Luận án tiến sĩ Phan Trần Minh Hưng - Ảnh hưởng thanh khoản cổ phiếu đến điều chỉnh cấu trúc vốn công ty niêm yết

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án tiến sĩ “Ảnh hưởng của thanh khoản cổ phiếu đến tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam” là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Võ Thị Thúy Anh và PGS. Đặng Tùng Lâm. Nội dung luận án có tính độc lập, không sao chép bất kỳ tài liệu nào, các nguồn số liệu trong luận án được trích dẫn có nguồn gốc rõ ràng.

Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan trên. Nghiên cứu sinh Phan Trần Minh Hưng i LỜI CẢM ƠN Trước tiên, tôi xin bày tỏ lòng thành kính và tri ân sâu sắc nhất đến PGS. Võ Thị Thúy Anh, người hướng dẫn khoa học chính trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án. Những lời khuyên bổ ích và sự hướng dẫn tận tình, nhiệt huyết của Cô trong suốt quá trình thực hiện luận án này đã giúp tôi hoàn thành luận án này.

Tôi cũng trân trọng gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến PGS. Đặng Tùng Lâm, người hướng dẫn khoa học thứ hai cho luận án. Thầy là người định hướng cho tôi những ý tưởng để hình thành nên vấn đề nghiên cứu của luận án. Những chia sẻ, động viên và khích lệ của Thầy đã tạo cho tôi nhiều động lực về tinh thần, giúp tôi trong những lúc tôi cảm thấy khó khăn nhất.

Để có thể hoàn thành được luận án này ngoài sự nỗ lực của bản thân, thì tôi còn nhận được rất nhiều sự giúp đỡ và động viên từ phía nhà trường, Thầy, Cô trong suốt thời gian qua. Trước hết, tôi xin cảm ơn Ban Giám hiệu trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng, Phòng Đào tạo đã hỗ trợ công tác đào tạo trong suốt thời gian tôi làm nghiên cứu tại đây. Tiếp đến, xin chân thành cảm ơn các Thầy, Cô trong Khoa Ngân hàng và Khoa Tài chính - Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng. Những nhận xét hết sức thiết thực của Quý Thầy, Cô đã góp phần quan trọng vào sự thành công của luận án.

Phan Trần Minh Hưng ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC CÁC BẢNG. vii CHƯƠNG 1.

GIỚI THIỆU LUẬN ÁN. Tính cấp thiết của luận án. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu tổng quát.

Nhiệm vụ cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa của luận án. Về mặt khoa học.

Về mặt thực tiễn. Kết cấu luận án. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MINH CHỨNG THỰC NGHIỆM VỀ MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA THANH KHOẢN CỔ PHIẾU VÀ TỐC ĐỘ ĐIỀU CHỈNH CẤU TRÚC VỐN. Cơ sở lý thuyết về tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn.

Lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn (trade-off theory). Lý thuyết về thanh khoản cổ phiếu. Minh chứng thực nghiệm. Tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn.

Thanh khoản cổ phiếu. Mối tương quan giữa thanh khoản cổ phiếu và tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn. Giả thuyết nghiên cứu. Mối tương quan giữa thanh khoản cổ phiếu và tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn.

Mối tương quan giữa thanh khoản cổ phiếu và tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn đối với các công ty hoạt động tại cấu trúc vốn thực tế cao hơn hoặc thấp hơn cấu trúc vốn mục tiêu.46 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU. Mô hình nghiên cứu. Hành vi điều chỉnh cấu trúc vốn.

Tác động của thanh khoản cổ phiếu đến tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn. Kỹ thuật ước lượng. Đặc thù dữ liệu nghiên cứu. Kỹ thuật ước lượng.

Xây dựng biến. Cấu trúc vốn. Thanh khoản cổ phiếu. Biến kiểm soát.

Dữ liệu nghiên cứu.70 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Thực trạng cấu trúc vốn và thanh khoản cổ phiếu của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam. Cấu trúc vốn.

Thanh khoản cổ phiếu. Thống kê mô tả và mối tương quan giữa các biến. Thống kê mô tả. Mối tương quan giữa các biến.

Kết quả nghiên cứu. Tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn. Tác động của thanh khoản cổ phiếu đến tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn. Kiểm định tính bền vững của kết quả nghiên cứu.

Kiểm soát ảnh hưởng của việc niêm yết. Kiểm soát ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính toàn cầu. Sử dụng kỹ thuật ước lượng SGMM. Sử dụng phương pháp ước lượng một bước.

Vấn đề nội sinh. Kênh tác động trung gian. Bất cân xứng thông tin. Chất lượng quản trị công ty.

Sự không đồng nhất trong mối tương quan giữa thanh khoản cổ phiếu và tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn. Thảo luận kết quả nghiên cứu. 129 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý.

