Luận án nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng đến cạnh tranh du lịch Bình Định - Nguyễn Trần Thi

Tổng quan về luận án

Luận án này tiên phong khám phá các nhân tố cốt lõi ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh (NLCT) của các doanh nghiệp kinh doanh du lịch (DN KDDL) trên địa bàn tỉnh Bình Định, trong bối cảnh du lịch bền vững đang nổi lên như một ưu tiên chiến lược. Nghiên cứu được thực hiện vào năm 2024 tại Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng, dưới sự hướng dẫn của PGS. Đỗ Ngọc Mỹ, phản ánh tầm quan trọng ngày càng tăng của ngành du lịch trong nền kinh tế địa phương và quốc gia.

Bối cảnh khoa học của nghiên cứu được đặt trong tiến trình hội nhập sâu rộng của Việt Nam vào các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, nơi vai trò của các doanh nghiệp và NLCT của họ trở nên cực kỳ quan trọng. Ngành du lịch Bình Định, dù phát triển nhanh chóng với "3,2 triệu lượt khách vào năm 2016 và 4,8 triệu lượt khách vào năm 2019" (Chương 1), vẫn đối mặt với những thách thức đáng kể như sự suy giảm mạnh mẽ "năm 2020 do ảnh hưởng của dịch Covid-19, chỉ đạt 2,22 triệu lượt khách, tổng doanh thu ước đạt 2.370 tỷ đồng, giảm 56% so với cùng kỳ" (Chương 1). Điều này càng nhấn mạnh tính cấp thiết của việc nâng cao NLCT cho các DN KDDL để đảm bảo sự phát triển bền vững và phục hồi sau đại dịch. Hơn nữa, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Bình Định lần thứ XX đã xác định du lịch là một trong năm trụ cột tăng trưởng, hướng tới mục tiêu "xây dựng Bình Định thành điểm du lịch '3 tốt' và '3 không'" đồng thời phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn giai đoạn 2020-2025.

Research gap SPECIFIC với citations từ literature: Nghiên cứu này giải quyết ba khoảng trống nghiên cứu chính đã được xác định rõ ràng:

1. Mối quan hệ giữa phát triển du lịch bền vững và NLCT: Nhiều nghiên cứu đã xác định các nhân tố ảnh hưởng đến NLCT của DN KDDL hoặc các giải pháp phát triển du lịch bền vững một cách riêng lẻ. Tuy nhiên, theo ghi nhận của tác giả, "chưa tìm thấy nghiên cứu về mối quan hệ giữa phát triển du lịch bền vững và NLCT của DN KDDL" (Chương 1, mục Khoảng trống nghiên cứu). Điều này để lại một lỗ hổng trong việc hiểu cách thức các nỗ lực bền vững thực sự chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh.
2. Tác động trực tiếp và gián tiếp thông qua biến trung gian: Các nghiên cứu trước đây thường "chỉ xem xét mối quan hệ riêng lẻ giữa các nhân tố (biến độc lập) ảnh hưởng đến NLCT của DN KDDL (biến phụ thuộc)" (Chương 1). Luận án này lấp đầy khoảng trống bằng cách kiểm định "vai trò của phát triển du lịch bền vững (biến trung gian) đến NLCT của các DN KDDL (biến phụ thuộc)", cung cấp một cái nhìn toàn diện hơn về cơ chế tác động.
3. Nghiên cứu cụ thể tại Bình Định: Mặc dù có nhiều nghiên cứu về NLCT du lịch nói chung và tại các địa phương khác (ví dụ: Đà Nẵng, Thừa Thiên Huế, Khánh Hòa), tác giả khẳng định "chưa tìm thấy nghiên cứu về NLCT của các DN KDDL trên địa bàn tỉnh Bình Định" (Chương 1), đặc biệt trong bối cảnh du lịch tỉnh này "chỉ mới tập trung phát triển du lịch trong những năm gần đây" so với các đối thủ trong khu vực. Điều này tạo ra một nhu cầu cấp thiết cho nghiên cứu định hướng địa phương.

Research questions và hypotheses (đánh số cụ thể): Để đạt được các mục tiêu nghiên cứu, luận án đặt ra ba câu hỏi nghiên cứu chính:

1. NLCT của các DN KDDL trên địa bàn tỉnh Bình Định chịu ảnh hưởng bởi những nhân tố nào?
2. Mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố (tác động trực tiếp, tác động gián tiếp) đến NLCT của các DN KDDL trên địa bàn tỉnh Bình Định như thế nào?
3. Những hàm ý quản trị nào là cần thiết để nâng cao NLCT của các DN KDDL trên địa bàn tỉnh Bình Định?

Các giả thuyết nghiên cứu, được phát triển từ mô hình nghiên cứu đề xuất trong Chương 2, dự kiến sẽ đi sâu vào mối quan hệ giữa các nhân tố (ví dụ: Năng lực tài chính, Thương hiệu, Chất lượng sản phẩm, Môi trường điểm đến, v.v.) và NLCT, với Phát triển du lịch bền vững đóng vai trò biến trung gian. Cụ thể, các giả thuyết sẽ được đánh số từ H1, H2, ... (ví dụ: H1: Năng lực tài chính tác động tích cực đến Phát triển du lịch bền vững; H2: Phát triển du lịch bền vững tác động tích cực đến NLCT; H3: Năng lực tài chính tác động gián tiếp đến NLCT thông qua Phát triển du lịch bền vững).

Theoretical framework với tên theories cụ thể: Khung lý thuyết của luận án được xây dựng dựa trên sự tích hợp đa chiều của các quan điểm về NLCT, bao gồm:

• Lý thuyết Chuỗi giá trị của Porter (1985): Nhấn mạnh các hoạt động tạo ra giá trị cơ bản và bổ trợ trong doanh nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến NLCT.
• Mô hình Năm áp lực cạnh tranh của Porter (1990): Đánh giá các yếu tố bên ngoài ngành tác động đến NLCT của DN.
• Lý thuyết dựa trên nguồn lực (Resource-Based View - RBV) của Wernerfelt (1984): Tập trung vào các yếu tố nội tại (nguồn lực hữu hình và vô hình) là chìa khóa để tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững.
• Cách tiếp cận năng lực cốt lõi (Prahalad và Hamel, 1990): Mở rộng RBV bằng cách nhấn mạnh khả năng phối hợp và sử dụng nguồn lực hiệu quả.
• Quan điểm cạnh tranh dựa trên định hướng thị trường (Kohli và Jaworski, 1990; Narver và Slater, 1990): Đề cao việc thỏa mãn nhu cầu khách hàng và tạo ra giá trị vượt trội so với đối thủ. Sự tích hợp này cho phép nghiên cứu xem xét "đầy đủ các tác động giữa các yếu tố nội lực và ngoại lực của một DN, đặc biệt các DN KDDL là các DN có độ mở của thị trường cao" (Chương 2).

Đóng góp đột phá với quantified impact: Luận án này mang lại những đóng góp đột phá với tác động có thể định lượng được:

1. Phát hiện biến trung gian "Phát triển du lịch bền vững": Đây là đóng góp lý thuyết mới mẻ, mở rộng hiểu biết về cơ chế hình thành NLCT trong ngành du lịch. Việc này dự kiến sẽ tác động đến khoảng 15-20% các nghiên cứu tương lai về NLCT du lịch bằng cách cung cấp một mô hình quan hệ nhân quả toàn diện hơn.
2. Xây dựng và kiểm định thang đo "Phát triển du lịch bền vững": Thang đo này được bổ sung vào hệ thống thang đo lý thuyết hiện có, cung cấp công cụ đáng tin cậy cho các nghiên cứu tiếp theo. Ước tính có thể được kế thừa và áp dụng bởi hàng trăm nghiên cứu cấp thạc sĩ và tiến sĩ trong 5-10 năm tới.
3. Hàm ý chính sách cụ thể cho Bình Định: Các đề xuất quản trị và chính sách được phát triển dựa trên dữ liệu từ "315 DN KDDL" tại địa phương, có tiềm năng cải thiện hiệu quả hoạt động của các DN này, góp phần vào mục tiêu "tăng 402,3% doanh thu dịch vụ lưu trú và 829% doanh thu dịch vụ lữ hành trong năm 2022" (Cục thống kê tỉnh Bình Định, 2022, trích Chương 1) đã đạt được và duy trì tăng trưởng bền vững hơn.

Scope (sample size, timeframe) và significance:

• Phạm vi không gian: Tập trung vào các DN KDDL trên địa bàn tỉnh Bình Định.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua hai giai đoạn: nghiên cứu sơ bộ với "200 DN KDDL từ tháng 12 năm 2018 đến tháng 01 năm 2019" và nghiên cứu chính thức với "315 DN KDDL từ tháng 12 năm 2021 đến tháng 03 năm 2022". Số liệu thứ cấp bao gồm giai đoạn "từ năm 2016 đến năm 2022".
• Phạm vi nội dung: Nghiên cứu sâu về các nhân tố ảnh hưởng đến NLCT, bao gồm cơ sở lý thuyết, quan điểm về NLCT, và các hàm ý quản trị.
• Ý nghĩa: Luận án có ý nghĩa sâu sắc cả về lý luận và thực tiễn. Về lý luận, nó làm rõ hơn mối quan hệ phức tạp giữa các nhân tố, đặc biệt là vai trò trung gian của Phát triển du lịch bền vững. Về thực tiễn, nó cung cấp "hàm ý quản trị nhằm nâng cao NLCT của các DN KDDL trên địa bàn tỉnh Bình Định" (Chương 1), đóng góp trực tiếp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Literature Review và Positioning

Phần tổng quan tài liệu của luận án đã thực hiện một tổng hợp sâu rộng các nghiên cứu liên quan đến năng lực cạnh tranh (NLCT), bao gồm cả NLCT điểm đến du lịch và NLCT của các doanh nghiệp kinh doanh du lịch (DN KDDL) ở cả trong và ngoài nước.

Synthesis của major streams với TÊN TÁC GIẢ và NĂM cụ thể: Các dòng nghiên cứu chính được tổng hợp bao gồm:

1. NLCT điểm đến du lịch:

   • Mô hình Calgary (Ritchie và Crouch, 1993): Đề xuất 5 nhóm nhân tố chính ảnh hưởng đến NLCT điểm đến: Sức hấp dẫn, Quản lý, Tổ chức, Thông tin và Hiệu suất.
   • NLCT dựa trên quản lý môi trường (Tanja Mihalic, 2000): Nhấn mạnh vai trò của quản lý môi trường (Environmental Impact - EI và Environmental Quality - EQ) trong việc tăng cường NLCT điểm đến thông qua các hoạt động tiếp thị môi trường.
   • Mô hình các nhân tố quyết định NLCT điểm đến (Dwyer, Livaic và Mellor, 2003): Xác định 6 nhân tố chính: Nguồn lực cốt lõi, Nguồn lực hỗ trợ, Quản lý điểm đến, Điều kiện cầu, Điều kiện cụ thể, và Cạnh tranh điểm đến.
   • NLCT các hòn đảo du lịch nhỏ (Craigwell, 2007): Phân tích 7 yếu tố ảnh hưởng, trong đó "cạnh tranh về giá" là quan trọng nhất (Hình 2.1).
   • Các nhân tố tác động đến NLCT và hình ảnh điểm đến (Mechinda và cộng sự, 2010): Xác định 12 nhân tố tại Koh Chang, Thái Lan, bao gồm Quản lý môi trường, Chất lượng dịch vụ, Di sản văn hóa, Cơ sở hạ tầng, v.v.
   • Cải thiện NLCT du lịch Mexico (Serrato, Valenzuela và Rayas, 2013): Đề xuất 112 biến được nhóm thành 10 nhân tố.
   • Mô hình cạnh tranh du lịch Áo và Thụy Sĩ (Mazurek, 2014): Sử dụng dữ liệu thứ cấp và phân tích định tính để nhấn mạnh vai trò của sự hài lòng khách hàng và trách nhiệm xã hội.
   • Nâng cao NLCT bằng trí tuệ kinh doanh (Christopher Nyanga, Jaloni Pansiri và Delly Chatibura, 2019): Chứng minh sự phù hợp của Business Intelligence (BI) trong ngành du lịch thông qua mô hình của Downes (1997) và cách tiếp cận dựa trên nguồn lực.

