Luận án tiến sĩ tổ chức kế toán quản trị chi phí, giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp may khu vực phía Bắc Việt Nam - Đào Thị Hương

i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án là công trình nghiên cứu do tôi thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn của ngƣời hƣớng dẫn khoa học. Những phần kế thừa tham khảo, số liệu, tài liệu trong luận án đều đƣợc trích dẫn đầy đủ và ghi rõ nguồn trong danh mục các tài liệu tham khảo. Kết quả nghiên cứu của luận án chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào. Hà Nội, tháng 11 năm 2019 Nghiên cứu sinh Đào Thị Hƣơng luan an ii LỜI CẢM ƠN Luận án của tác giả đƣợc hoàn thành với sự giúp đỡ nhiệt tình, sự động viên khuyến khích của các thầy hƣớng dẫn khoa học, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp.

Trƣớc hết tác giả xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, thầy cô giáo Khoa Sau Đại học, Khoa Kế toán - Kiểm toán trƣờng Đại học Thƣơng mại; Ban giám hiệu, Khoa Kinh tế trƣờng Đại học Sƣ Phạm Kỹ Thuật Hƣng Yên đã tạo mọi điều kiện tốt nhất để tác giả học tập, nghiên cứu trong suốt thời gian qua. Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS, TS. Phạm Đức Hiếu và TS. Trần Hải Long những ngƣời thầy đã tận tình giúp đỡ, chỉ bảo tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành tới quý anh/chị trong các doanh nghiệp may đã dành thời gian quý báu của mình giúp đỡ tác giả hoàn thành khảo sát. Cuối cùng tác giả muốn cảm ơn gia đình, đồng nghiệp, bạn bè đã tạo mọi điều kiện và luôn động viên tác giả trong quá trình hoàn thành luận án. Xin chân thành cảm ơn! Tác giả luận án Đào Thị Hƣơng luan an iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .i DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .vi DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ .ix PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu. Kết cấu của luận án.

TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. Các nghiên cứu về tổ chức và nội dung tổ chức kế toán quản trị chi phí, giá thành sản phẩm. Các nghiên cứu về tổ chức kế toán quản trị chi phí. Các nghiên cứu về nội dung tổ chức kế toán quản trị chi phí, giá thành.

Các nghiên cứu về các nhân tố ảnh hƣởng đến vận dụng phƣơng pháp kế toán quản trị chi phí, giá thành hiện đại. Khoảng trống nghiên cứu và định hƣớng nghiên cứu của luận án. 25 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ, GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT.

Bản chất và vai trò của kế toán quản trị chi phí, giá thành sản phẩm. Bản chất của kế toán quản trị chi phí, giá thành. Vai trò của kế toán quản trị chi phí, giá thành trong doanh nghiệp. Khái niệm và chức năng của tổ chức kế toán quản trị chi phí, giá thành.

Khái niệm tổ chức kế toán quản trị chi phí, giá thành. Chức năng của tổ chức kế toán quản trị chi phí, giá thành sản phẩm. Quan điểm tiếp cận tổ chức kế toán quản trị chi phí, giá thành sản phẩm của luận án. Yêu cầu của tổ chức kế toán quản trị chi phí, giá thành.

Nội dung tổ chức kế toán quản trị chi phí, giá thành sản phẩm. Tổ chức nhân sự kế toán quản trị chi phí trong bộ máy kế toán quản trị của doanh nghiệp. Tổ chức nhận diện, phân loại chi phí. Tổ chức xây dựng hệ thống định mức và dự toán chi phí sản xuất.38 luan an iv 2.

Tổ chức áp dụng các phƣơng pháp xác định chi phí, giá thành sản phẩm. Tổ chức phân tích chi phí, giá thành và đánh giá kết quả hoạt động sản xuất. Tổ chức sử dụng thông tin KTQTCP, giá thành trong việc ra quyết định. Các nhân tố ảnh hƣởng đến vận dụng các phƣơng pháp kế toán quản trị chi phí, giá thành trong doanh nghiệp .1 Một số lý thuyết nền tảng.

Các nhân tố ảnh hƣởng đến vận dụng KTQTCP, giá thành hiện đại trong DN. 59 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu và phƣơng pháp thu thập dữ liệu.

Thiết kế nghiên cứu. Phƣơng pháp thu thập dữ liệu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu định tính.

Phƣơng pháp nghiên cứu định lƣợng. Phƣơng pháp xử lý dữ liệu. Phƣơng pháp xử lý dữ liệu định tính. Phƣơng pháp xử lý dữ liệu định lƣợng.76 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TỔ CHỨC KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ, GIÁ THÀNH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP MAY KHU VỰC PHÍA BẮC VIỆT NAM. Tổng quan về các doanh nghiệp may khu vực phía Bắc Việt Nam. Lịch sử phát triển của các doanh nghiệp may khu vực phía Bắc Việt Nam. Kim ngạch và thị trƣờng xuất khẩu của DN may khu vực phía Bắc.

Đặc điểm quy trình sản xuất sản phẩm trong các DN may khu vực phía Bắc. Đặc điểm về tổ chức bộ máy quản lý tại các doanh nghiệp may phía Bắc. Đặc điểm tổ chức bộ máy kế toán. Kết quả nghiên cứu thực trạng tổ chức kế toán quản trị chi phí, giá thành trong các DN may khu vực phía Bắc Việt Nam.

Tổ chức nhân sự kế toán quản trị chi phí trong bộ máy kế toán quản trị của doanh nghiệp. Tổ chức nhận diện và phân loại chi phí. Tổ chức xây dựng hệ thống định mức chi phí và lập dự toán chi phí. Tổ chức vận dụng các phƣơng pháp xác định chi phí, giá thành trong các DN may khu vực phía Bắc Việt Nam.

