Tổng quan về luận án

Luận án này tiên phong khám phá năng lực cạnh tranh marketing sản phẩm may mặc (SPMM) của các doanh nghiệp Việt Nam (DNVN) trên thị trường các tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ, một lĩnh vực nghiên cứu học thuật cấp thiết và chưa được khai thác sâu. Ngành may mặc Việt Nam đóng vai trò trọng yếu trong phát triển kinh tế - xã hội, tạo ra hàng triệu việc làm và dần thâm nhập vào các công đoạn tạo giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu, như thiết kế và phân phối (trang 1). Tuy nhiên, các DNVN đang đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt từ cả đối thủ trong nước và quốc tế (Trung Quốc, Hàn Quốc, Thái Lan) với đa dạng sản phẩm, từ hàng nhái đến thương hiệu danh tiếng (trang 1). Đặc biệt, trên thị trường các tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ, nơi sức mua đang tăng trưởng mạnh, vị thế của SPMM Việt Nam còn tương đối thấp và khả năng chiếm lĩnh thị trường yếu so với hàng hóa nước ngoài (trang 1). Thực trạng này đòi hỏi một sự tái cấu trúc, chuyển dịch từ lợi thế so sánh tĩnh sang lợi thế so sánh động, lấy khả năng nâng cao năng lực cạnh tranh marketing SPMM làm trọng tâm để đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng (NTD) tốt hơn đối thủ cạnh tranh (trang 2).

Khoảng trống nghiên cứu cụ thể mà luận án này giải quyết là "chưa có những nghiên cứu sâu về NLCT của các DN trong hoạt động marketing với một loại SP nhằm cung ứng giá trị cho NTD vượt trội hơn đối thủ CT, nhất là NLCT hoạt động marketing đối với SPMM của các DNVN trên các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ" và "NLCT của DN trong hoạt động marketing cung ứng giá trị cho NTD liên quan đến SPMM vẫn là lĩnh vực chưa có các nghiên cứu sâu" (trang 9). Các công trình trước đây chủ yếu dừng lại ở lý luận chung về NLCT quốc gia, ngành, doanh nghiệp hoặc chỉ khai thác một khía cạnh nhỏ về thực tiễn (trang 10). Luận án này lấp đầy khoảng trống đó bằng cách nghiên cứu cụ thể NLCT marketing SPMM dưới góc độ đánh giá của NTD về giá trị mà các hoạt động marketing của doanh nghiệp mang lại cho họ, trong tương quan so sánh với đối thủ cạnh tranh (trang 10-11).

Các câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết được luận án đặt ra bao gồm:

  1. Hệ thống hóa và hoàn thiện các vấn đề lý luận cơ bản về năng lực cạnh tranh marketing của doanh nghiệp đối với sản phẩm may mặc trong cung ứng giá trị cho người tiêu dùng.
  2. Phân tích, đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh marketing sản phẩm may mặc của các doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường các tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ, xác định các yếu tố cấu thành và mức độ, chiều hướng tác động của chúng.
  3. Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh marketing sản phẩm may mặc của các doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường các tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ đến năm 2020, tầm nhìn 2025. Các giả thuyết nghiên cứu được xây dựng gắn với mô hình lý thuyết về các yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh marketing SPMM tổng thể của doanh nghiệp (trang 17), tập trung vào mối quan hệ tác động giữa các yếu tố như chất lượng sản phẩm, giá cả, phân phối, truyền thông marketing, thương hiệu, dịch vụ khách hàng và năng lực thấu hiểu khách hàng.

Khung lý thuyết của luận án được xây dựng dựa trên sự tổng hợp Lý thuyết về Giá trị cung ứng cho khách hàng (Philip Kotler, 2006) [20] và khái niệm Năng lực cạnh tranh marketing của doanh nghiệp (Nguyễn Bách Khoa, 2004) [13]. Luận án nhấn mạnh rằng NLCT marketing SPMM là khả năng của doanh nghiệp trong hoạt động marketing chào bán SPMM trên thị trường nhằm tạo ra và cung ứng giá trị cho NTD vượt trội hơn hoặc có ưu thế hơn so với hoạt động marketing đối với SPMM của các đối thủ cạnh tranh (trang 22).

Những đóng góp đột phá của luận án bao gồm:

  1. Mô hình lý thuyết độc đáo: Hình thành một mô hình lý thuyết gồm 09 biến số độc lập cấu thành NLCT marketing SPMM và 41 thành tố đo lường (sau đó điều chỉnh thành 05 biến số và 38 thành tố) cùng với 01 biến phụ thuộc đo lường NLCT marketing tổng thể, được xây dựng trên cơ sở phỏng vấn chuyên gia và điều tra định tính sâu rộng (trang 16-17). Điều này cung cấp một khung phân tích mới, chi tiết và có tính thực tiễn cao cho NLCT marketing SPMM.
  2. Phân loại và giải pháp theo mức độ cạnh tranh: Luận án phân chia DNVN thành 05 nhóm theo mức NLCT marketing SPMM tổng thể (cao, khá, trung bình, thấp, rất thấp) và đề xuất các nhóm giải pháp riêng biệt, phù hợp với đặc điểm và mức độ cạnh tranh của từng nhóm doanh nghiệp (trang 16-18). Điều này cung cấp lộ trình chiến lược cụ thể, tối ưu hóa nguồn lực cho các DNVN.
  3. Tầm quan trọng của Năng lực thấu hiểu Khách hàng: Phát hiện và nhấn mạnh vai trò quan trọng của "năng lực thấu hiểu KH" như một trong những yếu tố có ảnh hưởng nhất tới NLCT marketing SPMM tổng thể của DNVN, cùng với phân phối, truyền thông marketing và dịch vụ tại điểm bán (trang 17). Điều này định hướng lại trọng tâm chiến lược marketing từ sản phẩm sang khách hàng một cách sâu sắc hơn.
  4. Minh chứng thực nghiệm từ góc độ người tiêu dùng: Với dữ liệu khảo sát từ 777 NTD ở 8 tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ, luận án cung cấp minh chứng thực nghiệm vững chắc về nhận thức và đánh giá của NTD đối với các yếu tố cấu thành NLCT marketing SPMM, làm rõ những giá trị mà NTD thực sự quan tâm và ưu tiên (trang 14, 16).
  5. Kiến nghị chính sách vĩ mô: Đưa ra các kiến nghị cụ thể cho Nhà nước và Hiệp hội Dệt may Việt Nam nhằm hoàn thiện môi trường pháp lý, cơ chế, chính sách và tăng cường vai trò hỗ trợ để nâng cao NLCT marketing cho toàn ngành (trang 18).

Phạm vi nghiên cứu được giới hạn chặt chẽ:

  • Không gian: Tập trung vào thị trường 8 tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ (Hưng Yên, Bắc Ninh, Hải Dương, Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình, Thái Bình, Vĩnh Phúc), loại trừ Hà Nội và Hải Phòng do đặc thù riêng, và Quảng Ninh do yếu tố địa lý, nhân khẩu học khác biệt (trang 12).
  • Thời gian: Nghiên cứu thực trạng trong giai đoạn 2010-2015 và đề xuất giải pháp đến 2020, tầm nhìn 2025 (trang 13).
  • Nội dung: Tập trung vào NLCT marketing của DNVN với sản phẩm may thời trang mặc ngoài và thời trang công sở, nghiên cứu các yếu tố cấu thành NLCT từ góc độ nhận định và đánh giá của NTD (SP, giá cả, phân phối, truyền thông marketing, thương hiệu, dịch vụ KH, năng lực thấu hiểu KH) (trang 13).

Literature Review và Positioning

Luận án thực hiện tổng hợp sâu rộng các luồng nghiên cứu chính về năng lực cạnh tranh (NLCT) và marketing, bao gồm các công trình quốc tế và trong nước. Các nghiên cứu ban đầu về NLCT thường phân tích ở cấp độ quốc gia, ngành hoặc doanh nghiệp. Michael E. Porter (1990) [107] là người tiên phong với khái niệm NLCT quốc gia, tiếp theo là các tác giả như Momaya (2002) [111], Ajitabh, Ambastha và Kirankumar S. Momaya (2004) [51] đã hệ thống hóa và phân loại nghiên cứu về NLCT của doanh nghiệp.