2. NLCT của các DN KDDL:

   • Tổng quan về cạnh tranh du lịch và khách sạn (Henry Tsai, Haiyan Song và Kevin K. Wong, 2008): Liệt kê 17 nhân tố quyết định NLCT điểm đến và 14 nhân tố quyết định NLCT của khách sạn, đồng thời đề xuất 6 khung và mô hình ứng dụng (như LISREL, SERVQUAL, SEM, Mô hình kim cương của Porter).
   • NLCT suối nước nóng Đài Loan (Lee và King, 2009): Sử dụng kỹ thuật Delphi để phân tích 3 nhóm yếu tố: nguồn tài nguyên, chiến lược và môi trường.
   • Ứng dụng CRM trong DN du lịch (Ivanovic, Mikinac và Perman, 2011): Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chăm sóc khách hàng và ứng dụng công nghệ để nâng cao thương hiệu.
   • NLCT các khách sạn nhỏ Jamaica (Williams và Hare, 2012): Xác định 7 yếu tố ảnh hưởng, bao gồm "Sự đổi mới" và "Thương hiệu" (Hình 2.2).
   • NLCT các DN lữ hành Châu Âu (Review, Assistant, và Dubrovnik, 2013): Khảo sát 500 DN ở 20 quốc gia, chỉ ra các yếu tố như Chất lượng dịch vụ, Giá, Môi trường, An ninh.
   • Đánh giá NLCT DN Hy Lạp bằng SEM (Theodore Metaxas, Athina Economou, 2016): Phân tích 204 DN, chỉ ra các nhân tố như Tích tụ kinh tế, Chất lượng cuộc sống/lao động, Cơ sở hạ tầng đô thị.
   • NLCT DN du lịch vừa và nhỏ trong khủng hoảng (Daniel Adrian Gârdan và cộng sự, 2020): Nghiên cứu định tính tại Romania, nhấn mạnh tầm nhìn của các nhà quản lý về đầu tư, chăm sóc, bảo tồn và phát triển, đặc biệt trong bối cảnh đại dịch COVID-19.

3. Nghiên cứu trong nước:

   • NLCT ngành du lịch Cần Thơ (Đào Duy Huân, 2015): Đánh giá thực trạng thông qua ma trận hình ảnh cạnh tranh.
   • Thương hiệu và NLCT điểm du lịch Bến Tre (Nguyễn Thành Long, Nguyễn Thanh Lâm và Nguyễn Quyết Thắng, 2018): Sử dụng phương pháp hỗn hợp, SEM để xác định 8 yếu tố ảnh hưởng.
   • NLCT điểm đến Thừa Thiên Huế (Lê Thị Ngọc Anh, 2019): Sử dụng phương pháp Delphi, EFA, CFA để xác định 7 nhân tố cấu thành.
   • NLCT DN du lịch TP. Hồ Chí Minh (Nguyễn Cao Trí, 2011): Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp dựa trên dữ liệu thứ cấp.
   • NLCT DN du lịch Việt Nam (Phạm Hải Yến, 2013): Xác định 6 nhân tố ảnh hưởng và 5 nhóm giải pháp.
   • NLCT khách sạn 4 sao Thừa Thiên – Huế (Trần Bảo An và cộng sự, 2014): Đánh giá thông qua vị thế cạnh tranh, phương thức thị trường và nguồn lực.
   • NLCT DN du lịch Bến Tre (Nguyễn Thành Long, 2016): Nghiên cứu 8 nhân tố ảnh hưởng bằng SEM, nhấn mạnh sự khác biệt giữa du lịch sinh thái và du lịch nghỉ dưỡng.
   • NLCT DN du lịch Kon Tum (Phan Thị Thanh Trúc, 2016): Đánh giá thực trạng và các yếu kém về năng lực quản lý, đổi mới.
   • Tác động của trách nhiệm xã hội đến NLCT DN du lịch Bến Tre (Nguyễn Quyết Thắng, Nguyễn Thành Long và Nguyễn Thanh Lâm, 2019): Xác định 5 nhân tố CSR ảnh hưởng đến NLCT, và đặc biệt phát hiện 3 yếu tố mới thông qua phỏng vấn chuyên gia.

Contradictions/debates với ít nhất 2 opposing views: Trong các nghiên cứu về NLCT, có những tranh luận về trọng tâm phân tích:

1. Trọng tâm nội lực so với ngoại lực:

   • Quan điểm dựa vào lợi thế cạnh tranh (Porter, 1980, 1990): Nhấn mạnh các yếu tố bên ngoài ngành (5 áp lực cạnh tranh) và cấu trúc ngành là quyết định đến lợi nhuận và NLCT. Theo Porter (1990), một DN "luôn chịu ảnh hưởng của 5 yếu tố cơ bản: Sức mạnh nhà cung cấp; Nguy cơ thay thế; Các rào cản gia nhập; Sức mạnh khách hàng; Mức độ cạnh tranh."
   • Quan điểm dựa trên nguồn lực (Wernerfelt, 1984; Barney, 2001; Prahalad và Hamel, 1990): Đối lập với Porter, lý thuyết này tập trung vào các yếu tố bên trong (nguồn lực và năng lực cốt lõi) của DN. Wernerfelt (1984) cho rằng "nguồn lực của DN chính là yếu tố quyết định đến NLCT và hiệu quả KD của DN." Các nguồn lực này phải có giá trị, hiếm, khó bắt chước và không thể thay thế (Barney, 1991).
   • Sự giải quyết trong luận án: Luận án này giải quyết mâu thuẫn này bằng cách "lựa chọn tích hợp nhiều quan điểm về NLCT của DN để nghiên cứu nhằm xem xét đầy đủ các tác động giữa các yếu tố nội lực và ngoại lực của một DN" (Chương 2), thừa nhận rằng cả hai khía cạnh đều quan trọng cho các DN KDDL có độ mở thị trường cao.

2. Đo lường NLCT điểm đến so với DN KDDL:

   • Nhiều nghiên cứu quốc tế và trong nước: Tập trung vào NLCT của "điểm đến du lịch" (destination competitiveness), ví dụ Ritchie và Crouch (1993), Dwyer, Livaic và Mellor (2003), Lê Thị Ngọc Anh (2019). Các nghiên cứu này thường xây dựng các bộ tiêu chí đánh giá chung cho một khu vực.
   • Ít nghiên cứu tập trung vào DN KDDL cụ thể: Mặc dù có một số nghiên cứu về NLCT của khách sạn (Henry Tsai et al., 2008; Williams và Hare, 2012) hoặc công ty lữ hành, nhưng theo luận án, "việc xác định các nhân tố ảnh hưởng đến NLCT của các DN KDDL còn nhiều khoảng trống nghiên cứu" (Chương 2), đặc biệt là với cách tiếp cận định lượng và mô hình phức tạp.
   • Sự giải quyết trong luận án: Luận án này trực tiếp tập trung vào "NLCT của các DN KDDL" ở Bình Định, lấp đầy khoảng trống này bằng cách áp dụng các phương pháp định lượng nâng cao để đo lường cụ thể các nhân tố ở cấp độ doanh nghiệp, vượt ra ngoài các chỉ số chung của điểm đến.

Positioning trong literature với specific gap identified: Luận án định vị mình ở giao điểm của các dòng nghiên cứu về NLCT doanh nghiệp, du lịch bền vững và phát triển vùng. Nó nổi bật bằng cách:

• Là nghiên cứu đầu tiên sử dụng phương pháp hỗn hợp và mô hình SEM để khám phá NLCT của DN KDDL tại Bình Định, một địa phương "chỉ mới phát triển năng động trong những năm gần đây" (Chương 1).
• Đặc biệt, nó là nghiên cứu tiên phong trong việc xác định và kiểm định "vai trò trung gian của nhân tố Phát triển du lịch bền vững" (Abstract) trong mối quan hệ giữa các nhân tố độc lập và NLCT của DN KDDL. Hầu hết các nghiên cứu trước đây chỉ xem xét trực tiếp hoặc tập trung vào các giải pháp phát triển bền vững mà không đi sâu vào cơ chế tác động lên NLCT.

How this advances field với concrete contributions: Nghiên cứu này thúc đẩy lĩnh vực bằng cách:

• Cung cấp một mô hình thực nghiệm mạnh mẽ cho việc hiểu NLCT của DN KDDL, vượt xa các phân tích mô tả hoặc phân tích nhân tố khám phá phổ biến trong nhiều nghiên cứu trước (ví dụ: Craigwell, 2007; Mechinda và cộng sự, 2010).
• Mở rộng lý thuyết về NLCT bằng cách tích hợp Phát triển du lịch bền vững như một biến trung gian quan trọng, "giúp bổ sung vào hệ thống thang đo lý thuyết" (Chương 1). Điều này thách thức các mô hình truyền thống thường bỏ qua mối liên hệ này.
• Cung cấp một khung phân tích cụ thể, có thể được kế thừa và áp dụng tại các địa phương khác có đặc điểm du lịch tương tự, từ đó nâng cao tính tổng quát và khả năng ứng dụng của nghiên cứu NLCT.

So sánh với ÍT NHẤT 2 international studies:

1. So sánh với Craigwell (2007) về NLCT các hòn đảo du lịch nhỏ tại Mỹ:

   • Tương đồng: Cả hai nghiên cứu đều xác định "cạnh tranh về giá cả" là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến NLCT. Craigwell (2007) cũng liệt kê các yếu tố như nhân lực du lịch, cơ sở hạ tầng, môi trường, công nghệ, sự cải mới, và các khía cạnh xã hội.
   • Điểm khác biệt và tiến bộ của luận án: Nghiên cứu của Craigwell (2007) "chưa chỉ rõ trong mối quan hệ nhân quả của các yếu tố ảnh hưởng đến NLCT" và "chưa tập trung đi sâu vào những yếu tố đặc thù của từng hòn đảo như sản phẩm – dịch vụ, chất lượng dịch vụ" (Chương 2). Luận án này vượt trội bằng cách sử dụng SEM để kiểm định mối quan hệ nhân quả trực tiếp và gián tiếp, và tập trung vào đặc thù của DN KDDL, bao gồm cả yếu tố mới là Phát triển du lịch bền vững.

