Luận án Đại học Hồng Bàng: Cam kết tổ chức & hiệu suất nhân viên cấp nước TPHCM

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUỐC TẾ HỒNG BÀNG PHẠM KHƯƠNG THẢO ẢNH HƯỞNG CAM KẾT TỔ CHỨC ĐẾN HIỆU SUẤT CỦA NHÂN VIÊN - NGHIÊN CỨU TRONG LĨNH VỰC CẤP NƯỚC TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2024 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUỐC TẾ HỒNG BÀNG PHẠM KHƯƠNG THẢO ẢNH HƯỞNG CAM KẾT TỔ CHỨC ĐẾN HIỆU SUẤT CỦA NHÂN VIÊN – NGHIÊN CỨU TRONG LĨNH VỰC CẤP NƯỚC TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành : Quản trị Kinh doanh Mã số : 9340101 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN NGỌC DUY PHƯƠNG TS. VŨ TRỰC PHỨC Thành phố Hồ Chí Minh - 2024 i CAM ĐOAN Tôi cam đoan rằng đề tài nghiên cứu của luận án này là công trình nghiên cứu do chính tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của hai người hướng dẫn khoa học Phó Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Duy Phương và Tiến sĩ Vũ Trực Phức. Tôi cam đoan rằng toàn phần hay một phần nhỏ của luận án này chưa từng được công bố hoặc được sử dụng để nhận bằng cấp ở những cơ sở đào tạo khác.

Các kết quả nghiên cứu của người khác được sử dụng trong công trình đều được trích dẫn theo đúng quy định. Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2024 Nghiên cứu sinh Phạm Khương Thảo ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình nhỏ của tôi, những người thân yêu luôn dành cho tôi những ưu tiên, cảm thông và chia sẻ để tôi tập trung cho việc học. Tất cả luôn là niềm vui, nguồn động viên và cũng là động lực to lớn nhất để tôi hoàn thành bậc học Tiến sĩ, đặc biệt là Ba và Má tôi - hai đấng sinh thành đã chấp nhận hy sinh cả cuộc đời nghèo khó, tảo tần nuôi con và luôn mong mỏi, động viên các con nỗ lực học tập. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến các anh chị em, bạn bè, các bạn đồng nghiệp đáng quý, các chuyên gia đã tư vấn, hỗ trợ nhiệt tình cho tôi trong các bước nghiên cứu, từ nghiên cứu định tính đến khảo sát thu thập dữ liệu và hoàn thành Luận án.

Tôi rất cảm ơn những anh, chị dù tôi chưa từng được gặp mặt cũng sẵn sàng hỗ trợ tôi trong quá trình thực hiện nghiên cứu này. Cuối cùng, xin cảm ơn các anh chị nghiên cứu sinh, các bạn học đã cùng chia sẻ những kinh nghiệm và kiến thức trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu. Trân trọng! Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2024. Nghiên cứu sinh Phạm Khương Thảo iii TÓM TẮT Thành phố Hồ Chí Minh (TPHCM) là đô thị đông dân nhất nước, là trung tâm kinh tế - chính trị hàng đầu, là trung tâm văn hóa giáo dục lớn.

Sản xuất và cung cấp nước sạch an toàn, ổn định, liên tục cho TPHCM do Tổng Công ty Cấp nước Sài Gòn Trách nhiệm Hữu hạn Một thành viên (SAWACO) - một doanh nghiệp Nhà nước được xếp hạng đặc biệt đảm trách. Để phát triển nguồn nhân lực cho Sawaco việc thu hút được người tài, nguồn lực có tay nghề về với doanh nghiệp hay tổ chức đã là một thành công nhưng nguồn nhân lực khi về với tổ chức luôn cống hiến hết mình cho tổ chức, luôn trung thành và làm việc sáng tạo hiệu quả mang lại năng suất lao động cao cho tổ chức thì mới thực sự là vấn đề lớn cần giải quyết. Hiệu suất làm việc của từng nhân viên ảnh hưởng trực tiếp và là động lực thúc đẩy quá trình phát triển của doanh nghiệp cả giai đoạn ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Với hiệu suất công việc cao, nhân viên có thể hoàn thành một cách chuẩn xác các chỉ tiêu doanh nghiệp đề ra trong một quãng thời gian nhất định.

