Luận án tiến sĩ nghiên cứu các yếu tố dự báo rung nhĩ sau phẫu thuật tim và ảnh

i BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LÊ THANH HÙNG NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ DỰ BÁO RUNG NHĨ SAU PHẪU THUẬT TIM VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA RUNG NHĨ LÊN CÁC BIẾN CỐ HẬU PHẪU CHUYÊN NGÀNH: NỘI – TIM MẠCH MÃ SỐ: 62720141 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. PHẠM THỌ TUẤN ANH 2. NGUYỄN VĂN PHAN TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2020 ii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng được công bố ở bất kỳ nơi nào.

Tác giả luận án Lê Thanh Hùng iii MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa i Lời cam đoan ii Mục lục iii Danh mục các chữ viết tắt v Danh mục các bảng ix-xii Danh mục các biểu đồ xiii Danh mục các hình xiv Danh mục các sơ đồ xv Đặt vấn đề 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 5 1. Cơ chế bệnh sinh của rung nhĩ sau phẫu thuật tim 5 1. Các yếu tố nguy cơ của rung nhĩ sau phẫu thuật tim 19 1. Ảnh hưởng của rung nhĩ sau phẫu thuật tim lên các biến cố hậu phẫu 21 1.

Phòng ngừa rung nhĩ và các biến cố sau phẫu thuật tim 25 1. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước 27 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 44 2. Đối tượng nghiên cứu 44 2. Phương pháp nghiên cứu 44 2.

Phân tích và xử lý số liệu 56 2. Y đức nghiên cứu 61 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 62 3. Đặc điểm chung của dân số nghiên cứu 62 3. Loại phẫu thuật 66 3.

Tỉ lệ rung nhĩ sau phẫu thuật tim 67 3. Phân loại rung nhĩ 70 3. Thời điểm xảy ra rung nhĩ 71 iv 3. Các yếu tố liên quan với rung nhĩ sau phẫu thuật tim 72 3.

Ảnh hưởng của rung nhĩ sau phẫu thuật tim lên các biến cố hậu phẫu 81 3. Ảnh hưởng của rung nhĩ sau phẫu thuật tim lên sống còn và tử vong 90 một năm sau phẫu thuật Chương 4: BÀN LUẬN 96 4. Đặc điểm của mẫu nghiên cứu 96 4. Loại phẫu thuật 99 4.

Tỉ lệ rung nhĩ sau phẫu thuật tim 100 4. Thời điểm xảy ra rung nhĩ 103 4. Xác định các yếu tố dự báo và xây dựng thang điểm dự báo rung nhĩ 104 sau phẫu thuật tim 4. Đánh giá ảnh hưởng của rung nhĩ sau phẫu thuật tim lên các biến cố 114 hậu phẫu, lên sống còn và tử vong một năm sau phẫu thuật 4.

