Luận án TS Y học - Nghiên cứu bít thông liên thất phần quanh màng qua ống thông bằng dụng cụ hai đĩa đồng tâm

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NGUYỄN CÔNG HÀ nghiªn cøu kÕt qu¶ sím vµ trung h¹n cña ph¬ng ph¸P BÝT th«ng liªn thÊt phÇn quanh mµng quA èNG TH¤NG b»ng dông cô hai ®Üa ®ång t©m LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC HÀ NỘI - 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NGUYỄN CÔNG HÀ nghiªn cøu kÕt qu¶ sím vµ trung h¹n cña ph¬ng ph¸P BÝT th«ng liªn thÊt phÇn quanh mµng quA èNG TH¤NG b»ng dông cô hai ®Üa ®ång t©m Chuyên ngành : Nội Tim mạch Mã số : 62720141 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: GS. NGUYỄN LÂN VIỆT HÀ NỘI - 2020 LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, bên cạnh sự cố gắng nỗ lực của bản thân, tôi cũng nhận được sự giúp đỡ của nhiều cá nhân và tập thể. Nhân dịp hoàn thành công trình này, với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn tới: GS. Nguyễn Lân Việt, người thầy đã tận tình giúp đỡ, động viên hướng dẫn, tạo mọi điều kiện, luôn chỉ bảo, giúp đỡ tôi trưởng thành trong công tác nghiên cứu khoa học và hoàn thành luận án này.

Tiếp theo, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới PGS. Nguyễn Lân Hiếu, thầy đã dẫn dắc, hướng dẫn tôi từ khi bắt đầu làm các thủ thuật can thiệp tim bẩm sinh đặt biệt là kỹ thuật bít thông liên thất. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành tới GS.TS Đỗ Doãn Lợi, PGS. TS Phạm Mạnh Hùng, PGS.

TS Trương Thanh Hương, PGS. TS Hồ Sỹ Hà, TS Phan Đình Phong, cùng các thầy cô trong hội đồng chấm luận án cấp cơ sở, các thầy cô phản biện, bộ môn Tim mạch, trường Đại học Y Hà nội, những người thầy, cô đã giúp đỡ, đóng góp ý kiến cho luận án, truyền nhiệt huyết và sự đam mê cho tôi để hoàn thành luận án này. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo Bệnh viện Tim Hà Nội, đặc biệt PGS.TS Nguyễn Sinh Hiền anh đã luôn động viên, giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình công tác và thực hiện luận án. Tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất tới Ban lãnh đạo và tập thể nhân viên Trung tâm tim mạch can thiệp – cấp cứu, Khoa tim mạch Nhi, Khoa khám bệnh, Phòng Kế hoạch tổng hợp Bv Tim Hà Nội, những người đồng nghiệp luôn sát cánh bên tôi, ủng hộ và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu.

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Ban giám hiệu, Phòng đào tạo Sau đại học, Trường Đại học Y Hà Nội, đã tạo mọi điều kiện cho tôi được học tập và hoàn thành luận án tại ngôi trường giàu truyền thống này. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn vô hạn tới bố mẹ, vợ, các con và toàn bộ anh chị em, bạn bè thân yêu đã ủng hộ, chia sẻ và đồng hành cùng tôi trong suốt thời gian qua. Hà Nội, ngày 09 tháng 06 năm 2020 Nguyễn Công Hà LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là Nguyễn Công Hà, nghiên cứu sinh khóa 31 Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Nội tim mạch, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của thầy GS.

Nguyễn Lân Việt. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này.

