Luận án tiến sĩ: Báo cáo thường niên doanh nghiệp Việt Nam 2015 về dịch vụ phát triển kinh doanh

luan an Chủ biên: TS. Phạm Thị Thu Hằng TS. Vũ Tiến Lộc Nhóm nghiên cứu của Viện Phát triển doanh nghiệp - EDF: Bùi Việt Dũng ThS. Lê Thanh Hải TS.

Lương Minh Huân ThS. Đoàn Thúy Nga ThS. Đoàn Thị Quyên Với sự tham gia của các chuyên gia và các tổ chức: Tổng cục Thống kê ThS. Màn Thùy Giang ThS.

Phạm Thị Thanh Hà TS. Nguyễn Nghĩa luan an LỜI TỰA DOANH NGHIỆP VIỆT NAM 2015 BÁO CÁO THƯỜNG NIÊN Năm 2015 ghi nhận sự phục hồi rõ nét của nền kinh tế với tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội đạt 6,68%, cao hơn mục tiêu đề ra và cao hơn mức tăng của cả giai đoạn 2011- 2014. Cùng với đó, số lượng doanh nghiệp đăng ký thành lập mới cũng tăng lên. Tiếp theo chuỗi các Báo cáo thường niên doanh nghiệp Việt Nam được xuất bản hàng năm LỜI TỰA bắt đầu từ năm 2006, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tiếp tục xây dựng “Báo cáo thường niên doanh nghiệp Việt Nam 2015” với chủ đề năm Dịch vụ phát triển kinh doanh.

Báo cáo đã cho thấy, những vấn đề cố hữu của khu vực doanh nghiệp vẫn chưa được giải quyết: năng suất lao động thấp, hiệu quả sử dụng vốn chưa cao, công nghệ còn lạc hậu, thiếu vắng lực lượng doanh nghiệp có quy mô đủ lớn để hội nhập. Mặc dù lĩnh vực dịch vụ có mức tăng trưởng cao trong những năm qua, tuy nhiên các loại hình dịch vụ phát triển kinh doanh phục vụ chủ yếu cho các doanh nghiệp lại chưa nhận được sự quan tâm thỏa đáng cả từ phía cộng đồng doanh nghiệp lẫn các nhà hoạch định chính sách, trong khi đó sự phát triển của tiểu ngành dịch vụ này đóng vai trò hết sức quan trọng trong các hoạt động của nền kinh tế hiện đại. Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam chân thành cảm ơn sự trợ giúp của Dự án Sáng kiến Hỗ trợ khu vực tư nhân vùng Mê Kông (Mekong Business Initiative) do Ngân hàng Phát triển châu Á và Chính phủ Australia tài trợ, Tổng cục Thống kê, Công ty TNHH Một thành viên Sở hữu trí tuệ VCCI trong việc xuất bản và công bố Báo cáo này. Bằng việc đưa ra bức tranh toàn cảnh về phát triển doanh nghiệp Việt Nam năm 2015 với những khuyến nghị chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, nhất là trong việc đẩy mạnh các dịch vụ phát triển kinh doanh, chúng tôi tin tưởng rằng, Báo cáo III thường niên doanh nghiệp Việt Nam 2015 sẽ là một công cụ hữu ích cho sự phát triển chung của cộng đồng doanh nghiệp và nền kinh tế Việt Nam.

VŨ TIẾN LỘC Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam luan an luan an DOANH NGHIỆP VIỆT NAM 2015 LỜI MỞ ĐẦU BÁO CÁO THƯỜNG NIÊN Báo cáo thường niên doanh nghiệp Việt Nam là chuỗi báo cáo được Viện Phát triển doanh nghiệp - Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thực hiện hàng năm, là một trong những tài liệu quan trọng, giúp các doanh nghiệp và các nhà LỜI MỞ ĐẦU hoạch định chính sách hiểu rõ về tình hình phát triển của doanh nghiệp Việt Nam, trên cơ sở đó xây dựng những hướng đi thích hợp phục vụ cho việc phát triển kinh doanh ở Việt Nam. Ngoài việc đánh giá môi trường kinh doanh, đánh giá năng lực của doanh nghiệp, Báo cáo còn đi sâu phân tích thực trạng hoạt động của doanh nghiệp theo chủ đề lựa chọn của mỗi năm. Năm 2015 là năm thứ mười VCCI xây dựng Báo cáo thường niên doanh nghiệp Việt Nam. Báo cáo năm 2015 sẽ đưa ra bức tranh về thực trạng phát triển và năng lực của doanh nghiệp Việt Nam trong năm 2015, so sánh với giai đoạn 2007-2014, từ đó cho thấy những vấn đề cần cải thiện để nâng cao năng lực doanh nghiệp.

