Luận văn thạc sĩ: Giải phẫu mô học động mạch mũ đùi ngoài ở người Việt Nam - Ứng dụng trong phẫu thuật bắc cầu động mạch vành

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC TP HỒ CHÍ MINH -------- ĐẶNG VĂN VÕ NGHIÊN CỨU GIẢI PHẪU, MÔ HỌC ĐỘNG MẠCH MŨ ĐÙI NGOÀI TRÊN NGƯỜI VIỆT NAM, ỨNG DỤNG TRONG PHẪU THUẬT BẮC CẦU ĐỘNG MẠCH VÀNH LUẬN VĂN THẠC SĨ Y HỌC TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC TP HỒ CHÍ MINH -------- ĐẶNG VĂN VÕ NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU, MÔ HỌC ĐỘNG MẠCH MŨ ĐÙI NGOÀI TRÊN NGƯỜI VIỆT NAM, ỨNG DỤNG TRONG PHẪU THUẬT BẮC CẦU ĐỘNG MẠCH VÀNH Chuyên ngành: GIẢI PHẪU NGƯỜI Mã số: 60720102 LUẬN VĂN THẠC SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: TS. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Kết quả trong nghiên cứu này là hoàn toàn trung thực và chưa từng được công bố trong bất kể công trình nào khác.

Người thực hiện Đặng Văn Võ i MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT VÀ BẢNG BIỂU …………………. 1 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU VÀ MÔ HỌC ĐỘNG MẠCH MŨ ĐÙI NGOÀI THEO Y VĂN.

Đặc điểm giải phẫu động mạch mũ đùi ngoài ………. Đặc điểm mô học động mạch mũ đùi ngoài ………. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ ĐỘNG MẠCH MŨ ĐÙI NGOÀI ………………………. Các nghiên cứu trên thế giới.

Các nghiên cứu ở việt nam ………. CÁC NGHIÊN CỨU VỀ ĐỘNG MẠCH CÓ THỂ ĐƯỢC DÙNG TRONG BẮC CẦU ĐỘNG MẠCH VÀNH ……………………………. 28 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU …. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU …………….

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ……….……………………………… 38 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ………………………………. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA MẪU KHẢO SÁT …………………. ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU ĐỘNG MẠCH MŨ ĐÙI NGOÀI …… 40 ii 3. Đặc điểm về nguyên ủy, phân nhánh và kích thước động ……….

mạc mũ đùi ngoài ………………………………………………………… 40 3. Đặc điểm giải phẫu nhánh lên động mạch mũ đùi ngoài ………. Đặc điểm giải phẫu nhánh ngang động mạch mũ đùi ngoài …. Đặc điểm giải phẫu nhánh xuống động mạch mũ đùi ngoài ….

ĐẶC ĐIỂM MÔ HỌC ĐỘNG MẠCH MŨ ĐÙI NGOÀI …. Đặc điểm chung của mẫu mô học động mạch mũ đùi ngoài …. Đặc điểm mô học của động mạch mũ đùi ngoài ………………. 59 Chương 4: BÀN LUẬN ………………………………………………….

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA MẪU NGHIÊN CỨU ………………… 62 4. ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU ĐỘNG MẠCH MŨ ĐÙI NGOÀI ……… 62 4. Đặc điểm về nguyên ủy và phân nhánh động mạc mũ đùi ngoài. Đặc điểm giải phẫu nhánh lên động mạch mũ đùi ngoài …….

Đặc điểm giải phẫu nhánh ngang động mạch mũ đùi ngoài ……. Đặc điểm giải phẫu nhánh xuống động mạch mũ đùi ngoài ……. SO SÁNH NHÁNH XUỐNG ĐỘNG MẠCH MŨ ĐÙI NGOÀI VỚI CÁC MẠCH CÓ THỂ ĐƯỢC DÙNG TRONG BẮC CẦU ĐỘNG MẠCH VÀNH ……………………………………………………………. ĐẶC ĐIỂM MÔ HỌC ĐỘNG MẠCH MŨ ĐÙI NGOÀI.

Đặc điểm chung của mẫu mô học được chọn. Đặc điểm mô học của động mạch mũ đùi ngoài. Đặc điểm giải phẫu động mạch mũ đùi ngoài. Đặc điểm mô học động mạch mũ đùi ngoài.

87 TÀI LIỆU THAM KHẢO - Tài liệu tiếng Việt - Tài liệu tiếng Anh PHỤ LỤC BẢNG THU THẬP SỐ LIỆU iv DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN TIẾNG VIỆT CD Chiều dài. CDTB Chiều dài trung bình. CT Computed Tomography. cs Cộng sự.

DCB Dây chằng bẹn. ĐKTB Đường kính trung bình. ĐMCTĐĐ Động mạch cơ tứ đầu đùi. ĐMĐ Động mạch đùi.

