Nghiên cứu giải phẫu học ứng dụng điều trị gãy 3 4 mảnh đầu trên xương cánh tay

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LÊ GIA ÁNH THỲ NGHIÊN CỨU GIẢI PHẪU HỌC ỨNG DỤNG ĐIỀU TRỊ GÃY 3 – 4 MẢNH ĐẦU TRÊN XƯƠNG CÁNH TAY BẰNG NẸP KHÓA LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, NĂM 2024 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LÊ GIA ÁNH THỲ NGHIÊN CỨU GIẢI PHẪU HỌC ỨNG DỤNG ĐIỀU TRỊ GÃY 3 – 4 MẢNH ĐẦU TRÊN XƯƠNG CÁNH TAY BẰNG NẸP KHÓA NGÀNH: CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH VÀ TẠO HÌNH MÃ SỐ: 62720129 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. BÙI HỒNG THIÊN KHANH 2. ĐỖ PHƯỚC HÙNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, NĂM 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các số liệu và kết quả nêu trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng được người khác công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả Lê Gia Ánh Thỳ MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT VÀ THUẬT NGỮ ANH – VIỆT. i DANH MỤC BẢNG. iii DANH MỤC BIỂU ĐỒ.

v DANH MỤC HÌNH. vi MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN. Giải phẫu đầu trên xương cánh tay.

Gãy đầu trên xương cánh tay. Phân loại gãy đầu trên xương cánh tay. Điều trị gãy đầu trên xương cánh tay. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài và Việt Nam.

35 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Cỡ mẫu nghiên cứu.

Xác định các biến số độc lập và phụ thuộc. Phương pháp và công cụ đo lường, thu thập số liệu. Quy trình nghiên cứu. Phương pháp phân tích dữ liệu.

Đạo đức trong nghiên cứu. 89 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ. Nghiên cứu mô tả một số chỉ số hình thái của đầu trên xương cánh tay ở người Việt Nam từ 50 tuổi trở lên đo trên phim chụp CLVT. Nghiên cứu đặt nẹp vào các vị trí trên mô phỏng 3D trên phần mềm MAYA và thực nghiệm trên xác để xác định vị trí đặt nẹp phù hợp.

Nghiên cứu lâm sàng điều trị gãy 3 và 4 mảnh đầu trên xương cánh tay bằng nẹp khóa ở những bệnh nhân từ 50 tuổi trở lên. 101 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. Nghiên cứu mô tả một số chỉ số hình thái của đầu trên xương cánh tay ở người Việt Nam từ 50 tuổi trở lên đo trên phim chụp CLVT và thực nghiệm trên xác. Nghiên cứu mô phỏng trên phần mềm MAYA và thực nghiệm trên xác để xác định vị trí đặt nẹp tối ưu trong gãy đầu trên xương cánh tay.

