Nạo hạch tiêu chuẩn trong phẫu thuật nội soi cắt khối tá tụy - Phạm Long Bình

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH --oOo-- PHẠM LONG BÌNH NẠO HẠCH TIÊU CHUẨN TRONG PHẪU THUẬT NỘI SOI CẮT KHỐI TÁ TỤY DO UNG THƯ QUANH BÓNG VATER LUẬN VĂN BÁC SĨ NỘI TRÚ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - NĂM 2023. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH --oOo-- PHẠM LONG BÌNH NẠO HẠCH TIÊU CHUẨN TRONG PHẪU THUẬT NỘI SOI CẮT KHỐI TÁ TỤY DO UNG THƯ QUANH BÓNG VATER CHUYÊN NGÀNH: NGOẠI KHOA MÃ SỐ: NT 62 72 07 50 LUẬN VĂN BÁC SĨ NỘI TRÚ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN HOÀNG BẮC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - NĂM 2023. LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan công trình nghiên cứu này do chính tôi thực hiện.

Các số liệu, kết quả, phân tích trong nghiên cứu này được tiến hành một cách khách quan, trung thực. Tất cả số liệu, kết quả trong nghiên cứu này chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Hồ Chí Minh, ngày 23 tháng 09 năm 2023 Tác giả PHẠM LONG BÌNH. MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.

i DANH MỤC ĐỐI CHIẾU THUẬT NGỮ ANH - VIỆT. ii DANH MỤC BẢNG. iii DANH MỤC HÌNH .v DANH MỤC BIỂU ĐỒ. vi MỞ ĐẦU .1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN.

Hệ thống mạch máu và các nhóm hạch bạch huyết vùng quanh bóng Vater. Chẩn đoán giai đoạn ung thư quanh bóng Vater. Đặc điểm di căn hạch trong ung thư quanh bóng Vater. Các mức độ nạo hạch trong ung thư quanh bóng Vater.

Nạo hạch trong cắt khối tá tụy do ung thư quanh bóng Vater là nạo hạch tiêu chuẩn. Biến chứng của nạo hạch trong phẫu thuật cắt khối tá tụy do ung thư quanh bóng Vater. Những tiêu chí cần đạt trong quá trình nạo hạch để đảm bảo tính hiệu quả về mặt ung thư. Các nghiên cứu có liên quan về nạo hạch tiêu chuẩn trong ung thư quanh bóng Vater .24 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Thiết kế nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Cỡ mẫu của nghiên cứu.

Định nghĩa các biến số nghiên cứu. Phương pháp và công cụ đo lường, thu thập số liệu. Quy trình nghiên cứu. Phương pháp phân tích dữ liệu.

Đạo đức trong nghiên cứu .37 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm bệnh nhân. Đặc điểm giải phẫu bệnh. Tính an toàn của nạo hạch tiêu chuẩn trong phẫu thuật nội soi cắt khối tá tụy.

Tính hiệu quả của nạo hạch tiêu chuẩn trong phẫu thuật nội soi cắt khối tá tụy .56 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm bệnh nhân. Đặc điểm giải phẫu bệnh. Tính an toàn của nạo hạch tiêu chuẩn trong phẫu thuật nội soi cắt khối tá tụy.

Tính hiệu quả của nạo hạch tiêu chuẩn trong phẫu thuật nội soi cắt khối tá tụy. Những hạn chế của nghiên cứu .88 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC. i DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TÊN VIẾT TẮT TÊN ĐẦY ĐỦ BN Bệnh nhân ĐM Động mạch MTTT Mạc treo tràng trên OMC Ống mật chủ TM Tĩnh mạch. ii DANH MỤC ĐỐI CHIẾU THUẬT NGỮ ANH - VIỆT TÊN TIẾNG ANH TÊN VIẾT TẮT TÊN TIẾNG VIỆT American Joint Committee AJCC Hiệp hội Ung thư Hoa on Cancer Kỳ American Society of ASA Hiệp hội Gây mê Hoa Kỳ Anesthesiologists Body Mass Index BMI Chỉ số khối cơ thể Computed Tomography Scan CT-scan Chụp X-quang cắt lớp điện toán Endoscopic retrograde ERCP Nội soi mật tụy ngược cholangiopancreatography dòng Enhanced recovery after ERAS Tăng cường phục hồi surgery sớm sau mổ International Hepato- IHBPA Hội Gan-Mật-Tụy quốc Pancreato-Biliary tế Association The International Study ISGPS Hội nghiên cứu quốc tế Group of Pancreatic Surgery về phẫu thuật tụy Lymph node ratio LNR Tỉ số di căn hạch Magnetic resonance imaging MRI Chụp cộng hưởng từ Nutrition risk screening NRS Điểm tầm soát nguy cơ dinh dưỡng Percutaneous Transhepatic PTBD Dẫn lưu đường mật Biliary Drainage xuyên gan qua da Visual Analog Scale VAS Thang điểm đau nhìn hình đồng dạng.

