Các nhân tố tác động công bố thông tin tích hợp ảnh hưởng giá trị DN niêm yết VN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH TRẦN THỊ THANH THANH CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG MỨC ĐỘ CÔNG BỐ THÔNG TIN TÍCH HỢP ẢNH HƢỞNG ĐẾN GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP – NGHIÊN CỨU TẠI CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH – 2024 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH TRẦN THỊ THANH THANH CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG MỨC ĐỘ CÔNG BỐ THÔNG TIN TÍCH HỢP ẢNH HƢỞNG ĐẾN GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP – NGHIÊN CỨU TẠI CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT VIỆT NAM Chuyên ngành: Kế toán Mã số: 9340301 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.

BÙI VĂN DƢƠNG TP. HỒ CHÍ MINH – 2024 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án tiến sĩ ―Các nhân tố tác động mức độ công bố thông tin tích hợp ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp – Nghiên cứu tại các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Kết quả nghiên của luận án hoàn toàn trung thực và chưa được thực hiện tại công trình nghiên cứu nào. năm 2024 Nghiên cứu sinh Trần Thị Thanh Thanh ii LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn tới Ban lãnh đạo và các giảng viên Khoa Kế toán, Trường Đại học Kinh tế TP.

Hồ Chí Minh đã cung cấp kiến thức bổ ích liên quan tới chuyên ngành trong suốt thời gian tôi học tập tại Trường. Tôi đặc biệt gửi lời cảm ơn sâu sắc tới PGS. Bùi Văn Dương đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt thời gian dài thực hiện luận án. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến Viện Đào tạo Sau Đại học đã tạo điều kiện mọi mặt để tôi có thể hoàn thành luận án đúng thời hạn quy định.

Tôi xin gửi lời cảm ơn đến các chuyên gia đã nhiệt tình đóng góp ý kiến cho luận án. Ngoài ra, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến Ban lãnh đạo Trường Đại học Tài Chính –Kế toán và đồng nghiệp đã luôn tạo điều kiện để tôi hoàn thành luận án. Cuối cùng tôi xin vô cùng cảm ơn gia đình, bạn bè đã luôn động viên, khuyến khích tôi thực hiện và hoàn thành luận án.tháng……năm 2024 Nghiên cứu sinh Trần Thị Thanh Thanh iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC.

iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. viii DANH MỤC BẢNG BIỂU. x DANH MỤC HÌNH VẼ. xiii PHẦN MỞ ĐẦU.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp của luận án. Kết cấu luận án. 7 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU.

Quá trình hình thành và phát triển của CBTT tích hợp. Tổng quan các nghiên cứu về các nhân tố tác động đến mức độ CBTT tích hợp và ảnh hƣởng của CBTT tích hợp đến hiệu quả hoạt động và giá trị DN. Các nghiên cứu ở nước ngoài. Các nghiên cứu trong nước.

Khoảng trống nghiên cứu. 31 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1. 34 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT. Khái niệm về CBTT tích hợp.

Lợi ích và thách thức của CBTT tích hợp. Lợi ích của CBTT tích hợp. Thách thức của CBTT tích hợp. Các nội dung chính đƣợc quy định tại Khuôn khổ Báo cáo tích hợp quốc tế (IIRF – 2021).

Các khái niệm cơ bản quy định tại IIRF (2021). Nguyên tắc hướng dẫn quy định tại IIRF (2021). Các yếu tố nội dung quy định tại IIRF (2021). Bối cảnh CBTT tích hợp tại Việt Nam.

Khái niệm và nội dung các biến trong nghiên cứu. Khái niệm và nội dung về cổ đông lớn. Khái niệm và nội dung về đòn bẩy tài chính. Khái niệm và nội dung về cạnh tranh ngành.

Khái niệm và nội dung về chiến lược cạnh tranh. Khái niệm và nội dung về giá trị DN. Mối quan hệ giữa các biến trong nghiên cứu. Mối liên hệ giữa CBTT tích hợp và giá trị DN.

