Nghiên cứu luận án: Các yếu tố tác động đến ý định áp dụng hệ thống quản lý chất lượng toàn diện TQM trong doanh nghiệp kinh doanh khí hóa lỏng LPG tại Việt Nam

CHƯƠNG 1 MO DAU 1.1 Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu Trong giai đoạn 1950 đến 1980 của thế kỷ XX đã xuất hiện nhiều quan điểm, trường phái, cũng như công cụ Quản lý chất lượng khác nhau được áp dụng trong quản lý chất lượng. Trong đó, quản lý chất lượng tổng thể (TQM- Total Quality Management) là “cách thức quản lý của một tổ chức tập trung hướng vào chất lượng, dựa trên sự tham gia của tất cả thành viên, nhằm đạt tới sự thành công lâu dài nhờ thỏa mãn khách hàng và đem lại lợi ích cho các thành viên đó và cho xã hội”. Nói cách khác, “TQM là một hệ thống hữu hiệu tích hợp những nỗ lực về duy trì, phát triển và cải tiến chất lượng của nhiều tổ nhóm trong tô chức dé có thẻ tiếp thị, áp dụng khoa học kỹ thuật, sản xuất và cung ứng dịch vụ nhằm thỏa mãn hoàn toàn nhu cầu của khách hàng một cách kinh tế nhất. TỌM áp dụng cách thức quản lý tạo thuận lợi cho tăng trưởng bền vững thông qua việc huy động hết tâm trí của tất cả mọi thành viên nhằm tạo ra chất lượng một cách kinh tế theo yêu cầu khách hàng”.

Cùng với việc phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật, kinh tế và yêu cầu bảo vệ môi trường, những ứng dụng của khí hoá lỏng (LPG - Liquified Petroleum Gas) hay còn được biết đến dưới tên gọi là gas đang ngày càng được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như công nghiệp, dân dụng, thương mại, nông nghiệp, luyện kim, vận tải,. Tại Việt Nam, thị trường LPG tuy mới hình thành từ những năm đầu thập kỷ 90 (thế kỷ XX) nhưng đã có những bước chuyền biến đáng kể và có xu hướng tăng nhanh trong 10 năm trở lại đây. Tuy nhiên, thực tế cho thấy thị trường LPG còn tồn tại nhiều vấn đề và gặp không ít khó khăn trong hoạt động sản xuất cũng như kinh doanh sản phẩm LPG. Thực trạng thị trường LPG Việt Nam còn rất nhiều những vấn đề liên quan bao gồm nhu cầu thị trường, thực trạng sản xuất gas trong nước và tình hình kinh doanh xuất nhập khẩu gas, tình hình tổ chức phân phối bán lẻ cũng như thực trạng về tình hình sang chiết nạp gas trái phép trên thị trường, cùng với nó là những hoạt động quản lý của Nhà nước đối với ngành hàng kinh doanh có điều kiện này.

Những thực trạng trên tạo ra những rào cản đáng kế trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh cũng như năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp kinh doanh Gas tại Việt Nam. Để giải quyết những tồn tại và khó khăn trên, có rất nhiều những giải pháp đã được đưa ra, trong đó nỗi lên việc ứng dụng những hệ thống và những phương pháp quản lý chất lượng như ISO9000 hay Quản lý chất lượng toàn diện (TQM). Mặc dù quản lý chất lượng toàn diện TQM đã được áp dụng từ nhiều năm nay tại nhiều nước trên thế giới như ở các nước châu Âu, Mỹ, Nhật Bản,. nhưng tại Việt Nam, việc ứng dụng TQM vào các doanh nghiệp cũng chỉ mới bắt đầu được quan tâm trong một vài năm trở lại đây.