Nghiên cứu lâm sàng điều trị gãy 3 và 4 mảnh đầu trên xương cánh tay bằng nẹp khóa quanh khớp ở những bệnh nhân từ 50 tuổi trở lên. Hạn chế của đề tài. 155 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ LIÊN QUAN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC i DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT VÀ THUẬT NGỮ ANH – VIỆT Từ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt Association of the Study of Hội nghiên cứu về kết hợp ASIF Internal Fixation xương bên trong BMD Bone mineral density Mật độ khoáng xương CMS Constant – Murley Score Thang điểm Constant – Murley Digital Imaging and Tiêu chuẩn ảnh số và truyền DICOM Communications in Medicine thông trong y tế Minimally Invasive Plate Kết hợp xương bằng nẹp xâm MIPO Osteosynthesis lấn tối thiểu MPR Multiplanar reconstruction Tái tạo đa mặt phẳng MRI Magnetic Resonance Imaging Cộng hưởng từ PMMA Polymethyl methacrylate PMT Pectoris Major Tendon Gân cơ ngực lớn Proximal Humerus Internal Hệ thống khoá bên trong đầu PHILOS Locking System trên xương cánh tay Thang điểm đánh giá giảm Quick Disabilities of the Arm, QDASH chức năng cánh tay, vai và bàn Shoulder and Hand tay rút gọn VAS Visual analog scale Thang điểm đau trực quan CLVT Computed tomography Cắt lớp vi tính CSLCĐ Deltoid tuberosity index Chỉ số lồi củ đen - ta ĐLC Standard deviation Độ lệch chuẩn GCT Neck – shaft angle Góc cổ - thân xương cánh tay GTLN Max Giá trị lớn nhất GTNN Min Giá trị nhỏ nhất ii Từ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt Khoảng cách giữa mấu động KCMĐL - C Head to tuberosity height lớn và chỏm TB Mean Trung bình TPHCM Thành phố Hồ Chí Minh MĐB Mấu động bé MĐL Mấu động lớn Shoulder Pendulums Bài tập lắc vai Greater tuberosity width Chiều rộng mấu động lớn Calcar Can - ca Corticocancellous Vỏ - xốp Delta Đen - ta In vitro “Bên trong ống nghiệm” Proximal portion of the bicipital Đỉnh rãnh nhị đầu groove Most prominent of lesser Điểm nhô cao nhất mấu động tuberosity bé High peak stress Đỉnh áp lực cao Arcuate artery Động mạch cung Articular surface diameter Đường kính mặt khớp chỏm Anterior posterior diameter Đường kính trước - sau chỏm Calcar distance Khoảng cách can - ca Viewport Khung nhìn Axial force Lực dọc trục Shear force Lực xé Torsional force Lực xoắn iii DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Danh sách các biến số trong nghiên cứu chụp CLVT .2: Danh sách các biến số trong nghiên cứu thực nghiệm trên xác .3: Các biến số trong nghiên cứu lâm sàng .1: Độ tuổi trung bình trong mẫu nghiên cứu .2: Giá trị trung bình các chỉ số đầu trên xương cánh tay trên chụp cắt lớp vi tính trong mẫu nghiên cứu .3: Các chỉ số giải phẫu đầu trên xương cánh tay đo thực nghiệm trên xác .4: So sánh một số chỉ số giải phẫu đầu trên xương cánh tay đo thực nghiệm trên xác và trên phim chụp cắt lớp vi tính.5: Kết quả mô phỏng đặt nẹp tại các vị trí trên xương trên mô phỏng 3D và trên xác, xác định tình trạng vít xuyên thủng chỏm sớm .6: Kết quả thực nghiệm trên xác khi đặt nẹp PHILOS theo vị trí nhà sản xuất khuyến cáo.7: Kết quả thực nghiệm trên xác khi đặt nẹp quanh khớp theo vị trí nhà sản xuất khuyến cáo .8: Kết quả thực nghiệm trên xác khi đặt nẹp PHILOS theo vị trí dựa trên các mốc giải phẫu.9: Kết quả thực nghiệm trên xác khi đặt nẹp quanh khớp theo vị trí dựa trên các mốc giải phẫu.10: Kết quả độ che phủ của 2 loại nẹp lên mấu động lớn .11: Độ tuổi trung bình trong mẫu nghiên cứu .12: Phân bố tay bị tổn thương trong mẫu nghiên cứu .13: Đặc điểm bệnh nền và hút thuốc lá của bệnh nhân .14: Đặc điểm của ổ gãy đầu trên xương cánh tay trong mẫu nghiên cứu .15: Kỹ thuật phẫu thuật và một số thông số liên quan phẫu thuật .16: Kết quả giải phẫu sau mổ trên X - quang .17: Kết quả các thang điểm đánh giá chức năng khớp vai sau mổ .18: Tỉ lệ các biến chứng sau mổ trong mẫu nghiên cứu .19: Mối liên quan giữa đặc điểm bệnh nhân và kết quả chức năng .20: Mối liên quan giữa các đặc điểm chung của bệnh nhân đến kết quả phân loại Constant - Murley.21: Mối liên quan giữa đặc điểm ổ gãy trên hình ảnh học và kết quả chức năng .22: Mối liên quan giữa đặc điểm ổ gãy đến phân loại Constant - Murley .23: Liên quan giữa các yếu tố trong quá trình phẫu thuật và kết quả chức năng khớp vai .24: Liên quan giữa các yếu tố trong quá trình phẫu thuật và kết quả chức năng khớp vai .25: Mối liên quan giữa kết quả giải phẫu trên hình ảnh học sau mổ đến kết quả chức năng khớp vai.1: Độ tuổi trung bình trong một số nghiên cứu .2: Giá trị trung bình của góc cổ - thân trong một số nghiên cứu.3: Giá trị trung bình của KCMĐL – C trong một số nghiên cứu .4: Giá trị trung bình của đường kính mặt khớp và đường kính trước sau chỏm xương cánh tay trong một số nghiên cứu (mm) .5: Độ tuổi trung bình trong một số nghiên cứu .6: Tỉ lệ các kiểu gãy theo phân loại Neer trong một số nghiên cứu .7: Một số kết quả về chức năng khớp vai sau mổ kết hợp xương nẹp vít khóa đầu trên xương cánh tay theo nhiều nghiên cứu. 151 v DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Tỉ lệ nam – nữ trong mẫu nghiên cứu .2: Tỉ lệ bên phải – bên trái trong mẫu nghiên cứu .3: Khoảng cách từ bờ trên cơ ngực lớn đến bờ dưới lỗ vít động khi đặt vít can - ca ở vị trí 3/4 trên - 1/4 dưới chỏm (đường cam) và vị trí sát bờ dưới trong của chỏm xương cánh tay (đường xanh) khi đặt nẹp PHILOS .4: Khoảng cách từ bờ trên cơ ngực lớn đến bờ dưới lỗ vít động khi đặt vít can - ca ở vị trí 3/4 trên 1/4 dưới chỏm (đường cam) và vị trí sát bờ dưới trong của chỏm xương cánh tay (đường xanh) khi đặt nẹp quanh khớp .5: Phân bố các nhóm tuổi theo giới tính của mẫu nghiên cứu .6: Tỉ lệ giới tính trong mẫu nghiên cứu .7: Tỉ lệ các nghề nghiệp trong mẫu nghiên cứu .8: Tỉ lệ các nguyên nhân chấn thương của mẫu nghiên cứu.