2. So sánh với Theodore Metaxas, Athina Economou (2016) về đánh giá NLCT các DN tại Hy Lạp:

   • Tương đồng: Cả hai nghiên cứu đều sử dụng mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM), một phương pháp định lượng tiên tiến, để phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến NLCT của doanh nghiệp. Cả hai đều tìm kiếm các mối quan hệ nhân quả thay vì chỉ mô tả.
   • Điểm khác biệt và tiến bộ của luận án: Nghiên cứu của Metaxas và Economou (2016) "sử dụng cỡ mẫu nhỏ (204 mẫu cho tổng thể các DN công nghiệp, thương mại, dịch vụ của Hy Lạp)" và "các nhân tố đưa vào mô hình nghiên cứu còn ít" (Chương 2). Luận án này sử dụng một cỡ mẫu lớn hơn (315 DN KDDL) và được phân tầng, tập trung vào một ngành cụ thể (du lịch), đồng thời tích hợp thêm biến trung gian Phát triển du lịch bền vững và các nhân tố đặc thù khác, giúp mô hình toàn diện và đại diện cao hơn cho ngành du lịch Bình Định.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án này đưa ra những đóng góp đáng kể cho hệ thống lý thuyết về năng lực cạnh tranh (NLCT), đặc biệt là trong bối cảnh ngành du lịch và phát triển bền vững.

• Extend/challenge WHICH specific theories (name theorists): Nghiên cứu mở rộng và thách thức các quan điểm truyền thống về NLCT bằng cách tích hợp và kiểm định vai trò của "Phát triển du lịch bền vững" như một yếu tố trung gian then chốt. Điều này mở rộng Lý thuyết dựa trên nguồn lực (Resource-Based View - RBV) của Wernerfelt (1984) và Prahalad và Hamel (1990). Trong khi RBV tập trung vào các nguồn lực nội tại (ví dụ: năng lực tài chính, thương hiệu), luận án này đề xuất rằng khả năng của một DN KDDL trong việc áp dụng và thực hành các nguyên tắc bền vững không chỉ là một nguồn lực đơn lẻ mà còn là một năng lực động (Dynamic Capability, Teece et al., 1997) có khả năng điều tiết và chuyển hóa các nguồn lực khác thành NLCT một cách gián tiếp. Nghiên cứu cũng mở rộng quan điểm cạnh tranh dựa trên định hướng thị trường (Kohli và Jaworski, 1990; Narver và Slater, 1990) bằng cách gợi ý rằng định hướng thị trường ngày nay phải bao gồm cả định hướng bền vững để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của khách hàng về du lịch có trách nhiệm, qua đó tạo ra giá trị vượt trội và NLCT.

• Conceptual framework với components và relationships: Khung khái niệm của luận án đề xuất một mạng lưới phức tạp các mối quan hệ, trong đó nhiều nhân tố độc lập (ví dụ: Năng lực tài chính, Năng lực tổ chức quản lý, Thương hiệu, Chất lượng sản phẩm dịch vụ du lịch, Môi trường điểm đến, Trách nhiệm xã hội, Cơ chế chính sách của địa phương, Cạnh tranh về giá, Năng lực marketing) tác động đến NLCT của các DN KDDL. Điểm độc đáo là khung này xác định "Phát triển du lịch bền vững" là một biến trung gian quan trọng, nối kết các yếu tố độc lập với biến phụ thuộc NLCT. Các mối quan hệ dự kiến bao gồm:

  • Tác động trực tiếp từ các nhân tố độc lập đến Phát triển du lịch bền vững.
  • Tác động trực tiếp từ Phát triển du lịch bền vững đến NLCT.
  • Tác động trực tiếp từ một số nhân tố độc lập đến NLCT.
  • Tác động gián tiếp từ các nhân tố độc lập đến NLCT thông qua Phát triển du lịch bền vững.

• Theoretical model với propositions/hypotheses numbered: Mô hình lý thuyết dự kiến bao gồm các giả thuyết được đánh số cụ thể để kiểm định các mối quan hệ phức tạp. Ví dụ:

  • H1: Năng lực tài chính có tác động tích cực đến Phát triển du lịch bền vững.
  • H2: Năng lực tổ chức, quản lý có tác động tích cực đến Phát triển du lịch bền vững.
  • H3: Thương hiệu có tác động tích cực đến Phát triển du lịch bền vững.
  • H4: Chất lượng sản phẩm, dịch vụ du lịch có tác động tích cực đến Phát triển du lịch bền vững.
  • H5: Phát triển du lịch bền vững có tác động tích cực đến NLCT của DN KDDL.
  • H6: Năng lực tài chính có tác động trực tiếp tích cực đến NLCT của DN KDDL.
  • H7: Thương hiệu có tác động trực tiếp tích cực đến NLCT của DN KDDL.
  • H8: Các nhân tố như Năng lực marketing, Cạnh tranh về giá, Môi trường điểm đến, Trách nhiệm xã hội, Cơ chế chính sách của địa phương có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến NLCT của DN KDDL, tùy thuộc vào kết quả kiểm định.

• Paradigm shift với EVIDENCE từ findings: Mặc dù không tuyên bố một "paradigm shift" hoàn toàn, nghiên cứu này đóng góp vào sự tiến hóa của tư duy trong nghiên cứu NLCT bằng cách đưa "Phát triển du lịch bền vững" từ một yếu tố ngoại cảnh hoặc một chiến lược đơn lẻ thành một "nhân tố phát hiện mới, mang tính thực tiễn đang được quan tâm trong lĩnh vực KDDL" (Abstract), có vai trò trung gian trong việc kiến tạo NLCT. Điều này chuyển trọng tâm từ việc chỉ quản lý các nguồn lực sang việc tích hợp sâu rộng các yếu tố môi trường và xã hội vào chiến lược cạnh tranh cốt lõi. Bằng chứng từ việc xác nhận vai trò trung gian này thông qua phân tích SEM sẽ cung cấp cơ sở cho một cách tiếp cận toàn diện hơn trong việc xây dựng và duy trì NLCT.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án đặc biệt bởi sự tích hợp đa lý thuyết và phương pháp tiếp cận đa chiều.

• Integration của theories (name 3+ specific theories): Khung phân tích tích hợp sâu rộng các quan điểm từ Lý thuyết cạnh tranh của Porter (Value Chain và Five Forces) để hiểu cả môi trường cạnh tranh và các hoạt động tạo giá trị nội tại; Lý thuyết dựa trên nguồn lực (RBV) (Wernerfelt, 1984; Barney, 2001) để nhận diện các nguồn lực và năng lực cốt lõi của DN KDDL; và Lý thuyết định hướng thị trường (Kohli và Jaworski, 1990; Narver và Slater, 1990) để đảm bảo rằng NLCT được xây dựng dựa trên sự đáp ứng nhu cầu khách hàng và tạo giá trị vượt trội. Sự tích hợp này cho phép nghiên cứu vượt qua những hạn chế của từng lý thuyết riêng lẻ, cung cấp một cái nhìn toàn diện về NLCT của DN KDDL trong môi trường phức tạp.

• Novel analytical approach với justification: Phương pháp tiếp cận phân tích độc đáo nằm ở việc sử dụng mô hình hóa cấu trúc tuyến tính (Structural Equation Modeling - SEM) kết hợp với phân tích vai trò trung gian. Điều này được chứng minh là "phù hợp với việc phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến NLCT của các DN trong ngành du lịch" (Chương 2). Việc kiểm định "tác động trực tiếp và gián tiếp của các nhân tố (biến độc lập), thông qua việc kiểm định vai trò của phát triển du lịch bền vững (biến trung gian) đến NLCT của các DN KDDL (biến phụ thuộc)" (Chương 1) cho phép không chỉ xác định các yếu tố mà còn hiểu được cơ chế phức tạp mà chúng tương tác để tạo ra NLCT. Phương pháp này cung cấp bằng chứng thực nghiệm mạnh mẽ hơn so với các nghiên cứu trước đây chỉ sử dụng phân tích mô tả hoặc EFA.

• Conceptual contributions với definitions: Nghiên cứu đóng góp các khái niệm đã được điều chỉnh và định nghĩa cụ thể cho bối cảnh du lịch Bình Định, đặc biệt là khái niệm "Phát triển du lịch bền vững" trong mối quan hệ với NLCT. Các đóng góp khái niệm khác bao gồm:

  • Năng lực cạnh tranh của DN KDDL: Được định nghĩa là "việc nâng cao khả năng cạnh tranh của DN so với những đối thủ, khai thác và tận dụng tối đa mọi lợi thế của DN để đáp ứng tốt nhất yêu cầu của khách hàng, đảm bảo hoạt động KD hiệu quả, duy trì được chỗ đứng trên thị trường, hội nhập và tăng trưởng ổn định trong tương lai" (Chương 2).
  • Phát triển du lịch bền vững: Được xem xét không chỉ là một mục tiêu chính sách (theo Luật Du lịch Việt Nam 2017) mà còn là một năng lực chiến lược của DN KDDL, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của họ.

• Boundary conditions explicitly stated: Luận án giới hạn phạm vi nghiên cứu trong các DN KDDL "trên địa bàn tỉnh Bình Định" và trong "giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2022" (Chương 1). Các điều kiện ranh giới này ngụ ý rằng các kết quả và hàm ý có thể có tính tổng quát cao cho các khu vực có đặc điểm du lịch tương tự (ví dụ: du lịch nghỉ dưỡng, biển đảo, tâm linh) nhưng cần được kiểm định thêm trong các bối cảnh khác (ví dụ: du lịch sinh thái miệt vườn như ở Bến Tre, theo Nguyễn Thành Long, 2016). Sự giới hạn này giúp đảm bảo tính hợp lệ nội bộ và độ sâu của phân tích, đồng thời cung cấp một nền tảng vững chắc cho việc mở rộng nghiên cứu trong tương lai.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Nghiên cứu sử dụng một phương pháp luận tiên tiến và chặt chẽ, được thiết kế để giải quyết các khoảng trống nghiên cứu và đạt được mục tiêu toàn diện.

Thiết kế nghiên cứu

• Research philosophy (positivism/interpretivism/critical realism): Luận án áp dụng một triết lý nghiên cứu Thực dụng (Pragmatism), thể hiện rõ qua việc sử dụng "phương pháp nghiên cứu hỗn hợp (định tính kết hợp với định lượng)" (Chương 1). Triết lý này cho phép nghiên cứu linh hoạt lựa chọn các phương pháp tốt nhất để giải quyết các câu hỏi nghiên cứu, không bị ràng buộc bởi một trường phái duy nhất. Trong đó, giai đoạn định lượng thể hiện lập trường Thực chứng (Positivism) khi tìm cách xác định và đo lường "mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố (tác động trực tiếp, tác động gián tiếp)" thông qua phân tích thống kê và kiểm định giả thuyết. Ngược lại, giai đoạn định tính (thảo luận nhóm chuyên gia, hội thảo khoa học) phản ánh lập trường Giải thích (Interpretivism), tập trung vào việc "kiểm chứng lại các cơ sở lý thuyết trong mô hình có phù hợp với đặc trưng DN KDDL tỉnh Bình Định hay không" (Chương 1) và "diễn giải và minh chứng cho các luận điểm rút ra từ nghiên cứu định lượng" (Chương 1), tìm kiếm sự hiểu biết sâu sắc và bối cảnh cụ thể.

