Luận án vi phẫu thuật lỗ khóa cung mày - Điều trị u tầng trước nền sọ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NGUYỄN TRỌNG DIỆN NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG VI PHẪU THUẬT ĐIỀU TRỊ MỘT SỐ U TẦNG TRƯỚC NỀN SỌ BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ LỖ KHÓA TRÊN CUNG MÀY LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NGUYỄN TRỌNG DIỆN NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG VI PHẪU THUẬT ĐIỀU TRỊ MỘT SỐ U TẦNG TRƯỚC NỀN SỌ BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ LỖ KHÓA TRÊN CUNG MÀY Chuyên ngành : Ngoại Thần kinh - Sọ não Mã số : 9270104 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. ĐỒNG VĂN HỆ HÀ NỘI - 2023 LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập nghiên cứu hoàn thành luận án này, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi còn nhận được sự giúp đỡ tận tình của các Thầy, Cô, bạn bè, đồng nghiệp, những người thân trong gia đình và các cơ quan. Đầu tiên, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến Thầy hướng dẫn là Phó giáo sư, Tiến sĩ Đồng Văn Hệ - Thầy đã tận tình dạy bảo, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Thầy không chỉ chỉ bảo về cách thức phẫu thuật mà còn định hướng con đường nghiên cứu khoa học của tôi.

Tôi xin cảm ơn tập thể các Thầy, Cô trong Hội đồng đánh giá luận án, Hội đồng chấm đề cương, Hội đồng chấm chuyên đề, tiểu luận tổng quan của luận án đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập, đồng thời đóng góp những ý kiến quý báu cho luận án được hoàn thiện hơn. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới Đảng ủy, Ban giám hiệu, Phòng Đào tạo Sau đại học, các thầy cô giáo trong Bộ môn Ngoại Trường Đại học Y Hà Nội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi xin cảm ơn Đảng ủy, Ban giám đốc, Khoa Phẫu thuật Thần kinh Bệnh viện Việt Đức, đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thực hiện luận án. Tôi cũng xin bày tỏ sự tri ân đến Đảng ủy, Ban Giám đốc, tập thể cán bộ, công chức, viên chức Sở Y tế tỉnh Quảng Ninh đã luôn bên tôi và ủng hộ tôi trong suốt những tháng năm đã qua.

Luận án được thực hiện trong niềm yêu thương của anh, chị và những người bạn vô cùng yêu quý, đặc biệt là vợ và các con của tôi - người đã luôn dành thiệt thòi về mình để tôi hoàn thành luận án này. Cuối cùng, con xin được bày tỏ lòng biết ơn và tình cảm sâu nặng nhất đối với Cha Mẹ - Người đã có công lao sinh thành, luôn khuyến khích và động viên con trong cuộc sống để con có được kết quả ngày hôm nay. Hà Nội, ngày 05 tháng 12 năm 2023 Nguyễn Trọng Diện LỜI CAM ĐOAN Tôi là Nguyễn Trọng Diện, nghiên cứu sinh khóa 35 trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Ngoại Thần kinh - Sọ não, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.

Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày 05 tháng 12 năm 2023 Người viết cam đoan Nguyễn Trọng Diện NHỮNG TỪ VIẾT TẮT A1 Động mạch não trước đoạn A1 A2 Động mạch não trước đoạn A2 BN Người bệnh CLVT Cắt lớp vi tính CHT Cộng hưởng từ DSA Digital Subtraction Angiography (Chụp mạch số hóa xóa nền) ĐM Động mạch M1 Động mạch não giữa đoạn M1 M2 Động mạch não giữa đoạn M2 NNT Nước não tuỷ UMN U màng não VSS Vancouver Scar Scale (Thang điểm đánh giá sẹo của Vancouver) MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ.

1 CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN. Lịch sử nghiên cứu đường mổ nắp sọ trên cung mày .Lịch sử nghiên cứu trên thế giới .Lịch sử nghiên cứu tại Việt Nam. Giải phẫu tầng trước nền sọ .Mặt ngoài nền sọ tầng trước .Mặt trong nền sọ tầng trước .Mạch máu vùng tầng trước nền sọ .Giải phẫu dây thần kinh vùng tầng trước nền sọ. Một số u tầng trước nền sọ.U màng não tầng trước nền sọ.

Điều trị phẫu thuật u tầng trước nền sọ.Điều trị u tầng trước nền sọ bằng vi phẫu thuật lỗ khoá trên cung mày .Điều trị u tầng trước nền sọ bằng phẫu thuật khác:. 35 CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu .Tiêu chuẩn chọn người bệnh .Tiêu chuẩn loại trừ. Phương pháp nghiên cứu .Phương pháp nghiên cứu .Thời gian và địa điểm nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu .Quy trình vi phẫu thuật mở nắp sọ lỗ khóa trên cung mày .Các chỉ tiêu nghiên cứu. Xử lý số liệu. Đạo đức trong nghiên cứu. 52 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Xây dựng quy trình vi phẫu thuật mở nắp sọ lỗ khóa trên cung mày trong phẫu thuật cắt u tầng trước nền sọ. Quy trình vi phẫu mở nắp sọ lỗ khóa trên cung mày bao gồm 6 bước sau .Một số kết quả áp dụng quy trình mổ lỗ khoá trên cung mày để thực hiện cắt khối u tầng trước nền sọ. Đánh giá kết quả vi phẫu thuật cắt u, nang khi áp dụng quy trình phẫu thuật mở nắp sọ lỗ khoá trên cung mày .Đặc điểm lâm sàng nhóm người bệnh nghiên cứu.Kết quả trong mổ. Kết quả cắt u tầng trước nền sọ bằng đường mổ vi phẫu thuật lỗ khoá trên cung mày.

