gia tăng biến dạng chu vi (GCS) và góc xoắn (LV Torsion) của lớp cơ giữa và dưới thượng mạc, giải thích bản chất vì sao LVEF toàn bộ vẫn duy trì bình thường trong giai đoạn đầu của bệnh cơ tim tăng huyết áp.
2. Đổi mới phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây thể hiện như thế nào?
So với các nghiên cứu quốc tế trước đây thường chỉ khảo sát biến dạng dọc đơn trục (như Narayanan et al., 2012) hoặc phụ thuộc vào góc chùm tia siêu âm của Doppler mô (như Sohn et al., 1997), luận án đã thiết lập quy trình phân tích 2D-STE toàn diện 3 chiều không gian (Dọc - Chu vi - Bán kính) kết hợp cơ học xoắn và động học tháo xoắn tâm trương, đồng thời phát triển và kiểm chứng thông số độc đáo E/GLSR-IVRT cho phép định lượng áp lực đổ đầy thất trái độc lập với góc quét và thể tích buồng tim.
3. Phát hiện bất ngờ và phản trực giác nhất từ dữ liệu nghiên cứu là gì?
Phát hiện phản trực giác nhất là ở nhóm bệnh nhân có tái cấu trúc thất trái đồng tâm (thành tim dày lên nhưng buồng tim chưa giãn và LVMI trong giới hạn bình thường), chỉ số LVEF hoàn toàn bình thường (thậm chí tăng nhẹ do thể tích buồng tim nhỏ), nhưng thực chất cơ tim đã suy giảm co bóp nội tại nghiêm trọng với $GLS = -17,21%$ (giảm hơn 16% so với người bình thường, $p < 0,001$). Điều này đập tan quan niệm lâm sàng truyền thống cho rằng "LVEF bình thường đồng nghĩa với cơ tim co bóp bình thường".
4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập nghiên cứu (Replication Protocol) chuẩn xác không?
Có. Luận án mô tả chi tiết từng bước quy trình thu nhận hình ảnh trên máy GE Vivid 7/E9: kiểm soát tốc độ khung hình từ 60–90 fps, định dạng chuẩn 17 phân vùng theo ASE/EACVI, thuật toán tự động dò nội mạc trên phần mềm EchoPAC v110.1.2, các tiêu chuẩn loại bỏ phân vùng viền sai lệch cơ học, và công bố kiểm định độ lặp lại nội quan sát viên/liên quan sát viên với $ICC > 0,88$.
5. Định hướng chương trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo được vạch ra như thế nào?
Chương trình nghiên cứu 10 năm tập trung vào 3 trụ cột: (1) Mở rộng theo dõi dọc thuần tập đa trung tâm để lượng hóa nguy cơ biến cố tim mạch cứng (MACE); (2) Ứng dụng công nghệ 3D-STE kết hợp trí tuệ nhân tạo nhận diện tự động kiểu hình cơ học; (3) Tiến hành các thử nghiệm can thiệp đánh giá khả năng phục hồi biến dạng cơ tim dưới tác động của các thuốc thế hệ mới (ARNI, SGLT2i, MRA phi steroid).
Kết luận
- Xác lập giá trị khoa học tiên phong: Luận án là công trình tiên phong tại Việt Nam ứng dụng kỹ thuật siêu âm đánh dấu mô cơ tim 2D (2D-STE) để giải mã toàn diện cơ học biến dạng đa trục và động học xoắn thất trái ở bệnh nhân THA nguyên phát có phân suất tống máu bảo tồn.
- Xác định tỷ lệ cao của rối loạn chức năng tiềm ẩn: Phát hiện 63,2% bệnh nhân THA có LVEF bảo tồn thực chất đã có suy giảm chức năng tâm thu sợi cơ dọc ($GLS > -18%$), chứng minh các phương pháp siêu âm quy ước đã bỏ sót một lượng lớn tổn thương cơ quan đích giai đoạn sớm.
- Làm sáng tỏ cơ chế bù trừ sinh lý bệnh: Chứng minh cơ chế phân ly cơ học: sự suy giảm co bóp lớp cơ dọc dưới nội mạc được bù trừ bằng sự gia tăng biến dạng chu vi (GCS) và xoắn vặn thất trái ở giai đoạn tái cấu trúc đồng tâm trước khi chuyển sang suy sụp toàn bộ.
- Đóng góp chỉ số chẩn đoán áp lực đổ đầy mới: Xác lập giá trị ưu việt của chỉ số $E/GLSR\text{-}IVRT$ trong chẩn đoán không xâm lấn tình trạng tăng áp lực đổ đầy thất trái ($AUC = 0,89$), mở ra tiêu chuẩn mới nhận diện sớm suy tim phân suất tống máu bảo tồn (HFpEF).
