Luận án Tiến sĩ: Tác động CSR đến nhận thức & hành vi mua NTD tại siêu thị Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ Ngành: Quản trị kinh doanh NGUYỄN THỊ LIÊN HƯƠNG HÀ NỘI – 2024 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ Ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 9340101 Nghiên cứu sinh: Nguyễn Thị Liên Hương NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TS ĐÀO THỊ THU GIANG HÀ NỘI – 2024 i LỜI CAM KẾT Tôi xin cam đoan toàn bộ nội dung luận án là công trình nghiên cứu của tôi. Tôi đã đọc và có những hiểu biết về trung thực, liêm chính trong nghiên cứu khoa học. Chính vì vậy, ngoài những thông tin thứ cấp đã được trích nguồn trong luận án, kết quả nghiên cứu trình bày được lấy từ các cuộc phỏng vấn, khảo sát do tôi thực hiện.

Do đó, tất cả nội dung đều trung thực, chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào khác. Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Liên Hương ii LỜI CẢM ƠN Luận án tiến sĩ là ước mơ trong rất nhiều năm của tác giả. Trong suốt sáu năm qua, tác giả xin chân thành cảm ơn tập thể các thầy cô Khoa sau Đại học, Khoa Quản trị kinh doanh trường Đại học Ngoại thương đã giảng dạy, chia sẻ và góp ý hỗ trợ nghiên cứu sinh hoàn thành luận án này. Đặc biệt, tác giả xin gửi lời biết ơn sâu sắc tới người hướng dẫn khoa học PGS.TS Đào Thị Thu Giang đã động viên tác giả hoàn thành công trình nghiên cứu này.

Nếu không có sự đồng hành của cô, có lẽ tác giả không thể hoàn thành được luận án này. Tác giả cũng xin bày tỏ lòng biết ơn tới trường Đại học Thăng Long, Khoa Kinh tế Quản lý, bộ môn Quản trị kinh doanh và Marketing, các anh chị em đồng nghiệp luôn tạo điều kiện cho tác giả hoàn thành việc học tập nâng cao kiến thức của mình. Lời cuối, tác giả cảm ơn toàn thể gia đình nội ngoại, bạn bè đã thấu hiểu và ủng hộ tác giả trong suốt một thời gian dài tập trung làm nghiên cứu sinh. Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Liên Hương iii MỤC LỤC LỜI CAM KẾT.

ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.vi DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG, HÌNH ẢNH, BIỂU ĐỒ. vii PHẦN MỞ ĐẦU .1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU .1 Tổng quan nghiên cứu về trách nhiệm XH .1 Tổng quan nghiên cứu các yếu tố tác động tới hoạt động trách nhiệm XH DN .2 Tổng quan nghiên cứu tác động trách nhiệm XH tới hoạt động quản lý DN .3 Tổng quan nghiên cứu tác động trách nhiệm XH tới các bên liên quan .2 Tổng quan nghiên cứu tác động của trách nhiệm XH tới nhận thức của người dùng .3 Tổng quan nghiên cứu tác động của trách nhiệm XH tới hành vi mua của NTD .4 Tổng quan nghiên cứu tác động trách nhiệm XH tới nhận thức và hành vi mua của NTD tại các siêu thị kinh doanh tổng hợp .5 Khoảng trống nghiên cứu .17 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU.1 Cơ sở lý luận về trách nhiệm XH .1 Khái niệm về trách nhiệm XH .2 Các cách tiếp cận lý thuyết về trách nhiệm XH .2 Cơ sở lý luận về nhận thức và hành vi mua .1 Khái niệm nhận thức, hành vi mua của NTD. Quá trình ra quyết định mua của NTD .3 Các mô hình nhận thức và hành vi mua của NTD .3 Cơ sở lý luận về siêu thị kinh doanh tổng hợp.1 Khái niệm siêu thị kinh doanh tổng hợp .2 Phân loại siêu thị kinh doanh tổng hợp .4 Mô hình nghiên cứu đề xuất .1 Trách nhiệm XH của siêu thị kinh doanh tổng hợp .2 Nhận thức của NTD.3 Hành vi mua của NTD trong lĩnh vực bán lẻ .4 Mô hình nghiên cứu đề xuất tác động trách nhiệm XH tới nhận thức và hành vi mua của NTD tại các siêu thị kinh doanh tổng hợp tại Hà Nội .41 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Quy trình nghiên cứu .2 Nghiên cứu định tính .1 Mục tiêu nghiên cứu định tính.2 Đối tượng nghiên cứu định tính .3 Kết quả nghiên cứu định tính .3 Mô hình nghiên cứu chính thức và xây dựng giả thuyết nghiên cứu .1 Mô hình nghiên cứu chính thức.2 Xây dựng thang đo .4 Nghiên cứu định lượng .1 Xác định kích cỡ mẫu .2 Phương pháp chọn mẫu .3 Phương pháp phân tích số liệu .60 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Bối cảnh siêu thị kinh doanh tổng hợp tại Hà Nội .1 Thị trường bán lẻ tại Hà Nội .2 Các siêu thị kinh doanh tổng hợp tại Hà Nội .3 Thực trạng các hoạt động trách nhiệm XH hiện nay tại các siêu thị kinh doanh tổng hợp trên địa bàn Hà Nội .2 Kết quả nghiên cứu định lượng .1 Thống kê mô tả .2 Giá trị trung bình và phân phối chuẩn .3 Kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha .4 Phân tích nhân tố khám phá EFA .5 Phân tích nhân tố khẳng định CFA .6 Kiểm định mô hình và giả thuyết nghiên cứu .90 CHƯƠNG 5: THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ KIẾN NGHỊ .1 Thảo luận về kết quả nghiên cứu .1 Thảo luận kết quả nghiên cứu định tính .2 Thảo luận kết quả nghiên cứu định lượng .2 Kiến nghị từ kết quả nghiên cứu .1 Kiến nghị từ kết quả nghiên cứu đối với các siêu thị kinh doanh tổng hợp tại Hà Nội .2 Kiến nghị từ kết quả nghiên cứu đối với Chính phủ, Bộ Công thương và hiệp hội ngành kinh doanh bán lẻ tại Việt Nam .3 Đóng góp của luận án .4 Hạn chế và hướng nghiên cứu trong tương lai .114 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ.116 TÀI LIỆU THAM KHẢO.117 vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Nghĩa của từ viết tắt 1.

AMOS Phân tích cấu trúc 2. ANOVA Phân tích phương sai 3. CFA Phân tích nhân tố khẳng định 4. CFI Chỉ số phù hợp so sánh 5.

CMIN/df Chi – bình phương điều chỉnh theo bậc tự do 6. EFA Phân tích nhân tố khám phá 7. ILO Tổ chức lao động quốc tế 8. ISO Tổ chức tiêu chuẩn quốc tế 9.

GFI Chỉ số mức độ tốt của sự phù hợp 10. KMO Chỉ số kiểm định Kaiser – Meyer - Olkin 11. MI Các chỉ số điều chỉnh 12. OECD Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế 13.

RMSEA Căn bậc hai của xấp xỉ sai số 14. SEM Phân tích cấu trúc tuyến tính 15. SPSS Phần mềm thống kê SPSS 16. TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam 17.