Hà Nội, ngày 09 tháng 06 năm 2020 Tác giả Nguyễn Công Hà Nguyễn Công Hà CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN Amplatzer (AVSO) Dụng cụ đóng thông liên thất của AGA (dù) BAV Block nhĩ thất BN Bệnh nhân Catheter Ống thông CI Khoảng tin cậy Cs Cộng sự Delivery Hệ thống thả dù ĐK Đường kính ĐMC Động mạch chủ ĐMP Động mạch phổi DO Dụng cụ dóng ống động mạch ĐTĐ Điện tim đồ HoBL Hở van ba lá HoC Hở van động mạch chủ KT Kích thước Lê VSD Coils Nit-Occlud ® Lê VSD-Coils n Số lượng bệnh nhân, cỡ mẫu NLH Nguyễn Lân Hiếu p Giá trị p Pigtail Ống thông hình đuôi lợn PT Phẫu thuật Qp/Qs Cung lượng phổi/cung lượng chủ SA Siêu âm SD Độ lệch chuẩn Shunt Luồng thông (dòng thông) Snare Dụng cụ bắt dị vật TBS Tim bẩm sinh TLT Thông liên thất TP Thất phải TTr Thất trái VBL Van ba lá VHL Van hai lá VLT Vách liên thất X Giá trị trung bình Wire Dây dẫn đường cho ống thông MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Đại cương về bệnh thông liên thất. Tỷ lệ bệnh.

Bào thai học. Giải phẫu học. Sinh lý bệnh và đặc điểm lâm sàng. Diễn biến bệnh tự nhiên và tiên lượng.

Điều trị nội khoa. Lựa chọn điều trị đóng lỗ TLT bằng PT hoặc can thiệp qua da. Thông liên thất lỗ lớn. Thông liên thất lỗ nhỏ.

Thông liên thất dưới hai đại động mạch. Các tai biến của điều trị phẫu thuật. Kết quả phẫu thuật. Tổng quan về bít TLT phần quanh màng qua ống thông bằng dụng cụ.

Các nghiên cứu lâm sàng bít TLT phần quanh màng qua ống thông bằng dụng cụ hai đĩa lệch tâm của AGA. Các nghiên cứu lâm sàng bít TLT phần quanh màng qua ống thông bằng dụng cụ Nit-Occlud Lê VSD-Coils. Các nghiên cứu lâm sàng bít TLT phần quanh màng qua ống thông bằng dụng cụ bít ống động mạch. Các nghiên cứu lâm sàng bít TLT phần quanh màng qua ống thông bằng dụng cụ hai đĩa đồng tâm.

Tổng quan về các nghiên cứu so sánh bít qua đường ống thông bằng dụng cụ và phẫu thuật tim hở ở BN TLT phần quanh màng. Các hướng dẫn, khuyến cáo điều trị TLT của các Hội Tim mạch về bệnh TBS ở trẻ em và người lớn. Hướng dẫn của Trường môn Tim mạch và Hội Tim mạch Mỹ về điều trị tim bẩm sinh năm 2018. Hướng dẫn của Hội Tim mạch Châu Âu về điều trị TBS năm 2010.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân. Tiêu chuẩn loại trừ.

Thời gian nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Loại hình nghiên cứu.

Các bước tiến hành nghiên cứu. Xử lý số liệu. Đạo đức nghiên cứu. Đặc điểm chung của các đối tượng nghiên cứu.

Đặc điểm bệnh sử, lâm sàng của bệnh nhân nhóm nghiên cứu. Đặc điểm của điện tim đồ, X quang tim phổi thẳng trước thủ thuật. Đặc điểm chung của siêu âm tim qua thành ngực trước thủ thuật. Đặc điểm lỗ thông liên thất trên siêu âm tim qua thành ngực.

Những kết quả thủ thuật bít lỗ TLT của nghiên cứu. Kết quả về phương pháp giảm đau, đường vào mạch máu. Kết quả áp lực ĐMP và Qp/Qs trên thông tim. Kết quả đặc điểm lỗ TLT trên thông tim.

Kết quả thủ thuật bít lỗ TLT. Các khó khăn, trở ngại trong quá trình thủ thuật. Các rối loạn nhịp tim gặp trong quá trình thủ thuật. Các tai biến của thủ thuật.

Kết quả thành công, thất bại của thủ thuật. Những kết quả của thủ thuật sau 24 giờ. Những kết quả của thủ thuật sau 1 tháng. Những kết quả của thủ thuật sau 3 tháng.

