Luận án nghiên cứu hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ - Nguyễn Thị Hồng Liên

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC HẢI PHÒNG NGUYỄN THỊ HỒNG LIÊN NGHIÊN CỨU HỘI CHỨNG NGƯNG THỞ TẮC NGHẼN KHI NGỦ Ở NGƯỜI MẮC HỘI CHỨNG CHUYỂN HÓA VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ SAU CÁC CAN THIỆP ĐIỀU TRỊ LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HẢI PHÒNG, 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC HẢI PHÒNG NGUYỄN THỊ HỒNG LIÊN NGHIÊN CỨU HỘI CHỨNG NGƯNG THỞ TẮC NGHẼN KHI NGỦ Ở NGƯỜI MẮC HỘI CHỨNG CHUYỂN HÓA VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ SAU CÁC CAN THIỆP ĐIỀU TRỊ Chuyên ngành: Nội khoa Mã số: 9720107 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1.TS Phạm Văn Linh 2.TSKH Dương Quý Sỹ HẢI PHÒNG, 2023 LỜI CẢM ƠN Tri thức của nhân loại luôn được kế thừa, bổ sung và phát huy qua mọi thế hệ. Có được trị thức như ngày hôm nay, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thế hệ thầy cô, các lớp anh chị đi trước đã dìu dắt tôi từng bước trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và trưởng thành. Để hoàn thành công trình này, tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến: PGS.TS Phạm Văn Linh, người Thầy đã tận tình hướng dẫn, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án, người Thầy đã định hướng, truyền cho tôi niềm say mê và những kinh nghiệm quý báu trong nghiên cứu khoa học.TSKH Dương Quý Sỹ, người Thầy đã chỉ bảo, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu chuyên ngành Y học giấc ngủ - một chuyên ngành còn rất non trẻ không chỉ tại Việt Nam mà ngay cả trên thế giới. Thầy không chỉ là tấm gương về lao động khoa học mà còn là tấm gương trong cuộc sống và công việc cho tôi.

Tôi xin chân thành cảm ơn Đảng ủy, Ban Giám hiệu, Phòng Quản lý Đào tạo Sau đại học, Khoa Y và Bộ môn Nội Trường Đại học Y Dược Hải Phòng, đã cho phép và tạo điều kiện cho tôi học tập và hoàn thành các nội dung, yêu cầu của chương trình đào tạo nghiên cứu sinh. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc, các Phòng Ban, Khoa Hô hấp - Tim mạch, Khoa Khám bệnh Bệnh viện Đại học Y Hải Phòng, đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thực hiện nghiên cứu. Tôi vô cùng cảm ơn các thầy cô, anh chị em ở Bộ môn Sinh lý bệnh - Dị ứng - Miễn dịch, Trường Đại học Y Dược Hải Phòng và các đồng nghiệp ở Khoa Hô hấp - Tim mạch, Bệnh viện Đại học Y Hải Phòng, đã trực tiếp cùng tham gia và hỗ trợ tôi rất nhiều trong quá trình thực hiện đề tài này. Từ đáy lòng mình, tôi xin cảm ơn và chia sẻ với các bệnh nhân.

Họ là sự trăn trở, nguồn động viên và là động lực thúc đẩy tôi học tập và nghiên cứu khoa hoạc để hoàn thành luận án này. Cuối cùng, con xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với Cha Mẹ, anh chị em và những người thân trong gia đình đã luôn ở bên con, thương yêu, chỉ bảo và giúp con vượt qua những khó khăn trong cuộc sống; xin cảm ơn Chồng và hai con gái đã luôn là chỗ dựa tinh thần vững chắc, luôn động viên và luôn ủng hộ tuyệt đối, tạo điều kiện tốt nhất về tình cảm, tinh thần cũng như vật chất để tôi yên tâm làm việc, học tập và nghiên cứu khoa học; xin cảm ơn những người bạn thân đã luôn cổ vũ, động viên và giúp đỡ cho tôi hoàn thành luận án này. Một lần nữa, tôi xin trân trọng cảm ơn! Hải Phòng, ngày tháng năm 2023 Nguyễn Thị Hồng Liên LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi với sự hướng dẫn khoa học của tập thể cán bộ hướng dẫn. Các kết quả được trình bày trong luận án là trung thực và được công bố một phần trong các bài báo khoa học.