84 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. Bàn luận về Quy trình vi phẫu thuật mở nắp sọ lỗ khoá trên cung mày .Bàn luận về chỉ định phẫu thuật .Bàn về chuẩn bị thiết bị dùng trong phẫu thuật .Bàn luận về chuẩn bị phẫu thuật tại phòng mổ, phẫu thuật viên: .Bàn luận về cách thức thực hiện phẫu thuật .Bàn luận về xử trí tai biến và biến chứng .Bàn luận về chăm sóc sau mổ. Bàn luận về kết quả vi phẫu thuật u tầng trước nền sọ bằng phẫu thuật mở nắp sọ lỗ khoá trên cung mày .Bàn luận về đặc điểm chung của nhóm người bệnh nghiên cứu .Bàn luận về mức độ cắt u.Bàn luận về biến chứng, tai biến trong và sau mổ .Bàn luận về mối liên quan giữa tỉ lệ cắt u với một số yếu tố .Bàn luận về kết quả xa sau phẫu thuật. 138 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 3.

Phân bố tuổi của nhóm nghiên cứu. Tiền sử bệnh mạn tính của nhóm nghiên cứu. Tiền sử điều trị khối u tầng trước nền sọ. Lý do người bệnh đến khám bệnh.

Triệu chứng của người bệnh khi nhập viện. Đặc điểm khối u trên cộng hưởng từ. Kích thước theo từng loại u, nang trên cộng hưởng từ. Triệu chứng rối loạn nội tiết ở các nhóm u.

Tư thế đầu của người bệnh. Kích thước đường rạch da và nắp sọ. Thời gian mở nắp sọ và thời gian mổ trung bình. Khó khăn khi mở nắp sọ.

Kỹ thuật mở rộng thêm trường mổ. Hút nước não tuỷ bể đáy nền sọ. Xử lý khi khó thăm dò vùng tầng trước nền sọ. Cấu trúc giải phẫu quan trọng xác định được ngay khi thăm dò.

Vị trí phẫu tích đầu tiên trước khi cắt u tầng trước nền sọ. Bảo tồn cuống tuyến yên trong khi phẫu thuật. Tai biến trong lúc phẫu tích. Cách thức đóng xoang hơi trán.

Tình trạng vết mổ. Mối liên quan giữa thời gian mổ với các loại u. Kết quả cắt u bằng đường mở lỗ khoá trên cung mày. Kết quả giải phẫu bệnh.

Phân loại u màng não tầng trước nền sọ. Mức độ cắt u ở từng loại u. Tỉ lệ cắt hết u ở nhóm người bệnh u màng não. Biến chứng sớm sau mổ.

Tỉ lệ biến chứng giữa các loại u. Mối liên quan giữa thời gian mổ và biến chứng. Mối liên quan giữa tỉ lệ cắt hết u với tiền sử điều trị khối u. Mối liên quan giữa tỉ lệ cắt hết u với kích thước u.

Mối liên quan tỉ lệ cắt hết u với khả năng thăm dò u. Mối liên quan tỉ lệ cắt hết u với khả năng phẫu tích. Mối liên quan tỉ lệ cắt hết u với mật độ u. Mối liên quan tỉ lệ cắt hết u với xâm lấn mạch máu.

Mối liên quan tỉ lệ cắt hết u với vôi hoá khối u. Mối liên quan tỉ lệ cắt hết u với u xâm lấn xoang hang. Mối liên quan tỉ lệ cắt hết u với mức độ xâm lấn vào não thất III. Mối liên quan tỉ lệ cắt hết u với một số yếu tố khác.

Kết quả xa sau phẫu thuật. Đánh giá kết quả thẩm mỹ vết mổ. Kết quả liền xương sọ. Tỉ lệ di chứng sau mổ.

Mức độ hồi phục theo thang điểm Karnofsky. 97 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Phân bố giới trong nhóm nghiên cứu. Đặc điểm khối u trên phim chụp cắt lớp vi tính.

Kích thước khối u trên cộng hưởng từ. Kết quả xét nghiệm nội tiết. Thời gian từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên tới khi mổ. Khả năng thăm dò vùng tầng trước nền sọ.

Thuận lợi và khó khăn khi phẫu tích. Vị trí đầu tiên phẫu tích và cắt u màng não. Phẫu tích các u khác không phải u màng não. 81 DANH MỤC HÌNH Hình 1.

Hình vẽ mô tả nắp sọ rộng bán cầu não trái khi W Dandy thực hiện để cắt bỏ khối u tuyến yên. Phẫu thuật mở nắp sọ nửa bán cầu khi tiếp cận xử lý tổn thương nền sọ, phẫu mở nắp sọ nhỏ hơn và mở nắp sọ lỗ khoá. Mặt trước xương sọ. Xương sọ mặt bên cho thấy cấu trúc xương.

Hình ảnh mặt trong tầng trước nền sọ với các cấu trúc. Hình ảnh mặt trong tầng trước nền sọ sau khi lấy bỏ trần hố mắt. Hình ảnh vi giải phẫu vùng hố yên. Giải phẫu vùng phía sau tầng trước nền sọ và tầng giữa.

Hình giải phẫu cắt đứng dọc qua hố yên cho thấy tầng trước nền sọ với các cấu trúc từ trước ra sau. Hình ảnh giải phẫu trên thiết đồ cắt đứng ngang .