Luận án tiến sĩ: Nghiên cứu phẫu thuật cắt dịch kính điều trị bong võng mạc lỗ hoàng điểm - Nguyễn Kiếm Hiệp (ĐH Y Hà Nội)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NGUYỄN KIẾM HIỆP NGHIÊN CỨU PHẪU THUẬT CẮT DỊCH KÍNH ĐIỀU TRỊ BONG VÕNG MẠC DO LỖ HOÀNG ĐIỂM LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2021 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NGUYỄN KIẾM HIỆP NGHIÊN CỨU PHẪU THUẬT CẮT DỊCH KÍNH ĐIỀU TRỊ BONG VÕNG MẠC DO LỖ HOÀNG ĐIỂM Chuyên ngành : Nhãn khoa Mã số : 62720157 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. Cung Hồng Sơn HÀ NỘI - 2021 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi là Nguyễn Kiếm Hiệp, nghiên cứu sinh khóa 33, Trường Đại Học Y Hà Nội, chuyên ngành nhãn khoa, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. Cung Hồng Sơn - Bệnh viện Mắt TW.

Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực, khách quan và chưa từng được công bố trong bất kì nghiên cứu nào. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày 19 tháng 05 năm 2021 Người viết cam đoan Nguyễn Kiếm Hiệp luan an CÁC CHỮ VIẾT TẮT BBG Thuốc nhuộm Brilliant Blue G BBT Bóng bàn tay BN Bệnh nhân BVM Bong võng mạc CDK Cắt dịch kính DNT Đếm ngón tay ICG Thuốc nhuộm Indocyanine Green IOL Thủy tinh thể nhân tạo LHĐ Lỗ hoàng điểm OCT Chụp cắt lớp quang học (optical coherence tomography) PT Phẫu thuật SD-OCT Chụp cắt lớp quang học theo quang phổ (Spectral domain – optical coherence tomography) ST Sáng, tối TD-OCT Chụp cắt lớp quang học theo thời gian (time domain - optical coherence tomography TL Thị lực TTT Thủy tinh thể VM Võng mạc luan an MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ.

1 Chương 1: TỔNG QUAN. CƠ CHẾ BỆNH SINH CỦA BONG VÕNG MẠC LỖ HOÀNG ĐIỂM NGUYÊN PHÁT. Định nghĩa bong võng mạc lỗ hoàng điểm. Cơ chế bong võng mạc do lỗ hoàng điểm.

Những yếu tố nguy cơ hình thành bong võng mạc do lỗ hoàng điểm. Phân loại lỗ hoàng điểm. ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG CỦA BONG VÕNG MẠC DO LỖ HOÀNG ĐIỂM. Tuổi và giới.

Triệu chứng cơ năng. Mức độ cận thị. Giãn phình củng mạc hậu cực. Bong dịch kính sau.

Đặc điểm bong võng mạc do lỗ hoàng điểm. ĐIỀU TRỊ BONG VÕNG MẠC DO LỖ HOÀNG ĐIỂM.1 Cắt dịch kính. Chất ấn độn nội nhãn. Tư thế bệnh nhân sau phẫu thuật.

Cắt dịch kính, bóc màng giới hạn trong/ màng trước võng mạc. MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN KẾT QUẢ PHẪU THUẬT. Đặc điểm lâm sàng. Các yếu tố liên quan đến kết quả chức năng.

Các yếu tố liên quan đến kết quả giải phẫu. MỘT SỐ NGHIÊN CỨU ĐIỀU TRỊ BONG VÕNG MẠC DO LỖ HOÀNG ĐIỂM TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM. Nghiên cứu trên thế giới. Nghiên cứu tại Việt Nam.

40 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. Tiêu chuẩn lựa chọn. Tiêu chuẩn loại trừ.

Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu.

Cỡ mẫu và cách chọn mẫu. Phương tiện nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu. Các biến số và cách đánh giá.

Xử lý và phân tích số liệu. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu. 59 Chương 3: KẾT QUẢ. ĐẶC ĐIỂM BỆNH NHÂN.

