Luận án tiến sĩ về phẫu thuật nội soi u màng não sàn sọ trước - Trương Thanh Tình

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯƠNG THANH TÌNH PHẪU THUẬT NỘI SOI QUA MŨI U MÀNG NÃO SÀN SỌ TRƯỚC LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2023. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯƠNG THANH TÌNH PHẪU THUẬT NỘI SOI QUA MŨI U MÀNG NÃO SÀN SỌ TRƯỚC NGÀNH: NGOẠI KHOA MÃ SỐ: 9720104 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. NGUYỄN MINH ANH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2023. LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Các kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả Trương Thanh Tình. MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. i DANH MỤC ĐỐI CHIẾU ANH VIỆT.

iii DANH MỤC BẢNG .v DANH MỤC HÌNH. vii DANH MỤC BIỂU ĐỒ - SƠ ĐỒ .1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Tình hình nghiên cứu u màng não sàn sọ trước trong và ngoài nước. Giải phẫu học sàn sọ trước.

Đặc điểm lâm sàng và hình ảnh học u màng não sàn sọ trước. Điều trị phẫu thuật u màng não sàn sọ trước.25 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Cỡ mẫu nghiên cứu. Biến số nghiên cứu. Phương pháp, công cụ đo lường và thu thập số liệu.

Qui trình nghiên cứu. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu. Đạo đức trong nghiên cứu .78 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ. Đặc điểm chung của dân số nghiên cứu.

Kết quả điều trị phẫu thuật nội soi qua mũi lấy UMN sàn sọ trước. Các yếu tố liên quan kết quả điều trị phẫu thuật nội soi qua mũi. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm chung dân số nghiên cứu.

Đánh giá kết quả điều trị. Đánh giá các yếu tố liên quan kết quả điều trị .143 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC Phụ Lục 1: Bệnh Án Minh Họa Phụ Lục 2: Phân Độ Giải Phẫu Bệnh U Màng Não Theo Who 2016 Phụ Lục 3: Thang Điểm Karnofsky Phụ Lục 4: Đặc Điểm Kích Thước U Và Phân Nhóm Phụ Lục 5: Phiếu Thu Thập Số Liệu. i DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt ACA Anterior cerebral artery Động mạch não trước BS Bác sĩ BV Bệnh viện CTA Computed tomography angiography Chụp cắt lớp mạch máu CTscan Computed tomography scan Chụp cắt lớp vi tính CUSA Cavitron ultrasonic surgical aspirator Dao phẫu thuật siêu âm CY Củ yên Dây I Dây khứu giác Dây II Dây thần kinh thị giác Dây II Dây thần kinh thị giác Dây III Dây thần kinh vận nhãn Dây IV Dây thần kinh ròng rọc Dây V Dây thần kinh sinh ba Dây V2 Dây thần kinh hàm trên Dây V3 Dây thần kinh hàm dưới ĐHYD Đại Học Y Dược ĐM Động mạch ĐMC Động mạch cảnh ĐMCT Động mạch cảnh trong DNT Dịch não tủy GP Giải phẫu ICA Internal carotid artery Động mạch cảnh trong KM Khoang mũi MC Màng cứng MM Mạch máu MMTK Mạch máu thần kinh. ii Viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt MRI Magnetic Resonance Imaging Cộng hưởng từ MXB planum Mái xương bướm OTG Ống thị giác PT Phẫu thuật PTV Phẫu thuật viên RK Rãnh khứu SS Sàn sọ SST Sàn sọ trước TD Thái dương TK Thần kinh TM Tĩnh mạch TP.