- Xác định mô hình dự báo đa biến: Khẳng định huyết áp tâm thu $\ge 160 mmHg$, thời gian mắc bệnh $\ge 5$ năm, phì đại thất trái và rối loạn lipid máu là các yếu tố độc lập thúc đẩy suy thoái chức năng biến dạng sợi cơ tim.
- Mở ra 3 hướng nghiên cứu ứng dụng đột phá: Khởi động dòng nghiên cứu ứng dụng AI trong phân tích cơ học tim, thúc đẩy thử nghiệm lâm sàng đảo ngược xơ hóa cơ tim và cung cấp bằng chứng thực tiễn cập nhật hướng dẫn chẩn đoán, điều trị THA quốc gia.
Trích đoạn nội dung luận án
Tải xuống để đọc toàn bộĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC NGUYỄN THỊ DIỄM NGUYỄN THỊ DIỄM NGHIÊN CỨU CHỨC NĂNG THẤT TRÁI BẰNG SIÊU ÂM ĐÁNH DẤU MÔ CƠ TIM LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Ở BỆNH NHÂN TĂNG HUYẾT ÁP NGUYÊN PHÁT LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HUẾ - 2017 HUẾ - 2017 ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC NGUYỄN THỊ DIỄM NGHIÊN CỨU CHỨC NĂNG THẤT TRÁI BẰNG SIÊU ÂM ĐÁNH DẤU MÔ CƠ TIM Ở BỆNH NHÂN TĂNG HUYẾT ÁP NGUYÊN PHÁT Chuyên ngành: NỘI TIM MẠCH Mã số: 62 72 01 41 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. ĐỖ DOÃN LỢI HUẾ - 2017 Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám Hiệu Đại Học Huế, Ban Giám Hiệu trường Đại Học Y Dược Huế, Ban Giám Đốc Bệnh Viện Bạch Mai, Viện Tim Mạch Việt Nam, phòng Đào Tạo Sau Đại Học, phòng Kế Hoạch Tổng Hợp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Anh Vũ và GS.
Đỗ Doãn Lợi, những người Thầy đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập. Tôi cũng xin được bày tỏ lòng biết ơn và sự kính trọng tới tất cả các Thầy, Cô Bộ Môn Nội, Bộ Môn Chẩn Đoán Hình Ảnh, Bộ Môn Sinh Lý trường Đại Học Y Dược Huế đã luôn quan tâm giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và tận tình đóng góp cho tôi nhiều ý kiến quý báu để luận án được tốt hơn. Xin chân thành cảm ơn Tập thể cán bộ nhân viên Khoa khám bệnh, phòng siêu âm tim của Viện Tim Mạch Việt Nam, Bệnh viện Bạch Mai, PGS. Trương Thanh Hương, TS.
Đồng Văn Thành, TS.Nguyễn Thị Thu Hoài, ThS.Hoàng Thị Phú Bằng đã tạo mọi điều kiện, động viên và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập. Xin chân thành cảm ơn những bệnh nhân và người tình nguyện đã tham gia vào nghiên cứu để tôi có thể hoàn thành được công trình này. Xin chân thành cảm ơn các bạn bè và đồng nghiệp đã luôn động viên, khích lệ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi xin ghi nhớ công ơn của Cha Mẹ, anh chị em, chồng và các con tôi đã luôn ủng hộ tôi trong suốt quá trình học tập.
Huế 2017 Nguyễn Thị Diễm LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết quả trong luận án này là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Nếu có gì sai sót, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm. Tác giả luận án Nguyễn Thị Diễm MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cảm ơn Lời cam đoan Mục lục Danh mục các từ viết tắt Danh mục các bảng Danh mục các biểu đồ, hình vẽ, sơ đồ ĐẶT VẤN ĐỀ.
Tính cấp thiết. Mục tiêu nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. TỔNG QUAN TÀI LIỆU.
Định nghĩa, phân độ và phân loại tăng huyết áp. Bệnh cơ tim tăng huyết áp. Một số phương pháp đánh giá chức năng thất trái bằng siêu âm tim. Biến dạng cơ tim ở bệnh nhân tăng huyết áp.
Một số nghiên cứu về biến dạng cơ tim trong đánh giá chức năng thất trái. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.
Đạo đức trong nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu. Đánh giá chức năng thất trái bằng siêu âm đánh dấu mô cơ tim.
Giá trị tham chiếu các thông số biến dạng cơ tim, tỷ lệ RLCN thất trái, mối tương quan với tuổi, tần số tim, một số thông số siêu âm tim kinh điển và liên quan với một số yếu tố nguy cơ. Đặc điểm lâm sàng và một số yếu tố nguy cơ. Đánh giá chức năng thất trái bằng siêu âm đánh dấu mô cơ tim. Giá trị các thông số biền dạng cơ tim, tỷ lệ RLCN thất trái, mối tương quan với tuổi, tần số tim, một số thông số siêu âm tim kinh điển và liên quan với một số yếu tố nguy cơ.
