Luận án Tiến sĩ: Trách nhiệm xã hội và Hiệu quả tài chính DNNVV TP.HCM

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUỐC TẾ HỒNG BÀNG HỒ TRẦN QUỐC HẢI NGHIÊN CỨU MỐI QUAN HỆ GIỮA TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI VÀ HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH: TRƯỜNG HỢP CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2024 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUỐC TẾ HỒNG BÀNG HỒ TRẦN QUỐC HẢI NGHIÊN CỨU MỐI QUAN HỆ GIỮA TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI VÀ HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH: TRƯỜNG HỢP CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH CHUYÊN NGÀNH: QUẢN TRỊ KINH DOANH MÃ SỐ: 9340101 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. NGUYỄN HOÀNG GIANG 2. VŨ TRỰC PHỨC TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2024 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của người hướng dẫn khoa học.

Các số liệu sử dụng phân tích trong luận án có nguồn gốc rõ ràng, đã công bố theo đúng quy định. Các kết quả nghiên cứu trong luận án do tôi tự tìm hiểu và thu thập, phân tích một cách trung thực, khách quan và phù hợp với thực tiễn tại Việt Nam. Các kết quả này chưa từng công bố trong bất kỳ nghiên cứu khác. Tác giả luận án Hồ Trần Quốc Hải ii LỜI CẢM ƠN Trân trọng cảm ơn các Thầy Cô giáo hướng dẫn, các Thầy Cô trong Khoa Quản trị kinh doanh, Viện Đào tạo sau đại học, trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng và Đại học Lao động – Xã hội (CS TP.HCM) đã tạo những điều kiện tốt nhất để tác giả thực hiện luận án.

Đặc biệt, xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành nhất đến các doanh nghiệp mà tác giả đã có điều kiện gặp gỡ, khảo sát và các chuyên gia trong các lĩnh vực liên quan, đã đóng góp những thông tin vô cùng quý báu và những ý kiến xác đáng, để tác giả có thể hoàn thành nghiên cứu này. Tác giả luận án Hồ Trần Quốc Hải iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. v DANH MỤC HÌNH.

vi DANH MỤC BẢNG. vii CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. Sự cần thiết của nghiên cứu. Về mặt thực tiễn tại Việt Nam.

Về bối cảnh nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu của luận án. Câu hỏi nghiên cứu của luận án. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa và đóng góp mới của luận án. Kết cấu của luận án. 16 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU.

Các khái niệm nghiên cứu. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Hiệu quả tài chính của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Khái niệm về Doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Các lý thuyết nền được sử dụng trong nghiên cứu về CSR. Tổng quan các nghiên cứu liên quan. Xác định khoảng trống nghiên cứu. Mô hình và các giả thuyết nghiên cứu.

57 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Quy trình nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu định tính. Xây dựng, điều chỉnh và mã hóa thang đo.

Nghiên cứu định lượng sơ bộ. Nghiên cứu định lượng chính thức. 89 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thực trạng hoạt động thực hiện trách nhiệm xã hội tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại thành phố Hồ Chí Minh.

Đặc điểm mẫu nghiên cứu. Kết quả kiểm định thang đo các yếu tố trong mô hình nghiên cứu. Phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM). Kết quả mô hình ước lượng.

Kết quả kiểm định Bootstrapping. Thảo luận kết quả nghiên cứu. 131 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý NGHIÊN CỨU. Định hướng phát triển thúc đẩy thực hiện hoạt động CSR tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại TP.

Đề xuất một số hàm ý quản trị. Đóng góp của luận án. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo. 178 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Tên viết tắt Tên đầy đủ 1 CSR Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp 2 CFP Hiệu quả tài chính doanh nghiệp 3 TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh 4 EFA Phân tích nhân tố khám phá 5 CFA Phân tích nhân tố khẳng định 6 SEM Mô hình cấu trúc tuyến tín 7 SE Danh tiếng doanh nghiệp 8 CS Sự hài lòng khách hàng 9 CA Lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp 10 PLS Phần bình phương tối thiểu 11 GLS Bình phương nhỏ nhất tổng quát 12 ROA Lợi nhuận trên tài sản 13 ROE Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu 14 ROI Lợi nhuận trên vốn đầu tư 15 ROS Lợi nhuận trên doanh số 16 VCCI Phòng Thương mại Việt Nam vi DANH MỤC HÌNH Hình 2.1: Mô hình kim tử tháp trách nhiệm xã hội của Caroll (1991) .2: Sơ đồ bản chất lợi ích tác động của CSR theo Weber (2008) .3: Mô hình nghiên cứu lý thuyết đề xuất .1: Quy trình nghiên cứu.

Kết quả trọng số đường dẫn lần 2 của các yếu tố thang đo bậc 1 tác động đến CSR. Kết quả đánh giá của các yếu tố tác động đến thang đo CSR. Kết quả trọng số đường dẫn mô hình cấu trúc PLS-SEM. Mức độ quan trọng và hiệu suất của nhân tố (constructs level) tác động đến Hiệu quả tài chính doanh nghiệp.