ĐMĐS Động mạch đùi sâu. ĐMMĐN Động mạch mũ đùi ngoài. GCTT Gai chậu trước trên. XBC Xương bánh chè.

v TB Trung bình. CTĐ Cơ tứ đầu đùi TM Tĩnh mạch. TK Thần kinh. TIẾNG ANH A AScending.

AB AScending branch of lateral circumplex femoral artery. BMI Body mass index CT- Scan Computed Tomography scanner. DB Descending branch of lateral circumplex femoral artery. DFA Deep femoral artery.

FA Femoral artery. FN Femoral Nevre. LCFA Lateral circumplex femoral artery. MRI Magnetic Resonance Imaging.

MCP Musculocutaneous perforator. MDB Medial descending branch. RF Rectus femoris muscle. RFM Rectus femoris.

TFN Tensor fascia lata. VL Vastus lateralis. vi VLM Vastus lateralis muscle. VIM Vastus intermedius muscle.

vii DANH MỤC CÁC THUẬT NGỮ ĐỐI CHIẾU ANH – VIỆT Arterial Grafts in Coronary Artery Động mạch ghép trong bắc cầu động Bypass Surgery mạch vành Ascending branch of lateral Nhánh lên động mạch mũ đùi ngoài circumplex femoral artery Deep femoral artery Động mạch đùi sâu Descending Branch of Lateral Nhánh xuống động mạch mũ đùi Circumflex Femoral Artery ngoài Femoral artery Động mạch đùi Femoral Nevre Thần kinh đùi Origins of the lateral circumflex Nguyên ủy động mạch mũ đùi ngoài femoral artery Lateral circumplex femoral artery Động mạch mũ đùi ngoài viii DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: Tỷ lệ nguyên ủy động mạch mũ đùi ngoài ….2: Khoảng cách từ nguyên ủy động mạch mũ đùi ngoài đến nguyên ủy động mạch đùi và động mạch đùi sâu ….3: Kích thước động mạch mũ đùi ngoài theo các tác giả ……….4: Kích thước nhánh lên của động mạch mũ đùi ngoài ……….5: Kích thước nhánh ngang động mạch mũ đùi ngoài ……………… 26 Bảng 1.6: Kích thước nhánh xuống động mạch mũ đùi ngoài ……………… 27 Bảng 1.7: Tóm tắt đường kính các động mạch có thể dùng trong bắc cầu động mạch vành theo Lê Văn Cường ………………………….8: Tóm tắt chiều dài trung bình các động mạch có thể dùng trong bắc cầu động mạch vành theo các tác giả ….9: Tóm tắt bề dày trung bình các động mạch có thể dùng trong bắc cầu động mạch vành theo Y.1: Tỷ lệ vị trí nguyên ủy động mạch mũ đùi ngoài …………….2: Kích thước động mạch mũ đùi ngoài ……………………………….3: Kích thước nhánh lên của động mạch mũ đùi ngoài ……………… 51 Bảng 3.4: Kích thước nhánh ngang động mạch mũ đùi ngoài ……………….5: Tỷ lệ vị trí xuất phát nhánh xuống động mạch mũ đùi ngoài ….6: Đường kính nhánh xuống động mạch mũ đùi ngoài ở các vị trí các vị trí cách nguyên ủy ……………………………………………………… 58 Bảng 3.7: Tóm tắt bề dày các lớp thành mạch của động mạch mũ đùi ngoài .8: Tóm tắt tỷ lệ các trường hợp phát hiện xơ vữa thành động mạch ix mũ đùi ngoài………………………………………………………………… 60 Bảng 4.1 : So sánh tỷ lệ nguyên ủy động mạch mũ đùi ngoài giữa các tác giả .2: So sánh khoảng cách từ nguyên ủy động mạch mũ đùi ngoài đến nguyên ủy động mạch đùi sâu trung bình ……………………………… 66 Bảng 4.3: So sánh kích thước động mạch mũ đùi ngoài…………………….4: So sánh các dạng nguyên ủy và phân nhánh động mạch mũ đùi ngoài ………………………………………………………………………… 71 Bảng 4.5: Kích thước nhánh lên của động mạch mũ đùi ngoài theo các tác giả .6: Kích thước nhánh ngang động mạch mũ đùi ngoài .7: Kích thước nhánh xuống động mạch mũ đùi ngoài ……………….8: So sánh chiều dài trung bình các động mạch có thể dùng bắc cầu động mạch vành vớ nhánh xuống ………………………………….9: So sánh đường kính trung bình các động mạch có thể dùng trong bắc cầu động mạch vành với nhánh xuống động mạch mũ đùi ngoài trong nghiên cứu này ……………………………………….10: So sánh bề dày trung bình các động mạch có thể dùng trong bắc cầu động mạch vành với nhánh xuống động mạch mũ đùi ngoài trong nghiên cứu này …………………………………………………………….11: So sánh tỷ lệ các trường hợp xơ vữa thành động mạch mũ đùi ngoài …………………………………………………………………….…… 83 x DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Động mạch mũ đùi ngoài và các nhánh …………….2: Cấu tạo mô học của động mạch cơ theo Ross Michael H.3: Các dạng nguyên ủy động mạch mũ đùi ngoài theo Perera j.4: Các dạng phân chia động mạch mũ đùi ngoài theo Lin W.5: Các dạng nguyên ủy động mạch mũ đùi ngoài theo Choi S.6: Các dạng biến đổi của động mạch mũ đùi ngoài theo S.7: Động mạch mũ đùi ngoài cho 3 nhánh chính: Lên, ngang, xuống theo Tanvaa Tansatit ……………………………………………………. 12 Hình 8: Nhánh xuống động mạch mũ đùi ngoài theo Petr Lostcot …………. 13 Hình 9: Mô học nhánh xuống động mạch mũ đùi ngoài theo Petr Lostcot ….10: Nhánh xuống động mạch mũ đùi ngoài cùng với tĩnh mạch theo Trần Quốc Hòa ……………………….11: Động mạch mũ đùi ngoài theo Trần Đăng Khoa .12: Động mạch mũ đùi ngoài và các nhánh bên theo Lê Văn Cường … 17 Hình 1.13: Các dạng xuất phát động mạch mũ đùi ngoài theo Lê Văn Cường .14: Các dạng nguyên ủy động mạch mũ đùi ngoài theo Dương Toàn Trung ……………………………………….15: Động mạch mũ đùi ngoài có nguyên ủy từ động mạch đùi theo Dương Toàn Trung ……………………………………………………… 20 Hình 1.16: Động mạch mũ đùi ngoài có nguyên ủy từ động mạch đùi sâu theo Dương Toàn Trung ………………………………………………… 21 xi Hình 1.17: Cấu trúc mô học của động mạch ngực trong theo Yahya Ünlü1 …. Các dụng phẫu tích ………………………………………………….

