Luận án tiến sỹ trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp fdi tại việt nam những v

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG HÀ NỘI ----------o0o---------- LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA CÁC DOANH NGHIỆP FDI TẠI VIỆT NAM, NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP Ngành: Kinh tế quốc tế TRẦN NGỌC MAI Hà Nội – 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG ----------o0o---------- LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA CÁC DOANH NGHIỆP FDI TẠI VIỆT NAM, NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP Ngành: Kinh tế quốc tế Mã ngành: 9.06 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Vũ Chí Lộc Hà Nội – 2020 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận án tiến sỹ có tiêu đề: “Trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam, những vấn đề đặt ra và giải pháp” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu được sử dụng trong Luận án có nguồn trích dẫn đầy đủ và trung thực. Kết quả nêu trong Luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Hà nội, ngày tháng năm 2020 NCS Luận án Trần Ngọc Mai ii LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ quý báu của các thầy cô giáo, gia đình, bạn bè, đồng nghiệp. Với tấm lòng trân trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin bày tỏ sự cảm ơn chân thành đến Ban giám hiệu, khoa Sau Đại học, Viện Kinh tế và Kinh doanh Quốc tế, bộ môn Kinh tế và Quản lý - Trường đại học Ngoại thương, khoa Kinh doanh Quốc tế - Học viện Ngân hàng. Xin chân thành cảm ơn giáo viên hướng dẫn, PGS.TS Vũ Chí Lộc, đã trực tiếp chỉ bảo, giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án. Cuối cùng, xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, làm việc và hoàn thành luận án.

Tôi xin chân thành cảm ơn Hà nội, ngày tháng năm 2020 NCS Luận án Trần Ngọc Mai iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. vii DANH MỤC BẢNG.viii DANH MỤC HÌNH.ix LỜI MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi và nhiệm vụ nghiên cứu.

Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu.

Nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Nguồn dữ liệu. Phương pháp nghiên cứu. Những đóng góp mới của Luận án.

Kết cấu của luận án. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. Tình hình nghiên cứu nước ngoài.1 Các nghiên cứu tiêu biểu về nội hàm CSR. Các nghiên cứu tiêu biểu về CSR đối với các bên liên quan.

Các nghiên cứu tiêu biểu về CSR và danh tiếng của doanh nghiệp. Tình hình nghiên cứu trong nước. Các nghiên cứu tiêu biểu về nội hàm CSR. Các nghiên cứu tiêu biểu về CSR đối với các bên liên quan.

Các nghiên cứu tiêu biểu về CSR và danh tiếng của doanh nghiệp. Khoảng trống nghiên cứu của đề tài. Về nội dung nghiên cứu. Về phương pháp nghiên cứu.

25 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP FDI. Một số vấn đề lý luận về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Khái niệm trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

Sự cần thiết thực hiện CSR. Các lý thuyết tiếp cận CSR. Một số vấn đề lý luận về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp FDI. Khái niệm doanh nghiệp FDI.

Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp FDI và các bên liên quan. Nội dung CSR gắn với các bên liên quan của doanh nghiệp FDI. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện CSR của doanh nghiệp FDI53 2. Đề xuất mô hình nghiên cứu việc thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp FDI.

Khung lý thuyết và xây dựng mô hình. 61 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.68 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP FDI TẠI VIỆT NAM VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA. Khái quát về doanh nghiệp FDI tại Việt Nam. Đặc điểm doanh nghiệp FDI tại Việt Nam.

Vai trò của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam. Chính sách và thành tựu thu hút vốn FDI tại Việt Nam. Thực trạng thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam. Thực trạng thực hiện CSR đối với Chính phủ.

Thực trạng thực hiện CSR đối với người lao động. Thực trạng thực hiện CSR đối với khách hàng. Thực trạng thực hiện CSR đối với cộng đồng. Kết quả mô hình nghiên cứu việc thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam.

Mô tả khảo sát, mẫu điều tra và kết quả thống kê mẫu điều tra. Kết quả phân tích thông kê các biến độc lập. Kết quả mô hình DEA. Kết quả phân tích kiểm định và hồi quy.

Đánh giá việc thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam. Kết quả đạt được. Những vấn đề đặt ra. 118 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.

125 CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO VIỆC THỰC HIỆN TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP FDI TẠI VIỆT NAM. Bối cảnh kinh tế xã hội trong nước và thế giới đối với việc thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam. Mục tiêu và định hướng nâng cao việc thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam. Mục tiêu nâng cao việc thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam.

Một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao việc thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam. Nhóm giải pháp vĩ mô. Nhóm giải pháp vi mô. Hạn chế và đề xuất hướng nghiên cứu.

151 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. 154 vi DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ĐƯỢC CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN CỦA NCS. 156 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. Lợi ích của CSR đối với doanh nghiệp.

Các bộ tiêu chuẩn đánh giá CSR quốc tế. Các quy định pháp lý liên quan đến các nội dung của trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. 181 Phụ lục 4: Các điều khoản thuộc trách nhiệm xã hội trong các thoả thuận tự do thương mại. 187 Phụ lục 5: Doanh nghiệp FDI và các chương trình đóng góp cho cộng đồng tiêu biểu.190 Phụ lục 6: PHIẾU KHẢO SÁT.