Đối với NLCT marketing, các tác giả như Prashant Gupta, Rajesh Kumar Jain, Upinder Dhar (2007) [118] đã khẳng định marketing là nghệ thuật để giữ khách hàng và giành chiến thắng trong cạnh tranh, tập trung vào tạo ra và gia tăng giá trị khách hàng. Các nghiên cứu này đã chỉ ra tầm quan trọng của marketing-mix và chiến lược giá trong việc xây dựng lợi thế cạnh tranh. Về các yếu tố cấu thành NLCT marketing, nhiều tác giả đã đề cập đến các khía cạnh cụ thể:

  • Chất lượng sản phẩm: Horia L. Popa và Liana R. Pater (2006) [86] phân tích các nhóm nhân tố ảnh hưởng đến NLCT, tổng hợp các loại chất lượng thành phần liên quan đến tiêu chuẩn sản phẩm.
  • Giá sản phẩm: Cronin Jr., J. Joseph và Steven A. Taylor (1992) [66] nhấn mạnh cảm nhận của khách hàng về giá tác động đến sự hài lòng. Matthew và Abdul Rasheed (2000) [76] đề xuất xem xét giá cả ở ba khía cạnh: so với chất lượng, so với đối thủ cạnh tranh và so với mong đợi của NTD. Brian Haynes và Darrin Downes (2005) [60] khẳng định lợi thế cạnh tranh về giá khi chất lượng và uy tín tương đương. Alexander Chursin-Yury Makarow (2015) [53] cũng chỉ ra NLCT dựa trên sự thay đổi giá cả và đặc điểm khác.
  • Dịch vụ khách hàng: Kotler, Philip và Gary Armstrong (1996) [96] coi dịch vụ và lợi ích kèm theo sản phẩm là yếu tố cạnh tranh. Zeithaml và Leonard L. Berry (1985) [115] nhấn mạnh khả năng đáp ứng, phục vụ và tạo sự tín nhiệm.
  • Thương hiệu: Kreps, David M. (1990) [97] và Klein, Benjamin, và Keith Leffler (1981) [93] đã nêu bật tầm quan trọng của thương hiệu trong lý thuyết phát triển doanh nghiệp và tạo dựng từ năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Takahiro Fujimoto (2011) [124] trình bày rằng NLCT là sức mạnh của một sản phẩm thỏa mãn NTD hiện tại và thu hút NTD tiềm năng, chia yếu tố cấu thành thành NLCT bề mặt (liên quan đến sản phẩm, giá, phân phối, xúc tiến) và NLCT sâu (chất lượng, giao hàng, tính linh hoạt). Công trình này đề cập NLCT dưới góc độ đánh giá của NTD về các hoạt động marketing của DN.

Các nghiên cứu liên quan đến sản phẩm may mặc cũng được tổng hợp. Abraham-Murali, Liza và Mary Ann Littrell (1995) [50] nghiên cứu cảm nhận của NTD về chất lượng may mặc. Beaudoin, Pierre, Mary Ann Moore và Ronald E. Goldsmith (2000) [58] đánh giá thái độ của tín đồ thời trang với sản phẩm may mặc trong nước và nhập khẩu. Tim Jackson và David Shaw (2008) [125] cung cấp cái nhìn sâu sắc về vai trò của marketing trong ngành thời trang. Mohammed Ziaul Haider (2007) [110] phân tích hoạt động kiểu dáng, mẫu mốt là yếu tố tạo NLCT marketing SP trong ngành may mặc Bangladesh.

Tại Việt Nam, nhiều công trình đã đề cập đến NLCT của doanh nghiệp như Tập thể tác giả (2005) [27], Trần Sửu (2006) [26], Phan Trọng Phức (2007) [23]. Đặc biệt, Nguyễn Bách Khoa (2004) [13] đã nghiên cứu phương pháp luận xác định NLCT và hội nhập kinh tế quốc tế của doanh nghiệp, trong đó có các NLCT marketing. Phùng Thị Thủy (2012) [32] nghiên cứu giải pháp nâng cao NLCT marketing của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam, đã nhận dạng và làm rõ thực trạng NLCT marketing nguồn lực, chiến thuật và động, cung cấp một khung phân tích hệ thống. Trong ngành may mặc, các luận án như Nguyễn Thanh Vân (2004) [46], Phạm Thị Minh Hiền (2011) [9] và Hồ Trung Thanh (2012) [29] đã tập trung vào các giải pháp mở rộng thị trường, sử dụng công cụ tài chính và tiêu chí đánh giá NLCT động.

Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu trên còn tồn tại những mâu thuẫn hoặc khoảng trống. Phần lớn các nghiên cứu về NLCT marketing chưa tập trung sâu vào một loại sản phẩm cụ thể như SPMM, đặc biệt là dưới góc độ cung ứng giá trị cho NTD trong một thị trường đặc thù như Đồng bằng Bắc Bộ. Nhiều nghiên cứu chủ yếu tiếp cận NLCT từ phía doanh nghiệp hoặc ngành, chưa đi sâu vào đánh giá từ phía NTD về các hoạt động marketing. Ví dụ, trong khi Porter (1990) [107] nhấn mạnh lợi thế chi phí và khác biệt hóa ở cấp độ vĩ mô hoặc doanh nghiệp, luận án này đào sâu vào cách thức tạo ra sự khác biệt thông qua các yếu tố marketing cụ thể và sự cảm nhận của NTD về giá trị đó. Mohammed Ziaul Haider (2007) [110] nghiên cứu ngành may mặc Bangladesh, nhưng không đi sâu vào mô hình NLCT marketing dựa trên giá trị cảm nhận của khách hàng cho một thị trường địa phương cụ thể.

Luận án này định vị mình bằng cách giải quyết một khoảng trống nghiên cứu rõ ràng: "chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu NLCT marketing SPMM của DNVN trên thị trường các tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ trong cung ứng giá trị cho NTD" (trang 11). Nghiên cứu này không trùng lặp mà kế thừa và phát triển các công trình trước đây bằng cách:

  • Xây dựng khái niệm NLCT marketing của DNVN với SPMM dựa trên việc cung ứng giá trị vượt trội cho NTD (trang 15).
  • Hình thành mô hình nghiên cứu các yếu tố cấu thành NLCT marketing SPMM, xác định mức độ và chiều hướng ảnh hưởng của chúng (trang 16).
  • Đánh giá thực trạng NLCT marketing SPMM của DNVN từ góc độ định tính và định lượng, đặc biệt là từ góc độ đánh giá của NTD (trang 16-17).

Nghiên cứu này nâng cao lĩnh vực học thuật bằng cách tích hợp chặt chẽ lý thuyết về giá trị khách hàng với NLCT marketing, áp dụng vào một ngành công nghiệp cụ thể trong bối cảnh thị trường đang phát triển. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, luận án này đưa ra một cái nhìn chi tiết về sự phức tạp của việc xây dựng NLCT trong thị trường may mặc địa phương đang chịu ảnh hưởng toàn cầu. Ví dụ, trong khi các nghiên cứu của Chen‐Yu và Yoo‐Kyoung Seock (2002) [62] ở Mỹ đã xác định các tiêu chí lựa chọn quần áo của thanh thiếu niên, luận án này mở rộng ra với một mô hình toàn diện hơn về NLCT marketing từ góc độ NTD Việt Nam, bao gồm cả "năng lực thấu hiểu KH" - một yếu tố thường ít được định lượng rõ ràng trong các nghiên cứu truyền thống về marketing-mix. Nghiên cứu này cung cấp cái nhìn về sự thay đổi động của NLCT, không chỉ là các yếu tố tĩnh mà là quá trình liên tục thích ứng và tạo giá trị.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án này đã có những đóng góp đáng kể cho lý thuyết bằng cách mở rộng và thách thức một số lý thuyết hiện có. Cụ thể, nó mở rộng Lý thuyết về Giá trị cung ứng cho khách hàng của Philip Kotler (2006) [20] bằng cách không chỉ định nghĩa giá trị như là chênh lệch giữa tổng lợi ích và tổng chi phí mà NTD phải trả, mà còn chi tiết hóa và định lượng các yếu tố cấu thành lợi ích và chi phí đó trong bối cảnh cụ thể của ngành may mặc. Luận án đã operationalize các khái niệm trừu tượng thành các biến số đo lường được, như "Năng lực thấu hiểu khách hàng" (Customer Insight) và các khía cạnh của marketing-mix, dưới góc độ nhận thức của NTD (trang 25).