Tuổi và giới. Mắt bị bệnh. Đặc điểm bong võng mạc do lỗ hoàng điểm trước phẫu thuật. Đặc điểm lỗ hoàng điểm trước phẫu thuật.

KẾT QUẢ PHẪU THUẬT. Phương pháp phẫu thuật. Kết quả giải phẫu. Kết quả chức năng.

Biến chứng phẫu thuật. Kết quả chung của phẫu thuật. CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN KẾT QUẢ PHẪU THUẬT. Các yếu tố liên quan đến kết quả giải phẫu.

Các yếu tố liên quan đến kết quả chức năng. 87 Chương 4: BÀN LUẬN. ĐẶC ĐIỂM BỆNH NHÂN NGHIÊN CỨU. Tuổi và giới.

Mắt bị bệnh. Thời gian mắc bệnh. Đặc điểm bong võng mạc do lỗ hoàng điểm trước phẫu thuật. Đặc điểm lỗ hoàng điểm trước phẫu thuật.

ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ PHẪU THUẬT. Phương pháp phẫu thuật. Kết quả giải phẫu. Kết quả chức năng.

Thành công chung của phẫu thuật. MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN KẾT QUẢ PHẪU THUẬT. Liên quan tới kết quả giải phẫu. Liên quan đến kết quả chức năng.

124 NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC luan an DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Phân bố bệnh nhân theo tuổi và giới. Mối liên quan giữa thời gian xuất hiện bệnh và thị lực. Tình trạng thể thủy tinh.

Tình trạng bong dịch kính sau. Mức độ bong võng mạc. Chiều dài trục nhãn cầu. Mối liên quan giữa giãn phình hậu cực và thị lực.

Mối liên quan giữa thời gian xuất hiện bệnh và kích thước lỗ hoàng điểm. Mối liên quan giữa thị lực và kích thước lỗ hoàng điểm. Các phương pháp phẫu thuật. Kết quả giải phẫu lỗ hoàng điểm sau phẫu thuật.

Thời gian đóng lỗ hoàng điểm tối đa. Thay đổi kích thước trung bình của LHĐ theo thời gian. Phân bố kích thước trung bình của lỗ hoàng điểm thời gian. Thị lực trung bình ở lần khám sau cùng.

Thị lực trung bình ở các thời điểm theo dõi. Thị lực trung bình sau 6 tháng ở nhóm có hoặc không phẫu thuật lấy thể thủy tinh đục, đặt kính nội nhãn. Biến chứng trong phẫu thuật. Biến chứng sau phẫu thuật.

Mối liên quan giữa tuổi và kết quả giải phẫu võng mạc. Mối liên quan giữa tuổi và kết quả giải phẫu lỗ hoàng điểm. Mối liên quan giữa thời gian xuất hiện bệnh và kết quả giải phẫu võng mạc. 76 luan an Bảng 3.

Mối liên quan giữa thời gian xuất hiện bệnh và kết quả giải phẫu lỗ hoàng điểm. Mối liên quan giữa thời gian xuất hiện bệnh và kích thước lỗ hoàng điểm sau mổ. Mối liên quan giữa thị lực vào viện và kết quả giải phẫu võng mạc 77 Bảng 3. Mối liên quan giữa thị lực vào viện và kết quả giải phẫu lỗ hoàng điểm.

Mối liên quan giữa tình trạng bong dịch kính sau với kết quả giải phẫu võng mạc. Mối liên quan giữa mức độ bong võng mạc và kết quả giải phẫu võng mạc. Mối liên quan giữa mức độ bong võng mạc và kết quả giải phẫu lỗ hoàng điểm. Mối liên quan giữa chiều dài trục nhãn cầu và kết quả giải phẫu võng mạc.

Mối liên quan giữa chiều dài trục nhãn cầu và kết quả giải phẫu lỗ hoàng điểm. Mối liên quan giữa kích thước lỗ hoàng điểm trước phẫu thuật và kết quả giải phẫu võng mạc. Mối liên quan giữa kích thước lỗ hoàng điểm trước phẫu thuật và kết quả giải phẫu lỗ hoàng điểm. Mối liên quan giữa giãn phình hậu cực và kết quả giải phẫu võng mạc.

