Nghiên cứu ứng dụng phẫu thuật nội soi cắt toàn bộ dạ dày vét hạch D2 điều trị ung thư biểu mô dạ dày - Đinh Văn Chiến

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC HẢI PHÒNG ---------------- ĐINH VĂN CHIẾN NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG PHẪU THUẬT NỘI SOI CẮT TOÀN BỘ DẠ DÀY VÉT HẠCH D2 TRONG ĐIỀU TRỊ UNG THƯ BIỂU MÔ DẠ DÀY LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HẢI PHÒNG – 2022 LỜI CẢM ƠN Hoàn thành được luận án này, tôi xin gửi lời cảm ơn tới: Đảng ủy, Ban giám hiệu, phòng Đào tạo sau đại học, Bộ môn Ngoại Trường Đại học Y Dược Hải Phòng; Đảng ủy, Ban giám đốc Sở Y tế Nghệ An; Đảng ủy, Ban giám đốc Bệnh viện HNĐK Nghệ An; Đảng ủy, Ban giám đốc Bệnh viện Ung Bướu Nghệ An; các khoa, phòng, trung tâm trong Bệnh viện HNĐK Nghệ An; Phòng KHTH, Khoa Nội 2, Khoa Nội 3 Bệnh viện Ung bướu Nghệ An đã cho phép, tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Các thầy, cô, các nhà khoa học trong các hội đồng từ xét tuyển sinh đến chấm luận án, đã đóng góp những ý kiến xác thực và quý báu, giúp cho tôi chỉnh sửa và hoàn thiện được luận án này. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới: PGS. Thầy đã dìu dắt, dạy dỗ, cung cấp cho tôi những kiến thức, những kinh nghiệm, phương pháp lý luận khoa học trong suốt quá trình làm việc, học tập và nghiên cứu để hoàn thành được luận án.

Thầy đã tận tình chỉ bảo và hướng dẫn cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án.TS - NGND Hà Văn Quyết. Thầy luôn động viên, chỉ bảo và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Phạm Văn Thương. Thầy đã đồng hành, chỉ bảo cho tôi cùng với các nghiên cứu sinh trong quá trình học tập và nghiên cứu.

Xin gửi trọn những tình cảm yêu quý nhất tới vợ và các con đã động viên, chia sẻ những khó khăn, vất vả để tôi yên tâm học tập và nghiên cứu. Cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã ủng hộ và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Nghiên cứu sinh ĐINH VĂN CHIẾN LỜI CAM ĐOAN Tôi là Đinh Văn Chiến, học viên Nghiên cứu sinh chuyên ngành Ngoại khoa Trường Đại học Y Dược Hải phòng, Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả và số liệu nêu trong luận án này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ một công trình nào khác.

Tác giả luận án ĐINH VĂN CHIẾN DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT AJCC American Joint Commission of Cancer (Hội Ung thư Mỹ) ASA American Society of Anesthesiologist (Hội gây mê Mỹ) BA Bệnh án BMI Body Mass Index (Chỉ số khối cơ thể) BN Bệnh nhân BCN Bờ cong nhỏ BCL Bờ cong lớn BSCK Bác sĩ chuyên khoa CLVT Cắt lớp vi tính (Computed Tomography Scan) CLS Cận lâm sàng DD Dạ dày D2: Dissection of all the Group 1 and Group 2 nodes ĐM Động mạch Hp Helycobacter pylori HNĐK Hữu nghị Đa Khoa JGCA Japanese Gastric Cancer Association (Hội ung thư dạ dày Nhật Bản) LS Lâm sàng MBA Mã bệnh án MBH Mô bệnh học MRI Magnetic Resonance Imaging (Chụp cộng hưởng từ) NBI Narrow-band imaging (Hình ảnh giải tần hẹp) PGS-TS Phó giáo sư-Tiến sĩ PT Phẫu thuật PTNS Phẫu thuật nội soi PTV Phẫu thuật viên TBDD Toàn bộ dạ dày TM Tĩnh mạch TNM Tumor Node Metasstasi OBH Ổ bụng hẹp UICC Union for International Cancer Control (Liên minh quốc tế chống ung thư) UTBM Ung thư biểu mô UTBMDD Ung thư biểu mô dạ dày UTDD Ung thư dạ dày EUS Endoscopic Ultrasound (Siêu âm nội soi) VAS Visual Alalog Scale (Thang điểm đánh giá mức độ đau) VG Virtual Gastroscopy (Nội soi dạ dày ảo) VT Vị trí KT Kích thước WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế Thế giới) XHTH Xuất huyết tiêu hóa MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. SƠ LƯỢC GIẢI PHẪU, SINH LÝ DẠ DÀY VÀ ỨNG DỤNG. Hình thể ngoài của dạ dày.