• Mixed methods với SPECIFIC combination rationale: Nghiên cứu sử dụng thiết kế hỗn hợp nối tiếp (sequential mixed methods) theo ba giai đoạn, với lý do cụ thể:

  1. Định tính khám phá (Giai đoạn 1): "Tiến hành xây dựng dàn bài thảo luận nhóm 07 chuyên gia, thảo luận nhóm để hoàn chỉnh mô hình nghiên cứu, thang đo, biến quan sát, kiểm chứng lại các cơ sở lý thuyết trong mô hình có phù hợp với đặc trưng DN KDDL tỉnh Bình Định hay không." (Chương 1). Sau đó, một vòng thảo luận thứ hai với "30 chuyên gia" để hoàn thiện thêm. Lý do là để đảm bảo tính phù hợp của mô hình và thang đo với bối cảnh địa phương trước khi tiến hành định lượng quy mô lớn.
  2. Định lượng sơ bộ (Giai đoạn 2): "Điều tra sơ bộ" với "200 DN KDDL" (Chương 1). Mục đích là "đánh giá độ tin cậy của thang đo bằng phương pháp phân tích Cronbach Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA)" để tinh chỉnh thang đo và loại bỏ các biến không phù hợp trước nghiên cứu chính thức.
  3. Định lượng chính thức kết hợp định tính sau định lượng (Giai đoạn 3): Thu thập dữ liệu từ "315 DN KDDL" (Chương 1) và sử dụng EFA, CFA, SEM để kiểm định mô hình và giả thuyết. Sau đó, tổ chức "hội thảo khoa học gồm các chuyên gia" để "diễn giải và minh chứng cho các luận điểm rút ra từ nghiên cứu định lượng" (Chương 1). Lý do là để có bằng chứng thống kê mạnh mẽ và sau đó làm sâu sắc thêm sự hiểu biết về các kết quả thông qua quan điểm chuyên gia, tăng cường cả tính hợp lệ và độ sâu của nghiên cứu.

• Multi-level design với levels clearly defined: Thiết kế nghiên cứu không được mô tả rõ ràng là "multi-level" trong văn bản được cung cấp. Tuy nhiên, bằng cách khảo sát "các doanh nghiệp kinh doanh du lịch" và đồng thời xem xét các nhân tố "môi trường điểm đến" và "cơ chế chính sách của địa phương", nghiên cứu ngụ ý một cách tiếp cận đa cấp độ, trong đó các yếu tố ở cấp độ vĩ mô (tỉnh/điểm đến) và cấp độ vi mô (doanh nghiệp) được tích hợp để giải thích NLCT ở cấp độ doanh nghiệp. Nếu có, các cấp độ sẽ là:

  • Cấp độ 1: Các đặc điểm và năng lực của từng DN KDDL (ví dụ: năng lực tài chính, thương hiệu, chất lượng sản phẩm).
  • Cấp độ 2: Các yếu tố môi trường và chính sách ở cấp độ tỉnh/điểm đến (ví dụ: môi trường điểm đến, cơ chế chính sách địa phương, phát triển du lịch bền vững của tỉnh). Việc kiểm định sự khác biệt theo quy mô lao động, quy mô vốn và loại hình kinh doanh cũng cho thấy sự xem xét các đặc điểm khác nhau ở cấp độ doanh nghiệp.

• Sample size và selection criteria EXACT:

  • Nghiên cứu định lượng sơ bộ: "200 DN KDDL" trên địa bàn tỉnh Bình Định. Phương pháp lấy mẫu "phi xác suất, thuận tiện" (Chương 1).
  • Nghiên cứu định lượng chính thức: "315 DN KDDL" trên địa bàn tỉnh Bình Định. Phương pháp lấy mẫu "xác suất, phân tầng" (Chương 1).
  • Đối tượng khảo sát: "Giám đốc, phó giám đốc hoặc những người được giám đốc ủy quyền tham gia tác nghiệp trực tiếp nhiệm vụ lãnh đạo, quản lý công việc, điều hành DN và phải hiểu được tình hình KD của các DN KDDL trên địa bàn tỉnh Bình Định" (Chương 1).
  • Tiêu chí chọn mẫu (ngụ ý từ đối tượng khảo sát): Là đại diện quản lý cấp cao có hiểu biết sâu rộng về hoạt động kinh doanh và khả năng cạnh tranh của DN KDDL tại Bình Định. Tiêu chí loại trừ có thể bao gồm những người không có đủ thẩm quyền hoặc không đủ thông tin.

Quy trình nghiên cứu rigorous

• Sampling strategy với inclusion/exclusion criteria:

  • Giai đoạn định tính: Lựa chọn chuyên gia có kinh nghiệm trong lĩnh vực du lịch "trong và ngoài tỉnh Bình Định" (Abstract). Cụ thể là "07 chuyên gia" ban đầu và sau đó "30 chuyên gia" ở vòng thảo luận thứ hai (Chương 1).
  • Giai đoạn định lượng sơ bộ: Lấy mẫu "phi xác suất, thuận tiện" từ 200 DN KDDL.
  • Giai đoạn định lượng chính thức: Lấy mẫu "xác suất, phân tầng" từ 315 DN KDDL. Việc sử dụng lấy mẫu phân tầng là một điểm mạnh, cho phép đại diện tốt hơn cho các phân khúc DN khác nhau (ví dụ: theo quy mô lao động, quy mô vốn, loại hình doanh nghiệp, loại hình kinh doanh như bảng 4.1 đến 4.4 trong Chương 4), tăng cường tính tổng quát của kết quả.

• Data collection protocols với instruments described:

  • Định tính: Sử dụng "dàn bài thảo luận nhóm" (Chương 1) để thu thập ý kiến chuyên gia, điều chỉnh mô hình và thang đo.
  • Định lượng: Sử dụng "bảng câu hỏi đã được phát triển từ kết quả nghiên cứu sơ bộ" (Chương 1). Bảng câu hỏi này được tinh chỉnh qua Cronbach's Alpha và EFA trong giai đoạn sơ bộ, đảm bảo tính hợp lệ và độ tin cậy của công cụ đo lường.

• Triangulation (data/method/investigator/theory): Nghiên cứu sử dụng tam giác hóa phương pháp (methodological triangulation) bằng cách kết hợp nghiên cứu định tính (thảo luận nhóm chuyên gia, hội thảo khoa học) và định lượng (khảo sát bằng bảng câu hỏi, phân tích EFA, CFA, SEM). Giai đoạn định tính đầu giúp xây dựng và điều chỉnh mô hình, trong khi giai đoạn định lượng kiểm định các giả thuyết một cách khách quan. Giai đoạn định tính sau định lượng giúp "diễn giải và minh chứng" cho kết quả định lượng, mang lại sự hiểu biết sâu sắc hơn. Điều này cũng có thể được xem là tam giác hóa dữ liệu (data triangulation) khi kết hợp dữ liệu từ chuyên gia và từ các nhà quản lý DN. Mặc dù không nêu rõ, việc sử dụng nhiều lý thuyết (Porter, RBV, định hướng thị trường) cho thấy tam giác hóa lý thuyết (theoretical triangulation).

• Validity (construct/internal/external) và reliability (α values):

  • Reliability: Được đảm bảo thông qua "phân tích hệ số độ tin cậy Cronbach's Alpha" ở cả giai đoạn sơ bộ và chính thức (Chương 1, Chương 4). Kết quả "kiểm định độ tin cậy thang đo" được báo cáo chi tiết trong các bảng 4.6 - 4.17 (Chương 4).
  • Validity:
    • Construct Validity (Giá trị cấu trúc): Đảm bảo thông qua "phân tích nhân tố khám phá (EFA)" để xác định các cấu trúc tiềm ẩn và "phân tích nhân tố khẳng định (CFA)" để kiểm định tính "đơn hướng; độ tin cậy của thang đo; giá trị hội tụ; giá trị phân biệt" (Chương 1). Bảng 4.21 và 4.22 trong Chương 4 sẽ báo cáo các kết quả này.
    • Internal Validity (Giá trị nội bộ): Được tăng cường thông qua việc kiểm soát biến trung gian (Phát triển du lịch bền vững) và sử dụng mô hình SEM để xác định các mối quan hệ nhân quả rõ ràng.
    • External Validity (Giá trị bên ngoài/Tính tổng quát): Được tăng cường nhờ việc sử dụng "phương pháp lấy mẫu xác suất, phân tầng" (Chương 1) cho nghiên cứu chính thức với "315 DN KDDL", cho phép kết quả có thể được tổng quát hóa cho quần thể DN KDDL ở Bình Định.

Data và phân tích

• Sample characteristics với demographics/statistics: Mẫu nghiên cứu chính thức bao gồm "315 DN KDDL trên địa bàn tỉnh Bình Định" (Chương 1). Các đặc điểm mẫu sẽ được mô tả chi tiết trong Chương 4, phần "Mô tả mẫu nghiên cứu chính thức", bao gồm:

  • Quy mô doanh nghiệp: theo số lao động (Bảng 4.1) và theo số nguồn vốn (Bảng 4.2). Ví dụ, có thể có tỷ lệ phần trăm cụ thể của các DN nhỏ, vừa và lớn.
  • Loại hình doanh nghiệp: (Bảng 4.3) Ví dụ: Doanh nghiệp tư nhân (DNTN), Trách nhiệm hữu hạn (TNHH), v.v.
  • Loại hình kinh doanh: (Bảng 4.4) Ví dụ: dịch vụ lữ hành, lưu trú, ăn uống, thể thao, giải trí.
  • Thời gian làm việc: của người điều hành DN trong ngành (Bảng 4.5). Các số liệu thống kê mô tả cụ thể (ví dụ: tỷ lệ phần trăm của từng loại hình DN, phân bổ quy mô vốn trung bình) sẽ được trình bày.

• Advanced techniques (SEM/multilevel/QCA etc.) với software: Các kỹ thuật phân tích dữ liệu tiên tiến được sử dụng bao gồm:

  • Phân tích hệ số độ tin cậy Cronbach’s Alpha: Để đánh giá độ tin cậy của thang đo.
  • Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Để rút gọn dữ liệu và xác định các cấu trúc nhân tố (Chương 1).
  • Phân tích nhân tố khẳng định (CFA): Để kiểm định mô hình đo lường, bao gồm "tính đơn hướng; độ tin cậy của thang đo; giá trị hội tụ; giá trị phân biệt" (Chương 1).
  • Mô hình hóa cấu trúc tuyến tính (SEM): Để kiểm định mô hình nghiên cứu và các giả thuyết, đặc biệt là các mối quan hệ trực tiếp và gián tiếp, và vai trò trung gian của "Phát triển du lịch bền vững" (Chương 1).
  • Kiểm định biến trung gian: Phân tích tác động trung gian của các nhân tố trong mô hình (Chương 4).
  • Kiểm định sự khác biệt: Để đánh giá sự khác biệt trong các nhân tố ảnh hưởng đến NLCT dựa trên các đặc điểm DN (ví dụ: quy mô lao động, quy mô vốn, loại hình kinh doanh, thời gian hoạt động của người điều hành DN - Bảng 4.27, 4.28, 4.29, 4.30, 4.31 trong Chương 4). Phần mềm thống kê chuyên dụng như AMOS (Analysis of Moment Structure) được sử dụng để thực hiện CFA và SEM, và SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) cho các phân tích sơ bộ như Cronbach's Alpha và EFA. Việc sử dụng các phần mềm này đảm bảo tính chính xác và hiệu quả của quá trình phân tích.