Thước Caliper được sử dụng để đo. Thước dây được sử dụng để đo ……………………………………. Xác đã được chuẩn bị để phẫu tích bộc lộ động mạch mũ đùi ngoài. Động mạch mũ đùi ngoài đã được bộc lộ và tiến hành đo ………….1: Động mạch mũ đùi ngoài tách từ động mạch đùi sâu …………….2: Động mạch mũ đùi ngoài tách từ động mạch đùi………………….3: Dạng I, Động mạch mũ đùi ngoài tách từ động mạch đùi sâu……… 42 Hình 3.4: Dạng II, Động mạch mũ đùi ngoài tách từ động mạch đùi………….5: Dạng III, Động mạch mũ đùi ngoài tách từ động mạch đùi sâu, nhánh lên và nhánh xuống tách trực tiếp từ động mạch mũ đùi ngoài……….6: Dạng IV, nhánh lên và nhánh xuống tách từ động mạch đùi sâu ….7: Dạng V, nhánh lên tách từ động mạch đùi, nhánh xuống từ đông mạch đùi sâu…………………………………………………………………… 46 Hình 3.8: DạngVI, nhánh xuống tách từ động mạch đùi, nhánh lên xuất phát từ động mạch đùi sâu…………………………………………………….9: Minh họa các dạng động mạch mũ đùi ngoài …………………….10: Nhánh lên tách từ động mạch mũ đùi ngoài ……………………… 50 xii Hình 3.11: Nhánh ngang xuất phát từ nhánh lên động mạch mũ đùi ………….12: Nhánh cơ tứ đầu xuất phát từ nhánh lên động mạch mũ đùi ngoài.13: Nhánh xuống có nguyên ủy từ động mạch mũ đùi ngoài ……….14: Nhánh xuống có nguyên ủy từ động mạch đùi sâu ……………… 56 Hình 3.15: Nhánh xuống xuất phát từ động mạch đùi ……………………….16: Cấu trúc mô học nhánh xuốn động mạch mũ đùi ngoài ………….17: Động mạch mũ đùi ngoài có hiện tượng xơ vữa ………………….18: Động mạch mũ đùi ngoài bị xơ vữa nhiều ……………………….

61 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Cho đến nay các bệnh lý về tim mạch trong đó có bệnh hẹp động mạch vành, là một trong các nguyên nhân gây tử vong hàng đầu đối với người bệnh. Y học ngày nay có rất nhiều tiến bộ trong điều trị, song việc phẫu thuật bắc cầu động mạch vành vẫn là một phương pháp tái lập tuần hoàn hiệu quả nhất cho bệnh nhân bị hẹp nhiều nhánh hoặc bị hẹp thân chung kèm theo. Việc lựa chọn cầu nối phù hợp nhằm mang lại hiệu quả điều trị tốt nhất, hạn chế tối đa những tai biến, biến chứng và kéo dài thời gian cấp máu của cầu nối cho người bệnh, nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh là rất cần thiết.