Mối liên hệ giữa cổ đông lớn, ĐBTC, cạnh tranh ngành, CLKD và CBTT tích hợp. Mối liên hệ giữa cổ đông lớn, ĐBTC, cạnh tranh ngành, CLKD và giá trị DN. Vai trò trung gian của CBTT tích hợp. Lý thuyết đại diện (Agency theory).

Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory). Mô hình nghiên cứu ban đầu và các giả thuyết nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu ban đầu. Các giả thuyết nghiên cứu.

73 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2. 87 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phƣơng pháp và thiết kế quy trình nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Thiết kế quy trình nghiên cứu. Thang đo các khái niệm nghiên cứu. Thang đo khái niệm cổ đông lớn. Thang đo khái niệm ĐBTC.

Thang đo khái niệm cạnh tranh ngành. Thang đo khái niệm CLKD. Thang đo khái niệm giá trị DN. Thang đo khái niệm CBTT tích hợp.

Nghiên cứu định tính. Quy trình thiết kế nghiên cứu định tính. Phương pháp phỏng vấn chuyên gia. Nghiên cứu định lƣợng.

Quy trình thiết kế nghiên cứu định lượng. Phương pháp chọn mẫu khảo sát. Phương pháp thu thập dữ liệu. Phương pháp phân tích dữ liệu.

108 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3. 110 CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Kết quả nghiên cứu định tính. Mô hình nghiên cứu chính thức và các giả thuyết nghiên cứu.

Mô hình nghiên cứu chính thức. Các giả thuyết nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu định lƣợng. Kết quả mức độ CBTT tích hợp của các DNNY Việt Nam.

Mẫu và thống kê mô tả. Kiểm tra khuyết tật của mô hình. Kết quả kiểm định các giả thuyết. Bàn luận về kết quả nghiên cứu.

136 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4. 141 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý. Hàm ý về mặt khoa học. Hàm ý quản trị.

Hạn chế và hƣớng nghiên cứu trong tƣơng lai. 150 KẾT LUẬN CHƢƠNG 5. 151 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ. 152 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

28 PHỤ LỤC 1: TÓM TẮT CÁC NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG ĐẾN MỨC ĐỘ CBTT TÍCH HỢP. 28 PHỤ LỤC 2: TÓM TẮT CÁC NGHIÊN CỨU VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA CBTT TÍCH HỢP ĐỐI VỚI HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG VÀ GIÁ TRỊ DN. 44 PHỤ LỤC 3: TÓM TẮT CÁC NGHIÊN CỨU VỀ TRUNG GIAN CỦA CBTT TÍCH HỢP. 58 PHỤ LỤC 4: TÓM TẮT CÁC NGHIÊN CỨU VỀ CBTT TÍCH HỢP TẠI VIỆT NAM.

59 PHỤ LỤC 5: BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT CHUYÊN GIA. 62 PHỤ LỤC 6: DANH SÁCH CÁC DNNY THU THẬP DỮ LIỆU. 66 PHỤ LỤC 7: DANH SÁCH CÁC CHUYÊN GIA THAM GIA PHỎNG VẤN. 73 PHỤ LỤC 8: TỔNG HỢP Ý KIẾN CỦA CÁC CHUYÊN GIA.