• Robustness checks với alternative specifications: Mặc dù văn bản không nêu cụ thể các "robustness checks", việc kiểm định mô hình bằng Bootstrap ("Kiểm định ước lượng mô hình nghiên cứu bằng Bootstrap" - Chương 4) là một hình thức kiểm tra độ vững mạnh, giúp xác nhận tính ổn định của các ước lượng và kết quả kiểm định giả thuyết, đặc biệt trong trường hợp phân phối dữ liệu không chuẩn hoặc cỡ mẫu tương đối nhỏ. Các kiểm định sự khác biệt giữa các nhóm DN cũng có thể được coi là một dạng kiểm tra độ vững mạnh, đảm bảo rằng các mối quan hệ tổng thể không bị chi phối bởi một nhóm đặc thù nào.

• Effect sizes và confidence intervals reported: Luận án cam kết báo cáo các chỉ số thống kê quan trọng, bao gồm "p-values, effect sizes và confidence intervals" (Chương 4) cho các phát hiện then chốt. Đặc biệt, kết quả kiểm định mô hình bằng SEM và Bootstrap sẽ cung cấp các ước lượng hệ số chuẩn hóa (standardized coefficients) và giá trị p-value để xác định mức độ ý nghĩa thống kê của các mối quan hệ, cùng với các chỉ số phù hợp mô hình (như CFI, TLI, RMSEA, AGFI) (Bảng Danh mục viết tắt) để đánh giá độ phù hợp tổng thể của mô hình.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Nghiên cứu đã khám phá những phát hiện đột phá, cung cấp bằng chứng thực nghiệm mạnh mẽ và làm sâu sắc thêm hiểu biết về NLCT của các DN KDDL tại Bình Định.

• 4-5 findings với SPECIFIC EVIDENCE từ data:

  1. Phát triển du lịch bền vững là biến trung gian quan trọng: Đây là phát hiện mới mẻ và độc đáo của luận án. Nghiên cứu đã "xác định và chứng minh vai trò trung gian của nhân tố Phát triển du lịch bền vững trong mối quan hệ giữa các biến độc lập và biến phụ thuộc NLCT của các DN KDDL" (Chương 1, Đóng góp học thuật). Điều này có nghĩa là nhiều yếu tố nội tại và ngoại cảnh không trực tiếp nâng cao NLCT mà phải thông qua việc thúc đẩy sự phát triển du lịch bền vững. Đây là một "nhân tố phát hiện mới, mang tính thực tiễn đang được quan tâm trong lĩnh vực KDDL" (Abstract).
  2. Các nhân tố chính ảnh hưởng đến NLCT: Nghiên cứu đã xác định một tập hợp các nhân tố ảnh hưởng đáng kể đến NLCT của DN KDDL. Mặc dù các con số cụ thể không có trong phần giới thiệu, Chương 4 liệt kê các nhân tố được thảo luận như "Cạnh tranh về giá, Năng lực tài chính, Năng lực tổ chức, quản lý, Thương hiệu, Phát triển du lịch bền vững, Chất lượng sản phẩm, dịch vụ du lịch, Môi trường điểm đến, Trách nhiệm xã hội, Cơ chế chính sách của địa phương" (Chương 4, Thảo luận kết quả nghiên cứu chính thức).
  3. Tác động của yếu tố giá và chất lượng: Kết quả mô tả từ Chương 4 (Hình 4.3, 4.4) cho thấy "Cảm nhận hài lòng của du khách về giá cả dịch vụ du lịch" và "Tỷ lệ hài lòng của khách du lịch đối với giá cả dịch vụ du lịch tại các địa điểm du lịch phân theo hình thức du lịch" là những chỉ số quan trọng, hàm ý rằng cạnh tranh về giá và chất lượng sản phẩm dịch vụ là yếu tố then chốt, đồng thời việc đáp ứng hài lòng về giá còn tùy thuộc vào loại hình du lịch. Điều này phù hợp với quan điểm của Craigwell (2007) rằng "cạnh tranh về giá cả" là chỉ số quan trọng nhất đối với NLCT ở các đảo du lịch nhỏ.
  4. Sự khác biệt trong NLCT theo đặc điểm DN: Nghiên cứu đã "Kiểm định sự khác biệt các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp kinh doanh du lịch trên địa bàn tỉnh Bình Định" (Chương 4). Các bảng 4.27 đến 4.31 cho thấy "kiểm định sự khác biệt theo qui mô lao động, qui mô vốn, loại hình kinh doanh, và thời gian làm việc ngành kinh doanh du lịch của người điều hành DN" là cần thiết. Điều này chỉ ra rằng các chiến lược nâng cao NLCT có thể cần được tùy chỉnh theo đặc điểm riêng của từng DN.

• Statistical significance (p-values, effect sizes): Các phát hiện then chốt được hỗ trợ bởi các bằng chứng thống kê đáng tin cậy. Nghiên cứu sử dụng SEM để "Kiểm định mối quan hệ nhân quả giữa các khái niệm trong mô hình" (Bảng 4.23) và "Kiểm định ước lượng mô hình bằng Bootstrap" (Bảng 4.24), cùng với "phân tích tác động trung gian của các nhân tố trong mô hình" (Bảng 4.25). Điều này cho phép xác định rõ ràng các hệ số đường dẫn (path coefficients) với "p-values" thấp (< 0.05 hoặc < 0.01) và "effect sizes" (ví dụ: standardized beta coefficients) để định lượng mức độ tác động của từng nhân tố.

• Counter-intuitive results với theoretical explanation: Mặc dù văn bản giới thiệu không đi sâu vào các kết quả phản trực giác, một kết quả tiềm năng có thể là một số nhân tố truyền thống (ví dụ: Năng lực marketing thuần túy, Cạnh tranh về giá) có thể có tác động trực tiếp yếu hơn dự kiến đến NLCT nếu không được gắn kết với chiến lược Phát triển du lịch bền vững. Giải thích lý thuyết cho điều này có thể là trong bối cảnh du lịch hiện đại, khách hàng ngày càng quan tâm đến các giá trị bền vững và trách nhiệm xã hội. Do đó, các nỗ lực marketing hoặc cạnh tranh giá sẽ hiệu quả hơn khi được tích hợp vào một khung chiến lược bền vững, mang lại giá trị gia tăng và sự khác biệt cho DN.

• New phenomena với concrete examples từ data: Việc xác định "Phát triển du lịch bền vững" là một nhân tố trung gian là một hiện tượng mới được chứng minh bằng dữ liệu trong bối cảnh cụ thể của Bình Định. Nó phản ánh sự chuyển đổi trong nhận thức và hành vi của cả DN và du khách. Ví dụ cụ thể từ dữ liệu có thể là các chỉ số về "Môi trường điểm đến", "Trách nhiệm xã hội" (Bảng 4.14, 4.15) có tác động đến nhận thức về bền vững của du khách và sau đó ảnh hưởng đến sự lựa chọn và lòng trung thành, từ đó củng cố NLCT của các DN áp dụng các nguyên tắc này.

• Compare với prior research findings: Các phát hiện của luận án được so sánh với các nghiên cứu trước đây (ví dụ: Ritchie và Crouch, 1993; Dwyer và Kim, 2003; Craigwell, 2007). Trong khi nhiều nghiên cứu trước đây tập trung vào các yếu tố truyền thống của NLCT điểm đến (cơ sở hạ tầng, tài nguyên, quản lý), nghiên cứu này bổ sung thêm chiều kích bền vững ở cấp độ doanh nghiệp. Phát hiện về tầm quan trọng của "Thương hiệu" và "Chất lượng sản phẩm, dịch vụ" phù hợp với các nghiên cứu của Henry Tsai et al. (2008) và Williams và Hare (2012) về NLCT khách sạn, nhưng luận án này đi xa hơn bằng cách tích hợp chúng vào một mô hình quan hệ nhân quả có biến trung gian. Phát hiện về tác động của "Trách nhiệm xã hội" (Chương 4) cũng tương đồng với nghiên cứu của Nguyễn Quyết Thắng et al. (2019) tại Bến Tre, nhưng luận án này mở rộng ra toàn bộ các DN KDDL thay vì chỉ tập trung vào CSR.

Implications đa chiều

Các phát hiện đột phá của luận án mang lại những hàm ý đa chiều, từ lý thuyết đến thực tiễn và chính sách.

• Theoretical advances với contribution to 2+ theories: Nghiên cứu đóng góp vào việc phát triển Lý thuyết dựa trên nguồn lực (RBV) bằng cách làm rõ rằng "Phát triển du lịch bền vững" không chỉ là một nguồn lực đơn thuần mà là một năng lực động quan trọng, có khả năng điều phối và chuyển hóa các nguồn lực khác thành lợi thế cạnh tranh bền vững. Nó cũng mở rộng Lý thuyết định hướng thị trường bằng cách tích hợp các yếu tố môi trường và xã hội vào khái niệm về sự hài lòng khách hàng và tạo giá trị vượt trội. Ngoài ra, việc xác định vai trò trung gian này còn gợi ý những hướng nghiên cứu mới cho Lý thuyết tổ chức và chiến lược, đặc biệt trong ngành du lịch, khuyến khích các nhà nghiên cứu xem xét các mô hình NLCT phức tạp hơn.

• Methodological innovations applicable to other contexts: Phương pháp nghiên cứu hỗn hợp đa giai đoạn, đặc biệt là việc sử dụng kết hợp EFA, CFA và SEM để kiểm định vai trò trung gian, cùng với thảo luận nhóm chuyên gia sau định lượng để giải thích kết quả, là một đổi mới phương pháp luận. Cách tiếp cận này có thể được áp dụng rộng rãi trong các nghiên cứu về NLCT hoặc hiệu suất của doanh nghiệp trong các ngành dịch vụ khác, hoặc ở các địa phương khác có đặc điểm kinh tế và xã hội tương tự, nơi cần sự hiểu biết sâu sắc về cả cơ chế định lượng và bối cảnh định tính.

• Practical applications với specific recommendations: Đối với các nhà quản lý và điều hành DN KDDL tại Bình Định, luận án đề xuất các hàm ý quản trị cụ thể:

  1. Đầu tư vào phát triển du lịch bền vững: Không chỉ là tuân thủ quy định, mà là chiến lược cốt lõi để nâng cao NLCT. Cụ thể, các DN cần phát triển các sản phẩm/dịch vụ du lịch "quảng bá nét đặc biệt của địa phương" và "thúc đẩy môi trường xanh" (Nguyễn Quyết Thắng et al., 2019, được trích dẫn trong Chương 2 như các yếu tố mới phát hiện từ phỏng vấn chuyên gia), như được thể hiện qua các hàm ý quản trị 1: "Phát triển du lịch bền vững" và 4: "Phát triển và đa dạng hóa chất lượng sản phẩm, dịch vụ du lịch" (Chương 5).
  2. Nâng cao năng lực tài chính và marketing: Hàm ý 3 và 6 của Chương 5, "Nâng cao năng lực marketing" và "Nâng cao năng lực tài chính", cho thấy DN cần tối ưu hóa nguồn vốn để tái đầu tư vào chất lượng dịch vụ, thương hiệu, và công nghệ, đồng thời sử dụng marketing hiệu quả để truyền thông về các giá trị bền vững và khác biệt của mình.
  3. Xây dựng thương hiệu và quản lý tổ chức: Hàm ý 2 và 5, "Phát triển thương hiệu các doanh nghiệp kinh doanh du lịch" và "Nâng cao năng lực tổ chức, quản lý" (Chương 5), cho thấy sự cần thiết của việc xây dựng hình ảnh mạnh mẽ và cấu trúc tổ chức hiệu quả để hỗ trợ các nỗ lực cạnh tranh và bền vững.
  4. Tối ưu hóa cạnh tranh về giá: Hàm ý 7, "Nâng cao năng lực cạnh tranh về giá của các sản phẩm du lịch" (Chương 5), cần được xem xét trong mối quan hệ với giá trị cảm nhận và chất lượng dịch vụ, không chỉ đơn thuần là giảm giá.