Liên quan của dạ dày. Mạch máu và thần kinh chi phối dạ dày. Hệ thống bạch huyết dạ dày. Sinh lý dạ dày và ứng dụng trong phẫu thuật điều trị UTBMDD.

Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và kỹ thuật PTNS cắt TBDD vét hạch D2 điều trị UTBMDD. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của ung thư biểu mô dạ dày. Kỹ thuật PTNS cắt TBDD nạo vét hạch D2 điều trị UTBMDD. Điều trị bổ trợ sau phẫu thuật UTBMDD.

Kết quả điều trị ung thư biểu mô dạ dày. Kết quả mổ mở cắt dạ dày điều trị ung thư biểu mô dạ dày. Kết quả PTNS cắt toàn bộ dạ dày vét hạch D2 điều trị UTBMDD. Kết quả điều trị hóa chất bổ trợ sau mổ ung thư biểu mô dạ dày.

Kết quả điều trị đích sau mổ ung thư biểu mô dạ dày. 45 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. Tiêu chuẩn lựa chọn.

Tiêu chuẩn loại trừ. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu. Cỡ mẫu nghiên cứu.

Quy trình PTNS cắt TBDD nạo vét hạch D2 điều trị UTBMDD. Chỉ tiêu nghiên cứu. Thu thập và xử lí số liệu. Đạo đức nghiên cứu của đề tài.

69 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG, TỔN THƯƠNG VÀ KỸ THUẬT PTNS CẮT TOÀN BỘ DẠ DÀY NẠO VÉT HẠCH D2. Đặc điểm chung của người bệnh UTBMDD trong nghiên cứu. Đặc điểm lâm sàng của UTBMDD.

Đặc điểm cận lâm sàng của UTBMDD. Đặc điểm tổn thương UTBMDD trong và sau mổ. Đặc điểm tổn thương giải phẫu bệnh UTBMDD. Ứng dụng kỹ thuật PTNS cắt toàn bộ dạ dày nạo vét hạch D2.

So sánh một số yếu tố với đặc điểm bệnh lý và kỹ thuật PTNS. KẾT QUẢ PTNS CẮT TOÀN BỘ DẠ DÀY NẠO VÉT HẠCH D2. Kết quả PTNS cắt toàn bộ dạ dày nạo vét hạch D2. Kết quả điều trị sau mổ.

90 Chương 4: BÀN LUẬN. ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG, TỔN THƯƠNG VÀ KỸ THUẬT PTNS CẮT TBDD NẠO VÉT HẠCH D2. Đặc điểm chung của nhóm bệnh nhân. Đặc điểm lâm sàng của UTBMDD.

Đặc điểm cận lâm sàng UTBMDD. Đặc điểm tổn thương UTBMDD trong và sau mổ. Đặc điểm tổn thương giải phẫu bệnh UTBMDD. Ứng dụng kỹ thuật PTNS cắt toàn bộ dạ dày nạo vét hạch D2.

So sánh một số yếu tố với đặc điểm LS, CLS và kỹ thuật PTNS. KẾT QUẢ PTNS CẮT TOÀN BỘ DẠ DÀY NẠO VÉT HẠCH D2. Kết quả PTNS cắt toàn bộ dạ dày nạo vét hạch D2. Kết quả điều trị sau mổ.