Đã có một vài nghiên cứu tại Việt Nam trong việc ứng dụng hệ thống quản lý chất lượng toàn diện trong một số lĩnh vực như giáo dục, du lịch,. Tuy nhiên có rất nhiều những quan điểm khác nhau trong việc ứng dụng TQM như áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO9000 trước và sau đó lựa chọn TQM là bước đi tiếp theo hay có thể áp dụng ngay TQM mà không cần phải có ISO9000? Khi đưa TQM vào doanh nghiệp có thể hiểu rằng đây là một sự thay đổi theo một hệ thống quản lý mới. Tuy nhiên, với việc thay đổi một hệ thống quản lý mới bên cạnh những yếu tố tích cực cũng sẽ gặp phải không ít những rào cản rào cản về văn hóa doanh nghiệp, rào cản về mô hình tô chức, rào cản về năng lực quản lý, rào cản về tài chính, rào cản về niềm tin của cán bộ công nhân viên doanh nghiệp đối với hệ thống quản lý mới. Vậy mức độ thành công của các doanh nghiệp trong việc ứng dụng TQM sẽ phụ thuộc vào quá trình quản lý sự thay đổi để thúc đây những yếu tố tích cực đồng thời với việc vượt qua những rảo cản đó.

Việc ứng dụng hệ thống quản lý chất lượng toàn diện có thể được coi là một giải pháp hiệu quả nhất nhằm nâng cao chất lượng kinh doanh, đảm bảo tính cạnh tranh và đáp ứng tối ưu nhu cầu khách hàng trong lĩnh vực kinh doanh gas. Tuy nhiên hiện nay, trên thế giới và cả ở Việt Nam mới chỉ có các công trình nghiên cứu về TQM theo hai hướng là vai trò của TQM đối với các hoạt động của doanh nghiệp và những nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng TQM cho có hiệu quả mà chưa có nghiên cứu nào theo hướng tiếp cận ý định ứng dụng TQM và các nhân tô tác động đến ý định đó. Do đó, đề tài “Nghiên cứu các nhân tố tác động dễn ý định ứng dụng hệ thông quán lý chất lượng toàn diện (TOM) tại các doanh nghiệp kinh doanh khí hóa lóng (LPG) Việt Nam” sẽ nhằm mục đích nghiên cứu chuyên sâu tìm ra những nhân tố bao gồm cả những nhân tố có tính thúc đây tích cực và những nhân tố rào cản đến ý định ứng dụng TQM tại các doanh nghiệp kinh doanh LPG ở Việt Nam. Từ đó, có thể đưa ra giải pháp/mô hình cụ thể nhằm giúp cho các doanh nghiệp kinh doanh LPG có thể qua đó ứng dụng thành công hệ thống TQM, nang cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả kinh doanh trong thời kỳ mới.2 Mục tiêu, nhiệm vụ và câu hỏi nghiên cứu của luận án 1.1 Mục tiêu nghiên cứu Nghiên cứu tiến hành đánh giá ý định ứng dụng hệ thống quản lý chất lượng toàn điện (TQM) và các nhân tố ảnh hưởng đến ý định này, từ đó đề xuất các giải pháp cho việc triển khai ứng dụng hệ thống quản lý chất lượng toàn diện (TQM) tại các doanh nghiệp kinh doanh Khí hóa lỏng (LPG) Việt Nam.2 Nhiệm vụ nghiên cứu Xây dựng khung lý luận về các nhân tố tác động đến ý định ứng dụng khoa học công nghệ mới, hệ thống quản lý chất lượng mới.

