Luận án TS Quản trị kinh doanh: Hiệu quả làm việc cá nhân đội ảo - Tiếp cận hệ thống

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HUỲNH THỊ MINH CHÂU HIỆU QUẢ LÀM VIỆC CÁ NHÂN TRONG ĐỘI ẢO: MỘT TIẾP CẬN HỆ THỐNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2022 i ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HUỲNH THỊ MINH CHÂU HIỆU QUẢ LÀM VIỆC CÁ NHÂN TRONG ĐỘI ẢO: MỘT TIẾP CẬN HỆ THỐNG Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh Mã số chuyên ngành: 62340102 Phản biện độc lập 1: PGS.

Hoàng Thị Phương Thảo Phản biện độc lập 2: TS. Hồ Trung Thành Phản biện 1: PGS. Võ Thị Ngọc Thúy Phản biện 2: TS. Lê Hoành Sử Phản biện 3: TS.

Đỗ Thành Lưu NGƯỜI HƯỚNG DẪN: 1. Nguyễn Mạnh Tuân 2. Trương Thị Lan Anh ii LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân tác giả. Các kết quả nghiên cứu và các kết luận trong luận án này là trung thực, và không sao chép từ bất kỳ một nguồn nào và dưới bất kỳ hình thức nào.

Việc tham khảo các nguồn tài liệu (nếu có) đã được thực hiện trích dẫn và ghi nguồn tài liệu tham khảo đúng quy định. Tác giả luận án Huỳnh Thị Minh Châu iii TÓM TẮT LUẬN ÁN Mục tiêu tổng quát của Luận Án này là dựa trên quan điểm hệ thống để đề xuất và kiểm định định lượng một mô hình lý thuyết mô tả ảnh hưởng của một số yếu tố cấp cá nhân liên quan đến hành vi sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo lên hiệu quả làm việc cá nhân trong đội ảo. Mô hình này có thể dùng để đo lường và kiểm soát hiệu quả làm việc cá nhân trong đội ảo thông qua các yếu tố ảnh hưởng quan trọng liên quan đến hành vi sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo. Mục tiêu cụ thể: (1) kiểm tra ảnh hưởng của hành vi sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo lên hiệu quả làm việc cá nhân trong đội ảo, thông qua hành vi học tập không chính thức trong đội ảo, với sự điều tiết của sự phân tán địa lý của đội ảo; (2) kiểm tra ảnh hưởng của ý định tiếp tục sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo, sự hài lòng với việc sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo, thói quen sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo và sự trao quyền tâm lý trong đội ảo lên hành vi sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo.

Đối tượng nghiên cứu của Luận Án này là cách thức và mức độ ảnh hưởng của một số yếu tố cấp cá nhân liên quan đến hành vi sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo lên một số thành phần của hiệu quả làm việc cá nhân trong đội ảo. Có 05 lý thuyết chính phục vụ cho nghiên cứu: (1) Lý thuyết về sự năng động của nhóm; (2) Lý thuyết hệ thống; (3) Lý thuyết xác nhận - kỳ vọng; (4) Lý thuyết thống nhất về chấp nhận và sử dụng công nghệ; (5) Lý thuyết về học tập không chính thức. Luận Án này sử dụng hệ nhận thức luận hậu thực chứng làm nền tảng tiếp cận nghiên cứu và sử dụng cách tiếp cận định lượng để kiểm định thực nghiệm cho lý thuyết. Quy trình nghiên cứu gồm 03 giai đoạn: (1) Hình thành đề tài nghiên cứu; (2) Nghiên cứu sơ bộ; (3) Nghiên cứu chính thức.

Trong đó, mô hình nghiên cứu đề xuất gồm có 10 yếu tố và 14 giả thuyết. Thang đo của các yếu tố này được kế thừa từ các nghiên cứu có trước rồi hiệu chỉnh thông qua nghiên cứu sơ bộ. Nghiên cứu chính thức được tiến hành nhằm kiểm định thang đo và kiểm định cấu trúc của mô hình nghiên cứu. Đối tượng khảo sát là các cá nhân đang tham gia làm việc trong các đội ảo thuộc các doanh nghiệp.

Mẫu được thu thập thuận tiện từ các đội ảo thuộc các doanh nghiệp có cơ sở tại Việt Nam và thỏa một số điều kiện sàng lọc. iv Cỡ mẫu chính thức là 619. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS và Amos với các phương pháp phân tích Cronbach’s Alpha, phân tích EFA, phân tích CFA, phân tích SEM và phân tích MGA. Bộ thang đo sau khi kiểm định đạt độ tin cậy và độ giá trị.