Những kết quả của thủ thuật sau 12 tháng. Những kết quả của thủ thuật sau 18 tháng. Tổng hợp, đánh giá kết quả của thủ thuật trong nghiên cứu. Các triệu chứng lâm sàng trước và sau thủ thuật.

Điện tim đồ trước và sau thủ thuật. So sánh ĐK cuối tâm trương TTr trước và sau thủ thuật 24 giờ, 1 tháng. So sánh chức năng tâm thu thất trái (EF) trước và sau thủ thuật 24 giờ, 1 tháng. So sánh áp lực ĐMP trước và sau thủ thuật 24 giờ, 1 tháng.

So sánh sự thay đổi của HoBL trên siêu âm trước và sau thủ thuật. So sánh kích thước lỗ thông đo trên siêu âm với thông tim. Các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ shunt tồn lưu ngay sau khi thả dụng cụ. Các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ shunt tồn lưu sau 24 giờ, 1, 3, 12 và 18 tháng.

Tổng hợp thành công, thất bại, các khó khăn, tai biến của thủ thuật. Trình bày một bệnh nhân cụ thể được bít TLT phần quanh màng bằng dụng cụ hai đĩa đồng tâm dùng trong nghiên cứu. Đặc điểm chung nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Đặc điểm bệnh sử, lâm sàng của bệnh nhân nghiên cứu.

Đặc điểm điện tim đồ và X quang của bệnh nhân nghiên cứu. Một số đặc điểm siêu âm TM của bệnh nhân nghiên cứu. Đặc điểm áp lực ĐMP trên SÂ của bệnh nhân nghiên cứu. Đặc điểm HoBL và shunt TTr-NP trên SÂ Doppler tim.

Đặc điểm lỗ thông liên thất trên siêu âm. Đặc điểm đường vào mạch máu và phương pháp gây mê, giảm đau. Đặc điểm áp lực ĐMP và tỷ lệ Qp/Qs trên thông tim. Đặc điểm lỗ thông liên thất trên hình ảnh chụp buồng thất trái.

Đặc điểm cỡ dụng cụ được sử dụng. Một số đặc điểm khác của thủ thuật. Đặc điểm shunt tồn lưu ngay sau thả dụng cụ. Đặc điểm thời gian chiếu tia và thời gian làm thủ thuật.

Đặc điểm thành công, nguyên nhân thất bại của thủ thuật. Các tai biến nặng của thủ thuật. Các tai biến nhẹ của thủ thuật. Đặc điểm bít kín không còn shunt tồn lưu của thủ thuật.

Các khó khăn, trở ngại ảnh hưởng đến kết quả của thủ thuật. Bàn luận, so sánh một số đặc điểm cơ bản cấu tạo, ưu nhược điểm về các loại dụng cụ bít TLT phần quanh màng qua ống thông. Bàn luận kết quả bít TLT phần quanh màng qua ống thông so với phẫu thuật tim hở vá lỗ thông qua một số nghiên cứu đã công bố. Bàn luận kinh nghiệm triển khai thủ thuật bít TLT phần quanh màng qua ống thông của nghiên cứu để đạt được kết quả tốt.153 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 3.

Thời gian theo dõi và thời gian nằm viện của BN. Phân bố theo nhóm tuổi của BN nghiên cứu. Kết quả về trọng lượng cơ thể theo lứa tuổi. Đặc điểm bệnh sử, lâm sàng.

Đặc điểm điện tim đồ, X quang trước thủ thuật. ĐK cuối tâm trương TTr trên siêu âm TM theo nhóm tuổi. Phân suất tống máu thất trái (EF), KTTP và áp lực ĐMP. Kết quả về mức độ HoBL và HoC.

KT lỗ TLT, gờ van ĐMC trên SÂ tim qua thành ngực. Đặc điểm phân bố tuổi của nhóm gây tê và gây mê. Đường vào mạch máu. Kết quả áp lực ĐMP tâm thu và Qp/Qs.

Kết quả KT lỗ TLT và gờ van ĐMC.