Ảnh hưởng của kế hoạch thuế đến giá trị doanh nghiệp: Trường hợp các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết tại Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH VŨ THỊ ANH THƯ ẢNH HƯỞNG CỦA KẾ HOẠCH THUẾ ĐẾN GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP: TRƯỜNG HỢP CÁC DOANH NGHIỆP PHI TÀI CHÍNH NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ Chuyên ngành: Tài Chính-Ngân hàng MÃ SỐ: 9.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. ĐOÀN THANH HÀ TS. LÊ HOÀNG VINH TP HỒ CHÍ MINH – THÁNG 1 NĂM 2022 I LỜI CAM ĐOAN Luận án “Ảnh hưởng của kế hoạch thuế đến giá trị doanh nghiệp: Trường hợp các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết ở Việt Nam” là công trình nghiên cứu riêng của nghiên cứu sinh, dưới sự hướng dẫn của 02 Người hướng dẫn khoa học.

Kết quả nghiên cứu là trung thực. Dữ liệu có nguồn gốc tin vậy. Các tài liệu tham khảo được trích dẫn theo đúng quy định. Hồ Chí Minh, ngày 24 tháng 1 năm 2022 Người cam đoan NCS.

Vũ Thị Anh Thư II LỜI CẢM ƠN Đầu tiên, tôi trân trọng biết ơn Quý Thầy, Cô của trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh đã trang bị cho tôi nhiều kiến thức quý báu trong thời gian học tập. Ngoài ra, tôi trân trọng biết ơn Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đoàn Thanh Hà và TS. Lê Hoàng Vinh. Các Thầy đã luôn quan tâm động viên, chỉ dẫn nghiên cứu và hỗ trợ tôi hoàn thành luận án này.

Luận án được hoàn thành trong điều kiện thuận lợi, dưới sự giúp đỡ của Khoa Sau Đại Học. Tôi trân trọng biết ơn TS. Lê Đình Hạc, ThS. Vũ Thị Thu Hà – Quản lý lớp NCS 22 đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi có thể hoàn thành tốt nhất luận án này.

Cuối cùng, tôi xin cảm ơn đến Cơ quan nơi tôi đang công tác, các đồng nghiệp, bạn bè và người thân đã luôn bên cạnh tiếp sức cho tôi hoàn thành luận án này. Xin trân trọng sự hỗ trợ và biết ơn Tất cả! TP. Hồ Chí Minh, ngày 24 tháng 1 năm 2022 NCS. Vũ Thị Anh Thư III TÓM TẮT Nghiên cứu của tác giả từ dữ liệu của 513 công ty niêm yết tại Việt Nam, có chia nhóm theo doanh nghiệp có và không có sở hữu kiểm soát bởi nhà nước, giai đoạn 2015-2019, cho thấy kế hoạch thuế tác động ngược chiều đến giá trị doanh nghiệp.

Ngoài ra, nghiên cứu chỉ ra sự ảnh hưởng thuận chiều của sở hữu nhà nước đến mối quan hệ giữa kế hoạch thuế và giá trị doanh nghiệp trong nhóm doanh nghiệp có sở hữu kiểm soát bởi nhà nước và ảnh hưởng ngược chiều trong nhóm doanh nghiệp không có sở hữu kiểm soát bởi nhà nước và trong mẫu chung. Do đó, luận án đề xuất doanh nghiệp cần đầu tư KHT đặc biệt là áp dụng khung lý thuyết SAVANT, công khai thêm thông tin thuế và chú trong vai trò đầu tư của nhà nước hơn là đại diện doanh nghiệp. Từ khóa chính: Giá trị doanh nghiệp, kế hoạch thuế, sở hữu nhà nước IV ABSTRACT My analysis of 513 Vietnamese non-financial listed firms, state-owned and nonstate-owned subsampling, 2015-2019, reveals a negative relationship between tax planning and firm value. Besides, this research shows the positive effect of state ownership on the relationship between tax planning and firm value in state-owned companies, but the negative effect in the others.