Tổ chức phân tích chi phí, giá thành và đánh giá kết quả hoạt động sản xuất. Tổ chức sử dụng thông tin KTQT chi phí, giá thành để ra quyết định .3 Kết quả nghiên cứu các nhân tố ảnh hƣởng đến vận dụng KTQTCP, giá thành hiện đại trong các DN may khu vực phía Bắc Việt Nam. Mô tả mẫu nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu định lƣợng.

Thảo luận kết quả và kiểm định giả thuyết nghiên cứu. 116 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4. BÀN LUẬN VÀ CÁC KHUYẾN NGHỊ TỪ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Các bàn luận về kết quả nghiên cứu.

Bàn luận kết quả nghiên cứu về thực trạng tổ chức kế toán quản trị chi phí, giá thành sản phẩm tại các DN may khu vực phía Bắc. Bàn luận kết quả nghiên cứu định lƣợng về vận dụng phƣơng pháp KTQTCP, giá thành hiện đại tại các DN may khu vực phía Bắc. Định hƣớng phát triển của DN may khu vực phía Bắc. Một số khuyến nghị và hàm ý từ kết quả nghiên cứu.

Về tổ chức nhân sự kế toán quản trị chi phí trong bộ máy kế toán quản trị của DN. Tổ chức phân loại chi phí. Về tổ chức xây dựng định mức và lập dự toán sản xuất kinh doanh. Về tổ chức phƣơng pháp xác định chi phí, giá thành.

Về phân tích chi phí, giá thành và đánh giá kết quả hoạt động sản xuất. Về ứng dụng thông tin chi phí cho việc ra quyết định. Các khuyến nghị nhằm tăng cƣờng vận dụng KTQTCP, giá thành hiện đại vào các DN may khu vực phía Bắc Việt Nam. Điều kiện thực hiện các khuyến nghị.

Hạn chế và đề xuất hƣớng nghiên cứu tiếp theo. 149 KẾT LUẬN CHƢƠNG 5. 152 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. 153 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

luan an vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Diễn giải ABC Active Base Costing: Chi phí theo hoạt động ACCA Hiệp hội kế toán công chứng Anh Quốc BCKQKD Báo cáo kết quả kinh doanh BTC Bộ tài chính BCTC Báo cáo tài chính BHXH Bảo hiểm xã hội BTA Hiệp định thƣơng mại Việt Nam – Hoa Kỳ CMT Gia công theo mẫu và NVL của khách hàng cung cấp CVP Chi phí – Khối lƣợng – Lợi nhuận CPNVLTT Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp CPNCTT Chi phí nhân công trực tiếp DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa DN Doanh nghiệp EFA Phân tích nhân tố khám phá EU European Union: Liên minh Châu Âu FOB Sản xuất bằng NVL do DN tự mua FTA Hiệp định thƣơng mại tự do GSP Hệ thống ƣu đãi thuế quan phổ cập JIT Quản trị hàng tồn kho kịp thời KC Kaizen Costing: Chi phí Kaizen KTQTCP Kế toán quản trị chi phí KTQT Kế toán quản trị KTTC Kế toán tài chính NVL Nguyên vật liệu ODM Original designed Manufacturing: Sản xuất theo thƣơng hiệu thiết kế riêng OEM Original Equipment Manufacturing: Sản xuất gia công OBM Original Brand Manufacturing: Sản xuất theo nguyên bản cả gói QLDN Quản lý doanh nghiệp SXC Sản xuất chung SXKD Sản xuất kinh doanh TQM Quản trị chất lƣợng toàn diện TSCĐ Tài sản cố định WTO World Trade Organization: Tổ chức Thƣơng mại thế giới luan an vii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 4.1: Kim ngạch xuất khẩu của dệt may khu vực phía Bắc trong tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nƣớc từ 2012 đến 2017 .2: Thống kê về phƣơng thức tổ chức sản xuất tại các DN may.3: Thống kê cách phân loại chi phí tại các DN may khu vực phía Bắc.4: Bảng giá thành định mức .5: Thống kê về xây dựng định mức .6: Mức độ áp dụng hệ thống định mức tại các DN may .7: Thống kê về các loại dự toán đƣợc áp dụng tại các DN may .8: Thống kê mức độ đáp ứng của hệ thống dự toán cho các hoạt động .9: Thống kê vận dụng các phƣơng pháp xác định chi phí, giá thành .10: Thống kê tiêu thức phân bổ chi phí SXC .11: Thống kê về các phƣơng pháp KTQTCP, giá thành hiện đại các DN may đã hoặc sẽ áp dụng. Báo cáo sử dụng nguyên vật liệu .13: Thống kê phân tích chi phí tại các DN may .14: Thống kê mức độ sử dụng thông tin KTQT chi phí phục vụ ra quyết định .15: Thống kê về đối tƣợng khảo sát và thâm niên công tác .16: Hệ số Cronbach‟s Alpha của X1 .17: Chỉ số đánh giá các biến của thang đo X1.18: Hệ số Cronbach‟s Alpha của X2 .19: Chỉ số đánh giá các biến của thang đo X2.20: Hệ số Cronbach‟s Alpha của X3 .21: Chỉ số đánh giá các biến của thang đo X3.22: Hệ số Cronbach‟s Alpha của X4 .23: Chỉ số đánh giá các biến của thang đo X4.24: Hệ số Cronbach‟s Alpha của X5 .25: Chỉ số đánh giá các biến của thang đo X5.26: Hệ số Cronbach‟s Alpha của X6 .27: Chỉ số đánh giá các biến của thang đo X6.