Mức độ quan trọng và hiệu suất của từng chỉ báo đo lường khái niệm (indicator level) tác động đến Hiệu quả tài chính doanh nghiệp. 157 vii DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Tổng hợp số lượng nghiên cứu công bố quốc tế liên quan đến mối quan hệ giữa CSR và CFP giai đoạn 2015-2020. Tổng hợp phạm vi nghiên cứu công bố quốc tế liên quan đến mối quan hệ giữa CSR và CFP giai đoạn 2015-2020.

Tổng hợp kết quả nghiên cứu mối quan hệ giữa CSR-CFP. Các chủ đề nghiên cứu về tác động của việc thực hiện CSR đem đến lợi ích cho tổ chức. Tổng hợp các nghiên cứu trước về tác động của CSR đến CFP. Tổng hợp thay đổi nghiên cứu về trách nhiệm xã hội .2: Tổng hợp các lý thuyết tiếp cận CSR, phương pháp và nguồn dữ liệu đo lường CSR .3: Đánh giá phương pháp đo lường phù hợp với nghiên cứu về CSR đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại thành phố Hồ Chí Minh .4: Mối quan hệ giữa CSR-CFP qua các nghiên cứu trước .5: Các chủ đề nghiên cứu về tác động của việc thực hiện CSR đem đến lợi ích cho tổ chức tại Việt Nam.

Bảng tổng hợp đánh giá các nghiên cứu trước về tác động của CSR đến CFP tại Việt Nam .7: Tổng hợp các chủ đề nghiên cứu về tác động CSR đến CFP các nghiên cứu được công bố .8: Tổng hợp một số nghiên cứu thực nghiệm về CSR trong nước .1: Bảng thang đo và mã hóa thang đo CSR .2: Bảng thang đo và mã hóa thang đo CFP .3: Bảng thang đo và mã hóa thang đo Danh tiếng .4: Bảng thang đo và mã hóa thang đo Sự hài lòng khách hàng .5: Bảng thang đo và mã hóa thang đo Lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp .6: Kết quả kiểm tra độ tin cậy của thang đo .7: Bảng mô tả các nhân tố trong mô hình nghiên cứu. Kết quả thống kê về đặc trưng của doanh nghiệp. Bảng ma trận hệ số outer loadings thang đo CSR bậc 1. Bảng hệ số tin cậy và hội tụ thang đo CSR bậc 1.

Kết quả kiểm tra độ tin cậy thang đo CSR. Bảng kiểm định độ phân biệt – hệ số Fornell Larcker. Bảng kiểm định đa cộng tuyến – hệ số VIF. Kết quả kiểm tra độ tin cậy và giá trị hội tụ thang đo.

Bảng hệ số ma trận hệ số outer loadings các thang đo trong mô hình nghiên cứu. Bảng hệ số tin cậy và hội tụ các nhân tố trong mô hình nghiên cứu. Bảng kiểm định độ phân biệt – hệ số HTMT. Bảng kiểm định đa cộng tuyến – hệ số VIF.

Kết quả các chỉ số Model Fit của mô hình SEM. Kết quả của hệ số R2, R2 hiệu chỉnh và Q2. Bảng hệ số f2. Kết quả hệ số q2.

Bảng hệ số đường dẫn và giá trị T-value. Bảng đánh giá tác động gián tiếp của các biến trung gian. Bảng tổng mức độ tác động của các nhân tố trong mô hình .1: Bảng tổng hợp thứ tự ưu tiên theo trọng số của yếu tố CSR .2: Bảng tổng hợp thứ tự ưu tiên theo trọng số của yếu tố Sự hài lòng khách hàng.3: Bảng tổng hợp thứ tự ưu tiên theo trọng số của yếu tố Danh tiếng doanh nghiệp .4: Bảng tổng hợp thứ tự ưu tiên theo trọng số của yếu tố Lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp. 172 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU Chương 1 trình bày tổng quan nghiên cứu về các nội dung: sự cần thiết của nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, các đóng góp mới của luận án và kết cấu nội dung của luận án 1.

Sự cần thiết của nghiên cứu 1. Về mặt thực tiễn tại Việt Nam Trong một thế giới công nghệ thông tin ngày càng phát triển, xu hướng toàn cầu hóa, quốc tế hóa trở thành một tất yếu khách quan, mối quan hệ giữa các nền kinh tế ngày càng mật thiết và gắn bó, hoạt động giao lưu thương mại giữa các quốc gia ngày càng phát triển mạnh mẽ thì sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp cũng ngày càng gay gắt (Bùi Văn Trịnh, 2022)[13]. Trước đây, các công ty dùng biện pháp đa dạng hóa mẫu mã sản phẩm, nâng cao chất lượng hàng hóa làm biện pháp cạnh tranh hữu hiệu để giành lợi thế trên thương trường. Hiện nay, các công ty chú ý tới việc củng cố hình ảnh, nâng cao uy tín, phát triển thương hiệu thông qua việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp, đạo đức kinh doanh là một giải pháp đang được áp dụng và bước đầu đem lại hiệu quả tích cực.

Các doanh nghiệp muốn khẳng định được thương hiệu trên thị trường thì điều mà họ hướng tới bây giờ là việc thực hiện tốt Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR). Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp được xem như là một trong những triết lí kinh doanh cơ bản và luôn song hành với chiến lược phát triển của doanh nghiệp, góp phần quan trọng vào sự thành công bền vững, giúp doanh nghiệp thực hiện được tầm nhìn, sứ mệnh của mình (Adams và Frost 2006[16]).