151 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: Phân nhóm chặng hạch theo vị trí khối u dạ dày .2: Phân loại của WHO năm 2000 .3: Phân giai đoạn bệnh ung thư biểu mô dạ dày theo TNM .4: Số hạch nạo vét được của các tác giả trong và ngoài nước .1: Đánh giá sức khỏe sau mổ theo thang điểm Spitzer .1: Phân bố theo nhóm tuổi .2: Tiền sử bệnh lý ngoại khoa .3: Tiền sử bệnh lý kết hợp .4: Phân loại theo chỉ số khối cơ thể .5: Đặc điểm các triệu chứng cơ năng .6: Thời gian từ khi đau bụng đến lúc vào viện .7: Đặc điểm vị trí nội soi tổn thương UTBMDD .8: Đặc điểm hình ảnh nội soi tổn thương đại thể UTBMDD .9: Đặc điểm CLVT tổn thương UTBMDD .10: Đặc điểm CLVT mức độ xâm lấn u (T) .11: Đặc điểm CLVT giai đoạn UTBMDD theo TNM .12: Đặc điểm tổn thương thanh mạc UTBMDD .13: Vị trí tổn thương UTBMDD .14: Kích thước tổn thương UTBMDD .15: Khoảng cách từ bờ trên tổn thương UTBMDD đến tâm vị .16: Khoảng cách từ bờ trên tổn thương đến diện cắt trên .17: Phân loại type UTBMDD theo WHO .19: Mức độ xâm lấn UTBMDD (T) .21: Tỷ lệ di căn các nhóm hạch .22: Giai đoạn UTBMDD theo phân loại TNM .23: Những khó khăn trong quy trình phẫu thuật .24: So sánh thời gian đau bụng với típ mô bệnh học .25: So sánh thời gian đau bụng với chặng hạch trên CLVT .26: So sánh vị trí u với típ mô bệnh học.27: So sánh típ MBH với tổn thương đại thể trên nội soi .28: So sánh chẩn đoán mức độ xâm lấn u (T) trước với sau mổ .29: So sánh kết quả chẩn đoán chặng hạch (N) trước với sau mổ .30: So sánh kết quả chẩn đoán giai đoạn bệnh trước với sau mổ: .31: So sánh kết quả chẩn đoán vị trí UTBMDD trước với sau mổ .32: So sánh thời gian phẫu thuật với khó khăn trong mổ .33: So sánh lượng máu mất với khó khăn trong mổ.34: Thời gian phẫu thuật .35: Tai biến trong mổ .36: So sánh thời gian mổ với một số yếu tố trong mổ.37: So sánh số hạch nạo vét với giai đoạn bệnh theo phân loại TNM.38: So sánh số hạch di căn với giai đoạn bệnh theo phân loại TNM .39: So sánh số lượng máu mất trong mổ với một số yếu tố .40: So sánh tai biến với khoảng cách từ bờ trên u đến tâm vị.41: Mức độ đau sau mổ 24 giờ theo VAS .42: Kết quả chung sau mổ (n = 70) .43: Biến chứng sau mổ .44: So sánh tỷ lệ biến chứng sau mổ ở nhóm <60 tuổi với ≥60 tuổi.45: So sánh tỷ lệ biến chứng sau mổ ở nhóm N0 với nhóm N+ .46: So sánh tỷ lệ biến chứng với đặt thông mũi hỗng tràng sau mổ .47: So sánh thời gian nằm viện với một số yếu tố sau mổ .48: Tình trạng sức khỏe sau mổ đánh giá theo thang điểm Spitzer.49: Hẹp miệng nối sau mổ .50: Tái phát và di căn sau mổ .51: So sánh số hạch di căn với tái phát và di căn sau mổ.52: So sánh kích thước tổn thương u với tái phát và di căn sau mổ .53: Thời gian sống thêm toàn bộ theo từng giai đoạn bệnh .54: Thời gian sống thêm toàn bộ theo một số yếu tố liên quan .55: Thời gian sống thêm toàn bộ (tháng) theo theo hóa trị sau mổ .1: Mức độ xâm lấn u (T) của các tác giả .2: Giai đoạn bệnh UTBMDD của các tác giả trong và ngoài nước .3: Số lượng hạch nạo vét được trung bình của các tác giả .4: Lượng máu mất trong PTNS cắt dạ dày của các tác giả .5: Thời gian mổ của các tác giả PTNS cắt toàn bộ dạ dày .6: Thời gian nằm viện trung bình sau mổ giữa các nghiên cứu .7: Tỷ lệ biến chứng sau mổ giữa các nghiên cứu. 141 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.1: Sơ đồ chọn mẫu ngiên cứu .