Luận án chưa từng được công bố. Nếu có điều gì sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm. Tác giả Nguyễn Thị Hồng Liên DANH MỤC CÁC CHỮ, KÝ HIỆU VIẾT TẮT Phần viết Tiếng Anh Tiếng Việt tắt AASM American Academy of Sleep Viện Y học giấc ngủ Hoa Kỳ Medicine ACC American College of Hội tim mạch học Hoa Kỳ Cardiology AHI Apnea Hypopnea Index Chỉ số ngưng thở, giảm thở APAP Auto - adjusting Continuous Áp lực dương tự động điều chỉnh Positive Airway Pressure BiPAP Bi - level Positive Airway Áp lực dương hai mức Pressure BMI Body Mass Index Chỉ số khối cơ thể CPAP Continuous Positive Airway Thở áp lực dương liên tục Pressure CT90 Cumulative time with oxygen Phần trăm thời gian ngủ có độ bão hòa saturation < 90% oxy máu dưới 90% ĐLC Độ lệch chuẩn ĐTĐ Đái thái đường EPAP Expiratory Positive Airway Áp lực dương thở ra Pressure FFAs Free fatty acids Các axit béo tự do không ester hóa GDSK Giáo dục sức khỏe HA Huyết áp HCCH Hội chứng chuyển hóa HDL-C High - density lipoprotein Cholesterol tỷ trọng cao cholesterol IDF International Diebetes Liên đoàn Đái tháo đường quốc tế Federation IL Interleukine Interleukine IPAP Inspiratory Positive Airway Áp lực dương hít vào Pressure KTC Khoảng tin cậy LDL-C Low - density lipoprotein Cholesterol tỷ trọng thấp cholesterol MADs Mandibular advancement Dụng cụ đẩy hàm dưới ra trước devices NCEP ATP National Cholesterol Education Chương trình giáo dục Cholesterol quốc III Program - Adult Treatment gia - Bảng điều trị cho người trưởng Panel III thành III OR Odds ratio Tỷ suất chênh OSA Obstructive Sleep Apnea Ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ PAI-1 Plasminogen activator inhibitor Chất ức chế hoạt hóa plasminogen týp 1 type 1 PAP Positive Airway Pressure Thở áp lực dương RAS Renin angiotensinogen system Hệ thống renin angiotensinogen RLLP Rối loạn lipid máu SpO2 Saturation of peripheral oxygen Độ bão hòa oxy trong máu ngoại vi THA Tăng huyết áp TNFα Tumor Necrosis Factors α Yếu tố hoại tử u α TRDs Tongue Retaining Devices Dụng cụ kéo lưỡi ra trước VLDL Very Low Density Lipoprotein Lipoprotein trọng lượng phân tử rất thấp MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Tổng quan ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ và hội chứng chuyển hóa. Ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ. Hội chứng chuyển hóa. Liên quan giữa ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ và hội chứng chuyển hóa 18 1.

Các yếu tố nguy cơ chung. Liên quan về cơ chế bệnh sinh và hậu quả. Điều trị ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ ở người mắc hội chứng chuyển hóa 23 1. Các biện pháp can thiệp điều trị ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ.

Điều trị ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ ở người mắc hội chứng chuyển hóa. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và ở Việt Nam liên quan đến ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ và hội chứng chuyển hóa. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước về tần suất OSA ở người mắc hội chứng chuyển hóa. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước về hiệu quả của CPAP và các can thiệp giáo dục sức khỏe ở người bệnh OSA đồng mắc hội chứng chuyển hóa.

34 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Cỡ mẫu nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu.

Quy trình nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Định nghĩa các biến số, chỉ số nghiên cứu. Phương pháp và kỹ thuật thu thập số liệu.

Các cách hạn chế sai số. Phương pháp xử lý số liệu. Đạo đức trong nghiên cứu. 60 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và kết quả đa ký hô hấp ở người mắc hội chứng chuyển hóa có ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ. Đặc điểm chính về dân số học, nhân trắc học ở đối tượng nghiên cứu 62 3. Đặc điểm lâm sàng của ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ ở người mắc hội chứng chuyển hóa. Đặc điểm cận lâm sàng và kết quả đa ký hô hấp của ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ ở người mắc hội chứng chuyển hóa.

Tần suất ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ ở người mắc hội chứng chuyển hóa. Đặc điểm dân số học, nhân trắc học và lâm sàng, cận lâm sàng theo mức độ nặng của ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ. Mối liên quan giữa ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ với các đặc điểm dân số học, nhân trắc học và lâm sàng ở người mắc hội chứng chuyển hóa. Kết quả lâm sàng và cận lâm sàng ở người mắc ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ và hội chứng chuyển hóa sau ba tháng can thiệp giáo dục sức khỏe và thông khí áp lực dương liên tục.

Các đặc điểm chính về dân số học, nhân trắc học của các nhóm can thiệp ở thời điểm bắt đầu nghiên cứu và sau ba tháng. Thay đổi về đặc điểm nhân trắc học, lâm sàng và cận lâm sàng ở ba nhóm nghiên cứu sau ba tháng can thiệp. Khác biệt về sự thay đổi đặc điểm nhân trắc học, lâm sàng và cận lâm sàng giữa các nhóm nghiên cứu sau ba tháng can thiệp. Tình trạng tuân thủ các biện pháp can thiệp thay đổi thói quen và luyện tập ở các nhóm nghiên cứu.

Bình quân số giờ sử dụng, tỷ lệ tuân thủ tốt và tác dụng phụ của CPAP. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và kết quả đa ký hô hấp ở người mắc hội chứng chuyển hóa có ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ. Đặc điểm chính về dân số học, nhân trắc học ở các đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm lâm sàng của ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ ở người mắc hội chứng chuyển hóa.

Đặc điểm cận lâm sàng và kết quả đa ký hô hấp của ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ ở người mắc hội chứng chuyển hóa. Tần suất ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ ở các đối tượng mắc hội chứng chuyển hóa. Đặc điểm dân số học, nhân trắc học và lâm sàng, cận lâm sàng theo mức độ nặng của ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ. Mối liên quan giữa ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ với các đặc điểm dân số học, nhân trắc học và lâm sàng ở người mắc hội chứng chuyển hóa.

Kết quả lâm sàng và cận lâm sàng ở người mắc ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ và hội chứng chuyển hóa sau ba tháng can thiệp giáo dục sức khỏe và thông khí áp lực dương liên tục. Các đặc điểm chính về dân số học, nhân trắc học ở nhóm CPAP, nhóm luyện tập và nhóm không tuân thủ các biện pháp can thiệp ở thời điểm T0 và T3 .