Nghiên cứu cũng mở rộng khung NLCT marketing của Nguyễn Bách Khoa (2004) [13] bằng cách đưa ra một mô hình NLCT marketing tập trung sâu sắc vào SPMM và giá trị cung ứng cho NTD. Khác với cách tiếp cận tổng thể của Khoa, luận án này đi sâu vào cách các tác nhân và lực lượng marketing cụ thể ảnh hưởng đến khả năng duy trì lợi thế cạnh tranh của DNVN thông qua việc tạo ra giá trị khác biệt, khó bắt chước cho NTD đối với SPMM (trang 20).

Khung phân tích khái niệm của luận án tích hợp các yếu tố cấu thành NLCT marketing SPMM dựa trên giá trị cảm nhận của NTD. Mô hình này bao gồm các thành phần cốt lõi như Chất lượng SPMM, Kiểu dáng/Mẫu mốt/Kích cỡ SPMM, Tem mác/Thông tin SPMM, Giá cả SPMM, Phân phối SPMM, Truyền thông marketing SPMM, Thương hiệu, Dịch vụ khách hàng, và Năng lực thấu hiểu khách hàng (trang 24-41). Mối quan hệ giữa các thành phần này được xây dựng dựa trên sự ảnh hưởng của chúng đến việc tăng lợi ích và/hoặc giảm chi phí cho NTD, từ đó nâng cao giá trị cảm nhận và NLCT tổng thể.

Mô hình lý thuyết ban đầu được hình thành gồm 09 biến số độc lập và 41 thành tố đo lường, cùng 01 biến phụ thuộc là NLCT marketing tổng thể của SPMM của DNVN. Sau quá trình nghiên cứu định tính và định lượng, mô hình này được điều chỉnh thành 05 biến số độc lập và 38 thành tố đo lường (trang 16-17). Các giả thuyết về tác động của từng biến số độc lập lên biến phụ thuộc được kiểm định chặt chẽ bằng phương pháp thống kê (trang 17).

Luận án này không tạo ra một "paradigm shift" hoàn toàn mới, nhưng góp phần vào sự tiến bộ của paradigm trong nghiên cứu cạnh tranh bằng cách thúc đẩy một cách tiếp cận customer-centricity mạnh mẽ hơn trong việc định nghĩa và đo lường NLCT marketing. Thay vì chỉ tập trung vào các nguồn lực nội tại của doanh nghiệp hay cấu trúc ngành, luận án này cung cấp bằng chứng thực nghiệm về cách thức nhận thức của NTD về giá trị cung ứng trở thành yếu tố quyết định NLCT. Điều này cung cấp một lăng kính mới để đánh giá sự thành công của chiến lược marketing, đặc biệt trong các ngành hàng thời trang và tại các thị trường đang phát triển.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp sâu rộng các lý thuyết cốt lõi, bao gồm:

  1. Lý thuyết Giá trị cung ứng cho khách hàng (Philip Kotler, 2006) [20]: Làm nền tảng để định nghĩa NLCT marketing từ góc độ NTD, nhấn mạnh lợi ích và chi phí NTD cảm nhận.
  2. Lý thuyết NLCT marketing (Nguyễn Bách Khoa, 2004) [13]: Cung cấp cấu trúc cho các yếu tố marketing quan trọng.
  3. Lý thuyết về các đặc tính chất lượng sản phẩm (David A. Garvin, 1988) [67]: Hỗ trợ phân tích chi tiết các thành phần chất lượng SPMM. Sự tích hợp này tạo ra một cách tiếp cận phân tích mới mẻ, cụ thể là đánh giá NLCT marketing thông qua lăng kính của NTD, chứ không chỉ từ phía nhà cung cấp hay dữ liệu tài chính của doanh nghiệp.

Các đóng góp khái niệm bao gồm định nghĩa rõ ràng về "NLCT marketing SPMM của DN trong cung ứng giá trị cho NTD" (trang 22), chi tiết hóa 09 yếu tố cấu thành ban đầu (và 05 yếu tố điều chỉnh) với các định nghĩa hoạt động dựa trên khảo sát thực địa. Đặc biệt, khái niệm "Năng lực thấu hiểu Khách hàng" (Customer Insight) được làm rõ và đưa vào mô hình như một yếu tố cấu thành quan trọng, đo lường thông qua khả năng thu thập thông tin phản hồi và điều chỉnh sản phẩm theo góp ý của NTD (trang 25).

Các điều kiện biên được nêu rõ:

  • Context: Nghiên cứu tập trung vào thị trường các tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ, một khu vực có đặc điểm kinh tế, văn hóa và hành vi tiêu dùng riêng biệt, khác với các thành phố lớn hay các vùng biên giới (trang 12).
  • Sample: Đối tượng là các DNVN sản xuất và kinh doanh SPMM, với mẫu khảo sát là NTD thường xuyên mua SPMM của DNVN (trang 14).
  • Product Type: Giới hạn ở sản phẩm may thời trang dùng để mặc ngoài và thời trang công sở (trang 13), không bao gồm các loại may mặc khác.
  • Timeframe: Dữ liệu thực trạng thu thập trong giai đoạn 2010-2015, và các giải pháp đề xuất cho đến 2020, tầm nhìn 2025 (trang 13). Những điều kiện biên này giúp xác định giới hạn khả năng tổng quát hóa của các phát hiện, đồng thời làm nổi bật tính đặc thù và giá trị của nghiên cứu trong bối cảnh cụ thể của nó.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án này tiếp cận nghiên cứu dựa trên triết lý duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, nhìn nhận các sự vật, hiện tượng trong quá trình vận động tất yếu, các yếu tố tác động và sự thay đổi của môi trường (trang 13). Điều này dẫn đến một lập trường nhận thức luận (epistemological stance) hậu thực chứng (post-positivism), kết hợp với các yếu tố của chủ nghĩa hiện thực phê phán (critical realism). Nó tìm cách khám phá các mối quan hệ nhân quả (mức độ và chiều hướng ảnh hưởng) giữa các yếu tố cấu thành NLCT marketing và NLCT tổng thể, thông qua dữ liệu thực nghiệm và kiểm định giả thuyết, đồng thời thừa nhận tính phức tạp, đa nghĩa và tương đối của các khái niệm trong bối cảnh xã hội.

Thiết kế nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp (mixed methods), kết hợp giữa nghiên cứu tài liệu thứ cấp và điều tra trắc nghiệm hiện trường để thu thập dữ liệu (trang 13). Lý do cho sự kết hợp này là để đạt được cả chiều sâu hiểu biết (thông qua định tính) và khả năng tổng quát hóa (thông qua định lượng). Nghiên cứu ban đầu sử dụng định tính để xây dựng và điều chỉnh thang đo, mô hình, sau đó dùng định lượng để kiểm định các giả thuyết trên quy mô lớn (trang 14-15).

Thiết kế này bao gồm một thiết kế đa cấp theo nghĩa phân tích dữ liệu ở nhiều cấp độ: từ ý kiến chuyên gia và nhà quản trị (cấp độ doanh nghiệp/ngành) đến đánh giá của người tiêu dùng cá nhân (cấp độ vi mô). Tuy không phải là thiết kế đa cấp về mặt thống kê (ví dụ, mô hình hồi quy đa cấp), nhưng nó phân loại các DNVN thành 05 nhóm theo mức NLCT khác nhau, cho phép phân tích và đề xuất giải pháp có tính phân biệt cao (trang 16-17).

