Luận án tiến sĩ: Nồng độ 25 hydroxy vitamin D huyết thanh và yếu tố liên quan ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 - Đại học Y Dược Huế

ĐẠI HỌC HUE TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y - DƯỢC TRAN HỮU THANH TÙNG NGHIÊN °ỨU NONG DO 25 HYDROXY VITAMIN D HUYET THANH VA MOT Số YẾU Tố LIEN QUAN TREN BENH NHAN DAI THAO DUONG TIP 2 LUAN AN TIEN Si Y HOC HUE - 2022 ĐẠI HỌC HUE TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y - DƯỢC TRAN HỮU THANH TÙNG NGHIEN CUU NONG BO 25 HYDROXY VITAMIN D HUYET THANH VA MOT Số YẾU Tố LIEN QUAN TREN BENH NHAN DAI THAO DUONG TiP 2 LUAN AN TIEN Si Y HOC Nganh: NOI KHOA Mã ngành: 97 20 107 Giáo viên hướng dẫn: PGS. HOÀNG BÙI BẢO HUE - 2022 Loi Cam Ou Để hoàn thành luận án này, chúng tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ quý báu của các cơ quan và cá nhân. Tôi chân thành biết ơn và gửi lời cám ơn trân trọng đến: - Ban Giám đốc Đại học Huế - Ban Giám hiệu trường Đại học Y - Dược Huế. - Ban Giam Đốc Bênh Viên Trương Đại học Y - Dược Huế - Ban Giám đốc bệnh viện Trung Ương Huế.

- Phòng Đào tạo sau đại học Trường Đại học Ÿ - Dược Huế. - Bộ môn Nội Trường Đại học Ÿ - Dược Huế - Ban Chủ nhiệm, các bác sĩ, điều dưỡng tại Phòng khám Nội - Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế. - Ban Chủ nhiệm, các bác sĩ, điều dưỡng tại khoa Nội Tổng hợp - Lão khoa bệnh viện Trung Ương Huế. - Ban Chủ nhiệm, các bác sĩ, điều dưỡng tại khoa Nội Tổng hợp - Nội tiết Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế.

- Khoa Xét nghiệm bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế. - Khoa Hóa sinh bệnh viện Trung Ương Huế. - Quý thầy cô trong các hội đồng chuyên dé - học phần ~ Quý thầy cô trong hội đồng bảo vệ cấp bộ môn - Quý thầy cô trong hội đồng bảo vệ cấp cơ sở - Quý thầy cô phản biện độc lập Xin bày tỏ lòng biết ơn tới tất cả những bệnh nhân và thân nhân đã tham gia và cho phép tôi tiến hành nghiên cứu này. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Hoàng Bùi Bảo , người thầy đã trực tiếp đỡ đầu, tận tụy hướng dẫn, chỉ dạy tôi trong quá trình học tập và thực hiện luận án này Cuối cùng, xin được bày tỏ lòng biết ơn đối với những người thân trong gia đình, bạn bè là nguồn động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, hoàn thành luận án này.

Huế, tháng 9 năm 2022 Trần Hữu Thanh Tùng LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là nghiên cứu của riêng tôi, các sô liệu hoản toàn trung thực, chính xác, do tôi trực tiếp thu thập. Người cam đoan Trần Hữu Thanh Tùng 1,25 (OH), D 25 (OH) D ADA CKD DBP DTD eGFR FFA FPG Go HDL-C HDTL HOMA-IR HOMA-%B Hs-CRP IAPP IDF IFG IGT IL DANH MUC TU VIET TAT : 1,25 dihydroxy Vitamin D : 25 hydroxy vitamin D : American Diabetes Association Hiệp hội đái tháo đường Mỹ : Chronic kidney disease - Bệnh thận mạn : Vitamin D-binding protein - protein gắn vitamin D : Đái tháo đường : Estimated glomerular filtration rate Mức lọc cầu thận ước tính : Free fatty acid- axit béo tự do : Fasting plasma glucose - Glucose huyết tương lúc đói : Glucose máu đói : High-density lipoprotein Cholesterol Cholesterol của lipoprotein tỉ trọng cao : Hoạt động thể lực : Homeostatic Model Assessment for Insulin Resistance Mô hình xác định kháng insulin bằng cân bằng nội môi : Homeostatic Model Assessment for B-cell function Mô hình xác định chức năng tế bào bằng cân bằng nội môi : High-sensitivity CRP - Protein phản ứng C độ nhạy cao : Islet amyloid polypeptide - polypeptide amyloid tuy : International Diabetes Federation Lién doan Dai thao duong Quốc tế : Impaired fasting glucose - Rối loạn ølucose huyết đói : Impaired glucose tolerance - Rối loạn dung nap glucose : Interleukin lo KDIGO LDL-C MAU Mean diff NF-«B PG PSLD PoLA PTH REF SCr TC TCBP TG TNFa UACR UVB VDR VIF : Insulin mau đói : Kidney Disease Improving Global Outcomes : Low-density lipoprotein Cholesterol Cholesterol cia lipoprotein ti trong thap : Microalbumin in urine — Micro albumin trong nước tiêu : Mean difference Chénh lệch trung bình : Nuclear factor kappa-light-chain-enhancer of activated B Yếu tổ hạt nhân tăng cường chuỗi nhẹ kappa của các tế bào B hoạt động : Plasma glucose - Glucose huyết tương : Polish Society of Laboratory Diagnostics Hội xét nghiệm chân đoán Ba Lan : Polish Lipid Association Hiệp hội lipid Ba Lan : Parathyroid hormon - Hormon tuyến cận giáp : Reference - Tham chiếu : Serum creatinine - Creatinine huyết thanh : Total Cholesterol - Cholesterol toàn phan : Thừa cân béo phì : Triglyceride : Tumor necrosis factor alpha -Yéu tố hoại tử khối u alpha : Urine Albumin-Creatinine Ratio Tỉ số Albumin/Creatinine nước tiểu : Ultraviolet B : Vitamin D receptor - Thụ thé vitamin D : Variance Inflation Factors - Hệ số phóng đại phương sai MỤC LỤC 729060075 -. Tổng quan về đái tháo đường típ 2. Liên quan giữa vitamin D và đái tháo đường típ 2.