Hàm ý quản trị. Hàm ý chính sách. 148 KẾT LUẬN LUẬN ÁN. 151 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

154 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC.173 v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT CHỮ CHỮ VIẾT ĐẦY ĐỦ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT TIẾNG NƯỚC NGOÀI DPF Dynamic panel fractional method FE Kỹ thuật ước lượng ảnh hưởng cố Fixed-effect method định HASTC Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội Hanoi Stock Exchange HOSE Sở Giao dịch Chứng khoán Thành Hochiminh Stock Exchange phố Hồ Chí Minh LD Ước lượng sai phân dài Long differencing estimation LSDVC Ước lượng biến giả bình phương bé Bias-corrected least-squares nhất điều chỉnh chệch dummy variable method M&M Modigliani and Miller POLS Kỹ thuật ước lượng bình phương bé Pooled ordinary least square nhất gộp method REM Kỹ thuật ước lượng ảnh hưởng ngẫu Random-effect method nhiên SGMM Kỹ thuật ước lượng moment tổng System generalized method of quát hệ thống moments vi DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 4. Tổng hợp cấu trúc vốn theo năm của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2007-2017. Tổng hợp cấu trúc vốn theo ngành công nghiệp của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2007-2017. Tổng hợp cấu trúc vốn của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam theo sở giao dịch chứng khoán và năm trong giai đoạn 2007- 2017.

Tổng hợp thanh khoản cổ phiếu theo năm của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2007-2017. Tổng hợp thanh khoản cổ phiếu theo ngành công nghiệp của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Tổng hợp thanh khoản cổ phiếu theo sở giao dịch chứng khoán và năm của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Thống kê mô tả.

Ma trận hệ số tương quan giữa các biến. Kết quả ước lượng tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn cho toàn thị trường 91 Bảng 4. Kết quả ước lượng tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn theo sở giao dịch chứng khoán. Tổng hợp tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2007-2017.

Kết quả ước lượng tác động của thanh khoản cổ phiếu đến tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn. Kết quả ước lượng tác động của thanh khoản cổ phiếu đến tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn - kiểm soát ảnh hưởng của sở giao dịch chứng khoán. Kết quả ước lượng tác động của thanh khoản cổ phiếu đến tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn dưới tác động khủng hoảng tài chính toàn cầu. Kết quả ước lượng tác động của thanh khoản cổ phiếu đến tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn - sử dụng kỹ thuật ước lượng SGMM cho bước thứ nhất và kỹ thuật ước lượng FE cho bước thứ hai.

Kết quả ước lượng tác động của thanh khoản cổ phiếu đến tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn - sử dụng phương pháp ước lượng một bước. Kết quả ước lượng tác động của thanh khoản cổ phiếu đến tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn thông qua kênh tác động trung gian bất cân xứng thông tin 117 Bảng 4. Kết quả ước lượng tác động của thanh khoản cổ phiếu đến tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn thông qua kênh tác động trung gian chất lượng quản trị công ty 121 Bảng 4. Kết quả ước lượng sự không đồng nhất trong mối tương quan giữa thanh khoản cổ phiếu và tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn giữa các công ty hoạt động tại cấu trúc vốn thực tế cao hơn hoặc thấp hơn cấu trúc vốn mục tiêu.

126 viii CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU LUẬN ÁN 1. Tính cấp thiết của luận án Lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn tĩnh (Kraus & Litzenberger, 1973; Miller, 1977; DeAngelo & Masulis, 1980; Myers, 1984) và lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn động (Fischer và cộng sự, 1989; Goldstein và cộng sự, 2001; Strebulaev, 2007) đều chỉ ra sự tồn tại cấu trúc vốn mục tiêu. Lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn tĩnh cho rằng các công ty luôn hoạt động tại cấu trúc vốn mục tiêu.

Tuy nhiên, trong điều kiện thực tiễn, cấu trúc vốn mục tiêu thường xuyên biến động và điều chỉnh cấu trúc vốn thực tế hướng về cấu trúc vốn mục tiêu phụ thuộc vào các quyết định tài trợ và chi trả mà các công ty kỳ vọng trong tương lai và chi phí điều chỉnh cấu trúc vốn. Lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn động chỉ ra sự tồn tại cấu trúc vốn mục tiêu và các công ty có xu hướng điều chỉnh cấu trúc vốn thực tế hướng về cấu trúc vốn mục tiêu trong điều kiện tồn tại chi phí điều chỉnh cấu trúc vốn. Chính vì vậy, từ sau sự ra đời của lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn động (Fischer và cộng sự, 1989; Goldstein và cộng sự, 2001; Strebulaev, 2007), vấn đề tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn được quan tâm nhiều hơn. Các nghiên cứu thực nghiệm không những tập trung vào xác định tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn (Fama & French, 2002; Antoniou và cộng sự, 2008) mà còn xem xét các nhân tố tác động đến tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn (Warr và cộng sự, 2012; Dang và cộng sự, 2019).

Các nhân tố tác động đến tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn bao gồm các nhân tố đặc thù công ty như chất lượng quản trị công ty, dòng tiền (Morellec và cộng sự, 2012; Faulkender và cộng sự, 2012), và các nhân tố vĩ mô như điều kiện kinh tế vĩ mô, sự ổn định chính trị (Cook & Tang, 2010; Colak và cộng sự, 2018). Nhìn chung, các nghiên cứu này đã chỉ ra lợi ích đạt được từ hành vi điều chỉnh cấu trúc vốn và chi phí điều chỉnh cấu trúc 1 vốn. Theo đó, lợi ích đạt được từ hành vi điều chỉnh cấu trúc vốn và chi phí điều chỉnh cấu trúc vốn được xem như là nhân tố trung gian và có nhiệm vụ kết nối tác động của các nhân tố đến tốc độ điều chỉnh cấu trúc vốn.