137 ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN. 138 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 139 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 2D (two dimension) : Hai chiều 3D (three dimension) : Ba chiều ALĐĐ : Áp lực đổ đầy BMI (Body mass index) : Chỉ số khối cơ thể BSA (Body surface area) : Diện tích da CNTT : Chức năng tâm thu CNTTr : Chức năng tâm trương EDV (end diastolic volume) : Thể tích cuối tâm trương thất trái EF (ejectional fraction) : Phân suất tống máu ESV (end systolic volume) : Thể tích cuối tâm thu thất trái FS (fractional shortening) : Phân suất co rút thất trái GCS (global circumferential strain) : Biến dạng toàn bộ thì tâm thu theo chu vi GCSR (global circumferential strain : Tốc độ biến dạng thì tâm thu theo rate) chu vi GCSRa (global circumferential strain : Tốc độ biến dạng cuối tâm trương rate- late) theo chu vi GCSRe (global circumferential strain : Tốc độ biến dạng đầu tâm trương rate- early) theo chu vi GLS (global longitudinal strain) : Biến dạng toàn bộ thì tâm thu theo trục dọc GLSR (global longitudinal strain rate) : Tốc độ biến dạng thì tâm thu theo trục dọc GLSR- IVRT (global longitudinal strain : Tốc độ biến dạng theo trục dọc giai rate- isovolumetric relaxation time) đoạn thư giãn đồng thể tích GLSRa (global longitudinal strain : Tốc độ biến dạng cuối tâm trương rate- late) theo trục dọc GLSRe (global longitudinal strain : Tốc độ biến dạng đầu tâm trương rate- early) theo trục dọc GRS (global radial strain) : Biến dạng toàn bộ thì tâm thu theo trục ngang HA : Huyết áp HATT : Huyết áp tâm thu HATTr : Huyết áp tâm trương LVIDd (left ventricular intenal : Đường kính trong thất trái cuối tâm diameter diastolic) trương LVMI (left ventricular muscle index) : Chỉ số khối cơ thất trái PWT (posterior wall thickness) : Bề dày thành sau Radial vel (radial velocity) : Vận tốc biến dạng theo trục ngang RLCNTT : Rối loạn chức năng tâm thu RLCNTTr : Rối loạn chức năng tâm trương RWT (relative wall thickness) : Độ dày thành tương đối SAT : Siêu âm tim STE (speckle tracking echocardiography) : Siêu âm tim đánh dấu mô STPSTMBT : Suy tim phân suất tống máu bảo tồn TDI (tissue Doppler imaging) : Hình ảnh Doppler mô THA : Tăng huyết áp DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1.1: Phân độ tăng huyết áp theo Hội tim mạch Việt Nam .2: Phân độ tăng huyết áp theo JNC 7 .1: Phân độ huyết áp theo hội tăng huyết áp Việt Nam 2014 .2: Phân loại thừa cân và béo phì cho các nước châu Á, theo NICE 2014 .3: Chẩn đoán phì đại thất trái .1: Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu .2: Đặc điểm lâm sàng và một số yếu tố nguy cơ .3: Đặc điểm hình thái và chức năng tim .4: So sánh các thông số biến dạng tâm thu giữa bệnh nhân tăng huyết áp và nhóm chứng.5: So sánh sự biến dạng tâm thu theo hình thái thất trái .6: So sánh sự biến dạng tâm thu ở bệnh nhân suy tim phân suất tống máu bảo tồn, không suy tim và nhóm chứng .7: So sánh sự biến dạng tâm thu ở bệnh nhân tăng huyết áp có triệu chứng suy tim và nhóm chứng .8: So sánh sự biến dạng tâm thu theo độ tăng huyết áp .9: So sánh sự biến dạng tâm thu theo thời gian THA .10: So sánh các thông số biến dạng tâm trương thất trái ở bệnh nhân THA và nhóm chứng .11: So sánh các thông số biến dạng tâm trương theo hình thái thất trái .12: So sánh các thông số biến dạng tâm trương ở bệnh nhân THA có suy tim phân suất tống máu bảo tồn, không suy tim và nhóm chứng.13: So sánh các thông số biến dạng tâm trương theo phân độ NYHA.14: So sánh các thông số biến dạng tâm trương theo độ THA .15: So sánh các thông số biến dạng tâm trương theo thời gian tăng huyết áp .16: So sánh các thông số biến dạng tâm