Phòng ngừa rung nhĩ và các biến cố sau phẫu thuật tim 128 4. Hạn chế 130 KẾT LUẬN 131 KIẾN NGHỊ 133 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 1: BẢNG THU THẬP SỐ LIỆU PHỤ LỤC 2: DANH SÁCH BỆNH NHÂN PHỤ LỤC 3: QUYẾT ĐỊNH CỦA HỘI ĐỒNG ĐẠO ĐỨC v Danh mục các chữ viết tắt và thuật ngữ Anh - Việt Bảng viết tắt tiếng Việt Viết tắt Nguyên chữ cs Cộng sự ĐTĐ Đái tháo đường ĐMC Động mạch chủ ĐTN Đau thắt ngực ĐTNKÔĐ Đau thắt ngực không ổn định HA Huyết áp KTC Khoảng tin cậy MV Mạch vành N Ngày NTT Ngoại tâm thu NNKP Nhịp nhanh kịch phát NMCT Nhồi máu cơ tim PT Phẫu thuật RNSPTT Rung nhĩ sau phẫu thuật tim RN Rung nhĩ TK Thần kinh THA Tăng huyết áp TC Tiền căn TG Thời gian TM Tĩnh mạch UCMC Ức chế men chuyển XHTH Xuất huyết tiêu hoá vi Bảng viết tắt tiếng Anh và đối chiếu thuật ngữ Anh - Việt Viết tắt Thuật ngữ tiếng Anh Thuật ngữ tiếng Việt AVR Aortic Valve Replacement Thay van động mạch chủ AUC Area Under the Curve Diện tích dưới đường cong Atrial interstitial fibrosis Xơ kẽ nhĩ BMI Body Mass Index Chỉ số khối cơ thể CABG Coronary Artery Bypass Graft Bắc cầu động mạch vành COPD Chronic Obstructive Pulmonary Bệnh phổi tắc nghẽn Disease mạn tính CPB CardioPulmonary Bypass Tuần hoàn ngoài cơ thể CRP C-Reactive Protein CI Confidence Interval Khoảng tin cậy CK – MB Creatine Kinase -Muscle/Brain Men CK - MB Derivation Cohort Nhóm nguồn ECG ElectroCardioGram Điện tâm đồ EF Ejection Fraction Phân suất tống máu ESIVST End-Systolic IntraVentricular Bề dày vách liên thất cuối Septum Thickness tâm thu EDIVST End-Diastolic IntraVentricular Bề dày vách liên thất Septum Thickness cuối tâm trương FEV1 Forced Expiratory Volume Thể tích thở ra gắng sức trong giây đầu FVC Forced Vital Capacity Dung tích sống gắng sức GFR Glomerular Filtration Rate Độ lọc cầu thận HR Hazard Ratio Tỉ số nguy cơ vii Viết tắt Thuật ngữ tiếng Anh Thuật ngữ tiếng Việt ICU Intensive Care Unit Đơn vị chăm sóc đặc biệt IL InterLeukin IABP Intra-Aortic Balloon Pump Bóng đối xung động mạch chủ LAd Left Atrium dimension Kích thước nhĩ trái LVESd Left Ventricular End-Systolic Đường kính thất trái diameter cuối tâm thu LVMI Left Ventricular Mass Index Chỉ số khối thất trái LVDd Left Ventricular Dimension at Đường kính thất trái end diastole cuối tâm trương LVPWd Left Ventricular Posterior Wall Bề dày thành sau thickness at end diastole thất trái cuối tâm trương LVM Left Ventricular Mass Khối lượng cơ thất trái MVR Mitral Valve Replacement Thay van hai lá NS Not Significant Không có ý nghĩa NSAIDs NonSteroidal Anti-Inflammatory Thuốc kháng viêm không Drugs steroid NYHA New York Heart Association Hội Tim New York OR Odds Ratio Tỉ số chênh PVD Peripheral Vascular Disease Bệnh mạch máu ngoại biên PCI Percutaneous Coronary Can thiệp động mạch vành Intervention qua da PS Propensity Score Điểm xu hướng ROS Reactive Oxygen Species Hợp chất hoạt động mang Oxy viii Viết tắt Thuật ngữ tiếng Anh Thuật ngữ tiếng Việt ROC Receiver Operating Characteristic Đường cong ROC SD Standard Deviation Độ lệch chuẩn Substrate Cơ chất TNF Tumor Necrosis Factor Yếu tố hoại tử mô Trigger Khởi kích ULN Upper Limit of Normal Giới hạn trên của bình thường Validation Cohort Nhóm kiểm chứng ix Danh mục các bảng Bảng Tên bảng Trang 1.1 Các nghiên cứu với những tìm kiếm quan trọng về vai trò của các yếu tố cấp liên quan đến phẫu thuật trong cơ chế 11 của rung nhĩ sau phẫu thuật 1.2 Các nghiên cứu với những tìm kiếm quan trọng về tồn tại của cơ chất trước phẫu thuật trong cơ chế của rung nhĩ 12 sau phẫu thuật 1.3 Tỉ lệ suy thận cấp ở hai nhóm rung nhĩ và không rung nhĩ của các phân nhóm phẫu thuật