Các nghiên cứu liên quan đề tài.-----:-¿22z+22++2cvseecrsceee 32 Chương 2. ĐÓI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiÊn Cứu .- - - + 6xx +xE*eEEEvseskreeskrsereere 38 2.

Nội dung nghiên CỨU. Phương pháp xử lý số liệu. Đạo đức trong nghiên CỨU. So 46 nghi6n CUU o.cccsecsssesssessssessssssosessseesssesssecssecsssssssecssessssessseceseeesee 56 Chương 3.

KÉT QUÁ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu. Nồng độ 25 (OH) D và tỷ lệ thiếu vitamin D ở nhóm nghiên cứu và một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 có thiếu 3. Liên quan giữa nồng độ 25 (OH) D và tình trạng thiếu vitamin D với một số yếu tô ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2.

se 2-2 sssse©esserssersseerserssersserre 4. Đặc điểm chung nhóm nghiên cứu 4. Nồng độ 25 (OH) D và tỷ lệ thiếu vitamin D ở bệnh nhân đái tháo B0/1150:11790250Ẹ0ẼẺẼ8Đ8Ẻ88 6. Liên quan, giữa thiếu vitamin D và nồng độ 25 (OH) D với một số yếu tố ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2.---:++2+cs+c+z: 99 KET LUAN .Ô,ÔỎ 125 NHỮNG HẠN CHÉ CỦA ĐÈ.,ÔỎ 128 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIÁ ĐÃ CONG BO CÓ LIÊN QUAN LUẬN ÁN .------s<©c-ssccsssee 129 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC Bảng 2.

DANH MUC CAC BANG |0: 81018530. 41 Phân loại tình trạng vitamin D theo Hội Nội tiết Mỹ (2011). 43 Các giai đoạn bệnh thận mạn theo KDIGO 2012.-- -‹--- 55+ 51 Đặc điểm về tuôi, giới, tuổi phát hiện bệnh và thời gian phát hiện bệnh.57 Đặc điểm nhân trắc hỌC .----- 2-2 k2 E+EE#EEEEEEEEEEEEEEEEeEkerkerrerrk 58 Thói quen hoat động thê lực và phác đồ điều trị.----:- 59 Tỷ lệ có tăng huyết áp ở nhóm nghiên cứu .---------2 59 Các giai đoạn bệnh thận mạn ở nhóm nghiên cứu. ---- --- 60 Nồng độ 25 (OH) D trung bình của nhóm nghiên cứu.- 60 Nồng độ 25 (OH) D trung bình theo tuổi .---2---25¿©csz2c5c+: 61 Nồng độ 25 (OH) D trung bình theo thời gian phát hiện đái tháo đường.

61 Nồng độ 25 (OH) D trung bình theo tuôi phát hiện đái tháo đường. 61 Tỷ lệ thiếu vitamin D theo giới .-----¿ec©c+++cc+evczxeerrxeerreee 62 Tỷ lệ thiếu vitamin D theo tuổi .-----2-©5¿22+2+cxvcxcerkeerxeerseee 62 Tỷ lệ thiếu vitamin D theo thời gian phát hiện đái tháo đường. 63 Tỷ lệ thiếu vitamin D theo tuổi phát hiện đái tháo đường. 63 Một số đặc điểm lâm sàng ở bệnh nhân thiếu vitamin D.