Đồng thời, trong giai đoạn hiện nay, việc doanh nghiệp ngày càng chuyên môn hóa để tham gia sâu vào chuỗi giá trị là cơ hội cho các ngành dịch vụ phát triển kinh doanh. Đây là những dịch vụ hỗ trợ cho các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa, tổ chức, quản lý doanh nghiệp một cách hợp lý, nâng cao hiệu quả hoạt động, mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh, phát triển thị trường, tăng khả năng cạnh tranh, đảm bảo sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Với tầm quan trọng của dịch vụ phát triển kinh doanh, V Báo cáo thường niên Doanh nghiệp Việt Nam 2015 cũng tập trung đánh giá sự phát triển và triển vọng của dịch vụ này tại Việt Nam. Căn cứ vào các phân tích đánh giá, Báo cáo sẽ đưa ra những nhận định, đề xuất một số các kiến nghị và giải pháp nhằm hoàn thiện môi trường kinh doanh ở Việt Nam, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia vào các chuỗi cung ứng.

Tuy vậy các nhận định chỉ mang tính chất mở, chủ yếu nhằm hỗ trợ thêm thông tin cho các doanh nghiệp và các nhà hoạch định chính sách. Báo cáo thường niên doanh nghiệp Việt Nam 2015 bao gồm bốn phần chính: Phần I: Tổng quan về môi trường kinh doanh Việt Nam năm 2015 Phần II: Năng lực doanh nghiệp Việt Nam Phần III: Dịch vụ phát triển kinh doanh Phần IV: Một số khuyến nghị Báo cáo thường niên doanh nghiệp Việt Nam năm 2015 do Viện Phát triển doanh nghiệp thuộc Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam chủ trì tổ chức nghiên cứu, luan an trong khuôn khổ Chương trình hợp tác giữa Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam và Bộ Khoa học và Công nghệ, với sự hỗ trợ của Tổng cục Thống kê và sự trợ giúp của Dự án Sáng kiến Hỗ trợ khu vực tư nhân vùng Mê Kông (Mekong Business Initiative) do Ngân hàng Phát triển châu Á và Chính phủ Australia tài trợ, Công ty TNHH một thành DOANH NGHIỆP VIỆT NAM 2015 viên Sở hữu trí tuệ VCCI trong việc xuất bản và công bố. BÁO CÁO THƯỜNG NIÊN Do độ trễ của các số liệu thu thập và tính phức tạp của việc nghiên cứu về các doanh nghiệp trong ngành dịch vụ nên khó tránh khỏi có những thiếu sót nhất định, Viện Phát triển doanh nghiệp rất mong nhận được sự quan tâm góp ý của bạn đọc. VIỆN PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP LỜI MỞ ĐẦU PHÒNG THƯƠNG MẠI VÀ CÔNG NGHIỆP VIỆT NAM VI luan an DOANH NGHIỆP VIỆT NAM 2015 TỪ VIẾT TẮT BÁO CÁO THƯỜNG NIÊN AEC Cộng đồng kinh tế ASEAN AIIB Ngân hàng đầu tư hạ tầng châu Á AFTA Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN TỪ VIẾT TẮT ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á ATA Carnet Sổ tạm quản BCI Báo cáo Chỉ số môi trường kinh doanh CGTTC Chuỗi giá trị toàn cầu CP Cổ phần CPI Chỉ số giá tiêu dùng DN Doanh nghiệp DNNN Doanh nghiệp nhà nước DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa DVPTKD Dịch vụ phát triển kinh doanh ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long ĐGSPH Đánh giá sự phù hợp ĐTNN Đầu tư nước ngoài EDF EU Viện Phát triển doanh nghiệp Liên minh châu Âu VII FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài FTA Hiệp định Thương mại tự do GDP Tổng sản phẩm trong nước HTX Hợp tác xã IFAC Liên đoàn Kế toán quốc tế KHCN Khoa học công nghệ KHĐT Kế hoạch Đầu tư MRA Thỏa thuận công nhận lẫn nhau NHNN Ngân hàng Nhà nước NK Nhập khẩu OPEC Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ OECD Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế PTKD Phát triển kinh doanh QTCN Quản trị công nghệ luan an ROA Hiệu suất lợi nhuận trên tài sản ROE Hiệu suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu ROS Hiệu suất lợi nhuận trên doanh thu DOANH NGHIỆP VIỆT NAM 2015 R&D Nghiên cứu và phát triển BÁO CÁO THƯỜNG NIÊN SXKD Sản xuất kinh doanh SHTT Sở hữu trí tuệ SHCN Sở hữu công nghiệp TCTD Tổ chức tín dụng TCTK Tổng cục Thống kê TNHH Trách nhiệm hữu hạn TỪ VIẾT TẮT TP Thành phố TPP Khu vực Tự do Thương mại xuyên Thái Bình Dương USD Đôla Mỹ VCCI Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam VND Đồng Việt Nam WB Ngân hàng Thế giới WEF Diễn đàn kinh tế thế giới WTO Tổ chức Thương mại Thế giới XNK Xuất nhập khẩu VIII luan an DOANH NGHIỆP VIỆT NAM 2015 MỤC LỤC BÁO CÁO THƯỜNG NIÊN LỜI TỰA.