tim sau khi kết hợp điểm 23 xu hướng 1.4 Các yếu tố liên quan độc lập với rung nhĩ sau phẫu thuật 27 CABG của chúng tôi 1.5 Các yếu tố liên quan độc lập với sự xuất hiện rung nhĩ dai dẳng 28 1.6 Các yếu tố liên quan độc lập với rung nhĩ sau phẫu thuật 28 tim của Gu 1.7 Các yếu tố liên quan độc lập với rung nhĩ sau phẫu thuật 29 CABG của Amar 1.8 Các yếu tố liên quan độc lập với rung nhĩ sau thay van ĐMC 29 do hẹp 1.9 Các yếu tố liên quan độc lập với rung nhĩ sau thay van ĐMC 30 do hở 1.10 Điểm dự báo rung nhĩ sau phẫu thuật CABG 30 1.11 Nguy cơ rung nhĩ sau phẫu thuật CABG 31 1.12 Các yếu tố liên quan độc lập với rung nhĩ sau phẫu thuật tim 32 x Bảng Tên bảng Trang 1.13 Các yếu tố dự báo độc lập của rung nhĩ sau phẫu thuật tim 33 trong đoàn hệ derivation 1.14 Nguy cơ rung nhĩ sau phẫu thuật tim trong đoàn hệ derivation 33 1.15 Các yếu tố dự báo đa biến của rung nhĩ sau phẫu thuật tim 34 trong đoàn hệ derivation 1.16 Các yếu tố dự báo đa biến của rung nhĩ sau phẫu thuật tim 36 1.17 So sánh các biến cố hậu phẫu ở hai nhóm có rung nhĩ và 38 không rung nhĩ bằng phân tích đơn biến của Mariscalco 1.18 So sánh các biến cố hậu phẫu ở hai nhóm có rung nhĩ và 38 không rung nhĩ bằng phân tích đơn biến của Mafaldo 1.19 So sánh các biến cố hậu phẫu ở hai nhóm có rung nhĩ và 39 không rung nhĩ bằng phân tích đơn biến của Tran 1.20 So sánh tỉ lệ sống sót tích lũy ở 3 thời điểm khác nhau và các 40 biến chứng sớm ở hai nhóm có rung nhĩ và không rung nhĩ 2.1 Các biến số trước phẫu thuật và định nghĩa 45-47 2.2 Các biến số trong phẫu thuật và định nghĩa 48 2.3 Các biến số sau phẫu thuật và định nghĩa 49-52 2.4 Các biến xây dựng mô hình dự báo rung nhĩ sau phẫu thuật tim 54 2.5 Các biến trước phẫu thuật và trong phẫu thuật được bao gồm 59-60 vào mô hình điểm xu hướng 3.1 Phân bố tần số và tỉ lệ của phẫu thuật tim đơn thuần 66 3.2 Phân bố tần số và tỉ lệ của phẫu thuật tim kết hợp 66 3.3 Phân bố tần số và tỉ lệ rung nhĩ ở từng loại phẫu thuật tim 67 đơn thuần 3.4 Phân bố tần số và tỉ lệ rung nhĩ ở từng loại phẫu thuật tim kết hợp 68 xi Bảng Tên bảng Trang 3.5 Phân bố tần số và tỉ lệ rung nhĩ theo nhóm tuổi 69 3.6 Phân loại rung nhĩ 70 3.7 Phân bố tần số và tỉ lệ rung nhĩ trên ngày hậu phẫu 71 3.8 Các đặc điểm trước phẫu thuật liên quan với rung nhĩ khi 72-73 Phân tích đơn biến 3.9 Các đặc điểm của phẫu thuật liên quan với rung nhĩ khi phân 74 tích đơn biến 3.10 13 yếu tố xây dựng mô hình dự báo rung nhĩ sau phẫu thuật 75 tim liên quan với rung nhĩ khi phân tích đơn biến 3.11 Các yếu tố liên quan độc lập và mô hình dự báo đa biến của 76 rung nhĩ sau phẫu thuật tim 3.12 Hệ số  trung bình từ bootstrap 78 3.13 Điểm dự báo rung nhĩ sau phẫu thuật tim 79 3.14 Xác suất dự báo rung nhĩ sau phẫu thuật tim liên quan với điểm 81 3.15 Biến cố hậu phẫu chung 83 3.16 Các đặc điểm trước phẫu thuật liên quan với rung nhĩ sau 84 phẫu thuật tim khi phân tích đơn biến ở nhóm I và nhóm II 3.17 Các đặc điểm của phẫu thuật liên quan với rung nhĩ sau phẫu 85 thuật tim khi phân tích đơn biến ở nhóm I và nhóm II 3.18 Liên quan giữa rung nhĩ sau phẫu thuật tim và các biến cố 86 hậu phẫu khi phân tích đơn biến ở nhóm I và nhóm II 3.19 Ảnh hưởng độc lập của rung nhĩ sau phẫu thuật tim lên các 88 biến cố hậu phẫu xii Bảng Tên bảng Trang 3.20 Các đặc điểm trước, trong và sau phẫu thuật liên quan với tử vong do mọi nguyên nhân 1 năm sau phẫu thuật tim khi 92 phân tích đơn biến 3.21 Mô hình hồi quy Cox của tử vong do mọi nguyên nhân một 94 năm sau phẫu thuật tim 4.1 So sánh tuổi trung bình với các tác giả khác 97 4.2 So sánh về tỉ lệ giới tính với các tác giả khác 98 4.