So sánh xã hội ảnh hưởng đến mua sắm bốc đồng - Luận án TS

Bà GIÁO DĀC VÀ ĐÀO T¾O NGÂN HÀNG NHÀ N¯âC VIàT NAM TR¯äNG Đ¾I HÌC NGÂN HÀNG TP. HÒ CHÍ MINH NGUYÄN TUÂN Đ¾T TÁC ĐàNG CĂA SO SÁNH Xà HàI Đ¾N TÂM LÝ TIÊU CĀC CĂA KHÁCH HÀNG VÀ HÀNH VI MUA SÄM BÐC ĐÒNG T¾I VIÆT NAM: NGHIÊN CĄU VâI BI¾N ĐIÀU TI¾T HIÆU QUÀ BÀN THÂN LUÂN ÁN TI¾N S) TP. HÓ Chí Minh – Nm 2024 Bà GIÁO DĀC VÀ ĐÀO T¾O NGÂN HÀNG NHÀ N¯âC VIàT NAM TR¯äNG Đ¾I HÌC NGÂN HÀNG TP. HÒ CHÍ MINH NGUYÄN TUÂN Đ¾T TÁC ĐàNG CĂA SO SÁNH Xà HàI Đ¾N TÂM LÝ TIÊU CĀC CĂA KHÁCH HÀNG VÀ HÀNH VI MUA SÄM BÐC ĐÒNG T¾I VIÆT NAM: NGHIÊN CĄU VâI BI¾N ĐIÀU TI¾T HIÆU QUÀ BÀN THÂN Chuyên ngành: QuÁn trË Kinh doanh Mã sÑ: 9 34 01 01 LUÂN ÁN TI¾N S) NG¯äI H¯âNG DÀN KHOA HÌC: PGS.

HOÀNG THÊ THANH HÆNG PGS. HÓ Chí Minh – Nm 2024 i LäI CAM ĐOAN Tôi tên là Nguyßn TuÁn Đ¿t hián đang công tác t¿i Đ¿i học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh, là nghiên cứu sinh Khóa 1 chuyên ngành Qu¿n trị Kinh doanh. Tôi xin cam đoan đề tài luận án <Tác đáng căa so sánh xã hái đ¿n tâm lý tiêu cāc căa khách hàng và hành vi mua sÅm bÑc đÓng t¿i ViÇt Nam: Nghiên cąu vãi bi¿n điÁu ti¿t hiÇu quÁ bÁn thân= là công trình nghiên cứu của riêng tôi và ch°a đ°ÿc công bố hay b¿o vá t¿i bÁt cứ c¡ sở giáo dāc đào t¿o nào.

Toàn bá những tài liáu và l°ÿc kh¿o trong luận án đ°ÿc trích dẫn nguồn rõ ràng và đúng quy định, số liáu thu thập đ°ÿc minh b¿ch và trích phā lāc nghiêm túc. Các thông tin liên quan đến chuyên gia và đáp viên đều đ°ÿc giữ kín theo đúng quy định của nghiên cứu khoa học. Nghiên cąu sinh NguyÅn TuÃn Đ¿t ii LäI CÁM ¡N Để hoàn thành đ°ÿc luận án này thì lời cám ¡n đầu tiên tôi xin trân trọng và tri ân sâu sắc đến tập thể cán bá h°ãng dẫn khoa học của tôi là PGS. Hoàng Thị Thanh Hằng và PGS.

Tôi xin chân thành c¿m ¡n quý Thầy/Cô đã h°ãng dẫn, chỉ b¿o, cho lời khuyên và đáng viên hoàn thành luận án chÁt l°ÿng, theo đúng tiến đá. Tiếp đó, tôi xin gửi lời c¿m ¡n sâu sắc đến Ban giám hiáu Đ¿i học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh, các Thầy Cô là cán bá làm viác t¿i Khoa Sau đ¿i học đã t¿o điều kián cho tôi có môi tr°ờng học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án của mình. Đồng thời, tôi xin gửi lời cám ¡n vãi quý Lãnh đ¿o Khoa Qu¿n trị Kinh doanh, các Thầy Cô đồng nghiáp đã đáng viên, khích lá tinh thần tôi để có thể hoàn thành công trình này.