III LỜI MỞ ĐẦU.V MỤC LỤC TỪ VIẾT TẮT.VII MỤC LỤC.IX DANH MỤC BẢNG.XI DANH MỤC HÌNH. XV PHẦN I: TỔNG QUAN VỀ MÔI TRƯỜNG KINH DOANH VIỆT NAM NĂM 2015. TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VÀ TÌNH HÌNH XUẤT NHẬP KHẨU NĂM 2015. Tăng trưởng kinh tế năm 2015.

Xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ năm 2015. THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH. Thị trường tài chính, tiền tệ năm 2015. Diễn biến chỉ số giá tiêu dùng và sản xuất năm 2015.

KINH TẾ THẾ GIỚI VÀ THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM NĂM 2015. Kinh tế thế giới năm 2015. Tình hình đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam năm 2015. ĐÁNH GIÁ VỀ MÔI TRƯỜNG KINH DOANH VIỆT NAM NĂM 2015 CỦA MỘT SỐ TỔ CHỨC QUỐC TẾ.

Báo cáo môi trường kinh doanh 2016 của Nhóm Ngân hàng Thế giới. Báo cáo cạnh tranh toàn cầu của Diễn đàn kinh tế Thế giới. Sách trắng 2016, các vấn đề thương mại đầu tư và kiến nghị - EuroCham. Báo cáo Chỉ số khởi nghiệp toàn cầu - GEM.

10 PHẦN II: NĂNG LỰC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM. PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NĂM 2015. Đăng ký thành lập doanh nghiệp năm 2015. Tình hình doanh nghiệp giải thể, tạm ngừng hoạt động sản xuất kinh doanh trong năm 2015.

PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP GIAI ĐOẠN 2007-2015. 21 DOANH NGHIỆP VIỆT NAM 2015 2. Tăng trưởng số lượng doanh nghiệp Việt Nam giai đoạn 2007-2015. 21 BÁO CÁO THƯỜNG NIÊN 2.

Quy mô bình quân của doanh nghiệp giai đoạn 2007-2015. XU HƯỚNG CHUYỂN DỊCH DOANH NGHIỆP GIAI ĐOẠN 2007-2014. Xu hướng dịch chuyển doanh nghiệp theo loại hình kinh doanh giai đoạn 2007-2014. Xu hướng chuyển dịch doanh nghiệp theo hình thức sở hữu.

Xu hướng dịch chuyển doanh nghiệp theo ngành nghề kinh doanh. Xu hướng dịch chuyển doanh nghiệp theo vùng kinh tế-xã hội. NĂNG LỰC CỦA DOANH NGHIỆP VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2007-2014. Hiệu quả sử dụng lao động của các doanh nghiệp giai đoạn 2007-2014.

Khả năng thanh toán của doanh nghiệp trong giai đoạn 2007-2014. Hiệu quả sử dụng nguồn vốn của các doanh nghiệp giai đoạn 2007-2014. Năng lực sinh lợi của doanh nghiệp. 51 PHẦN III: DỊCH VỤ PHÁT TRIỂN KINH DOANH.

DỊCH VỤ PHÁT TRIỂN KINH DOANH VÀ TRIỂN VỌNG Ở VIỆT NAM. Khu vực dịch vụ ở Việt Nam. Dịch vụ phát triển kinh doanh và chuyên môn. Thương mại toàn cầu và vai trò triển vọng của dịch vụ và dịch vụ phát triển X kinh doanh.

THỊ TRƯỜNG DỊCH VỤ PHÁT TRIỂN KINH DOANH. Nhu cầu và khả năng cung ứng các dịch vụ PTKD và chuyên môn. Dịch vụ sở hữu trí tuệ.