Nhận diện kiệt quệ tài chính các doanh nghiệp Việt Nam dựa vào dòng tiền - Luận án TS. Bùi Kim Dung

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH BÙI KIM DUNG NHẬN DIỆN KIỆT QUỆ TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM DỰA VÀO DÒNG TIỀN LUẬN ÁN TIẾN SỸ TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG TP. Hồ Chí Minh – Năm 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH BÙI KIM DUNG NHẬN DIỆN KIỆT QUỆ TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM DỰA VÀO DÒNG TIỀN LUẬN ÁN TIẾN SỸ TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG Mã số: 9.01 Người hướng dẫn khoa học: 1.

MAI THỊ TRÚC NGÂN 2. LÊ HOÀNG VINH TP. Hồ Chí Minh – Năm 2023 i LỜI CAM ĐOAN Luận án tiến sỹ, chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng “Nhận diện kiệt quệ tài chính của các doanh nghiệp Việt Nam dựa vào dòng tiền” là công trình nghiên cứu riêng của nghiên cứu sinh Bùi Kim Dung, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Mai Thị Trúc Ngân và TS.

Lê Hoàng Vinh. Kết quả nghiên cứu đảm bảo tính trung thực dựa trên dữ liệu có nguồn gốc đáng tin vậy và các tài liệu tham khảo được trích dẫn theo đúng quy định. Hồ Chí Minh, ngày 15 tháng 10 năm 2022 Người cam đoan BÙI KIM DUNG ii LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, nghiên cứu sinh Bùi Kim Dung trân trọng cảm ơn quý Thầy Cô của Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh tham gia đào tạo chương trình tiến sỹ chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng. Đặc biệt, tôi trân trọng cảm ơn tập thể hướng dẫn khoa học là TS.

Mai Thị Trúc Ngân và TS. Lê Hoàng Vinh, các Thầy Cô đã luôn quan tâm động viên, hướng dẫn nghiên cứu và hỗ trợ tôi hoàn thành luận án này. Luận án được hoàn thành trong điều kiện thuận lợi, dưới sự hỗ trợ của Khoa Sau Đại học. Tôi trân trọng cảm ơn PGS.

Lê Đình Hạc, ThS. Vũ Thị Thu Hà đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi có thể hoàn thành các thủ tục để thực hiện luận án. Cuối cùng, tôi xin cảm ơn đến quý đồng nghiệp nơi tôi công tác, bạn bè và người thân đã luôn bên cạnh động viên tôi hoàn thành luận án này. Trân trọng! Nghiên cứu sinh Bùi Kim Dung iii TÓM TẮT ------------------------------ Mục tiêu của luận án là đánh giá ảnh hưởng của dòng tiền đến kiệt quệ tài chính, từ đó đề xuất nhận diện kiệt quệ tài chính có sự tham gia cấu thành của dòng tiền đối với trường hợp các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết tại Việt Nam.

Mẫu nghiên cứu là 505 doanh nghiệp trong giai đoạn 2015 – 2020 theo phương pháp chọn mẫu có mục đích, dữ liệu thứ cấp được tiếp cận từ báo cáo tài chính đã kiểm toán và giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của các doanh nghiệp. Phân tích hồi quy cho thấy ảnh hưởng ngược chiều đến kiệt quệ tài chính của tổng dòng tiền ròng, dòng tiền hoạt động kinh doanh và ảnh hưởng cùng chiều đến kiệt quệ tài chính của dòng tiền hoạt động tài trợ, trong khi đó dòng tiền hoạt động đầu tư không đảm bảo ý nghĩa thống kê. Về tương tác giữa các dòng tiền, sự tương tác giữa dòng tiền hoạt động đầu tư với kinh doanh và giữa dòng tiền hoạt động kinh doanh với tài trợ có ý nghĩa ảnh hưởng bổ sung (cùng chiều) cho nhau đến tình trạng kiệt quệ tài chính của các doanh nghiệp; trong khi đó sự tương tác giữa dòng tiền hoạt động tài trợ và đầu tư cũng ảnh hưởng cùng chiều đến kiệt quệ tài chính, nhưng mối quan hệ này không đảm bảo được ý nghĩa thống kê. Ngoài ra, luận án cũng xác định được vai trò điều tiết của dòng tiền hoạt động kinh doanh đối với tác động của đòn bẩy tài chính đến kiệt quệ tài chính của các doanh nghiệp.

Từ khóa: Dòng tiền; Kiệt quệ tài chính; doanh nghiệp phi tài chính iv ABSTRACT ------------------------------ The aim of this dissertation is to evaluate the impact of cash flows on financial distress, thereby proposing to identify financial distress with the constitutive participation of cash flow for the case of non-financial firms listed in Vietnam. Research data is collected from audited financial statements of 505 non-financial firms in the period of 2015-2020 according to purposive sampling method. Regression analysis shows that the total net cash flow, operating cash flows have negative significant impacts on financial distress and financing cash flows have positive ones, while investing cash flows have no significant effects on financial distress. The interaction between investing and operating cash flows as well as the relationship among financing and operating cash flows have been found to make obviously significant positive impacts on financial distress.