HCM Thành phố Hồ Chí Minh TY Tuyến yên UMN U màng não UMNCY U màng não củ yên UMNRK U màng não rãnh khứu UMNSS U màng não sàn sọ UMNSST U màng não sàn sọ trước WHO World Health Organisation Tổ chức y tế thế giới XB Xương bướm XH Xoang hang XLM Xương lá mía XS Xương sàng XTD Xương thái dương. iii DANH MỤC ĐỐI CHIẾU ANH VIỆT Tiếng anh Tiếng việt Agger cells Tế bào mỏm móc trước Alveolar canals Ống huyệt răng Alveolar process Mỏm huyệt răng Anterior clinoid process Mấu giường trước (mỏm yên trước) Carotid prominence Lồi động mạch cảnh Conchae Cuốn mũi, xoăn mũi Cribiform plate Mảnh sàng Dorsum Lưng yên Laminae papyracea Mảnh ổ mắt xương sàng Limen nasi Thềm mũi Maxillary hiatus Lỗ xoang hàm trên Meatus Ngách mũi Nasospinale Gai sống mũi Optic strut Trụ ống thị giác (vách thị giác) Opticocarotid recess Ngách cảnh thị Orbital process Mỏm ổ mắt Planum Mái xương bướm Posterior clinoid process Mấu giường sau (mỏm yên sau) Sella turcica Hố yên Sphenoid concha Xoăn bướm Sphenoid crest Mào bướm. iv Tiếng anh Tiếng việt Sphenoid rostrum Mỏ bướm Sphenoidal process Mỏm xương bướm Sphenopalatine notch Hố bướm khẩu cái Uncinate process Mỏm móc Vidian canal Ống chân bướm khẩu cái Vidian nerve Thần kinh ống chân bướm – Vidian. v DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Phân nhóm tình trạng bệnh nhân theo thang điểm Karnofsky .2: Bảng phân độ mật độ u .3: Các biến số phân tích .4: Tiêu chuẩn đánh giá mức độ lấy u trên MRI sọ não70 .5: Tiêu chuẩn đánh giá kết quả phục hồi thị trường.

Phân loại theo vị trí u. Kích thước u. Đặc điểm lâm sàng trước phẫu thuật của nhóm nghiên cứu. Biểu hiện lâm sàng trước phẫu thuật theo vị trí u.

Thị lực trước phẫu thuật. Thị trường trước phẫu thuật. Đáy mắt trước phẫu thuật. Triệu chứng tổn thương thị giác trước phẫu thuật.

Liên quan giữa u và mạch máu. Liên quan giữa u bao quanh mạch máu và kích thước u. Liên quan giữa phù não và kích thước u. Xâm lấn ống thị giác.

Góc sàn sọ - hố yên. Các đặc điểm hình ảnh học khác. Tình trạng người bệnh sau phẫu thuật. Kết quả đau đầu sau phẫu thuật.

Kết quả thị lực của riêng từng mắt. Đánh giá thị lực cả hai mắt. Liên quan giữa tuổi và sự hồi phục thị lực. So sánh thị lực sau phẫu thuật mắt trái và đáy mắt trước phẫu thuật.

So sánh thị lực sau phẫu thuật mắt phải và đáy mắt trước phẫu thuật. Liên quan giữa thị lực sau phẫu thuật và kích thước u trước phẫu thuật92 Bảng 3. Liên quan giữa mức độ lấy u và sự phục hồi thị lực. Kết quả thị trường của riêng từng mắt.

Đánh giá thị trường cả hai mắt sau phẫu thuật. Liên quan giữa tuổi và sự hồi phục thị trường. So sánh thị trường sau phẫu thuật mắt trái và đáy mắt trước phẫu thuật. So sánh thị trường sau phẫu thuật mắt phải và đáy mắt trước phẫu thuật.

Liên quan giữa mức độ lấy u và sự phục hồi thị trường. Đánh giá thị giác cả hai mắt. Mức độ lấy u theo ghi nhận trong phẫu thuật của phẫu thuật viên. Mật độ u nhận xét lúc phẫu thuật.

Biến chứng tổn thương mạch máu trong lúc phẫu thuật. Liên quan vị trí u và cuống tuyến yên. Mức độ lấy hết u. Các biến chứng sau phẫu thuật nội soi qua mũi.