64 Một số đặc điểm cận lâm sàng ở bệnh nhân thiếu vitamin D. 64 Liên quan giữa BMI, vòng bụng với tình trạng thiếu vitamin D. 65 Liên quan giữa BMI, vòng bụng với nồng độ 25 (OH) D. 66 Liên quan giữa các chỉ số lipid với tình trạng thiếu vitamin D.

66 Liên quan giữa các chỉ số lipid với nồng độ 25 (OH) D. 67 Liên quan hsCRP với tình trạng thiếu vitamin D.----- 67 Lién quan hsCRP voi nong 6 25 (OH) Doo. eeeeccccceceeetecesceteeeeeeeeeeee 68 Liên quan nồng độ insulin, glucose máu đói và HbAle với tình trạng thiếu vitamin D.11 tre 68 Liên quan nồng độ insulin, glucose máu đói và HbAIc với nồng độ 25 Bảng 3. Liên quan HOMA-IR, HOMA-%B với tình trạng thiếu vitamin D.

69 Liên quan HOMA-IR, HOMA-%B với nồng độ 25 (OH) D. 70 Liên quan chỉ số chức năng thận với tình trạng thiếu vitamin D. 70 Liên quan chỉ số chức năng thận với nồng độ 25 (OH) D. 71 Liên quan tăng huyết áp với tình trạng thiếu vitamin D.

71 Tăng huyết áp với nồng độ 25 (OH) D.---¿--czcccccccxeerreee 72 Thói quen hoạt động thể lực và phác đồ điều trị đái tháo đường với tình trạng thiếu vitamin D.--¿-¿©2+++2+x+22ExSEExrEEkxrtrkrrrrkrerrrrerrvee 72 Thói quen hoạt động thể lực và phác đồ điều trị đái tháo đường với nồng độ 25 (OH) D. 73 Tương quan giữa nồng độ 25 (OH) D với đặc điểm nhân trắc học. 73 Mối tương quan giữa nồng độ 25 (OH) D và các chỉ số lipid. 74 Mối tương quan giữa nồng độ 25 (OH) D với các thông số liên quan đường huyết và hsCRP.---2¿-©25+222+2C+xtSEExtEEkrerrkrerrkrerrrrerrree 74 Mối tương quan giữa nồng độ 25 (OH) D và chỉ số chức năng thận.

75 Ảnh hưởng của một số yếu tố nhân trắc học và bệnh kèm với nồng độ "_¬ (90:0) mm. 75 Ảnh hưởng các chỉ số lipid lên nồng độ 25 (OH) D.-- 76 Ảnh hưởng của chỉ số HbA1c,Go, HOMA-TR với nồng độ 25 (OH) D. 76 Ảnh hưởng chức năng thận với nồng độ 25 (OH) D.-- 71 Mô hình đa biến dự báo nguy cơ thiếu vitamin D.------ 78 Độ nhạy, độ đặc hiệu của mô hình dự báo. --- «- -«=sx+s++s++ 80 Mô hình hồi quy logistic đa biến các yếu tố liên quan với thiếu vitamin DU 500.

81 Mô hình hồi quy logistic đa biến các yếu tổ liên quan với thiếu vitamin D ở bệnh nhân TCBP và không TCBP. - - 5 5+ ccscsrersreree 83 Khác biệt BMI và vòng bụng giữa bệnh nhân thiếu vitamin D và bệnh nhân không thiếu vitamin D.---¿-s+©++2c+++tzxr+tzxrerrxeerrxee 84 Khác biệt các chi số lipid và hsCRP giữa bệnh nhân thiếu vitamin D và bệnh nhân không thiếu vitamin TD. Khác biệt Io, Go, HbAIC gitra bénh nhân thiếu vitamin D và bệnh nhân không thiếu vitamin TD. Khác biệt chỉ số HOMA-IR và HOMA-%B giữa bệnh nhân thiếu vitamin D và bệnh nhân không thiếu vitamin D.

Khác biệt các chỉ số chức năng thận giữa bệnh nhân thiếu vitamin D và bệnh nhân không thiếu vitamin TD. Phân tích hồi quy đơn biến ảnh hưởng của thiếu vitamin D lên một số yếu tổ liên quan ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2. Phân tích hồi quy đơn biến ảnh hưởng của nồng độ 25 (OH) D lên một số yếu tô liên quan ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2. 88 DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐÒ, BIỂU ĐÒ HÌNH Hình 1.

Phân tử vitamin D2. - -- «+ TT gưệt 9 Hình 1. Phân tử 25 hydroxy vitamin D3 va 1,25 dihydroxy vitamin D. Sơ lược cấu trúc protein của VDR.

Cấu trúc phân tử VDR .