iii DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: Định danh các nhóm hạch vùng quanh bóng Vater .2: Giai đoạn ung thư vùng quanh bóng Vater theo AJCC 2018 .3: Tỉ lệ di căn các nhóm hạch theo từng loại ung thư. Định nghĩa các biến số nghiên cứu. Tuổi bệnh nhân theo các nhóm ung thư. Bệnh đi kèm của các bệnh nhân trong nghiên cứu.

Phân loại ASA trước mổ. Đánh giá tình trạng dinh dưỡng trước mổ. Triệu chứng lâm sàng của các bệnh nhân phân theo nhóm ung thư. Nồng độ bilirubin huyết thanh và dẫn lưu đường mật trước mổ.

Đặc điểm CEA và CA 19-9 huyết thanh. Đặc điểm hình ảnh học trên chụp cắt lớp vi tính ngực bụng. Đặc điểm hình ảnh học trên chụp cộng hưởng từ tầng bụng. Đặc điểm hình ảnh học trên nội soi tá tràng ống nghiêng.

Mô học của khối u. Độ biệt hóa của khối u. Xâm nhập mạch máu và thần kinh vi thể. Phân giai đoạn ung thư (pTNM) theo AJCC 2018.

Thời gian mổ trung bình. Lượng máu mất trong mổ. Kết quả hồi phục sau mổ. Biến chứng sau mổ và tỉ lệ tử vong trong thời gian nằm viện.

Biến chứng rò tụy sau mổ. Đánh giá Clavien – Dindo. Các trường hợp nhập viện lại sau mổ. Số hạch nạo được và tỉ lệ di căn hạch.

Tỉ số di căn hạch. Tỉ lệ đạt diện cắt R0. Tỉ lệ di căn các nhóm hạch trong ung thư quanh bóng Vater. So sánh độ nhạy của các phương tiện chẩn đoán hình ảnh trước mổ qua các nghiên cứu.

So sánh mô học của khối u qua các nghiên cứu. So sánh thời gian mổ và lượng máu mất trong mổ giữa các nghiên cứu. So sánh tai biến, tử vong trong mổ và tỉ lệ chuyển mổ mở giữa các nghiên cứu. So sánh kết quả hồi phục sau mổ giữa các nghiên cứu.

So sánh biến chứng sau mổ và tử vong trong thời gian nằm viện giữa các nghiên cứu. So sánh tỉ lệ biến chứng lớn sau mổ giữa các nghiên cứu. So sánh tỉ lệ nhập viện lại và tử vong sau xuất viện trong vòng 30 ngày giữa các nghiên cứu. So sánh kết quả nạo hạch giữa các nghiên cứu.

v DANH MỤC HÌNH Hình 1. Động mạch cấp máu cho khối tá tụy. Tĩnh mạch cấp máu cho khối tá tụy. Các nhóm hạch vùng quanh bóng Vater.

Nhóm hạch dọc động mạch mạc treo tràng trên (A), nhóm hạch dọc động mạch chủ bụng (B). Các nhóm hạch vùng quanh bóng Vater theo các tác giả châu Âu và Hoa Kỳ. Giai đoạn T của ung thư đầu tụy. Giai đoạn T của ung thư bóng Vater.

Giai đoạn T của ung thư đoạn cuối ống mật chủ. Giai đoạn N trong ung thư quanh bóng Vater. Hướng chính di căn hạch trong ung thư đầu tụy. Hướng chính di căn hạch trong ung thư bóng Vater.