Cuối cùng, tôi xin dành những sự biết ¡n sâu sắc nhÁt đến gia đình, b¿n bè, ng°ời thân và các học trò của tôi đã luôn sát cánh, cß vũ và giúp đỡ tôi trong quá trình tôi nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Xin chân thành cám ¡n ! iii TÓM TÄT LUÂN ÁN Tên luÃn án: Tác đáng của so sánh xã hái đến tâm lý tiêu cực của khách hàng và hành vi mua sắm bốc đồng t¿i Viát Nam: Nghiên cứu vãi biến điều tiết hiáu qu¿ b¿n thân. Nái dung luÃn án: Luận án dựa trên hián t°ÿng mua sắm bốc đồng hián nay của khách hàng mua sắm trực tuyến t¿i Viát Nam ngày càng phổ biến, đặc biát hành vi mua sắm này đ°ÿc xuÁt phát từ các nhân tố liên quan đến tâm lý và tâm tr¿ng sinh ra từ ho¿t đáng so sánh xã hái. Do đó, nghiên cứu này đã tổng hÿp khung lý thuyết liên quan đến so sánh xã hái đặc biát là chiều so sánh h°ãng lên, so sánh sự khác biát giữa hành vi mua sắm thông th°ờng và bốc đồng.

Đồng thời, l°ÿc kh¿o các nghiên cứu liên quan nhận ra các kho¿ng trống nghiên cứu, trong đó kho¿ng trống lãn nhÁt đó là các công trình đến nay vẫn ch°a tập trung vào sự kết nối giữa các nhân tố tâm lý, tâm tr¿ng tiêu cực đ°ÿc tăng lên do so sánh xã hái h°ãng lên, đồng thời viác gia tăng các tâm lý tâm tr¿ng đó sẽ làm tăng lên tr¿ng thái trầm c¿m dẫn đến hành vi mua không kế ho¿ch, hay còn đ°ÿc gọi là mua để xoa dịu b¿n thân. Từ đó, luận án hình thành nên gi¿ thuyết và mô hình nghiên cứu lý thuyết đề xuÁt từ các mô hình gốc, ngoài ra kế thừa những thang đo gốc của các công trình đó để áp dāng cho bối c¿nh Viát Nam. Vãi nghiên cứu định tính đ°ÿc thực hián thông qua phỏng vÁn, th¿o luận sâu vãi chuyên gia thì luận án nhận đ°ÿc sự thống nhÁt về khái niám các nhân tố, mô hình nghiên cứu, đồng thời hiáu chỉnh và bổ sung các thang đo đo l°ờng cho các nhân tố đó. Từ đó, t¿o c¡ sở thực hián nghiên cứu định l°ÿng s¡ bá để hoàn thián b¿n câu hỏi chính thức, sau đó tiến tãi nghiên cứu định l°ÿng chính thức.

Kết qu¿ nghiên cứu thực nghiám đã chỉ ra so sánh xã hái h°ãng lên tác đáng tiêu cực đến lòng tự trọng nh°ng l¿i tác đáng tích cực đến sự đố kị và tâm tr¿ng tiêu cực. Đồng thời, lòng tự trọng nâng cao làm suy gi¿m sự trầm c¿m và hành vi mua sắm bốc đồng nh°ng sự đố kị, tâm tr¿ng tiêu cực thì l¿i tác đáng tích cực. Mặt khác, kết qu¿ nghiên cứu cũng chỉ ra vai trò điều tiết của hiáu qu¿ b¿n thân và vai trò trung gian của sự trầm c¿m. Các kết qu¿ này t¿o c¡ sở để tác gi¿ luận án đề xuÁt các hàm ý qu¿n trị cho các doanh nghiáp nhằm nâng cao hành vi mua này của khách hàng.

Tć khóa: So sánh xã hái, sự đố kị, lòng tự trọng, sự trầm c¿m, mua sắm bốc đồng. iv ABSTRACT Title: The impact of social comparison on customers' negative psychology and impulsive buying behavior in Vietnam: Research with moderating variables of self- efficacy. Content: The thesis is based on the current phenomenon of impulsive buying among online shopping customers in Vietnam, which is increasingly popular, especially this shopping behavior is derived from factors related to the mind. psychology and mood arise from social comparison activities.

Therefore, this study has synthesized a theoretical framework related to social comparison, especially the upward comparison dimension, comparing the difference between normal and impulsive buying behavior. At the same time, a review of related studies identifies research gaps, of which the biggest gap is that works to date have not focused on the connection between psychological factors and negative moods, it is increased due to upward social comparison, and at the same time, an increase in such psychological states will increase the state of depression leading to impulsive buying behavior, also known as buying to soothe oneself. From there, the thesis forms hypotheses and theoretical research models proposed from the original models, in addition to inheriting the original scales of those works to apply to the Vietnamese context. With qualitative research conducted through interviews and in-depth discussions with experts, the thesis received consensus on the concept of factors, research model, and at the same time adjusted and supplemented measurement scales.

measure those factors. From there, create a basis for conducting preliminary quantitative research to complete the official questionnaire, then proceed to official quantitative research. Experimental research results have shown that upward social comparison has a negative impact on self-esteem but a positive impact on envy and negative mood. At the same time, enhanced self-esteem reduces depression and impulsive buying behavior, but envy and negative mood have a positive impact.