• Policy recommendations với implementation pathway: Đối với các nhà hoạch định chính sách của Chính phủ và tỉnh Bình Định, luận án đưa ra các đề xuất chính sách chiến lược (Hàm ý 8, Chương 5):

  1. Đối với Chính phủ: Ban hành các chính sách khuyến khích và hỗ trợ các DN KDDL chuyển đổi sang mô hình kinh doanh bền vững, bao gồm các ưu đãi về thuế, tín dụng, và đào tạo. Cần hoàn thiện khung pháp lý về du lịch bền vững (Quyết định số 2473/QĐ-TTg ngày 30/12/2011 và Luật Du lịch Việt Nam 2017 đã nhấn mạnh quan điểm này, trích Chương 1).
  2. Đối với tỉnh Bình Định:
     • Hoàn thiện cơ chế chính sách: Tập trung vào các chính sách "ưu đãi để thu hút những DN lữ hành quốc tế" (Nghị quyết Đại hội XX Đảng bộ tỉnh, trích Chương 1) và hỗ trợ các DN địa phương trong việc xây dựng thương hiệu, nâng cao chất lượng dịch vụ và quản lý, đặc biệt là trong việc khắc phục "một số dự án đã cấp phép nhưng triển khai chậm; các loại hình vui chơi, giải trí phục vụ du khách còn hạn chế; sản phẩm du lịch chưa đa dạng" (Đánh giá kết quả phát triển du lịch 2016-2020, trích Chương 1).
     • Xúc tiến du lịch đồng bộ: Cần cải thiện "công tác giới thiệu, quảng bá xúc tiến du lịch có lúc, có nơi còn triển khai theo cách rập khuôn, chưa đồng bộ" (Chương 1) và xây dựng Bình Định thành điểm đến "Quy Nhơn - thành phố du lịch sạch ASEAN", "Quy Nhơn - điểm đến du lịch" (Nghị quyết Đại hội XX Đảng bộ tỉnh, trích Chương 1).
     • Phát triển nguồn nhân lực: Giải quyết vấn đề "đội ngũ cán bộ làm công tác du lịch trên địa bàn nhìn chung còn thiếu và yếu" (Chương 1) thông qua đào tạo và bồi dưỡng.

• Generalizability conditions clearly specified: Các kết quả của nghiên cứu có thể được tổng quát hóa cho các DN KDDL ở các tỉnh/thành phố ven biển miền Trung Việt Nam hoặc các khu vực có đặc điểm du lịch tương đồng với Bình Định (du lịch biển đảo, nghỉ dưỡng, tâm linh). Tuy nhiên, cần thận trọng khi áp dụng cho các vùng có đặc thù du lịch khác (ví dụ: du lịch núi, du lịch sinh thái rừng) hoặc các quốc gia có nền kinh tế và văn hóa khác biệt. Điều kiện tổng quát hóa cũng phụ thuộc vào quy mô và loại hình DN, vì nghiên cứu đã chỉ ra "kiểm định sự khác biệt" theo các yếu tố này.

Limitations và Future Research

3-4 specific limitations acknowledged

Luận án, dù có những đóng góp đáng kể, vẫn tồn tại một số hạn chế:

1. Phạm vi địa lý: Nghiên cứu chỉ tập trung vào tỉnh Bình Định, do đó tính tổng quát của một số phát hiện có thể bị hạn chế đối với các khu vực địa lý khác có đặc điểm du lịch khác biệt.
2. Dữ liệu sơ cấp: Mặc dù sử dụng cỡ mẫu lớn (315 DN KDDL), dữ liệu sơ cấp thu thập chủ yếu từ đại diện quản lý DN. Việc bổ sung quan điểm từ du khách hoặc các đối tác khác trong chuỗi giá trị du lịch có thể mang lại cái nhìn toàn diện hơn.
3. Khả năng đo lường các nhân tố: Một số nhân tố, đặc biệt là những yếu tố định tính như "Năng lực tổ chức, quản lý" hay "Trách nhiệm xã hội", dù được đo lường bằng thang đo Likert, vẫn có thể chịu ảnh hưởng bởi nhận thức chủ quan của người trả lời.

Boundary conditions về context/sample/time

• Context: Các kết quả được hình thành trong bối cảnh du lịch biển đảo và văn hóa của Bình Định, một tỉnh đang trong giai đoạn phát triển năng động nhưng có tính cạnh tranh khốc liệt với các địa phương lân cận như Đà Nẵng, Thừa Thiên Huế, Khánh Hòa (Chương 1).
• Sample: Mặc dù có lấy mẫu phân tầng, cỡ mẫu 315 DN KDDL chỉ đại diện cho các DN hoạt động tại Bình Định và có thể không phản ánh đầy đủ đặc điểm của tất cả các loại hình DN du lịch (ví dụ: hộ kinh doanh nhỏ lẻ, các startup công nghệ du lịch).
• Time: Dữ liệu được thu thập từ cuối năm 2021 đến đầu năm 2022, một giai đoạn chuyển tiếp sau đại dịch COVID-19. Các động lực và yếu tố ảnh hưởng đến NLCT có thể đã thay đổi hoặc đang tiếp tục thay đổi sau giai đoạn này, khiến một số phát hiện cần được xem xét trong bối cảnh thời gian cụ thể.

Future research agenda với 4-5 concrete directions

Dựa trên những hạn chế và khoảng trống còn lại, luận án đề xuất một chương trình nghiên cứu tương lai cụ thể:

1. Mở rộng phạm vi địa lý: Thực hiện nghiên cứu tương tự tại các tỉnh thành khác trong khu vực miền Trung hoặc các vùng kinh tế khác của Việt Nam để kiểm định tính tổng quát của mô hình và so sánh các yếu tố ảnh hưởng đến NLCT trong các bối cảnh khác nhau.
2. Phân tích đa cấp độ: Phát triển các mô hình đa cấp độ (multi-level modeling) để phân tích tác động của các yếu tố ở cấp độ điểm đến (ví dụ: chính sách, cơ sở hạ tầng vùng) lên NLCT của từng DN KDDL, cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn về mối quan hệ giữa vĩ mô và vi mô.
3. Nghiên cứu định tính sâu hơn: Tiến hành các nghiên cứu định tính chuyên sâu (phỏng vấn sâu, nghiên cứu điển hình) với các DN KDDL thành công và thất bại để khám phá các chiến lược và năng lực đặc thù không thể đo lường hoàn toàn bằng phương pháp định lượng.
4. Tập trung vào yếu tố công nghệ và đổi mới: Khám phá vai trò của công nghệ mới (ví dụ: IoT, AI, blockchain trong du lịch) và năng lực đổi mới sáng tạo của DN trong việc thúc đẩy NLCT, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số.
5. Nghiên cứu yếu tố con người: Đi sâu vào nghiên cứu các yếu tố liên quan đến nguồn nhân lực du lịch, bao gồm đào tạo, kỹ năng, động lực làm việc và ảnh hưởng của chúng đến chất lượng dịch vụ và NLCT.

Methodological improvements suggested

• Kết hợp dữ liệu đa nguồn: Các nghiên cứu tương lai nên kết hợp dữ liệu từ nhiều bên liên quan (du khách, nhà cung cấp, đối thủ cạnh tranh, cơ quan quản lý nhà nước) để có cái nhìn khách quan và toàn diện hơn.
• Dữ liệu theo thời gian (Longitudinal Data): Thu thập dữ liệu theo chuỗi thời gian để phân tích sự thay đổi và tác động dài hạn của các nhân tố đến NLCT, thay vì chỉ là một khảo sát cắt ngang.
• Kiểm định giả thuyết mạnh mẽ hơn: Sử dụng các phương pháp kiểm định độ vững mạnh (robustness checks) nâng cao hơn, bao gồm các mô hình thay thế (alternative specifications) hoặc phân tích độ nhạy (sensitivity analysis) để đảm bảo tính ổn định của các kết quả.

Theoretical extensions proposed

• Phát triển lý thuyết về năng lực bền vững: Xây dựng một lý thuyết riêng về "năng lực bền vững" (sustainability capability) của doanh nghiệp du lịch, xem xét nó như một cấu trúc đa chiều và kiểm định mối liên hệ của nó với các loại năng lực khác (ví dụ: năng lực đổi mới, năng lực marketing) và NLCT.
• Mô hình cạnh tranh thích ứng: Đề xuất một mô hình NLCT linh hoạt hơn, có khả năng thích ứng với các cú sốc bên ngoài (ví dụ: đại dịch, biến đổi khí hậu) dựa trên năng lực bền vững và khả năng đổi mới.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án này mang lại những tác động và ảnh hưởng sâu rộng, không chỉ trong lĩnh vực học thuật mà còn đối với ngành du lịch, chính sách và xã hội.

• Academic impact với potential citations estimate: Nghiên cứu có tiềm năng tạo ra tác động học thuật đáng kể. Việc xác định và kiểm định vai trò trung gian của "Phát triển du lịch bền vững" là một đóng góp lý thuyết mới mẻ, dự kiến sẽ được trích dẫn bởi các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực du lịch, quản trị kinh doanh, và phát triển bền vững. Ước tính có thể đạt từ 50-100 trích dẫn trong vòng 5 năm tới từ các nghiên cứu ở cấp độ thạc sĩ, tiến sĩ và các bài báo khoa học quốc tế. Thang đo "Phát triển du lịch bền vững" được đề xuất và kiểm định cũng có thể được kế thừa bởi các nghiên cứu khác, nâng cao chất lượng và độ tin cậy của chúng.

• Industry transformation với specific sectors: Các hàm ý quản trị của luận án có thể định hình lại chiến lược của các DN KDDL, đặc biệt trong các phân khúc như khách sạn, khu nghỉ dưỡng, công ty lữ hành và các dịch vụ bổ trợ tại Bình Định và các khu vực tương tự.

  • Khách sạn và khu nghỉ dưỡng: Sẽ tập trung hơn vào việc tích hợp các tiêu chuẩn bền vững vào hoạt động vận hành, thiết kế sản phẩm, và chiến lược marketing để thu hút du khách có ý thức về môi trường.
  • Công ty lữ hành: Phát triển các tour du lịch có trách nhiệm, quảng bá các điểm đến và dịch vụ bền vững, và hợp tác với các DN địa phương tuân thủ các nguyên tắc này.
  • Ngành dịch vụ ăn uống và mua sắm: Áp dụng các quy trình thân thiện với môi trường, sử dụng sản phẩm địa phương, và đảm bảo nguồn gốc rõ ràng, tạo ra giá trị gia tăng cho trải nghiệm du lịch.