Thus, this research suggests that the SAVANT framework should be applied, more tax information should be revealed and Viet Nam government should take the role of a financial investor rather than a manager. Keywords: Firm value; Tax planning; State ownership V DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ------------------ Từ viết đầy đủ Từ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt A Anticipation Dự báo BTD Book tax difference Chênh lệch thu nhập Cash ETR Cash effective tax rate Thuế suất hiệu dụng bằng tiền Current ETR Current effective tax rate Thuế suất hiệu dụng hiện hành DN Doanh nghiệp Mô hình hồi quy các ảnh hưởng cố FEM Fixed Effect Model định FV Firm value Giá trị doanh nghiệp Generally Accepted GAAP ETR Accounting Principles Thuế suất hiệu dụng kế toán effective tax rate Phương pháp bình phương nhỏ GLS Generalized Least Square nhất tổng quát Ho Chi Minh Stock Sở giao dịch chứng khoán Hồ Chí HOSE Exchange Minh HNX Ha Noi Stock Exchange Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội N Negociation Dự báo Pooled ordinary least Pooled OLS Mô hình hồi quy gộp squares Mô hình hồi quy ảnh hưởng ngẫu REM Random Effect Model nhiên R2 R-Squared R bình phương VI DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT (Tiếp theo) ------------------ Từ viết đầy đủ Từ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt S Strategy Chiến lược T Transforming Chuyển đôi TP Tax planning Kế hoạch thuế TS Tax saving Tiết kiệm thuế TRR Tax retention rate Tỷ lệ thuế giữ lại V Value-adding Giá trị tăng thêm VIF Variance-inflating factor Hệ số phóng đại phương sai VII DANH MỤC KÝ HIỆU CÁC BIẾN ------------------ Tên biến Ký hiệu biến Tiếng Anh Tiếng Việt CAPINT Capital intensive Mức đầu tư vốn FV Firm value Giá trị doanh nghiệp LEV Leverage Đòn bẩy tài chính SIZE Firm size Quy mô doanh nghiệp SOWN State ownership Sở hữu nhà nước TP Tax planning Kế hoạch thuế VIII MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. III DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. V DANH MỤC KÝ HIỆU CÁC BIẾN.

VII MỤC LỤC. VIII DANH MỤC BẢNG .XI DANH MỤC HÌNH. XII Chương 1: GIỚI THIỆU. LÝ DO LỰA CHỌN NGHIÊN CỨU.

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU. Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Phương pháp nghiên cứu. Ý NGHĨA KHOA HỌC, ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI. KẾT CẤU TỔNG QUÁT CỦA ĐỀ TÀI. 9 TÓM TẮT CHƯƠNG 1.

12 Chương 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM. TỔNG QUAN VỀ KẾ HOẠCH THUẾ, SỞ HỮU NHÀ NƯỚC VÀ GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP. Kế hoạch thuế. Sở hữu nhà nước.

Giá trị doanh nghiệp. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA KẾ HOẠCH THUẾ ĐẾN GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP VÀ VAI TRÒ ĐIỀU TIẾT CỦA SỞ HỮU NHÀ NƯỚC. Lý thuyết đại diện .2 Lý thuyết nhà quản lý .3 Lý thuyết về bàn tay hỗ trợ và lý thuyết bàn tay can thiệp có động cơ. Lý thuyết chi phí chính trị và lý thuyết quyền lực chính trị.

Thảo luận lý thuyết giải thích ảnh hưởng của kế hoạch thuế đến giá trị doanh nghiệp và vai trò điều tiết của sở hữu nhà nước. CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM CÓ LIÊN QUAN. Các nghiên cứu thực nghiệm về ảnh hưởng của kế hoạch thuế đến giá trị doanh nghiệp. Các nghiên cứu về ảnh hưởng của kế hoạch thuế đến giá trị doanh nghiệp khi có biến điều tiết.

Xác định khoảng trống nghiên cứu. 70 TÓM TẮT CHƯƠNG 2. 71 Chương 3: MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU.

MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. Khái quát mô hình nghiên cứu. Giải thích biến và giả thuyết nghiên cứu. MẪU VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU.

Mẫu nghiên cứu. Dữ liệu nghiên cứu. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp nghiên cứu định tính.

Phương pháp nghiên cứu định lượng. 91 TÓM TẮT CHƯƠNG 3. 94 Chương 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. THỐNG KÊ MÔ TẢ CÁC BIẾN.