trương theo độ rối loạn chức năng tâm trương .17: So sánh các thông số biến dạng tâm trương theo áp lực đổ đầy .18: So sánh các thông số biến dạng tâm trương theo chỉ số thể tích nhĩ trái .19: Giá trị trung bình của các thông số biến dạng cơ tim ở nhóm chứng .20: Ngưỡng bất thường của các thông số đánh giá chức năng tim .21: Tỷ lệ rối loạn chức năng tâm thu .22: Tỷ lệ rối loạn chức năng tâm thu theo hình thái thất trái .23: Tỷ lệ rối loạn chức năng tâm thu theo chức năng tim .24: Tỷ lệ bất thường biến dạng tâm thu theo chỉ số Tei .25: Tỷ lệ rối loạn chức năng tâm trương .26: Tỷ lệ rối loạn chức năng tháo xoắn và tỉ số E/GLSR - IVRT .27: Tỷ lệ rối loạn chức năng tâm trương theo các thông số Doppler siêu âm kinh điển và Doppler mô .28: Tương quan giữa các thông số biến dạng tâm thu với chỉ số khối cơ thất trái, phân suất co cơ và phân suất tống máu thất trái .29: Tương quan giữa các thông số biến dạng tâm thu với tuổi và tần số tim .30: Tương quan giữa các thông số biến dạng tâm trương với tỷ số E/A và E/e’ .31: Tương quan giữa các thông số biến dạng tâm trương với tuổi và tần số tim .32: Liên quan giữa mức độ biến dạng tâm thu với thừa cân- béo phì và hút thuốc lá .33: Liên quan giữa mức độ biến dạng tâm thu với rối loạn lipid máu và việc điều trị liên tục .34: Liên quan giữa mức độ biến dạng tâm trương với thừa cân béo phì và hút thuốc lá .35: Liên quan giữa mức độ biến dạng tâm trương với với rối loạn lipid máu và việc điều trị liên tục .36: Hồi qui Logistic đa biến giữa chỉ số dọc chu vi và một số yếu tố liên quan .37: Hồi qui Logistic đa biến giữa chỉ số tâm thu và một số yếu tố liên quan .38: Mức huyết áp tâm thu theo chỉ số dọc-chu vi và chỉ số tâm thu .1: Giá trị bình thường của biến dạng tâm thu theo trục dọc trong các nghiên cứu .2: Giá trị bình thường của biến dạng tâm thu theo chu vi trong các nghiên cứu. 123 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ Trang Biểu đồ Biểu đồ 3.1: Tỷ lệ bất thường biến dạng tâm thu theo mức NYHA .1: Định luật Laplace .2: Những loại hình tái cấu trúc thất trái do THA và tiến triển .3: So sánh các sợi collagen ở mô nội mạc cơ tim .4: Mô nội mạc cơ tim ở bệnh nhân THA có phì đại thất trái .
Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ
Trích dẫn luận án này
Nguyễn Thị Diễm (2017). Đánh giá chức năng thất trái siêu âm mô cơ tim THA nguyên phát [Luận án tiến sĩ, đại học y dược huế]. LuanAn.net. https://luanan.net/y-hoc/y-hoc-lam-sang/chuc-nang-that-trai-sieu-am-mo-co-tim-tang-huyet-ap-nguyen-phat
Câu hỏi thường gặp
Luận án "Đánh giá chức năng thất trái siêu âm mô cơ tim THA nguyên phát" nghiên cứu về vấn đề gì?
Đánh giá chức năng thất trái siêu âm mô cơ tim ở bệnh nhân THA nguyên phát bằng siêu âm tim.
Luận án "Đánh giá chức năng thất trái siêu âm mô cơ tim THA nguyên phát" được bảo vệ tại trường nào?
Luận án này được bảo vệ tại đại học y dược huế. Năm bảo vệ: 2017.
Luận án "Đánh giá chức năng thất trái siêu âm mô cơ tim THA nguyên phát" thuộc chuyên ngành gì?
Luận án "Đánh giá chức năng thất trái siêu âm mô cơ tim THA nguyên phát" thuộc chuyên ngành Nội Tim mạch. Danh mục: Y Học Lâm Sàng.
Luận án "Đánh giá chức năng thất trái siêu âm mô cơ tim THA nguyên phát" có bao nhiêu trang?
Luận án "Đánh giá chức năng thất trái siêu âm mô cơ tim THA nguyên phát" có 198 trang. Bạn có thể xem trước một phần tài liệu ngay trên trang web trước khi tải về.
Cách tải luận án "Đánh giá chức năng thất trái siêu âm mô cơ tim THA nguyên phát" về máy như thế nào?
Để tải luận án về máy, bạn nhấn nút "Tải xuống ngay" trên trang này, sau đó hoàn tất thanh toán phí lưu trữ. File sẽ được tải xuống ngay sau khi thanh toán thành công. Hỗ trợ qua Zalo: 0559 297 239.