Đánh giá mức độ tác động của các nhân tố tới ý định ứng dụng hệ thống quản lý chất lượng toàn diện (TQM) tại các doanh nghiệp kinh doanh Khí hóa lỏng (LPG) Việt Nam. Chỉ ra những nhân tố tác động tích cực, tiêu cực đến ý định ứng dụng hệ thống quản lý chất lượng toàn diện (TQM) tại các doanh nghiệp kinh doanh Khí hóa lỏng (LPG) Việt Nam. Đề xuất các giải pháp cho việc triển khai ứng dụng hệ thống quản lý chất lượng toàn diện (TQM) tại các doanh nghiệp kinh doanh Khí hóa lỏng (LPG) Việt Nam.3 Câu hỏi nghiên cứu Tiến hành nghiên cứu này, thực chất là đi tìm câu trả lời cho các câu hỏi: e Những nhân tố nào tác động đến ý định ứng dụng hệ thống quản lý chất lượng toàn diện (TQM) trong doanh nghiệp? e _ Mức độ tác động của các nhân tổ tới ý định triển khai ứng dụng hệ thống quản lý chất lượng toàn điện (TQM) tại các doanh nghiệp kinh doanh Khí hóa lỏng (LPG) Việt Nam hiện nay như thế nào? e Giải pháp nào cho việc triển khai ý định ứng dụng hệ thống quản lý chất lượng toàn dién (TQM) tại các doanh nghiệp kinh doanh Khí hóa lỏng (LPG) Việt Nam? 1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án 1.1 Đối trợng nghiên cứu e_ Các nhân tố ảnh hưởng (bao gồm nhân tố tích cực và nhân tố tiêu cực) đến ý định ứng dụng TQM tại các doanh nghiệp kinh doanh LPG Việt Nam. se _ Doanh nghiệp kinh doanh LPG Việt Nam được đặt trong mối quan hệ với các nhà cung cấp, nhà phân phối/khách hàng trong ngành LPG.

e _ Các nhân tô ảnh hưởng tới ý định ứng dụng thành công TQM của một số doanh nghiệp, tập đoàn trên thế giới được xem xét bao gồm các nhân tô thúc đây và các nhân tố rào can.2 Phạm vi nghiên cứu Về không gian: Nghiên cứu tại các doanh nghiệp kinh doanh LPG với những doanh nghiệp 100% vốn Việt Nam nằm trên toàn quốc, tập trung vào địa bàn 3 tỉnh thành Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và Cần Thơ là những vùng tập trung đến gần 70% số doanh nghiệp kinh doanh LPG trên cả nước. Về thời gian: Dữ liệu sử dụng để thực hiện nghiên cứu luận án được tác giả thu thập chủ yếu trong khoảng thời gian từ năm 2010 — 2017, trong đó gồm dữ liệu đã có sẵn từ các báo cáo của Hiệp hội Gas Việt Nam, các doanh nghiệp Gas, Tổng cục Hải quan, Tổng cục thống kê, Vụ thị trường trong nước - Bộ Công thương; và số liệu khảo sát tại các doanh nghiệp kinh doanh LPG với những doanh nghiệp 100% vốn Việt Nam. Về nội dung và hướng tiếp cận của luận an Nghiên cứu các lý thuyết đề cập đến các nhân tố ảnh hưởng đến ý định ứng dụng TQM trong các doanh nghiệp. Nghiên cứu này khai thác chuyên sâu vào các nhân tố bên ngoài trực diện bao gồm đối thủ cạnh tranh, nhà cung cấp và khách hàng cũng với các nhân tố bên trong của doanh doanh nghiệp bao gồm: tỉnh hình thực trạng đội ngũ cán bộ và công nhân viên trong các doanh nghiệp, quy mô vốn kinh doanh của doanh nghiệp, cơ sở vật chất trang thiết bị, cơ chế tổ chức quản lý vận hành trong doanh nghiệp nói chung và hoạt động quản lý chất lượng nói riêng, việc tiến hành triển khai, áp dụng những tiến bộ khoa học, kỹ thuật, các hoạt động tiêu chuẩn hoá sản phẩm, công việc.

Do còn tồn tại hạn chế về nguồn lực nên mẫu khảo sát của nghiên cứu chỉ tập trung khảo sát tại các doanh nghiệp 100% vốn của Việt Nam mà chưa nghiên cứu được ở các doanh nghiệp thuộc loại hình sở hữu khác.4 Những đóng góp mới của luận án 1.1 Những đóng góp về lý luận Luận án đã tổng hợp và phân tích được một số nghiên cứu về đặc điểm tính cách con người ảnh hưởng đến cảm nhận của họ về sự dễ dàng hay khó khăn trong việc áp dụng một công nghệ mới hay một cách quản lý mới. Luận án đã hệ thống hóa được khung nghiên cứu lý thuyết về các nhân tố tác động đến ý định thực hiện hành vi của con người khi muốn thay đổi công nghệ hay áp dụng một phương pháp quản lý mới.