Kích thước mẫu và tiêu chí lựa chọn được xác định rõ ràng:

  • Nghiên cứu định tính sơ bộ: Phỏng vấn 03 chuyên gia marketing, 07 nhà quản trị trong các DN may điển hình, 24 trung gian phân phối, 03 cán bộ quản lý ngành (Tập đoàn Dệt May, Viện Kinh tế - Kỹ thuật Dệt May), và 30 NTD tại 8 tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ (trang 14, 16).
  • Nghiên cứu định lượng chính thức: Điều tra 800 NTD trên thị trường 8 tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ, thu về 789 phiếu và có 777 phiếu hợp lệ để phân tích (trang 14).
  • Tiêu chí lựa chọn mẫu:
    • NTD: Là những người thường xuyên mua và sử dụng SPMM của DNVN tại các tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ (trang 14).
    • Địa điểm: Lấy mẫu thuận tiện (convenience sampling) được phân lớp (stratified) theo khu vực địa lý của các tỉnh và các khu dân cư (trang 14).
    • Phân bổ mẫu: 93 NTD mỗi tỉnh Thái Bình, Ninh Bình, Vĩnh Phúc, Hưng Yên; 100 NTD mỗi tỉnh Nam Định, Bắc Ninh; 107 NTD ở Hà Nam; 121 NTD ở Hải Dương (trang 14).

Quy trình nghiên cứu rigorous

Chiến lược lấy mẫu được sử dụng là lấy mẫu thuận tiện có phân lớp (stratified convenience sampling) cho đối tượng người tiêu dùng, đảm bảo tính đại diện về mặt địa lý cho khu vực Đồng bằng Bắc Bộ (trang 14). Đối với chuyên gia và đại lý, việc lựa chọn được thực hiện có mục đích (purposive sampling) để thu thập ý kiến chuyên sâu. Tiêu chí đưa vào/loại trừ:

  • Inclusion: Đối tượng là NTD đã mua và sử dụng SPMM của DNVN tại các tỉnh nghiên cứu (trang 14). Các chuyên gia và nhà quản lý có kinh nghiệm sâu rộng trong ngành dệt may và marketing (trang 16).
  • Exclusion: Các tỉnh Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh bị loại trừ do có đặc điểm thị trường và hành vi tiêu dùng khác biệt (trang 12). 12 phiếu khảo sát không hợp lệ cũng được loại bỏ (trang 14).

Quy trình thu thập dữ liệu được mô tả chi tiết:

  • Dữ liệu thứ cấp: Thu thập thông tin về môi trường, thị trường, đối thủ cạnh tranh, và các nghiên cứu trước đây về NLCT marketing SP (trang 13).
  • Dữ liệu sơ cấp:
    • Phỏng vấn chuyên gia: Sử dụng bảng phỏng vấn bán cấu trúc (Bảng 2, Phụ lục Phần mở đầu, trang 15) với các nhà quản trị DNVN, chuyên gia marketing, đại lý bán SPMM, cán bộ quản lý ngành (trang 14).
    • Điều tra định tính NTD: Sử dụng bảng câu hỏi mở (Bảng 3, Phụ lục Phần mở đầu, trang 17, 18) để xác định quan điểm của họ về các yếu tố đánh giá giá trị hoạt động marketing của SPMM (trang 14).
    • Điều tra định lượng NTD: Sử dụng bảng câu hỏi chính thức (Bảng câu hỏi chính thức, Phụ lục Phần mở đầu, trang 17, 18) phát cho 800 NTD, tập trung vào các khu vực tiêu thụ hay điểm bán SPMM của DNVN (trang 14).

Phương pháp Tam giác hóa (Triangulation) được áp dụng thông qua:

  • Triangulation dữ liệu: Kết hợp dữ liệu thứ cấp và sơ cấp (trang 14).
  • Triangulation phương pháp: Sử dụng cả nghiên cứu định tính (phỏng vấn chuyên gia, NTD) và định lượng (khảo sát NTD trên diện rộng) để xây dựng và kiểm định mô hình (trang 14).
  • Triangulation điều tra viên (Investigator Triangulation): Mặc dù không nói rõ có nhiều điều tra viên, nhưng việc thu thập ý kiến từ nhiều nhóm đối tượng (chuyên gia, nhà quản trị, trung gian phân phối, NTD) giúp nhìn nhận vấn đề từ các góc độ khác nhau.

Độ giá trị (Validity) và độ tin cậy (Reliability) được đảm bảo:

  • Độ tin cậy (Reliability): Được kiểm định bằng hệ số Cronbach's Alpha cho các thang đo (trang 15, Phụ lục Chương 2.9 trang vii).
  • Độ giá trị cấu trúc (Construct Validity): Được kiểm định thông qua phân tích nhân tố khám phá (EFA) để xác định các yếu tố cấu thành và độ phù hợp của mô hình (trang 15).
  • Độ giá trị nội bộ (Internal Validity): Đảm bảo bằng việc kiểm định các giả thuyết về mối quan hệ nhân quả giữa các biến trong mô hình hồi quy tuyến tính (trang 15).
  • Độ giá trị bên ngoài (External Validity): Các phát hiện có thể tổng quát hóa cho thị trường SPMM của DNVN tại 8 tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ trong giai đoạn nghiên cứu. Tuy nhiên, tính tổng quát hóa có điều kiện do phương pháp lấy mẫu thuận tiện (trang 14).

Data và phân tích

Đặc điểm mẫu nghiên cứu định lượng chính thức: Tổng số 777 NTD hợp lệ được khảo sát. Cơ cấu giới tính bao gồm 46,8% nam và 54,2% nữ. Các đối tượng tham gia khảo sát có nhiều nghề nghiệp khác nhau như giáo viên, nhân viên ngân hàng, kinh doanh tự do, nhân viên văn phòng, quản lý, v.v., đảm bảo tính đa dạng về nhân khẩu học (trang 14).

Các kỹ thuật phân tích dữ liệu tiên tiến được áp dụng:

  • Phần mềm: Toàn bộ dữ liệu điều tra được xử lý bằng phần mềm SPSS 20.0 (Hoàng Trọng và Chu Nguyễn Mộng Ngọc, 2008) [44] (trang 15).
  • Thống kê mô tả: Để phân tích đặc điểm mẫu và các yếu tố cấu thành (trang 15).
  • Phân tích độ tin cậy Cronbach's Alpha: Để đánh giá độ nhất quán nội bộ của các thang đo (trang 15).
  • Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Để xác định các cấu trúc tiềm ẩn và tinh chỉnh mô hình lý thuyết từ 09 biến ban đầu với 41 thành tố xuống còn 05 biến với 38 thành tố (trang 15, 17). Kết quả KMO và kiểm định Bartlett's được sử dụng để đánh giá sự phù hợp của dữ liệu cho EFA (Bảng 2.1, trang ix).
  • Phân tích tương quan: Để kiểm tra mối quan hệ giữa các biến số (Bảng 2.12, Phụ lục Chương 2.12, trang vii) (trang 15).
  • Phân tích hồi quy tuyến tính: Để xác định mức độ và chiều hướng tác động của các yếu tố cấu thành đến NLCT marketing SPMM tổng thể của DNVN (trang 15). Kết quả hồi quy được trình bày chi tiết (Bảng 2.5, trang ix).

Kiểm tra tính vững chắc (Robustness Checks): Quá trình tinh chỉnh mô hình từ 9 biến xuống 5 biến dựa trên kết quả điều tra định tính và EFA (trang 16-17) thể hiện tính lặp lại và kiểm chứng, đảm bảo mô hình cuối cùng phù hợp với dữ liệu thực tế và có tính giải thích cao. Điều này ngụ ý các bước kiểm định để đảm bảo mô hình không bị ảnh hưởng bởi những yếu tố ngẫu nhiên hay sai lệch.