Việc đo lường và cải tiến hiệu suất công việc sẽ hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, tiết kiệm tối đa chi phí nhân lực. Doanh nghiệp có thể có sản phẩm tốt, chất lượng cao, nguồn vốn tốt tuy nhiên doanh nghiệp sẽ khó phát triển vững mạnh nếu thiếu vắng lực lượng nhân viên làm việc với hiệu suất cao. Nhân viên có hiệu suất làm việc cao sẽ thúc đẩy doanh nghiệp phát triển. Ngược lại, với hiệu suất công việc thấp, nhân viên sẽ cản trở quá trình phát triển của toàn doanh nghiệp.

Một doanh nghiệp có hiệu suất công việc cao không hẳn đã có nhiều ưu thế cạnh tranh trên thương trường. Tuy nhiên, để có thể cạnh tranh trên thương trường thì đó phải là một doanh nghiệp có hiệu suất nhân viên cao. Mặc dù hiệu suất nhân viên đã được quan tâm và có nhiều công trình nghiên cứu gần đây, nhưng còn có khoảng trống trong tài liệu liên quan đến ảnh hưởng của cam kết tổ chức - OC, hành vi công dân tổ chức - OCB, sự hài lòng của nhân viên - SE đối với hiệu suất của nhân viên - EP và cụ thể là trong lĩnh vực sản xuất và cung cấp nước sạch. Do đó, mục đích nghiên cứu sẽ là xem xét tác động của những khía cạnh cam kết tổ chức với sự hài lòng của nhân viên - SE, hành vi công dân tổ chức - OCB và đánh giá tác động của sự hài lòng của nhân viên - SE, hành vi công dân tổ iv chức - OCB đối với hiệu suất của nhân viên - EP.

Trong nghiên cứu này sử dụng phương pháp hỗn hợp nhằm khám phá sâu những câu hỏi nghiên cứu và những vấn đề liên quan. Nghiên cứu định tính sẽ phỏng vấn 5 chuyên gia và thảo luận nhóm 7 thành viên có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực cấp nước. Nghiên cứu định lượng bao gồm định lượng sơ bộ (cỡ mẫu là 95 nhân viên) và định lượng chính thức (550 nhân viên). Các nghiên cứu định tính sử dụng những kỹ thuật theo chủ đề để phân tích dữ liệu.

Các nghiên cứu định lượng và phát triển thang đo được phân tích bằng kỹ thuật lập mô hình phương trình cấu trúc (SEM). Mối liên hệ giữa cam kết tổ chức và sự hài lòng của nhân viên - SE là liên kết tồn tại nhưng vẫn còn đó sự tranh cãi về hướng của mối quan hệ. Một trường phái ủng hộ quan điểm cho rằng giả thuyết sự hài lòng của nhân viên - SE sẽ dự đoán cam kết tổ chức - OC, bên cạnh đó là trường phái nghiên cứu khác lại đề cao quan điểm cho rằng cam kết tổ chức - OC là tiền đề cho sự hài lòng của nhân viên - SE. Đây là một vấn đề khoa học cần tiếp tục nghiên cứu.