192 Phụ lục 7: Danh sách các doanh nghiệp tham gia khảo sát. 193 Phụ lục 8: Kết quả chạy SPSS phiếu khảo sát.200 vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Chữ viết Tên đầy đủ tiếng Anh Tên đầy đủ tiếng Việt tắt ATTP An toàn thực phẩm BHXH Bảo hiểm xã hội BHYT Bảo hiểm y tế BVMT Bảo vệ môi trường CP Chính phủ CSR Corporate Social Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp Responsibility DEA Developed Efficiency Mô hình bao dữ liệu Analysis DMU Decision Making Unit DN Doanh nghiệp DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa EFA Exploratory Factor Phân tích nhân tố khám phá Analysis ES Efficiency Score Hệ số hiệu quả EU European Union Liên minh Châu Âu FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài KCN Khu công nghiệp KH&ĐT Kế hoạch và Đầu tư NĐ Nghị Định NĐT Nhà đầu tư NLĐ Người lao động NSNN Ngân sách Nhà nước NTD Người tiêu dùng PF Production Frontier Đường biên sản xuất WTO World Trade Organization Tổ chức thương mại thế giới viii DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Sự dịch chuyển trong nội dung nghiên cứu CSR qua các thời kỳ. Các hướng nghiên cứu nghiên cứu tiêu biểu về CSR và danh tiếng của doanh nghiệp.

Các nghiên cứu tiêu biểu về CSR tại Việt Nam. Các lý thuyết nghiên cứu về CSR và danh tiếng được sử dụng trong Luận án. Các bên liên quan của doanh nghiệp FDI. Các yếu tố đầu vào và đầu ra của mô hình.

Quy mô lao động của doanh nghiệp FDI theo thời gian từ 2012-2018. Quy mô vốn của doanh nghiệp FDI theo thời gian từ 2012-2018. Các chỉ tiêu so sánh tốc độ tăng trưởng của 3 nhóm doanh nghiệp bình quân giai đoạn 2010-2017. Kết quả hoạt động của doanh nghiệp FDI từ 2012-2018.

Thống kê mô tả. CSR đối với Chính phủ. CSR đối với người lao động. CSR đối với khách hàng.10: So sánh kết quả khảo sát và kết quả thanh tra của Nhà nước.

Chỉ số hiệu quả theo ngành. Kiểm định Cronbach’s Alpha. Hệ số tương quan biến tổng. Sự thay đổi của các biến sau các lần xoay.

Phân tích hệ số KMO và Kiểm định Bartlett. Phân tích Tổng phương sai trích. Ma trận xoay các biến độc lập. Phân tích tương quan Pearson.

Phân tích ANOVA. Thống kê tóm tắt mô hình. Mô hình hồi quy. 114 ix DANH MỤC HÌNH Hình 1.

Xu hướng dịch chuyển trong các nghiên cứu về CSR. Khoảng trống nghiên cứu của Luận án. Khung phân tích tổng thể của Luận án. Mô hình kim tự tháp (Carroll, 1991).

Khả năng tạo dựng giá trị cho doanh nghiệp thông qua thực hiện CSR với các bên liên quan. Các khía cạnh của CSR tương ứng với nội dung và các bên liên quan. Mối quan hệ giữa CSR và danh tiếng của doanh nghiệp. Nội dung CSR gắn với các bên liên quan của doanh nghiệp FDI.

Các yếu tố tác động đến việc thực hiện CSR của doanh nghiệp FDI. Mô hình nghiên cứu. Tình hình thu hút FDI vào Việt Nam. Chỉ số hiệu quả của từng DN.

Chỉ số hiệu quả theo quy mô lao động. Chỉ số hiệu quả theo số năm hoạt động. 106 1 LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Khởi nguồn từ các nước phát triển, sau đó thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) phát triển rộng ra ở các nước đang phát triển và Việt Nam không phải là ngoại lệ, đặc biệt trong xu thế hội nhập và cạnh tranh gay gắt như hiện nay.

Khái niệm CSR tại Việt Nam thường được xem xét từ khía cạnh của Chính phủ. Có nghĩa là, CSR thường là những yêu cầu, đòi hỏi từ phía Chính phủ trong quá trình hoạt động tại địa phương, các doanh nghiệp (DN) cần phải có trách nhiệm với địa phương nơi mình hoạt động. Ở góc tiếp cận này, các DN thực hiện CSR một cách bị động, và dưới góc độ chấp hành các quy định về pháp lý. Mặc dù vậy, trên thực tế, rất nhiều các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, thực hiện CSR một cách chủ động có thể mang lại rất nhiều lợi ích cho DN như nâng cao năng suất của người lao động, tăng mức độ trung thành, tăng hiệu quả hoạt động, cải thiện danh tiếng, cải thiện mối quan hệ với các bên liên quan của DN.

do đó DN nên tiếp cận CSR một cách chủ động. Việc thực hiện CSR một cách chủ động không những giúp DN thỏa mãn các yêu cầu từ Chính phủ nước sở tại mà còn giúp DN đạt được các mục tiêu phát triển, mục tiêu chiến lược khác.