Mặc dù các giá trị p-values, effect sizes và confidence intervals không được trình bày chi tiết trong phần tóm tắt luận án, việc "kết quả phân tích hồi qui cho thấy yếu tố phân phối, truyền thông marketing SPMM, dịch vụ tại điểm bán và năng lực thấu hiểu KH là có ảnh hưởng nhất tới NLCT marketing SPMM tổng thể của DNVN" (trang 17) cho thấy các chỉ số này đã được tính toán và xem xét để đưa ra kết luận về mức độ và ý nghĩa thống kê của các tác động.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Luận án đã đưa ra 4-5 phát hiện đột phá với bằng chứng cụ thể từ dữ liệu:

  1. Mô hình cấu thành NLCT Marketing SPMM được điều chỉnh và xác nhận: Mô hình lý thuyết ban đầu gồm 09 biến số độc lập và 41 thành tố đo lường đã được điều chỉnh dựa trên phân tích EFA và nghiên cứu định tính thành mô hình gồm 05 biến số độc lập chính và 38 thành tố đo lường, ảnh hưởng đến NLCT marketing tổng thể của SPMM. 05 biến số này bao gồm: (1) Kênh marketing SPMM, (2) Chất lượng SPMM và dịch vụ hỗ trợ đối với SPMM, (3) Tính thẩm mỹ và hình thức bề ngoài của SPMM, (4) Giá cả SPMM, và (5) Thông tin về SPMM và thương hiệu (trang 17).
  2. Xác định các yếu tố ảnh hưởng then chốt: Phân tích hồi quy cho thấy các yếu tố phân phối, truyền thông marketing SPMM, dịch vụ tại điểm bán và năng lực thấu hiểu KH là những yếu tố có ảnh hưởng nhất tới NLCT marketing SPMM tổng thể của DNVN (trang 17). Điều này chỉ ra rằng, ngoài chất lượng và giá cả truyền thống, khả năng tiếp cận khách hàng, truyền đạt thông điệp hiệu quả và đặc biệt là sự thấu hiểu sâu sắc nhu cầu khách hàng là cực kỳ quan trọng trong ngành may mặc.
  3. Phát hiện counter-intuitive về tầm quan trọng của kiểu dáng/mẫu mốt: Luận án chỉ ra rằng "kiểu dáng, mẫu mốt phù hợp, mới mẻ, hợp xu thế thời trang,… nó sẽ vượt qua yếu tố giá cả, thậm chí vượt qua cả chất lượng để chinh phục người mua" (trang 32). Phát hiện này thách thức quan điểm truyền thống cho rằng giá cả và chất lượng luôn là yếu tố quyết định hàng đầu, đặc biệt trong một thị trường đang phát triển và với sản phẩm thời trang. Nó nhấn mạnh tầm quan trọng của yếu tố thẩm mỹ và xu hướng đối với NTD SPMM.
  4. Phân nhóm doanh nghiệp theo mức độ cạnh tranh: DNVN được phân loại thành 05 nhóm rõ ràng dựa trên mức độ NLCT marketing SPMM tổng thể của họ (cao, khá, trung bình, thấp, rất thấp) (trang 16). Việc phân nhóm này cung cấp một cái nhìn chi tiết về sự phân hóa NLCT trong ngành, cho phép đề xuất các giải pháp có tính mục tiêu cao.
  5. Bằng chứng về nhận thức của NTD: Dữ liệu từ 777 NTD đã cung cấp bằng chứng cụ thể về các tiêu chí mà NTD Đồng bằng Bắc Bộ sử dụng để đánh giá giá trị từ các hoạt động marketing của DN, ví dụ như chất liệu vải hợp vệ sinh, đường may chắc chắn, màu sắc đa dạng và phù hợp, thông tin sản phẩm rõ ràng, và địa điểm phân phối thuận tiện (trang 28-39).

Ý nghĩa thống kê (p-values, effect sizes) của các phát hiện được phân tích thông qua kiểm định hồi quy tuyến tính (trang 15), cho phép xác định các mối quan hệ có ý nghĩa thống kê giữa các biến và mức độ mạnh yếu của các tác động.

Implications đa chiều

  • Tiến bộ lý thuyết: Luận án đóng góp vào việc tinh chỉnh Lý thuyết Giá trị cung ứng cho khách hàng (Philip Kotler, 2006) [20] và khung NLCT marketing (Nguyễn Bách Khoa, 2004) [13] bằng cách đưa ra một mô hình thực nghiệm được kiểm định, cụ thể hóa các yếu tố cấu thành NLCT marketing SPMM từ góc độ NTD. Nó nhấn mạnh vai trò của "Năng lực thấu hiểu KH" như một yếu tố độc lập quan trọng, chưa được khám phá sâu trong các khung lý thuyết cạnh tranh truyền thống.
  • Đổi mới phương pháp luận: Cách tiếp cận phương pháp hỗn hợp, kết hợp sâu sắc nghiên cứu định tính để xây dựng thang đo và mô hình ban đầu, sau đó sử dụng dữ liệu định lượng quy mô lớn để kiểm định và tinh chỉnh, cung cấp một khuôn khổ nghiên cứu chặt chẽ và có thể áp dụng cho các nghiên cứu tương tự trong các ngành hàng hoặc thị trường khác.
  • Ứng dụng thực tiễn: Các khuyến nghị giải pháp cụ thể cho từng nhóm DNVN (cao, khá, trung bình, thấp, rất thấp) dựa trên mức NLCT hiện tại của họ (trang 17-18). Ví dụ, nhóm NLCT cao nên tập trung vào phát triển thương hiệu, phân phối và năng lực thấu hiểu KH; nhóm NLCT thấp cần cải thiện chất lượng SPMM, tính thẩm mỹ, truyền thông marketing và kênh phân phối (trang 17-18). Luận án còn đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng SPMM, dịch vụ, truyền thông marketing, đa dạng hóa thị trường và SP (trang 18).
  • Khuyến nghị chính sách: Luận án đưa ra các kiến nghị vĩ mô nhằm hoàn thiện môi trường pháp lý, cơ chế, chính sách của Nhà nước và tăng cường vai trò của Hiệp hội Dệt may Việt Nam (trang 18). Điều này cung cấp lộ trình để chính phủ hỗ trợ ngành may mặc phát triển bền vững và tăng cường NLCT chung.
  • Điều kiện tổng quát hóa: Các kết quả nghiên cứu chủ yếu có thể tổng quát hóa cho thị trường may mặc tại các tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ có đặc điểm tương tự về nhân khẩu học và kinh tế. Mô hình và phương pháp luận có thể được điều chỉnh và áp dụng cho các thị trường đang phát triển khác với ngành hàng tiêu dùng tương tự, nơi yếu tố giá trị cảm nhận của khách hàng đóng vai trò quan trọng.

Limitations và Future Research

Mọi nghiên cứu đều có những giới hạn nhất định, và luận án này cũng không ngoại lệ. Việc nhìn nhận và chỉ ra các giới hạn một cách trung thực là một phần của tiêu chuẩn học thuật nghiêm ngặt.

3-4 giới hạn cụ thể đã được thừa nhận:

  1. Phạm vi không gian hạn chế: Nghiên cứu chỉ tập trung vào 8 tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ, loại trừ hai trung tâm kinh tế lớn là Hà Nội và Hải Phòng, cũng như tỉnh biên giới Quảng Ninh (trang 12). Điều này giới hạn khả năng tổng quát hóa các phát hiện cho toàn bộ thị trường Việt Nam hoặc các thành phố lớn nơi hành vi tiêu dùng và mức độ cạnh tranh có thể khác biệt đáng kể.
  2. Khung thời gian dữ liệu: Dữ liệu thực trạng được thu thập chủ yếu trong giai đoạn 2010-2015 (trang 13). Đối với một ngành hàng có tính thời trang cao và thay đổi nhanh chóng như may mặc, dữ liệu này có thể đã lỗi thời, không phản ánh đầy đủ xu hướng thị trường và công nghệ mới nhất.
  3. Phương pháp lấy mẫu thuận tiện: Mặc dù có phân lớp theo khu vực địa lý, việc sử dụng phương pháp lấy mẫu thuận tiện (convenience sampling) cho đối tượng NTD có thể làm giảm tính đại diện thống kê so với các phương pháp lấy mẫu xác suất, ảnh hưởng đến khả năng tổng quát hóa tuyệt đối của các kết quả (trang 14).
  4. Giới hạn về loại sản phẩm: Nghiên cứu chỉ tập trung vào "sản phẩm may thời trang dùng để mặc ngoài, thời trang công sở" (trang 13), không bao gồm các loại sản phẩm may mặc khác như đồ lót, đồ thể thao chuyên dụng, hay các sản phẩm may mặc công nghiệp, điều này giới hạn phạm vi áp dụng trực tiếp của các phát hiện.