Liên quan kết quả lấy u và vị trí u. Liên quan giữa kết quả lấy u và u lan trong hố yên. Liên quan kích thước và mức độ lấy u. Liên quan giữa kết quả lấy u và phù não.

Liên quan kích thước u khi u lan vào ống thị giác. Liên quan kích thước u và mạch máu. Liên quan giữa kết quả lấy u và bề mặt u đa thùy của u. Liên quan giữa kết quả lấy u và sự tăng sinh xương sàn sọ.

So sánh các đặc điểm lâm sàng nổi bậc với các tác giả khác. Các đặc điểm hình ảnh học trong 36 ca u màng não sàn sọ trước. So sánh y văn kết quả mức độ lấy u màng não sàn sọ trước. So sánh y văn kết quả phẫu thuật u màng não sàn sọ trước.

Mức độ lấy u hoàn toàn theo các tham số chuyên biệt của u. vii DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Mặt trong sàn sọ. Mặt trong sàn sọ trước .3: Xương vách mũi được hình thành từ XLM và tấm thẳng đứng của XS, gắn với mào và mỏm XB.4: Góc nhìn nội soi (A) xương sàn sọ trước và (B) Giải phẫu mô não. Cách lấy vạt vách ngăn mũi.

Các tế bào sàng và động mạch sàng .8: Thành trước XB đã được loại, thấy nhiều vách ngăn trong xoang bướm.9: Vị trí lỗ xoang bướm nhìn từ hình ảnh nội soi đường trong mũi.10: Các mốc giải phẫu xoang bướm, lộ trình ĐMC xoang hang .11: Mở vào vùng planum .12: Giải phẫu các mạch máu vùng tuyến yên. Minh họa hình ảnh cắt dọc qua hố yên và xoang hang. U màng não rãnh khứu. U màng não vùng planum xương bướm.

U màng não củ yên. U màng não củ yên trên MRI có tiêm thuốc tương phản từ .18: UMNRK trên CT có cản quang và MRI .19: Mở sọ trán hai bên mở rộng xuống sàn sọ .20: UMN củ yên trong phẫu thuật vi phẫu.21: UMN củ yên sau khi lấy u một phần giải ép dây II và lấy hết u .22: Tiếp cận qua cung mày trái .23: U màng não rãnh khứu phát triển lên cao.24: MRI cho thấy u xâm lấn thần kinh và mạch máu .25: Mặt phẳng giữa đồng tử (midorbital plane).26: Giai đoạn khoang mũi .27: Bộc lộ lấy cuốn niêm mạc vách mũi có mạch máu nuôi. Bộc lộ SST và các xoan cạnh mũi.29: Nội soi qua mũi lấy u màng não rãnh khứu. Các cấu trúc giải phẫu hữu dụng.

Cách mở MC trong UMNCY/Planum. Sau khi giảm khối u tối đa, giải áp và bộc lộ giao thoa thị giác an toàn. Bóc tách phần u phía dưới tránh làm tổn thương TY, cuống TY. Mở ống thị giác giải áp và lấy u.

Hệ thống nội soi sàn sọ và các phương tiện hỗ trợ trong phẫu thuật; .Tư thế người bệnh trong phẫu thuật;. Bộc lộ thì khoang mũi. Các bước bộc lộ lấy cuốn niêm mạc vách mũi có mạch máu nuôi. Bộc lộ các xoang cạnh mũi.

Mài xương bằng mũi khoan kim cương. Rạch màng cứng bộc lộ u .Tách u ra khỏi não trán sau khi đã giảm khối đáng kể. Tái tạo sàn sọ. Gặm bỏ thành trước XB và bộc lộ các cấu GP sàn sọ.

Cấu trúc giải phẫu quan trọng. Các cấu trúc giải phẫu hữu dụng. Mở màng cứng hình chữ nhật .Giảm khối trong lòng u bằng CUSA .Giảm khối và tách u từ bờ dưới u. Loại bỏ phần u bên trái thấy cấu trúc dây II bên trái .