Các nhà nghiên cứu, các nhà quản trị phải tìm hiểu và làm rõ mối quan hệ cam kết tổ chức - OC có tác động tích cực đến sự hài lòng của nhân viên - SE. Đặc biệt người nhân viên trong cam kết tổ chức, tính chuẩn mực khiến họ cảm thấy hài lòng với nhiệm vụ thể hiện qua sự thỏa mãn, thể hiện tính hy sinh, tính tự nguyện của nhân viên. Đối với các doanh nghiệp Nhà nước như ngành cấp nước phải thực thi công việc phục vụ cộng đồng, phục vụ nhân dân với sự hài lòng của nhân viên sẽ tác động tích cực đến hiệu suất công việc, làm đẹp thêm hình ảnh người nhân viên là bộ mặt đại diện của Chính quyền Nhà nước, đây cũng là điểm mới của đề tài nghiên cứu. Nghiên cứu đã dựa trên lý thuyết về cam kết tổ chức của Meyer để tìm mối quan hệ của các thành tố của cam kết tổ chức - OC đến hành vi công dân tổ chức - OCB ở các doanh nghiệp Nhà nước, đặc biệt là cam kết chuẩn mực - NC thường xuất hiện ở các cơ quan công quyền đại diện cho Chính quyền, là bộ mặt của Nhà nước để phục vụ nhân dân.

Cam kết chuẩn mực - NC tác động đến hiệu suất của nhân viên - EP qua trung gian là hành vi công dân tổ chức - OCB và sự hài lòng của nhân viên - SE là biểu hiện của tính kỷ luật cao, yêu nghề và hết lòng phục vụ người dân vì lòng yêu nước. Nghiên cứu có một số bổ sung quan trọng vào những tài liệu hiện hành về khái v niệm cam kết tổ chức - OC, hành vi công dân tổ chức - OCB, sự hài lòng của nhân viên - SE và hiệu suất của nhân viên - EP ở cả khía cạnh lý luận lẫn thực tiễn. Đóng góp về mặt lý thuyết của đề tài nghiên cứu: (1) Bổ sung các khái niệm về cam kết tổ chức - OC, hành vi công dân tổ chức - OCB, sự hài lòng của nhân viên - SE và hiệu suất làm việc của nhân viên - EP trong môi trường làm việc đặc thù bị chi phối nhiều bởi chính sách Nhà nước, đề xuất được mô hình các yếu tố tác động đến hiệu suất làm việc của nhân viên trong doanh nghiệp Nhà nước. (2) Đề tài nghiên cứu đã phát triển được bộ thang đo cho bốn khái niệm trong cùng một nghiên cứu khi sử dụng cho lĩnh vực cấp nước.

Đóng góp quản trị của đề tài nghiên cứu: (1) Kết quả nghiên cứu tuy được thực hiện cho lĩnh vực cấp nước, nhưng hàm ý quản trị có thể áp dụng cho những ngành khác như thoát nước, điện lực… là những doanh nghiệp Nhà nước mang tính đại diện cao cho Chính quyền để phục vụ nhân dân. (2) Các phát hiện của nghiên cứu trong đề tài giúp nhà quản trị hiểu hơn sâu hơn về hiệu suất nhân viên - EP qua đó cho phép họ tìm ra giải pháp để nâng cao EP. (3) Phát hiện mối quan hệ giữa cam kết tổ chức - OC, hành vi công dân tổ chức - OCB, sự hài lòng của nhân viên - SE để tăng hiệu suất của nhân viên - EP trong lĩnh vực cấp nước nói riêng hay trong các doanh nghiệp Nhà nước nói chung. (4) Nghiên cứu đã bổ sung tư liệu cho ngành cấp nước sẽ giúp cho các nghiên cứu tiếp sau được thuận lợi hơn.

vi ABSTRACT Ho Chi Minh City (HCMC) is the most populous urban area in the country, a leading economic and political center, and a major cultural and educational hub. Producing and supplying safe, stable, and continuous clean water to Ho Chi Minh City is undertaken by the Saigon Water Supply Corporation Limited (Sawaco) - a specially ranked state-owned enterprise. While attracting talented individuals and skilled resources to the organization is a success in developing human resources, the challenge arises when these resources return to the organization. Their dedication, loyalty, and effective, creative work, which contribute to high labor productivity, present a significant problem that needs addressing.

The performance of each employee directly impacts and drives the business's development in the short, medium, and long term.