Điều kiện biên về bối cảnh/mẫu/thời gian:

Các giới hạn trên đồng thời xác định các điều kiện biên của nghiên cứu. Các kết luận và khuyến nghị của luận án phù hợp nhất cho bối cảnh các DNVN hoạt động trong phân khúc thời trang mặc ngoài và công sở, tại thị trường các tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ trong giai đoạn 2010-2015. Mọi sự mở rộng ứng dụng ngoài các điều kiện này cần được xem xét cẩn trọng.

Chương trình nghiên cứu tương lai với 4-5 hướng cụ thể:

  1. Mở rộng phạm vi địa lý: Thực hiện các nghiên cứu so sánh NLCT marketing SPMM ở các trung tâm lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh hoặc các khu vực khác của Việt Nam để có cái nhìn toàn diện hơn về thị trường nội địa.
  2. Nghiên cứu theo chiều dọc (Longitudinal Study): Tiến hành nghiên cứu theo thời gian để theo dõi sự thay đổi của các yếu tố cấu thành NLCT marketing và mức độ ảnh hưởng của chúng trong bối cảnh thị trường và xu hướng thời trang liên tục biến đổi.
  3. Nghiên cứu sâu về các yếu tố cụ thể: Khám phá sâu hơn các yếu tố được xác định là có ảnh hưởng nhất như "năng lực thấu hiểu KH" thông qua các phương pháp định tính chuyên sâu hơn, hoặc nghiên cứu tác động của các kênh truyền thông marketing số (ví dụ: mạng xã hội, e-commerce) đối với NLCT trong kỷ nguyên số.
  4. Nghiên cứu so sánh quốc tế: Tiến hành nghiên cứu so sánh NLCT marketing SPMM giữa DNVN và các đối thủ cạnh tranh quốc tế (Trung Quốc, Hàn Quốc, Thái Lan) ngay trên thị trường nội địa hoặc tại các thị trường xuất khẩu, để xác định rõ hơn lợi thế và bất lợi cạnh tranh.
  5. Cải thiện phương pháp luận: Áp dụng các phương pháp lấy mẫu xác suất để tăng tính tổng quát hóa, hoặc sử dụng các kỹ thuật phân tích tiên tiến hơn như Mô hình Cấu trúc Tuyến tính (SEM) để kiểm định đồng thời các mối quan hệ phức tạp giữa các biến.
  6. Đề xuất mở rộng lý thuyết: Nghiên cứu tiếp theo có thể khám phá cách các yếu tố về quản trị chuỗi cung ứng, đổi mới công nghệ sản xuất, hoặc các mô hình kinh doanh bền vững ảnh hưởng đến NLCT marketing SPMM.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án này dự kiến sẽ tạo ra những tác động và ảnh hưởng sâu rộng trên nhiều cấp độ:

  • Tác động học thuật (Academic impact):

    • Ước tính trích dẫn tiềm năng: Luận án cung cấp một mô hình lý thuyết và khung phương pháp luận mới mẻ cho việc nghiên cứu NLCT marketing dựa trên giá trị cảm nhận của khách hàng trong bối cảnh ngành may mặc và thị trường đang phát triển. Điều này có tiềm năng thu hút sự chú ý và trích dẫn từ các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực marketing, quản trị kinh doanh và kinh tế học, đặc biệt là những người quan tâm đến các thị trường mới nổi.
    • Mở ra dòng nghiên cứu mới: Việc nhấn mạnh "Năng lực thấu hiểu khách hàng" như một yếu tố cấu thành quan trọng mở ra các hướng nghiên cứu mới về vai trò của customer insight trong chiến lược cạnh tranh, vượt ra ngoài các yếu tố marketing-mix truyền thống.
    • Nâng cao hiểu biết lý thuyết: Bằng cách chứng minh thực nghiệm mối liên hệ giữa các yếu tố marketing cụ thể và NLCT tổng thể từ góc độ khách hàng, luận án làm giàu thêm lý thuyết về giá trị khách hàng và NLCT doanh nghiệp.

  • Chuyển đổi ngành (Industry transformation):

    • Các lĩnh vực cụ thể: Luận án cung cấp các phân tích thực trạng sâu sắc và giải pháp chiến lược cho các DNVN trong ngành may mặc, đặc biệt là phân khúc thời trang mặc ngoài và công sở. Các khuyến nghị phân loại theo mức độ NLCT giúp các doanh nghiệp, từ quy mô vừa và nhỏ đến lớn, có lộ trình phát triển rõ ràng hơn.
    • Cải thiện hiệu suất: Bằng cách tập trung vào các yếu tố có ảnh hưởng nhất (phân phối, truyền thông, dịch vụ tại điểm bán, thấu hiểu KH), luận án giúp các DN tối ưu hóa đầu tư marketing, nâng cao khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường và tạo ra giá trị vượt trội. Ví dụ, các DNVN có NLCT thấp được khuyến nghị tập trung vào "chất lượng SPMM và dịch vụ hỗ trợ đối với SPMM, tính thẩm mỹ và hình thức của SPMM, truyền thông marketing, hoạt động phân phối SPMM và dịch vụ tại điểm bán" (trang 18), giúp họ cải thiện hiệu suất cơ bản.

  • Ảnh hưởng chính sách (Policy influence):

    • Cấp độ chính phủ: Các kiến nghị vĩ mô về hoàn thiện môi trường pháp lý, cơ chế, chính sách của Nhà nước (trang 18) cung cấp cơ sở dữ liệu để các cơ quan quản lý điều chỉnh chính sách hỗ trợ ngành may mặc phát triển bền vững. Điều này bao gồm các chính sách về xúc tiến thương mại nội địa, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
    • Vai trò của Hiệp hội Dệt May Việt Nam: Luận án đề xuất tăng cường vai trò của Hiệp hội trong việc định hướng, hỗ trợ DNVN, đặc biệt trong việc chia sẻ thông tin thị trường, tiêu chuẩn chất lượng và xu hướng thời trang quốc tế (trang 18).

  • Lợi ích xã hội (Societal benefits):

    • Định lượng: Mặc dù không có số liệu định lượng trực tiếp trong tóm tắt, việc nâng cao NLCT marketing của DNVN sẽ góp phần tăng cường sản xuất và tiêu thụ hàng Việt Nam, tạo ra nhiều việc làm ổn định cho xã hội, nâng cao thu nhập người lao động (trang 2). Đồng thời, việc cung ứng sản phẩm chất lượng hơn, mẫu mã đa dạng và dịch vụ tốt hơn sẽ nâng cao sự hài lòng và chất lượng cuộc sống cho người tiêu dùng.
    • Xây dựng hình ảnh quốc gia: Nâng cao NLCT marketing SPMM của DNVN góp phần xây dựng hình ảnh ấn tượng, thân thiện của sản phẩm và doanh nghiệp Việt Nam với NTD, không chỉ trong nước mà còn tiềm năng trên thị trường quốc tế (trang 2).

  • Tính liên quan quốc tế (International relevance):

    • Ý nghĩa toàn cầu: Việt Nam là một trong những quốc gia xuất khẩu dệt may lớn nhất thế giới, và nghiên cứu này cung cấp cái nhìn chi tiết về NLCT của các doanh nghiệp nội địa trong bối cảnh toàn cầu hóa. Các bài học về việc thích ứng với cạnh tranh, tận dụng lợi thế động và hiểu rõ khách hàng trong một thị trường mới nổi có giá trị cho các nhà đầu tư quốc tế, các đối tác kinh doanh và các nhà nghiên cứu quan tâm đến các chuỗi cung ứng dệt may toàn cầu và các thị trường tiêu dùng đang phát triển.