Meanwhile, although being proved to have some negative impacts on financial distress, the relationship between operating and investing cash flows does not imply much significance. In addition, this dissertation concludes that the operating cash flow is a moderator to decrease the positive impact of financial leverage on financial distress. Key words: Cash flows; Financial distress; Non-financial firms v MỤC LỤC ---------------------------- LỜI CAM ĐOAN. iv MỤC LỤC.

v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. ix DANH MỤC KÝ HIỆU CÁC BIẾN. x DANH MỤC BẢNG. xi DANH MỤC HÌNH.

xiii Chương 1: GIỚI THIỆU. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU. Mục tiêu nghiên cứu tổng quát.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU. DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Dữ liệu nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI. CẤU TRÚC KHÁI QUÁT CỦA ĐỀ TÀI. 11 TÓM TẮT CHƯƠNG 1.

13 vi Chương 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KIỆT QUỆ TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP. Tổng quan về kiệt quệ tài chính của các doanh nghiệp. Các mô hình hiện có cho việc nhận diện kiệt quệ tài chính của các doanh nghiệp.

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ DÒNG TIỀN VÀ GIẢI THÍCH CỦA DÒNG TIỀN CHO TÌNH TRẠNG KIỆT QUỆ TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP. Bản chất và ý nghĩa của dòng tiền. Ảnh hưởng của dòng tiền đến kiệt quệ tài chính của các doanh nghiệp. BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM VỀ KIỆT QUỆ TÀI CHÍNH VÀ GIẢI THÍCH CỦA DÒNG TIỀN CHO TÌNH TRẠNG KIỆT QUỆ TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP.

Mô hình nhận diện kiệt quệ tài chính. Dòng tiền, đòn bẩy tài chính và các yếu tố khác ảnh hưởng đến kiệt quệ tài chính của doanh nghiệp. Thảo luận các bằng chứng thực nghiệm và khoảng trống nghiên cứu của đề tài. Mô hình nhận diện kiệt quệ tài chính của các doanh nghiệp.

Ảnh hưởng của dòng tiền đến kiệt quệ tài chính của các doanh nghiệp. 66 TÓM TẮT CHƯƠNG 2. 71 Chương 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU.

PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ PHÙ HỢP CỦA CÁC MÔ HÌNH NHẬN DIỆN KIỆT QUỆ TÀI CHÍNH. MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA DÒNG TIỀN ĐẾN KIỆT QUỆ TÀI CHÍNH. Mô hình nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. MẪU VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU. Mẫu nghiên cứu. Dữ liệu nghiên cứu.

90 TÓM TẮT CHƯƠNG 3. 93 Chương 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ PHÙ HỢP CỦA CÁC MÔ HÌNH HIỆN CÓ TRONG VIỆC NHẬN DIỆN KIỆT QUỆ TÀI CHÍNH. Kiểm định phân phối chuẩn của dữ liệu.

Kiểm định sự khác biệt. Xác định mô hình phù hợp. ẢNH HƯỞNG CỦA DÒNG TIỀN ĐẾN KIỆT QUỆ TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP. Tính dừng của chuỗi dữ liệu bảng.

Thống kê mô tả. Ma trận tương quan và hệ số phóng đại phương sai. Kết quả ước lượng. Mô hình nghiên cứu thứ nhất - Tổng dòng tiền và kiệt quệ tài chính.

Mô hình nghiên cứu thứ hai - Từng dòng tiền và kiệt quệ tài chính. Mô hình nghiên cứu thứ ba - Sự tương tác giữa các dòng tiền ảnh hưởng đến kiệt quệ tài chính. Mô hình nghiên cứu thứ tư - Dòng tiền hoạt động kinh doanh điều tiết tác động của đòn bẩy tài chính đến kiệt quệ tài chính. THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Mức độ phù hợp của các mô hình hiện có trong việc nhận diện kiệt quệ tài chính. Dòng tiền ảnh hưởng đến kiệt quệ tài chính của các doanh nghiệp. Các yếu tố khác ảnh hưởng đến kiệt quệ tài chính của các doanh nghiệp. 130 TÓM TẮT CHƯƠNG 4.

132 Chương 5: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý, KHUYẾN NGHỊ. GỢI Ý, KHUYẾN NGHỊ. Lựa chọn sử dụng mô hình đo lường kiệt quệ tài chính. Dòng tiền và kiệt quệ tài chính.

Nhận diện kiệt quệ tài chính có sự tham gia cấu thành của dòng tiền. Giảm thiểu kiệt quệ tài chính dựa vào quản trị dòng tiền. HẠN CHẾ VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO CỦA ĐỀ TÀI. Hạn chế của đề tài.

Hướng nghiên cứu tiếp theo. 142 TÓM TẮT CHƯƠNG 5. 143 TÀI LIỆU THAM KHẢO .