PHÂN TÍCH TƯƠNG QUAN. Ma trận hệ số tương quan. Phân tích tương quan bằng đồ thị theo giá trị trung bình năm. PHÂN TÍCH HỒI QUY.

Phân tích kết quả hồi quy của mô hình thứ nhất. Phân tích hồi quy mô hình thứ hai. THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Ảnh hưởng của kế hoạch thuế đến giá trị doanh nghiệp.

Vai trò điều tiết của sở hữu nhà nước đối với ảnh hưởng của kế hoạch thuế đến giá trị doanh nghiệp. Ảnh hưởng của các yếu tố khác đến giá trị doanh nghiệp. 118 TÓM TẮT CHƯƠNG 4. 122 Chương 5: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý, KHUYẾN NGHỊ.

GỢI Ý VÀ KHUYẾN NGHỊ. Đối với các nhà đầu tư. Đối với nhà quản trị doanh nghiệp. Đối với các cơ quan nhà nước có liên quan.

Đối với nhà nghiên cứu. HẠN CHẾ VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO CỦA ĐỀ TÀI. Hạn chế đề tài. Hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài.

136 TÓM TẮT CHƯƠNG 5. 137 TÀI LIỆU THAM KHẢO .XV HỒ SƠ BẢO VỆ XI DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Các chỉ tiêu đo lường KHT .2: Thống kê nghiên cứu về ảnh hưởng của KHT đến GTDN .3: Thống kê nghiên cứu về ảnh hưởng của yếu tố điều tiết đến mối quan hệ giữa KHT và GTDN .1: Đo lường các biến nghiên cứu và kỳ vọng dấu. Thống kê số lượng doanh nghiệp trong mẫu nghiên cứu. Thống kê mô tả các biến.

Ma trận tương quan. Kết quả hồi quy theo Pooled OLS, FEM và REM - Mô hình 1. Kiểm định Redundant Fixed Effects – Mô hình 1. Kiểm định Breusch-Pagan – Mô hình 1.

Kiểm định Hausman – Mô hình 1. Hệ số phóng đại phương sai – Mô hình 1. Kiểm định phương sai thay đổi – Mô hình 1. Kết quả hồi quy GLS – Mô hình 1.

Kết quả hồi quy theo Pooled OLS, FEM và REM - Mô hình 2. Kiểm định Redundant Fixed Effects – Mô hình 2. Kiểm định Breusch-Pagan – Mô hình 2. Kiểm định Hausman – Mô hình 2.

Kiểm định phương sai thay đổi – Mô hình 2. Kết quả hồi quy GLS – Mô hình 2. Kỳ vọng và kết quả của các giả thuyết nghiên cứu. 125 XII DANH MỤC HÌNH Hình 2.1 Khung SAVANT trong lập KHT của Karayan & Swenson (2007) .2 Cơ hội chuyển thuế cho các bên liên quan.

Lý thuyết đại diện – Khía cạnh mâu thuẫn lợi ích giữa cổ đông và nhà quản trị .4 Lý thuyết quản lý: Sự thống nhất mục tiêu .5 Khung lý thuyết về ảnh hưởng của KHT đến GTDN và vai trò điều tiết của sở hữu nhà nước ở Việt Nam. Quy trình nghiên cứu .1: Trung bình theo năm KHT và GTDN của toàn mẫu. Trung bình KHT và GTDN của các doanh nghiệp có sở hữu kiểm soát bởi Nhà nước. Trung bình KHT và GTDN của các doanh nghiệp không có sở hữu kiểm soát bởi Nhà nước .100 1 Chương 1: GIỚI THIỆU 1.

LÝ DO LỰA CHỌN NGHIÊN CỨU Kế hoạch thuế (KHT), tiếng Anh là Tax planning, là tập hợp các hoạt động được hoạch định theo hướng khai thác hợp pháp các chính sách, cơ chế nhằm tạo ra các lợi ích về thuế, từ đó kỳ vọng tạo ra giá trị tăng thêm cho công ty. Mục tiêu của KHT là tối ưu hóa khoản thuế phải nộp từ giảm, giãn, miễn và hoãn thuế.