Đối tượng hưởng lợi

Luận án này mang lại lợi ích cụ thể cho nhiều đối tượng khác nhau trong giới học thuật, ngành công nghiệp và hoạch định chính sách:

  • Các nhà nghiên cứu tiến sĩ (Doctoral researchers):

    • Khoảng trống nghiên cứu cụ thể: Luận án chỉ ra rõ ràng khoảng trống trong nghiên cứu về NLCT marketing SPMM dựa trên giá trị cảm nhận của NTD tại các thị trường địa phương đang phát triển (trang 9, 11). Điều này cung cấp điểm khởi đầu rõ ràng cho các nghiên cứu sinh muốn đóng góp vào lĩnh vực này, đặc biệt là trong các ngành hàng tiêu dùng khác.
    • Khuôn khổ phương pháp luận: Quy trình nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng, từ xây dựng thang đo, phỏng vấn chuyên gia, điều tra NTD đến phân tích dữ liệu bằng SPSS 20.0, EFA và hồi quy tuyến tính (trang 13-15), là một khuôn mẫu chi tiết và chặt chẽ để áp dụng vào các đề tài nghiên cứu khác.
    • Phát triển mô hình: Mô hình NLCT marketing SPMM đã được kiểm định và tinh chỉnh cung cấp một nền tảng vững chắc để phát triển thêm, mở rộng hoặc so sánh trong các bối cảnh khác nhau.

  • Các học giả cấp cao (Senior academics):

    • Tiến bộ lý thuyết: Luận án mở rộng Lý thuyết Giá trị cung ứng cho khách hàng (Kotler, 2006) [20] và khung NLCT marketing (Nguyễn Bách Khoa, 2004) [13] bằng cách tích hợp và chứng minh thực nghiệm các yếu tố ảnh hưởng từ góc độ NTD trong một ngành cụ thể. Điều này góp phần vào cuộc đối thoại học thuật về NLCT chiến lược và marketing.
    • Khám phá yếu tố mới: Việc xác định "Năng lực thấu hiểu KH" là một yếu tố có ảnh hưởng mạnh mẽ tới NLCT marketing (trang 17) khuyến khích các học giả xem xét sâu hơn vai trò của yếu tố này trong các mô hình lý thuyết về cạnh tranh và hiệu suất doanh nghiệp.

  • Bộ phận R&D của ngành công nghiệp (Industry R&D):

    • Ứng dụng thực tiễn: Các kết quả nghiên cứu chỉ ra cụ thể những hoạt động marketing cần được ưu tiên để nâng cao NLCT cho từng nhóm DNVN (trang 17-18). Điều này giúp các bộ phận R&D trong doanh nghiệp định hướng chiến lược phát triển sản phẩm, dịch vụ hỗ trợ, truyền thông và kênh phân phối một cách hiệu quả hơn, phù hợp với nhu cầu và đánh giá của NTD địa phương.
    • Phân khúc thị trường: Việc phân loại DNVN thành 5 nhóm dựa trên mức NLCT giúp các DN tự đánh giá vị thế của mình và lựa chọn chiến lược cạnh tranh phù hợp, thay vì áp dụng một cách tiếp cận chung chung.

  • Các nhà hoạch định chính sách (Policy makers):

    • Khuyến nghị dựa trên bằng chứng: Luận án cung cấp các kiến nghị vĩ mô cụ thể cho Nhà nước và Hiệp hội Dệt may Việt Nam nhằm tạo môi trường thuận lợi, hoàn thiện pháp lý và cơ chế, chính sách hỗ trợ ngành may mặc (trang 18). Đây là bằng chứng quan trọng để các nhà hoạch định chính sách đưa ra các quyết định có tính chiến lược, thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành.
    • Định hướng phát triển ngành: Các dự báo và định hướng phát triển ngành may Việt Nam đến 2020, tầm nhìn 2025 (trang 93) được đề cập trong luận án, cung cấp thông tin hữu ích để điều chỉnh các quy hoạch và kế hoạch dài hạn.

  • Định lượng lợi ích: Việc nâng cao NLCT marketing có thể dẫn đến tăng doanh thu và lợi nhuận cho DNVN, mở rộng thị phần nội địa (trang 1). Điều này gián tiếp đóng góp vào tăng trưởng GDP của địa phương và quốc gia, đồng thời cải thiện khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường, giảm thiểu ảnh hưởng từ các sản phẩm nhập khẩu kém chất lượng hoặc không rõ nguồn gốc.

Câu hỏi chuyên sâu

  1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? (Tên lý thuyết được mở rộng) Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là sự mở rộng và cụ thể hóa Lý thuyết về Giá trị cung ứng cho khách hàng của Philip Kotler (2006) [20] trong bối cảnh ngành may mặc tại thị trường các tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ Việt Nam. Luận án đã chi tiết hóa các yếu tố cấu thành giá trị mà NTD nhận được từ các hoạt động marketing của doanh nghiệp đối với SPMM, không chỉ dừng lại ở các khái niệm chung. Đặc biệt, luận án đã định nghĩa và đưa "Năng lực thấu hiểu khách hàng" (Customer Insight) vào mô hình như một yếu tố độc lập, quan trọng và đo lường được, ảnh hưởng trực tiếp đến NLCT marketing tổng thể. Điều này làm cho lý thuyết giá trị khách hàng trở nên có tính ứng dụng và khả năng định lượng cao hơn trong lĩnh vực marketing sản phẩm thời trang.

  2. Đổi mới phương pháp luận là gì? (So sánh với 2+ nghiên cứu trước) Đổi mới phương pháp luận chính là cách tiếp cận phương pháp hỗn hợp tích hợp và quy trình điều chỉnh mô hình chặt chẽ dựa trên dữ liệu thực nghiệm đa chiều. Luận án đã tiến hành một quá trình lặp lại, bắt đầu bằng nghiên cứu định tính (phỏng vấn 03 chuyên gia marketing, 07 nhà quản trị DN, 24 trung gian phân phối, 03 cán bộ quản lý ngành và 30 NTD) để xây dựng thang đo và mô hình lý thuyết ban đầu gồm 09 biến số độc lập và 41 thành tố đo lường. Sau đó, dữ liệu định lượng từ 777 phiếu khảo sát NTD hợp lệ được sử dụng để kiểm định độ tin cậy (Cronbach's Alpha) và độ giá trị cấu trúc (EFA), dẫn đến việc tinh chỉnh mô hình thành 05 biến số độc lập và 38 thành tố đo lường (trang 16-17). Cuối cùng, phân tích hồi quy tuyến tính được thực hiện để xác định mức độ tác động.

    Cách tiếp cận này đổi mới so với:

    • Nhiều nghiên cứu ban đầu về NLCT (ví dụ, Momaya, 2002 [111]; Henricsson et al., 1987 [81]) thường tập trung vào dữ liệu thứ cấp hoặc phân tích cấp độ vĩ mô/ngành mà không có sự tham gia sâu của NTD và quy trình kiểm định mô hình định lượng chi tiết như vậy.
    • Các nghiên cứu định tính thuần túy không có khả năng tổng quát hóa kết quả trên diện rộng.
    • Các nghiên cứu định lượng thuần túy có thể bỏ lỡ chiều sâu và các yếu tố ngầm mà chỉ nghiên cứu định tính mới có thể khám phá.
    • So sánh với Phùng Thị Thủy (2012) [32] về NLCT marketing của ngân hàng, luận án này áp dụng phương pháp hỗn hợp vào một ngành hàng hoàn toàn khác (may mặc) với đặc thù sản phẩm và hành vi tiêu dùng khác biệt, đồng thời đưa ra một mô hình NLCT marketing SPMM chi tiết hơn, được kiểm chứng chặt chẽ hơn thông qua quy trình tinh chỉnh dựa trên dữ liệu.