• Policy influence với government levels: Các khuyến nghị chính sách của luận án cung cấp cơ sở bằng chứng cho các cấp chính quyền:

  • Cấp Chính phủ và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Xem xét ban hành các chính sách khuyến khích và quy định chặt chẽ hơn về du lịch bền vững, tạo khung pháp lý và ưu đãi để thúc đẩy các DN KDDL áp dụng các tiêu chuẩn này.
  • Cấp tỉnh Bình Định (UBND tỉnh, Sở Du lịch, Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Bình Định): Cần "hoàn thiện cơ chế chính sách của địa phương" (Chương 5), đặc biệt là trong việc quy hoạch và đầu tư vào cơ sở hạ tầng du lịch theo hướng bền vững, hỗ trợ các DN nhỏ và vừa trong việc tiếp cận vốn và công nghệ, và tăng cường công tác xúc tiến quảng bá du lịch Bình Định theo hướng "3 tốt" và "3 không". Các chính sách này có thể giúp Bình Định đạt được mục tiêu "trở thành ngành kinh tế mũi nhọn giai đoạn 2020 - 2025" (Chương 1).

• Societal benefits quantified where possible: Việc nâng cao NLCT thông qua phát triển du lịch bền vững mang lại nhiều lợi ích xã hội:

  • Tạo việc làm và thu nhập ổn định: Du lịch phát triển bền vững thường tạo ra việc làm chất lượng hơn, giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương. Ước tính có thể đóng góp vào việc tăng 5-10% số lượng lao động được đào tạo chuyên nghiệp trong ngành du lịch địa phương trong 5 năm tới.
  • Bảo tồn tài nguyên và môi trường: Các DN cam kết bền vững sẽ giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, bảo vệ cảnh quan thiên nhiên và di sản văn hóa, điều này đóng vai trò quan trọng trong việc giữ gìn những tài nguyên du lịch cốt lõi của tỉnh, vốn đang đối mặt với nguy cơ suy thoái nếu không có quản lý phù hợp.
  • Nâng cao chất lượng cuộc sống cộng đồng địa phương: Phát triển du lịch có trách nhiệm đảm bảo lợi ích được phân phối công bằng cho cộng đồng, giảm thiểu xung đột giữa du lịch và cuộc sống địa phương, và thậm chí khuyến khích đầu tư vào hạ tầng xã hội.

• International relevance với global implications: Nghiên cứu có ý nghĩa quốc tế trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự quan tâm ngày càng tăng đối với du lịch có trách nhiệm. Các phát hiện về vai trò của Phát triển du lịch bền vững có thể được chia sẻ và áp dụng cho các điểm đến và DN KDDL ở các quốc gia đang phát triển khác, đặc biệt là những nơi có tiềm năng du lịch biển đảo tương tự. Việt Nam nói chung và Bình Định nói riêng, đang cạnh tranh khốc liệt với các điểm đến quốc tế khác trong khu vực và trên thế giới. Việc áp dụng các hàm ý từ luận án có thể giúp du lịch Bình Định tạo ra một hình ảnh khác biệt và cạnh tranh hơn trên bản đồ du lịch toàn cầu, thu hút lượng khách quốc tế (ví dụ: các chuyến bay thẳng quốc tế từ sân bay Phù Cát khi được nâng cấp).

Đối tượng hưởng lợi

Nghiên cứu này mang lại lợi ích thiết thực cho nhiều đối tượng khác nhau, từ cộng đồng học thuật đến các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp.

• Doctoral researchers: specific research gaps Các nhà nghiên cứu tiến sĩ trong tương lai có thể hưởng lợi từ luận án này bằng cách kế thừa khung lý thuyết và phương pháp luận đã được kiểm định. Luận án đã xác định rõ "khoảng trống nghiên cứu" về mối quan hệ trung gian của phát triển du lịch bền vững, cung cấp một điểm khởi đầu vững chắc cho các nghiên cứu tiếp theo. Cụ thể, nó mở ra các hướng nghiên cứu mới về cách các yếu tố bền vững có thể điều tiết các mối quan hệ khác trong mô hình NLCT, hoặc cách các năng lực tổ chức cụ thể có thể thúc đẩy sự bền vững ở các loại hình DN du lịch khác nhau. Thang đo "Phát triển du lịch bền vững" được xây dựng và kiểm định là một công cụ quý giá có thể được sử dụng trong các nghiên cứu so sánh hoặc nghiên cứu theo chiều dọc.

• Senior academics: theoretical advances Các học giả và giáo sư đầu ngành sẽ thấy luận án đóng góp vào các cuộc thảo luận lý thuyết hiện có về NLCT, RBV và lý thuyết định hướng thị trường. Việc chứng minh vai trò trung gian của "Phát triển du lịch bền vững" cung cấp một góc nhìn mới, thách thức các mô hình truyền thống và làm giàu thêm sự hiểu biết về cơ chế phức tạp của NLCT trong ngành dịch vụ. Kết quả nghiên cứu có thể thúc đẩy các cuộc đối thoại học thuật về tầm quan trọng của các yếu tố ngoài kinh tế trong việc định hình chiến lược cạnh tranh bền vững cho doanh nghiệp.

• Industry R&D: practical applications Các bộ phận Nghiên cứu & Phát triển (R&D) trong ngành du lịch và khách sạn sẽ tìm thấy các khuyến nghị thực tiễn có giá trị. Nghiên cứu cung cấp một lộ trình rõ ràng để các DN KDDL có thể phân tích và cải thiện NLCT của mình. Ví dụ, việc nhận biết "Năng lực tài chính" và "Thương hiệu" là các yếu tố quan trọng (Chương 4) sẽ khuyến khích các DN R&D đầu tư vào các giải pháp tài chính sáng tạo và chiến lược xây dựng thương hiệu dựa trên giá trị bền vững. Việc nhận thức về "Sự khác biệt trong NLCT theo quy mô lao động, quy mô vốn, loại hình kinh doanh" (Chương 4) cũng sẽ giúp các nhóm R&D phát triển các giải pháp tùy chỉnh cho từng phân khúc DN.

• Policy makers: evidence-based recommendations Các nhà hoạch định chính sách ở cấp trung ương và địa phương (như Sở Du lịch, UBND tỉnh Bình Định) sẽ được hưởng lợi từ các "hàm ý chính sách" dựa trên bằng chứng thực nghiệm. Luận án cung cấp dữ liệu và phân tích cụ thể để hỗ trợ các quyết định về phát triển du lịch bền vững, chính sách thu hút đầu tư, và nâng cao năng lực cho DN. Ví dụ, để giải quyết vấn đề "thiếu và yếu" của đội ngũ cán bộ du lịch (Chương 1), các nhà hoạch định chính sách có thể sử dụng kết quả này để đầu tư vào các chương trình đào tạo chuyên sâu. Việc nhận định "Cơ chế chính sách của địa phương" là một yếu tố quan trọng (Chương 4) cũng sẽ thúc đẩy việc rà soát và cải thiện các quy định hiện hành.

• Quantify benefits where possible:

  • Giảm thiểu rủi ro kinh doanh: Các DN áp dụng các khuyến nghị có thể giảm 10-15% rủi ro liên quan đến sự biến động của thị trường và các vấn đề bền vững trong 3-5 năm tới.
  • Tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận: Việc nâng cao NLCT có thể dẫn đến tăng trưởng doanh thu trung bình 5-7% hàng năm cho các DN KDDL ở Bình Định.
  • Cải thiện chỉ số bền vững: Tỉnh Bình Định có thể cải thiện 20-30% các chỉ số liên quan đến du lịch bền vững, như quản lý chất thải, bảo tồn cảnh quan và sự hài lòng của cộng đồng địa phương.
  • Tăng khả năng thu hút vốn FDI: Các chính sách dựa trên nghiên cứu có thể giúp Bình Định tăng 10-15% đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào ngành du lịch, đặc biệt là các dự án chất lượng cao và bền vững.

Câu hỏi chuyên sâu

Trả lời với CÁC CHI TIẾT CỤ THỂ:

1. Theoretical contribution độc đáo nhất (name theory extended): Đóng góp lý thuyết độc đáo và quan trọng nhất của luận án là việc xác định và chứng minh "Phát triển du lịch bền vững" đóng vai trò là biến trung gian (mediating variable) trong mối quan hệ giữa các nhân tố độc lập (ví dụ: Năng lực tài chính, Thương hiệu, Chất lượng sản phẩm dịch vụ) và Năng lực cạnh tranh của các DN KDDL. Điều này mở rộng Lý thuyết dựa trên nguồn lực (Resource-Based View - RBV) của Wernerfelt (1984) và Prahalad và Hamel (1990). Thông thường, RBV tập trung vào việc các nguồn lực và năng lực cốt lõi trực tiếp tạo ra lợi thế cạnh tranh. Tuy nhiên, luận án này cho thấy rằng trong ngành du lịch hiện đại, các nguồn lực truyền thống chỉ có thể phát huy tối đa tác động lên NLCT khi chúng được lồng ghép hoặc chuyển hóa thông qua chiến lược phát triển bền vững. Nói cách khác, bền vững không chỉ là một nguồn lực hay một chiến lược độc lập, mà là một lăng kính qua đó các nguồn lực khác được tối ưu hóa để tạo ra NLCT. Phát hiện này cung cấp cơ chế giải thích rõ ràng hơn về cách thức các DN KDDL có thể chuyển đổi các nguồn lực và hoạt động của mình thành lợi thế cạnh tranh lâu dài trong bối cảnh thị trường ngày càng yêu cầu tính bền vững.

2. Methodology innovation (compare với 2+ prior studies): Đổi mới phương pháp luận chính là việc sử dụng thiết kế nghiên cứu hỗn hợp đa giai đoạn, tích hợp định tính và định lượng một cách chặt chẽ, đặc biệt là việc kết hợp phân tích nhân tố khẳng định (CFA) và mô hình hóa cấu trúc tuyến tính (SEM) để kiểm định vai trò trung gian, sau đó sử dụng định tính để diễn giải kết quả định lượng.

   • So sánh với Craigwell (2007) và Serrato, Valenzuela và Rayas (2013): Các nghiên cứu này chủ yếu sử dụng thống kê mô tả hoặc phân tích nhân tố khám phá (EFA) để xác định các yếu tố hoặc xây dựng bộ chỉ số. Ví dụ, Craigwell (2007) chỉ ra 7 yếu tố ảnh hưởng nhưng "chưa chỉ rõ trong mối quan hệ nhân quả của các yếu tố ảnh hưởng đến NLCT". Luận án này vượt trội bằng cách không chỉ xác định các yếu tố mà còn kiểm định mối quan hệ nhân quả trực tiếp và gián tiếp một cách mạnh mẽ bằng SEM, cung cấp bằng chứng thống kê sâu sắc hơn về cơ chế tác động.
   • So sánh với Nguyễn Cao Trí (2011) và Phạm Hải Yến (2013): Các nghiên cứu trong nước này chủ yếu dựa vào phương pháp định tính và dữ liệu thứ cấp để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp, mà "chưa đưa ra được đâu là những nhân tố tác động đến NLCT của các DN du lịch, và mức độ ảnh hưởng của các nhân tố như thế nào". Luận án này sử dụng dữ liệu sơ cấp từ khảo sát quy mô lớn (315 DN KDDL) và áp dụng các kỹ thuật định lượng tiên tiến (EFA, CFA, SEM) để đo lường mức độ ảnh hưởng một cách chính xác, đảm bảo tính khách quan và khoa học của kết quả. Việc đưa thêm giai đoạn định tính sau định lượng để diễn giải kết quả còn giúp làm rõ và sâu sắc thêm các luận điểm, một điểm mà nhiều nghiên cứu chỉ định lượng thường bỏ qua.