103 vi DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Giải phẫu đầu trên xương cánh tay (nhìn trước và nhìn sau) .2: Giải phẫu đầu trên xương cánh tay (nhìn từ trên xuống) .3: Hệ thống máu nuôi vùng đầu trên xương cánh tay .4: Cơ chế chấn thương năng lượng thấp thường gặp gây gãy đầu trên xương cánh tay ở những bệnh nhân lớn tuổi.5: Chỉ số lồi củ đen - ta là tỉ số a/b đo trên phim X-quang thẳng .6: Góc cổ - thân xương cánh tay đo trên phim X-quang thẳng và CLVT mặt phẳng đứng ngang .7: Khoảng cách giữa mấu động lớn đến chỏm xương cánh tay đo trên phim X-quang thẳng (bên trái) và CLVT (bên phải) .8: Bốn mảnh gãy chính theo Codman: .9: Phân loại gãy đầu trên xương cánh tay theo Neer .10: Các phương pháp chính điều trị gãy đầu trên xương cánh tay .11: X quang gãy đầu trên xương cánh tay.12: Kết hợp đầu trên xương cánh tay bằng nẹp vít khoá.13: Vít can - ca và góc cổ thân.14: Chỏm xương vẹo trong sau khi mổ kết hợp xương bằng nẹp vít.15: Vị trí đặt nẹp đầu trên xương cánh theo khuyến cáo của AO.16: Vị trí vít can - ca trên X-quang thẳng vai thẳng .17: Giải phẫu cơ ngực lớn sau khi loại bỏ da, mô dưới da và cơ delta .18: Khoảng cách từ vít can - ca đến bờ dưới chỏm xương cánh tay .19: Vị trí đặt nẹp tương quan với các mốc giải phẫu .20: Ghép xương trong trường hợp thiếu xương.21: Biến chứng gãy đầu trên xương cánh tay sau mổ kết hợp xương 35 Hình 2.1: Hai loại nẹp dùng trong nghiên cứu .2: Các dụng cụ sử dụng trong nghiên cứu trên xác.3: Ba khung nhìn mặc định trong chế độ 3D MPR .4: Xác định các mặt phẳng .