Mô hình nghiên cứu sau khi kiểm định gồm 10 yếu tố và 13 mối quan hệ được ủng hộ, mô tả ảnh hưởng của 07 yếu tố cấp cá nhân liên quan đến hành vi sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo lên 03 thành phần của hiệu quả làm việc cá nhân trong đội ảo. Từ kết quả nghiên cứu, một số thảo luận được đưa ra xoay quanh: (1) Các thành phần của hiệu quả làm việc cá nhân trong đội ảo; (2) Ảnh hưởng của hành vi sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo lên hiệu quả làm việc cá nhân trong đội ảo, thông qua hành vi học tập không chính thức trong đội ảo, với sự điều tiết của sự phân tán địa lý của đội ảo; (3) Ảnh hưởng của các kết quả làm việc thông qua công nghệ tương tác trước đó trong đội ảo lên hành vi sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo; (4) Ảnh hưởng của sự trao quyền tâm lý trong đội ảo lên hành vi sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo và hành vi học tập không chính thức trong đội ảo. Về mặt khoa học, Luận Án này: (1) Đóng góp cho lĩnh vực nghiên cứu về hiệu quả đội ảo một mô hình đã được kiểm định định lượng mô tả ảnh hưởng của một số yếu tố cấp cá nhân liên quan đến hành vi sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo lên hiệu quả làm việc cá nhân trong đội ảo. So với các nghiên cứu trước đây về hiệu quả đội ảo, mô hình này có 04 điểm mới: (i) Làm rõ mối quan hệ giữa các yếu tố cấp cá nhân quan trọng liên quan đến hiệu quả làm việc cá nhân trong đội ảo, trong khi hầu hết các nghiên cứu trước đây về hiệu quả đội ảo chỉ tập trung vào các yếu tố cấp đội.

Kết quả nghiên cứu góp phần khẳng định sự cần thiết của việc nghiên cứu các yếu tố cấp cá nhân trong nghiên cứu hiệu quả đội ảo; (ii) Kết hợp hai cách tiếp cận dựa trên quan điểm hệ thống - gồm tiếp cận bằng khung đầu vào-trung gian-kết quả và tiếp cận bằng hệ thống kỹ thuật-xã hội, trong khi hầu hết các nghiên cứu trước đây về hiệu quả đội ảo chỉ dùng một trong hai cách tiếp cận. Kết quả nghiên cứu góp phần khẳng định sự phù hợp của quan điểm hệ thống trong nghiên cứu hiệu quả đội ảo; (iii) Làm rõ mối quan hệ giữa một số yếu tố liên quan đến hành vi sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo và ảnh hưởng của các yếu tố này lên hiệu quả làm việc cá nhân trong đội ảo, trong khi hầu hết các nghiên cứu trước đây về hiệu quả đội ảo chưa tập trung vào chủ đề này. Kết quả nghiên cứu góp phần khẳng định sự cần thiết của việc nghiên cứu khía cạnh sử dụng v công nghệ tương tác trong nghiên cứu hiệu quả đội ảo; (iv) Làm rõ mối quan hệ giữa thành quả công việc trong đội ảo, sự hài lòng về công việc trong đội ảo và sự hài lòng về cuộc sống của thành viên đội ảo. Kết quả nghiên cứu góp phần khẳng định sự đa dạng của các thành phần của hiệu quả đội ảo, trong đó, sự hài lòng về cuộc sống của thành viên đội ảo là một thành phần đáng chú ý.

(2) Đóng góp cho lĩnh vực nghiên cứu về mối quan hệ giữa sự hài lòng về công việc và sự hài lòng về cuộc sống một bằng chứng thực nghiệm ủng hộ cách tiếp cận từ dưới lên của quan điểm lan tỏa. Trong bối cảnh đội ảo, các kết quả đạt được từ công việc có ảnh hưởng tích cực lên sự hài lòng về cuộc sống. (3) Đóng góp cho lĩnh vực nghiên cứu về sự tiếp tục sử dụng công nghệ thông tin thêm một bằng chứng thực nghiệm chỉ ra bản chất của hành vi sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo là hành vi tiếp tục sử dụng, hành vi này chịu ảnh hưởng bởi các kết quả làm việc thông qua công nghệ tương tác trước đó trong đội ảo. (4) Đóng góp cho lý thuyết thống nhất về chấp nhận và sử dụng công nghệ một bằng chứng thực nghiệm chỉ ra: (i) 03 cơ chế nội sinh mới của hành vi sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo là ý định tiếp tục sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo, sự hài lòng với việc sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo, thói quen sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo, và (ii) 02 kết quả mới của hành vi sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo là thành quả công việc trong đội ảo và hành vi học tập không chính thức trong đội ảo.

Về mặt thực tiễn, Luận Án này: (1) Cung cấp một mô hình mà nhà quản lý có thể dùng để đo lường và kiểm soát hiệu quả làm việc cá nhân trong đội ảo thông qua các yếu tố ảnh hưởng quan trọng liên quan đến hành vi sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo. Qua đó, nhà quản lý lưu ý rằng để cải thiệu hiệu quả làm việc cá nhân trong đội ảo, cần: (i) Tăng cường hành vi sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo, (ii) Cải thiện các yếu tố ảnh hưởng tích cực lên hành vi này, (iii) Tăng cường các hoạt động trung gian tích cực trong mối quan hệ giữa hành vi này với thành quả công việc trong đội ảo - như hành vi học tập không chính thức trong đội ảo, (iv) Tăng cường các yếu tố điều tiết tích cực đối với mối quan hệ giữa hành vi này với thành quả công việc trong đội ảo - như sự phân tán địa lý của đội ảo. vi (2) Giúp nhà quản lý hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của các kết quả làm việc thông qua công nghệ tương tác trước đó trong đội ảo đối với hành vi sử dụng công nghệ tương tác hiện tại trong đội ảo. Qua đó, nhà quản lý lưu ý rằng để tăng cường hành vi sử dụng công nghệ tương tác trong đội ảo ở tương lai, cần cải thiện các kết quả làm việc thông qua công nghệ tương tác trong đội ảo ở hiện tại.

(3) Giúp nhà quản lý hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của các hoạt động thuộc hệ thống con kỹ thuật và hệ thống con xã hội đối với hiệu quả làm việc cá nhân trong đội ảo.