73 PHỤ LỤC 9: KẾT QUẢ NGHIÊN CÚU ĐỊNH LƯỢNG. 85 viii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ 1 BCPTBV Báo cáo phát triển bền vững 2 BCTC Báo cáo tài chính 3 BCTH Báo cáo tích hợp 4 BCTN Báo cáo thường niên 5 BCTNXH Báo cáo trách nhiệm xã hội 6 CBTT Công bố thông tin 7 CLDĐCP Chiến lược dẫn đầu chi phí 8 CLKBH Chiến lược khác biệt hóa 9 CLKD Chiến lược kinh doanh 10 CTCP Công ty cổ phần 11 ĐBTC Đòn bẩy tài chính 12 DN Doanh nghiệp 13 DNNY Doanh nghiệp niêm yết 14 EU European Union – Liên minh Châu Âu 15 GRI Global Reporting Initiative – Tổ chức sáng kiến báo cáo toàn cầu 16 HĐQT Hội đồng quản trị 17 IASB International Accounting Standards Board – Hội đồng Chuẩn mực Kế toán quốc tế 18 IFRS International Financial Reporting Standards – Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế 19 IIRC International Integrated Reporting Council - Ủy ban Báo cáo tích hợp quốc tế 20 IIRF International Integrated Reporting Framework – Khuôn khổ Báo cáo tích hợp quốc tế ix 21 IISB International Sustainability Standards Council - Hội đồng Tiêu chuẩn Bền vững quốc tế 22 SGDCK Sàn giao dịch chứng khoán 23 TTCK Thị trường chứng khoán 24 UBCKNN Ủy ban Chứng khoán Nhà nước x DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1. 1: Tổng hợp quá trình phát triển của CBTT tích hợp. 1: Thang đo khái niệm cổ đông lớn.

2: Thang đo khái niệm ĐBTC. 3: Thang đo khái niệm cạnh tranh ngành. 4: Thang đo khái niệm CLDĐCP. 5: Thang đo khái niệm CLKBH.

6: Thang đo khái niệm giá trị DN. 7: Danh mục kiểm tra CBTT tích hợp. 1: Kết quả tổng hợp phỏng vấn chuyên gia. 2: Tổng hợp các giả thuyết nghiên cứu của hai mô hình nghiên cứu chính thức.

3: Kết quả về CBTT chi tiết theo IIRF (2021) của các DNNY Việt Nam giai đoạn 2018 – 2022. 4: Thống kê mẫu. 5: Thống kê cơ bản mô tả các biến trong mô hình. 6: Phân tích tương quan các biến.

7: Tổng hợp kết quả nghiên cứu. 135 xi DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 2. 1: Quy trình nghiên cứu của luận án. 2: Quy trình nghiên cứu định tính.

3: Quy trình nghiên cứu định lượng. 118 xii CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG MỨC ĐỘ CÔNG BỐ THÔNG TIN TÍCH HỢP ẢNH HƢỞNG ĐẾN GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP – NGHIÊN CỨU TẠI CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT VIỆT NAM TÓM TẮT Công bố thông tin tích hợp là một hình thức báo cáo mới có thể khắc phục các nhược điểm của hệ thống báo cáo khác. Theo đó, mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp, nhất là đối với thị trường tài chính. Những phát hiện về các yếu tố tác động đến mức độ công bố thông tin tích hợp và vai trò của công bố thông tin tích hợp đối với giá trị doanh nghiệp sẽ khuyến khích và thúc đẩy các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam áp dụng hình thức báo cáo mới này.

Để thực hiện điều đó, tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp bao gồm nghiên cứu định tính và định lượng. Nghiên cứu định tính được thực hiện nhằm mục đích khám phá các nhân tố mới. Trong khi đó, nghiên cứu định lượng nhằm kiểm định các giả thuyết đặt ra sau khi thực hiện nghiên cứu định tính. Phương pháp ML - SEM trong phần mềm Stata 16 được tác giả sử dụng để phân tích dữ liệu của 171 doanh nghiệp niêm yết Việt Nam giai đoạn 2018 – 2022.

Kết quả nghiên cứu cho thấy cổ đông lớn, chiến lược khác biệt hoá tác động cùng chiều đến mức độ công bố thông tin tích hợp, trong khi đó, đòn bẩy tài chính, chiến lược dẫn đầu chi phí tác động ngược chiều đến mức độ công bố thông tin tích hợp.