TLI Chỉ số Tucker và Lewis 18. TNXH Trách nhiệm XH DN vii DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG, HÌNH ẢNH, BIỂU ĐỒ DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 2.1: Mô hình kim tư tháp về trách nhiệm xã hội .2: Quá trình mua của người tiêu dùng.3: Hộp đen ý thức của người tiêu dùng .4: Mô hình Howard Sheth .5: Mô hình Engle Kollatt Blackwell .6: Lý thuyết hành động hợp lý .7: Lý thuyết hành vi có kế hoạch .8: Mô hình nghiên cứu đề xuất .1: Quy trình nghiên cứu .2: Mô hình nghiên cứu chính thức .1: Mô hình các giả thuyết được kiểm định.92 DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Phân loại siêu thị theo hàng hóa kinh doanh .2: Tiêu chí đánh giá siêu thị tổng hợp .3: Phân loại siêu thị tổng hợp .1: Các giả thuyết nghiên cứu của mô hình nghiên cứu chính thức .2: Thang đo trách nhiệm xã hội của siêu thị kinh doanh tổng hợp .3: Thang đo nhận thức thể hiện thông qua thang đo hành vi có kế hoạch .4: Thang đo hành vi mua của người tiêu dùng .1: Tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng .2: Quy mô dân số diện tích 12 quận tại Hà Nội .3: Số lượng siêu thị phân theo quy mô (2015 – 2020) .4: Tổng hợp độ lệch chuẩn .5: Kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha .6: Phân tích khám phá EFA các biến .7: Kết quả phân tích ma trận xoay .8: Kết quả thang đo bằng phân tích nhân tố khẳng định .9: Hệ số hồi quy chuẩn hóa .10: Giá trị hội tụ và giá trị phân biệt của cấu trúc.11: Kết quả kiểm định mô hình SEM .12: Kiểm định các giả thuyết nghiên cứu .13: Hệ số hồi quy chuẩn hóa .1: Thống kê mô tả nhân tố trách nhiệm xã hội người tiêu dùng .2: Thống kê mô tả nhân tố trách nhiệm xã hội người cộng đồng .97 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Phương tiện cập nhật thông tin của đáp viên .1: Doanh thu tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ quý 1 từ 2018 – 2022 .2: Mô tả theo giới tính.3: Mô tả theo nhóm độ tuổi .4: Mô tả về nghề nghiệp.5: Mô tả về tình trạng hôn nhân .6: Mô tả mức thu nhập hàng tháng .7: Tần suất đi siêu thị kinh doanh tổng hợp của các đáp viên .8: Siêu thị các đáp viên thường đi.9: Các hàng hóa thường mua tại siêu thị.78 DANH MỤC HÌNH Hình 5.1: Bảng giá sản phẩm tại siêu thị Vinmart .2: Minh họa cho giải pháp tích điểm vì cộng đồng .3: Minh họa cho đề xuất thêm tính năng lựa chọn tích điểm và hoạt động của siêu thị kinh doanh tổng hợp .4: Nhãn giải thưởng trách nhiệm XH dành cho siêu thị .105 kinh doanh tổng hợp .4: Minh họa dạng nhãn .5: Minh họa đề xuất nhãn trách nhiệm XH .109 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Từ cơ sở lý luận Trách nhiệm XH DN - Corporate Social Responsibility – được gọi chung là trách nhiệm XH là một chủ đề được quan tâm từ những năm 50 của thế kỷ trước và đến nay vẫn thu hút nhiều nhà nghiên cứu. Trách nhiệm XH hướng tới các DN có trách nhiệm, hoạt động theo cách mang lại lợi ích cho toàn XH chứ không chỉ cho các cổ đông.

Khi các DN thực hành sáng kiến có lợi cho XH, bao gồm việc giảm thiểu tác động đến môi trường, hỗ trợ cộng đồng địa phương và thúc đẩy các hành vi kinh doanh có đạo đức, DN nâng cao được hình ảnh, thu hút và giữ chân khách hàng và nhân viên, từ đó giúp DN tăng trưởng bền vững. Ở các quốc gia phát triển, trách nhiệm XH thường được coi là một phần không thể thiếu của chiến lược kinh doanh, thường thể hiện qua hoạt động tài trợ cho các dự án giáo dục và y tế, hỗ trợ cho các cộng đồng địa phương, giảm thiểu tác động môi trường và đảm bảo an toàn và công bằng cho nhân viên của họ. Trong khi đó, tại các quốc gia đang phát triển, việc triển khai hoạt động trách nhiệm XH vẫn còn gặp nhiều thách thức, bao gồm thiếu nguồn lực và sự chậm trễ trong việc thay đổi tư duy và thói quen của các DN (Trần Đình Thăng, 2022).