On the other hand, the research results also show the moderating role of self-efficacy and the mediating role of depression. These results create a basis for the thesis author to propose management implications for businesses to improve this purchasing behavior of customers. Keywords: Social comparison, envy, self-esteem, depression, impulsive buying v MĀC LĀC LäI CAM ĐOAN. iii DANH MĀC TĆ VI¾T TÄT.

xi DANH MĀC BÀNG BIÂU. xii DANH MĀC HÌNH VẼ S¡ ĐÒ. xv CH¯¡NG 1: GIâI THIÆU ĐÀ TÀI. Lý do lựa chọn đề tài.

Māc tiêu nghiên cứu. Māc tiêu tổng quát. Câu hỏi nghiên cứu. Đối t°ÿng và ph¿m vi nghiên cứu.

Ph°¡ng pháp nghiên cứu. Ph°¡ng pháp nghiên cứu định tính. Ph°¡ng pháp nghiên cứu định l°ÿng. Đóng góp của nghiên cứu.

Kết cÁu của nghiên cứu. 11 CH¯¡NG 2: C¡ Sæ LÝ THUY¾T VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CĄU. Các khái niám nghiên cứu. Khái niệm so sánh xã hội .Các xu hướng so sánh xã hội.

So sánh xã hội trên mạng xã hội. Lòng tự trọng (Self 3 Esteem). Tâm tr¿ng tiêu cực (Negative Mood). Hành vi mua sắm bốc đồng (Impulsive Buying).

Khái niệm về hành vi mua sắm bốc đồng. Quy trình mua sắm bốc đồng của khách hàng. Xu hướng của hành vi mua sắm bốc đồng. Hiáu qu¿ b¿n thân (Self 3 Efficacy).

Tổng quan về các lý thuyết liên quan. Lý thuyết xếp h¿ng xã hái. Lý thuyết nhu cầu của Maslow. Lý thuyết tâm học hành vi.

Khái niệm về tâm lý học hành vi. Các điều kiện hóa của hành vi. Lý thuyết về nhận thức xã hái. L°ÿc kh¿o các nghiên cứu có liên quan đến so sánh xã hái, tâm lý tiêu cực và hành vi mua sắm bốc đồng của khách hàng.

Các nghiên cứu trong n°ãc. Các nghiên cứu n°ãc ngoài. Kho¿ng trống nghiên cứu. Gi¿ thuyết và mô hình nghiên cứu.

Gi¿ thuyết nghiên cứu. Tác động của so sánh xã hội đến tâm lý và tâm trạng tiêu cực. Tác động của tâm lý và tâm trạng tiêu cực đến sự trầm cảm. Tác động của các tâm lý và tâm trạng tiêu cực đến hành vi mua sắm bốc đồng của khách hàng.

Vai trò điều tiết của hiệu quả bản thân đến sự tác động của so sánh xã hội đến nhóm nhân tố tâm lý và tâm trạng tiêu cực của khách hàng. Mô hình nghiên cứu đề xuÁt. 62 CH¯¡NG 3: PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĄU. Nghiên cứu định tính.

Māc đích thực hián nghiên cứu định tính. Quy trình thực hián nghiên cứu định tính. Ph°¡ng pháp thực hián nghiên cứu định tính. Kết qu¿ nghiên cứu định tính.

Xây dựng thang đo đo l°ờng cho các nhân tố. Thang đo gốc và thang đo đề xuất của so sánh xã hội hướng lên68 3. Thang đo gốc và thang đo đề xuất của sự đố kị. Thang đo gốc và thang đo đề xuất của lòng tự trọng.

Thang đo gốc và thang đo đề xuất của tâm trạng tiêu cực. Thang đo gốc và thang đo đề xuất của sự trầm cảm. Thang đo gốc và thang đo đề xuất của hành vi mua sắm bốc đồng73 3. Thang đo gốc và thang đo đề xuất của hiệu quả bản thân.

Kết qu¿ th¿o luận vãi chuyên gia về thang đo đề xuÁt. Đối với nhân tố so sánh xã hội hướng lên .