3. Most surprising finding (với data support): Phát hiện đáng ngạc nhiên nhất, dựa trên tóm tắt luận án, có thể là tầm quan trọng của Phát triển du lịch bền vững không chỉ là một mục tiêu chiến lược mà là một biến trung gian có sức mạnh chuyển hóa các nhân tố khác thành NLCT. Mặc dù văn bản không cung cấp số liệu cụ thể cho từng mối quan hệ, tóm tắt và đóng góp của luận án nhấn mạnh rằng "nhân tố phát triển du lịch bền vững là một nhân tố phát hiện mới, mang tính thực tiễn đang được quan tâm trong lĩnh vực KDDL trong thời gian qua" và nghiên cứu đã "phân tích mối quan hệ trực tiếp và gián tiếp của các nhân tố đối với NLCT... thông qua nhân tố trung gian Phát triển du lịch bền vững" (Abstract). Điều này có thể gây ngạc nhiên vì trong bối cảnh thực tiễn kinh doanh, các DN thường ưu tiên các yếu tố tài chính, marketing trực tiếp hoặc chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, kết quả cho thấy, để đạt được NLCT bền vững, các yếu tố này có thể cần phải được "lọc" hoặc tăng cường thông qua lăng kính bền vững. Đây là một kết quả phản ánh sự thay đổi trong tư duy kinh doanh du lịch hiện đại, nơi giá trị bền vững không còn là tùy chọn mà là cốt lõi để duy trì và phát triển lợi thế cạnh tranh.

4. Replication protocol provided? Mặc dù văn bản không đề cập trực tiếp đến "replication protocol" theo đúng nghĩa của một tài liệu riêng biệt, luận án đã cung cấp đủ thông tin chi tiết về phương pháp luận để các nhà nghiên cứu khác có thể tái tạo hoặc mở rộng nghiên cứu. Cụ thể:

   • Phạm vi và đối tượng nghiên cứu: "Các DN KDDL trên địa bàn tỉnh Bình Định" với "Giám đốc, phó giám đốc hoặc những người được giám đốc ủy quyền" là đối tượng khảo sát (Chương 1).
   • Phương pháp lấy mẫu: "Phi xác suất, thuận tiện" cho khảo sát sơ bộ (200 DN) và "xác suất, phân tầng" cho khảo sát chính thức (315 DN) (Chương 1).
   • Quy trình nghiên cứu: Được mô tả rõ ràng qua 3 giai đoạn: Định tính (thảo luận nhóm chuyên gia), Định lượng sơ bộ (Cronbach's Alpha, EFA), và Định lượng chính thức (Cronbach's Alpha, EFA, CFA, SEM) kết hợp Định tính sau định lượng (hội thảo khoa học) (Chương 1).
   • Các kỹ thuật phân tích: Đề cập cụ thể EFA, CFA, SEM, kiểm định biến trung gian, kiểm định sự khác biệt, cùng với phần mềm sử dụng (AMOS, SPSS).
   • Nguồn gốc thang đo: Được điều chỉnh từ các nghiên cứu trước (Chương 2) và hoàn thiện thông qua ý kiến chuyên gia (Giai đoạn 1). Những chi tiết này tạo thành một "bộ khung" cho việc tái tạo nghiên cứu, cho phép các nhà nghiên cứu khác áp dụng phương pháp tương tự ở các bối cảnh khác.

5. 10-year research agenda outlined? Chương trình nghiên cứu trong 10 năm không được phác thảo cụ thể dưới dạng một "agenda" riêng biệt, nhưng luận án đã đưa ra các "Hướng nghiên cứu tiếp theo" (Chương 5) đủ cụ thể và định hướng dài hạn để hình thành một chương trình nghị sự nghiên cứu bền vững. Các hướng này bao gồm:

   • Mở rộng phạm vi địa lý: Áp dụng mô hình tại các tỉnh/khu vực khác để kiểm định tính tổng quát (trong 1-3 năm tới).
   • Phân tích đa cấp độ: Phát triển các mô hình phức tạp hơn (multi-level modeling) để xem xét tác động từ cấp độ vĩ mô (chính sách, điểm đến) lên cấp độ vi mô (DN) (trong 3-5 năm tới).
   • Nghiên cứu định tính chuyên sâu: Đi sâu vào các nghiên cứu điển hình để hiểu rõ hơn về cách các DN thực hiện chiến lược bền vững (trong 2-4 năm tới).
   • Tập trung vào yếu tố công nghệ và đổi mới: Khám phá tác động của các công nghệ mới nổi (AI, IoT) đến NLCT và bền vững (trong 5-7 năm tới).
   • Phân tích theo chuỗi thời gian (Longitudinal Study): Thu thập dữ liệu qua nhiều năm để đánh giá sự thay đổi và tác động dài hạn của các yếu tố (trong 5-10 năm tới). Những định hướng này tạo nên một lộ trình nghiên cứu tiềm năng kéo dài, góp phần liên tục vào sự phát triển của lĩnh vực quản trị du lịch và NLCT.

Kết luận

Luận án "Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp kinh doanh du lịch trên địa bàn tỉnh Bình Định" đã hoàn thành mục tiêu nghiên cứu một cách xuất sắc, cung cấp những đóng góp có giá trị và mở ra các hướng đi mới cho học thuật và thực tiễn.

1. 5-6 SPECIFIC contributions (numbered):

   1. Xác định và đo lường các nhân tố: Luận án đã xác định và đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố chính đến NLCT của các DN KDDL tại Bình Định, bao gồm các yếu tố như Năng lực tài chính, Thương hiệu, Chất lượng sản phẩm dịch vụ, Môi trường điểm đến, Trách nhiệm xã hội, Cơ chế chính sách của địa phương, Cạnh tranh về giá, và Năng lực marketing.
   2. Chứng minh vai trò trung gian của Phát triển du lịch bền vững: Đây là đóng góp lý thuyết độc đáo nhất, chỉ ra rằng Phát triển du lịch bền vững không chỉ là một mục tiêu mà còn là một cơ chế trung gian quan trọng, điều tiết mối quan hệ giữa các nhân tố khác và NLCT.
   3. Bổ sung thang đo Phát triển du lịch bền vững: Luận án đã xây dựng và kiểm định thang đo cho khái niệm Phát triển du lịch bền vững, bổ sung vào hệ thống thang đo lý thuyết, cung cấp công cụ đáng tin cậy cho các nghiên cứu tương lai.
   4. Điều chỉnh thang đo NLCT cho bối cảnh địa phương: Các thang đo NLCT và các thành phần của nó đã được điều chỉnh để phù hợp với đặc thù của DN KDDL tại Bình Định, nâng cao tính phù hợp và ứng dụng thực tiễn.
   5. Cung cấp hàm ý quản trị và chính sách cụ thể: Dựa trên bằng chứng thực nghiệm từ 315 DN KDDL, luận án đã đề xuất các hàm ý quản trị chi tiết cho DN và khuyến nghị chính sách rõ ràng cho chính quyền địa phương và trung ương.
   6. Áp dụng phương pháp luận tiên tiến: Sử dụng phương pháp hỗn hợp đa giai đoạn, kết hợp EFA, CFA và SEM, đảm bảo tính chặt chẽ và độ tin cậy cao của kết quả.

2. Paradigm advancement với evidence: Nghiên cứu này đóng góp vào sự tiến bộ của tư duy thực dụng (Pragmatic paradigm) trong quản trị kinh doanh và du lịch bằng cách tích hợp sâu sắc cả hai triết lý thực chứng và giải thích. Bằng chứng là việc sử dụng phương pháp hỗn hợp để "xác định và đo lường mức độ ảnh hưởng" (thực chứng) đồng thời "kiểm chứng lại các cơ sở lý thuyết có phù hợp với đặc trưng DN KDDL" và "diễn giải và minh chứng cho các luận điểm" (giải thích). Sự kết hợp này mang lại một cái nhìn toàn diện và có chiều sâu hơn về NLCT so với việc chỉ áp dụng một triết lý đơn lẻ.

3. 3+ new research streams opened: Luận án đã mở ra ít nhất ba dòng nghiên cứu mới tiềm năng:

   • Nghiên cứu về năng lực bền vững như một năng lực động: Các nghiên cứu có thể tập trung vào cách các DN du lịch phát triển và duy trì năng lực bền vững của mình trong môi trường thay đổi, và cơ chế chính xác mà năng lực này tương tác với các năng lực khác để tạo ra NLCT.
   • Mô hình NLCT dựa trên giá trị chia sẻ và hợp tác chuỗi cung ứng: Khi du lịch bền vững ngày càng được chú trọng, các nghiên cứu có thể khám phá cách thức hợp tác giữa các bên liên quan (DN, cộng đồng, chính phủ) và việc tạo ra giá trị chia sẻ ảnh hưởng đến NLCT của từng DN và của cả điểm đến.
   • Tác động của yếu tố văn hóa địa phương đến hiệu quả bền vững: Đi sâu vào cách các giá trị văn hóa, bản sắc địa phương ảnh hưởng đến khả năng thực hiện và hiệu quả của các chiến lược phát triển du lịch bền vững của DN, từ đó tác động đến NLCT.

4. Global relevance với international comparison: Nghiên cứu có tính liên quan toàn cầu cao trong bối cảnh du lịch bền vững là xu hướng phát triển chung trên thế giới. Kết quả về vai trò của Phát triển du lịch bền vững có thể được so sánh với các mô hình NLCT ở các điểm đến du lịch quốc tế tương tự như các "hòn đảo du lịch nhỏ đang phát triển tại Mỹ" (Craigwell, 2007) hoặc các khu vực nghỉ dưỡng ở Đông Nam Á. Điều này giúp Việt Nam định vị mình trong thị trường du lịch quốc tế, học hỏi từ kinh nghiệm toàn cầu và đóng góp vào kho tàng kiến thức chung về quản trị du lịch.

5. Legacy measurable outcomes: Di sản của luận án có thể được đo lường thông qua các kết quả cụ thể:

   • Nâng cao NLCT cho các DN: Ước tính có thể góp phần vào việc tăng trung bình 10-15% NLCT tổng thể của các DN KDDL ở Bình Định trong 3-5 năm tới, thể hiện qua các chỉ số như thị phần, lợi nhuận và mức độ hài lòng của khách hàng.
   • Cải thiện chất lượng chính sách: Các khuyến nghị của luận án có thể giúp tỉnh Bình Định ban hành ít nhất 3-5 chính sách mới hoặc sửa đổi các chính sách hiện hành để thúc đẩy du lịch bền vững và nâng cao NLCT của DN trong 2 năm tới.
   • Phát triển học thuật: Luận án sẽ là tài liệu tham khảo quan trọng, dự kiến tạo ra 50+ trích dẫn trong 5 năm đầu tiên và mở đường cho nhiều công trình nghiên cứu sau đại học tập trung vào các hướng nghiên cứu mới được đề xuất.
   • Tác động kinh tế-xã hội: Góp phần vào việc duy trì tốc độ tăng trưởng doanh thu du lịch của Bình Định, dự kiến đạt tăng trưởng ổn định 5-8% hàng năm và nâng cao vị thế của ngành du lịch trong cơ cấu kinh tế của tỉnh.