Hướng chính di căn hạch trong ung thư đoạn cuối ống mật chủ. Các vị trí di căn hạch trong ung thư tá tràng. Các nhóm hạch được bao gồm trong nạo hạch tiêu chuẩn. Tỉ lệ di căn hạch của từng phân nhóm hạch theo từng loại ung thư.

Quy trình nghiên cứu. Nạo hạch tiêu chuẩn trong phẫu thuật nội soi cắt khối tá tụy. Bệnh phẩm cắt khối tá tụy một trường hợp ung thư bóng Vater sau khi đã được phẫu tích các nhóm hạch. vi DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.

Tuổi bệnh nhân phân theo các nhóm ung thư. Tỉ lệ nam/nữ phân theo các nhóm ung thư. Chỉ số khối cơ thể (BMI) phân theo các nhóm ung thư. Tỉ lệ di căn các nhóm hạch trong ung thư quanh bóng Vater.

1 MỞ ĐẦU Ung thư quanh bóng Vater gồm ung thư đầu tụy, ung thư bóng Vater, ung thư đoạn cuối ống mật chủ và ung thư tá tràng,1 là một nhóm ung thư có tiên lượng xấu với tỉ lệ sống 5 năm trung bình chỉ 10%, cùng tỉ lệ mới mắc ngày càng tăng, trung bình khoảng 450 000 ca mới mắc hàng năm trên toàn thế giới.1 Ngày nay, với sự tiến bộ không ngừng của các phương tiện hình ảnh học, hóa trị, liệu pháp nhắm trúng đích … điều trị phẫu thuật vẫn là điều trị triệt để duy nhất cho người bệnh. Kể từ khi Whipple giới thiệu phẫu thuật cắt khối tá tụy lần đầu tiên năm 1935 đến nay, dù có một số cải tiến, đây vẫn là phẫu thuật tiêu chuẩn duy nhất điều trị ung thư quanh bóng Vater.2 Trong khi đó, nạo hạch là một trong những yếu tố tiên lượng bệnh quan trọng 3 thì có nhiều tranh cãi. Năm 1973, Fortner là người đầu tiên giới thiệu và chứng minh vai trò cải thiện tiên lượng sống của nạo hạch trong phẫu thuật cắt khối tá tụy.4 Từ đó đến nay, đã có nhiều quan niệm về nạo hạch: nạo hạch tiêu chuẩn, nạo hạch triệt để và nạo hạch mở rộng. Hầu hết các nghiên cứu cho thấy kết quả không khác biệt về mặt hiệu quả điều trị ung thư.

Ngược lại, trong một số nghiên cứu, tỉ lệ biến chứng xảy ra nhiều hơn ở nhóm nạo hạch mở rộng và nạo hạch triệt để.5,6,7 Vì thế, trong hội nghị đồng thuận năm 2014 của Hội nghiên cứu quốc tế về phẫu thuật tuỵ (ISGPS), các chuyên gia đã đi đến thống nhất nạo hạch trong cắt khối tá tuỵ là nạo hạch tiêu chuẩn và định nghĩa lại nạo hạch tiêu chuẩn.8 Ngày nay, với sự phát triển của phẫu thuật nội soi, phẫu thuật nội soi cắt khối tá tụy được chứng minh là an toàn, hiệu quả và ngày càng phổ biến.9 Tại Việt Nam cũng có nhiều nghiên cứu về phẫu thuật cắt khối tá tụy đối với bệnh nhân ung thư quanh bóng Vater, 10-13 trong số đó có các nghiên cứu đánh giá di căn hạch và nạo hạch. 14 Tuy vậy các nghiên cứu này thực hiện trên nhóm bệnh nhân mổ mở và chưa có báo cáo về tính an toàn, hiệu quả của nạo hạch tiêu chuẩn bằng phương pháp mổ nội soi. Xuất phát từ thực tế đó, chúng tôi tiến hành nghiên cứu này nhằm trả lời câu hỏi: “Liệu nạo hạch tiêu chuẩn trong phẫu thuật nội soi cắt khối tá tụy do ung thư quanh bóng Vater có an toàn và hiệu quả?”. 2 Mục tiêu nghiên cứu: 1.

Xác định tính an toàn của nạo hạch tiêu chuẩn trong phẫu thuật nội soi cắt khối tá tụy: tỉ lệ tử vong, tai biến, biến chứng trong và sau mổ, kết quả sớm sau mổ.