Mối liên quan giữa giãn phình hậu cực và kết quả giải phẫu lỗ hoàng điểm. Mối liên quan giữa chất ấn độn nội nhãn và kết quả giải phẫu võng mạc. 83 luan an Bảng 3. Mối liên quan giữa chất ấn độn nhãn và kết quả giải phẫu lỗ hoàng điểm.

Mối liên quan giữa phương pháp bóc màng giới hạn trong và kết quả giải phẫu lỗ hoàng điểm. Mối liên quan giữa tình trạng bóc màng giới hạn trong trong phẫu thuật và kết quả giải phẫu lỗ hoàng điểm. Mối liên quan giữa thời gian nằm sấp liên tục và kết quả giải phẫu võng mạc. Mối liên quan giữa thời gian nằm sấp liên tục và kết giải phẫu lỗ hoàng điểm.

Mối liên quan giữa thời gian bị bệnh và kết quả thị lực. Mối liên quan giữa mức độ bong võng mạc và kết quả thị lực. Mối liên quan giữa kích thước lỗ hoàng điểm trước mổ và kết quả thị lực. Mối liên quan giữa giai đoạn lỗ hoàng điểm và kết quả thị lực.

Thị lực trước phẫu thuật trong một số nghiên cứu. So sánh về kết quả giải phẫu và chức năng sau PT BVM do LHĐ. Kết quả thị lực sau phẫu thuật của các tác giả. 106 luan an DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.

Thị lực trước phẫu thuật. Phân bố các giai đoạn lỗ hoàng điểm. Kết quả giải phẫu võng mạc sau phẫu thuật. Phân bố các nhóm thị lực sau phẫu thuật 6 tháng.

Nhãn áp sau phẫu thuật. Kết quả chung của phẫu thuật. Mối liên quan giữa bong dịch kính sau và kết quả giải phẫu lỗ hoàng điểm. 79 luan an DANH MỤC HÌNH Hình 1.

Bong võng mạc do lỗ hoàng điểm. Giãn phình hậu cực. SD-OCT trên một bệnh nhân nữ 60 tuổi bị cận thị nặng. Hình ảnh chụp đáy mắt bong võng mạc có giãn phình hậu cực.

Lỗ hoàng điểm giai đoạn 1. Lỗ hoàng điểm giai đoạn 2. Lỗ hoàng điểm giai đoạn 3. Lỗ hoàng điểm giai đoạn 4.

Bệnh nhân cận thị nặng bong võng mạc hậu cực và lỗ hoàng điểm. Bóc màng giới hạn trong. Hệ thống quan sát và máy dùng trong phẫu thuật. Phân vùng võng mạc.

Phẫu thuật Phaco đặt IOL trước khi CDK. Bóc màng giới hạn trong. 51 luan an 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Bong võng mạc do lỗ hoàng điểm chiếm 0,5% các trường hợp bong võng mạc,1 tỷ lệ cao hơn ở một số nhóm chủng tộc, theo báo cáo trong y văn của Nhật và Trung Quốc thì tỷ lệ 9% và 21% tương ứng.2,3 Bong võng mạc do lỗ hoàng điểm xảy ra chủ yếu ở mắt cận thị, gần đây đã được ghi nhận xảy ra sau chấn thương mắt đụng dập.4,5 Khó khăn trong việc xác định xem một lỗ hoàng điểm có độ dày toàn bộ hay một phần võng mạc là nguyên nhân gây bong võng mạc, đã được nhiều tác giả nhấn mạnh. Đôi khi bong võng mạc gây nên lỗ hoàng điểm hay ngược lại là khó xác định vì bệnh nhân đến đã thấy bong võng mạc rộng và lỗ hoàng điểm.

Lỗ hoàng điểm gây nên bong võng mạc thường xảy ra một trong hai trường hợp: Trước tiên, cận thị cao và giãn phình hậu cực trường hợp này chiếm tỷ lệ 67,7% -96,7% ở những mắt cận thị cao từ -8,25D đến - 3,25D.6 Trong những trường hợp này, lỗ hoàng điểm là chỗ rách dẫn đến bong võng mạc.