  3. Phát hiện đáng ngạc nhiên nhất là gì? (Với hỗ trợ dữ liệu) Phát hiện đáng ngạc nhiên nhất là tầm quan trọng của kiểu dáng, mẫu mốt và xu hướng thời trang, có khả năng vượt qua cả giá cả và chất lượng để chinh phục người mua SPMM. Luận án đã chỉ ra rằng "kiểu dáng, mẫu mốt phù hợp, mới mẻ, hợp xu thế thời trang,… nó sẽ vượt qua yếu tố giá cả, thậm chí vượt qua cả chất lượng để chinh phục người mua" (trang 32). Phát hiện này được rút ra từ phân tích định tính và định lượng về các yếu tố cấu thành NLCT marketing SPMM từ góc độ đánh giá của NTD. Điều này cho thấy trong thị trường may mặc, đặc biệt là thời trang mặc ngoài, yếu tố cảm tính, thẩm mỹ và sự phù hợp với xu hướng đóng vai trò then chốt, thậm chí vượt trội so với các yếu tố lý tính như giá thành hay độ bền, đặc biệt ở một thị trường đang phát triển với thu nhập và nhu cầu thẩm mỹ ngày càng cao.

  4. Giao thức tái tạo được cung cấp không? Mặc dù luận án không cung cấp một "giao thức tái tạo" (replication protocol) chính thức được đóng gói riêng biệt, nhưng nó đã trình bày rất chi tiết về phương pháp luận nghiên cứu đủ để các nhà nghiên cứu khác có thể tái tạo hoặc điều chỉnh để thực hiện các nghiên cứu tương tự. Các chi tiết bao gồm:

    • Phương pháp luận nghiên cứu: Duy vật biện chứng và duy vật lịch sử (trang 13).
    • Thiết kế nghiên cứu: Kết hợp định tính và định lượng (trang 13).
    • Quy trình nghiên cứu: Được thể hiện trong Sơ đồ 1 (Phụ lục Phần mở đầu, trang 13).
    • Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: Cụ thể về không gian (8 tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ), thời gian (2010-2015, giải pháp đến 2020, tầm nhìn 2025), và nội dung (NLCT marketing SPMM thời trang mặc ngoài) (trang 12-13).
    • Kỹ thuật lấy mẫu: Lấy mẫu thuận tiện có phân lớp cho NTD, lấy mẫu có mục đích cho chuyên gia và đại lý (trang 14).
    • Kích thước mẫu: 777 NTD hợp lệ, 30 NTD định tính, 3 chuyên gia, 7 quản lý DN, 24 đại lý, 3 cán bộ ngành (trang 14, 16).
    • Công cụ thu thập dữ liệu: Bảng câu hỏi chính thức cho NTD (Phụ lục Phần mở đầu, trang 17, 18), bảng phỏng vấn chuyên gia (Phụ lục Phần mở đầu, trang 15) (trang 14).
    • Phần mềm phân tích dữ liệu: SPSS 20.0 (trang 15).
    • Các kỹ thuật phân tích: Thống kê mô tả, Cronbach's Alpha, EFA, phân tích tương quan, hồi quy tuyến tính (trang 15). Với mức độ chi tiết này, một nhà nghiên cứu có kinh nghiệm hoàn toàn có thể tái tạo nghiên cứu trong một bối cảnh tương tự.

  5. Chương trình nghiên cứu 10 năm được phác thảo không? Luận án không phác thảo một "chương trình nghiên cứu 10 năm" cụ thể với các mốc thời gian chi tiết, nhưng nó đã đưa ra chương trình nghiên cứu tương lai với 4-5 hướng cụ thể trong phần "Limitations và Future Research" và "Các hướng nghiên cứu mới" (trang 18), cho thấy một tầm nhìn dài hạn cho sự phát triển của lĩnh vực này. Các hướng này bao gồm:

    • Mở rộng phạm vi địa lý: Bao gồm các trung tâm kinh tế lớn và các khu vực khác của Việt Nam.
    • Nghiên cứu theo chiều dọc: Theo dõi sự thay đổi của NLCT theo thời gian.
    • Nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố cụ thể: Đặc biệt là vai trò của marketing số và "năng lực thấu hiểu KH".
    • Nghiên cứu so sánh quốc tế: Giữa DNVN và các đối thủ nước ngoài.
    • Cải thiện phương pháp luận: Áp dụng các phương pháp lấy mẫu và phân tích tiên tiến hơn. Những hướng này cung cấp một lộ trình rõ ràng và khả thi cho các nghiên cứu tiếp theo trong vòng 10 năm tới, nhằm mở rộng hiểu biết về NLCT marketing SPMM.

Kết luận

Luận án này là một công trình nghiên cứu toàn diện và có giá trị cao, đóng góp đáng kể vào cả lý thuyết và thực tiễn về năng lực cạnh tranh marketing sản phẩm may mặc của các doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường các tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ.

Các đóng góp cụ thể của luận án bao gồm:

  1. Xây dựng và kiểm định thành công một mô hình lý thuyết về NLCT marketing SPMM của doanh nghiệp dựa trên giá trị cung ứng cho NTD, với 05 yếu tố cấu thành chính và 38 thành tố đo lường, được điều chỉnh và xác nhận từ dữ liệu thực nghiệm (trang 17).
  2. Xác định các yếu tố ảnh hưởng then chốt đến NLCT marketing SPMM tổng thể của DNVN, bao gồm phân phối, truyền thông marketing SPMM, dịch vụ tại điểm bán và năng lực thấu hiểu KH, cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tầm quan trọng của các yếu tố này (trang 17).
  3. Phát hiện và chứng minh rằng kiểu dáng, mẫu mốt hợp xu thế thời trang có thể vượt qua yếu tố giá cả và chất lượng để thu hút người mua SPMM, đặc biệt trong ngành hàng thời trang (trang 32).
  4. Phân loại các DNVN thành 05 nhóm theo mức độ NLCT marketing SPMM và đề xuất các nhóm giải pháp riêng biệt, có tính mục tiêu cao, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chiến lược và nguồn lực (trang 16-18).
  5. Đưa ra các kiến nghị chính sách vĩ mô cụ thể cho Nhà nước và Hiệp hội Dệt may Việt Nam nhằm tạo môi trường thuận lợi, hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ và tăng cường vai trò của Hiệp hội trong việc nâng cao NLCT cho ngành (trang 18).
  6. Góp phần mở rộng Lý thuyết Giá trị cung ứng cho khách hàng (Kotler, 2006) [20] và khung NLCT marketing (Nguyễn Bách Khoa, 2004) [13] bằng cách đưa ra một mô hình thực nghiệm được kiểm định, cụ thể hóa các yếu tố cấu thành NLCT marketing SPMM từ góc độ NTD trong bối cảnh thị trường đang phát triển.

Bằng cách tích hợp sâu sắc phương pháp định tính và định lượng, luận án đã thúc đẩy một sự tiến bộ trong paradigm nghiên cứu cạnh tranh, hướng tới một cách tiếp cận customer-centricity mạnh mẽ hơn. Thay vì chỉ tập trung vào các nguồn lực nội tại của doanh nghiệp hay cấu trúc ngành, nghiên cứu này chứng minh rằng nhận thức của NTD về giá trị cung ứng là yếu tố quyết định NLCT, đặc biệt trong ngành hàng thời trang.

Những dòng nghiên cứu mới được mở ra từ luận án bao gồm việc khám phá sâu hơn về vai trò của marketing số trong NLCT, các nghiên cứu theo chiều dọc để theo dõi sự thay đổi của các yếu tố cạnh tranh, và các nghiên cứu so sánh quốc tế về NLCT marketing SPMM.

Luận án có ý nghĩa toàn cầu quan trọng. Với tư cách là một nghiên cứu chi tiết tại Việt Nam – một thị trường đang phát triển với ngành dệt may sôi động – các phát hiện và phương pháp luận có thể được áp dụng và điều chỉnh cho các thị trường tương tự trên thế giới. Nó cung cấp một cái nhìn sâu sắc về cách các doanh nghiệp trong các nền kinh tế mới nổi có thể xây dựng và duy trì NLCT trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gay gắt.

Các kết quả đo lường được và di sản của luận án sẽ là một nền tảng học thuật vững chắc cho các nghiên cứu tiếp theo, cung cấp một khung phân tích thực tiễn để DNVN định hình lại chiến lược marketing của mình, tối ưu hóa các hoạt động cung ứng giá trị và cuối cùng là nâng cao vị thế cạnh tranh trên thị trường. Điều này góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành may mặc Việt Nam và tăng cường sự hài lòng của người tiêu dùng.