Luận án tiến sĩ: Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản tỉnh An Giang - Đại học Duy Tân

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC DUY TÂN ĐOÀN QUỐC BẢO NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU THỦY SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH AN GIANG Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh Mã số: 9340101 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH Người hướng dẫn khoa học: 1. NGUYỄN HỮU PHÚ 2. TS LÊ ĐỨC TOÀN ĐÀ NẴNG, NĂM 2022 i LỜI CẢM ƠN Với tấm lòng biết ơn, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất từ đáy lòng đến quý Thầy Cô của trường Đại học Duy Tân. Trước hết, tôi xin chân thành cảm ơn các nhà khoa học, các GS.TS Hồ Đức Hùng, GS.TS Nguyễn Quang Dong, PGS.TS Hoàng Văn Hải, PGS.TS Nguyễn Minh Kiều, TS.

Nguyễn Hoàng Bảo, đã tận tình giảng dạy hướng dẫn các chuyên đề trong chương trình đào tạo tiến sĩ của nhà trường. Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn TS Nguyễn Hữu Phú, PGS.TS Lê Đức Toàn, đã trực tiếp tận tâm chỉ bảo hướng dẫn tôi qua từng buổi, góp ý, thảo luận về đề tài nghiên cứu. Đó là tiền đề giúp tôi hoàn thành luận án này. Ngoài ra, tôi cũng xin gửi lời cám ơn đến, UBND tỉnh An Giang, Sở Công thương tỉnh An Giang, Chi cục Thủy sản tỉnh An Giang và Cục Thống kê tỉnh An Giang đã hỗ trợ, cung cấp tư liệu cho đề tài nghiên cứu.

Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn vô cùng sâu sắc đến ba, mẹ đã nuôi tôi khôn lớn và hỗ trợ từ vật chất đến tinh thần giúp tôi hoàn thành luận án này. Đồng thời tôi gửi lời cám ơn sâu sắc đến vợ tôi luôn luôn động viên, chia sẻ những khó khăn giúp tôi thêm động lực hoàn thành luận án. Một lần nữa tôi xin chân thành cám ơn quý thầy cô, bạn bè dồng nghiệp đã hỗ trợ giúp đỡ tôi hoàn thành luận án hôm nay. An Giang, ngày 20 tháng 06 năm 2022 Tác giả luận án Đoàn Quốc Bảo ii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản tỉnh An Giang” đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn củac dẫn của TS.Nguyễn Hữu Phú và PGS.TS Lê Đức Toàn.

Các nội dung nghiên cứu và kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu khoa học nào khác. An Giang, ngày 20 tháng 06 năm 2022 Tác giả luận án Đoàn Quốc Bảo iii MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN .i LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.

vii DANH MỤC BẢNG BIỂU .ix DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ. Lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Các câu hỏi nghiên cứu:.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Những đóng góp của luận án. Kết cấu của luận án.

TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỂ NGHIÊN CỨU. Tổng quan về các nghiên cứu về năng lực cạnh tranh ở nước ngoài. Tổng quan về các nghiên cứu về năng lực cạnh tranh ở Việt Nam. Nhận xét về các nghiên cứu trước và xác định khoảng trống nghiên cứu.

Khoảng trống nghiên cứu. 26 Tiểu kết chương 1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP XUÁT KHẨU THỦY SẢN .1 Khái quát chung về năng lực cạnh tranh. Các trường phái về năng lực cạnh tranh.

Năng lực cạnh tranh theo trường phái cổ điển. Năng lực cạnh tranh theo trường phái hiện đại. Các quan điểm khác về Năng lực cạnh tranh. Các lý thuyết về Năng lực cạnh tranh cấp độ doanh nghiệp .Tiếp cận dựa trên nguồn lực của doanh nghiệp .Tiếp cận dựa trên năng lực của doanh nghiệp.Tiếp cận từ chuỗi giá trị .Tiếp cận dựa trên định hướng thị trường .Tiếp cận theo kinh tế học tổ chức.

Các cấp của năng lực cạnh tranh. Năng lực cạnh tranh quốc gia. Năng lực cạnh tranh ngành. Năng lực cạnh tranh doanh nghiệp.Năng lực cạnh tranh sản phẩm.

Mô hình nghiên cứu năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản. Giới thiệu mô hình NLCT của doanh nghiệp trên thế giới. Các mô hình nghiên cứu thực nghiệm về năng lực cạnh tranh xuất khẩu thủy sản ở Việt Nam. Các giả thuyết và đề xuất mô hình nghiên cứu về năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản tỉnh An Giang.4 Mối quan hệ giữa các nhân tố tác động đến năng lực cạnh tranh thông qua lý thuyết nền.

72 Tiểu kết chương 2. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU. Phương pháp và quy trình nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu:.

Quy trình nghiên cứu. Nghiên cứu định tính. Nguồn dữ liệu và phương pháp thu thập dữ liệu. Phỏng vấn sơ bộ:.

Các góp ý của chuyên gia từ phương pháp nghiên cứu định tính sơ bộ. Nghiên cứu định lượng. Nguồn dữ liệu và phương pháp thu thập. Đối tượng khảo sát và mẫu nghiên cứu.

Quy trình và phương pháp phân tích dữ liệu định lượng. 82 Tiểu kết chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN .1 Khái quát chung về NLCT các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản tại Việt Nam .1 Tổng quan về ngành nuôi trồng và xuất khẩu thủy sản Việt Nam.2 Khai thác và nuôi trồng, thủy sản ở nước ta giai đoạn 1995-2020 .3 Vai trò ngành chế biến thủy sản trong nền kinh tế quốc dân .4 Chế biến thủy sản xuất khẩu. Thực trạng ngành nuôi trồng và xuất khẩu thủy sản tỉnh An Giang và đánh giá các nhân tố ảnh hưởng.

Thực trạng ngành nuôi trồng và xuất khẩu thủy sản tỉnh An Giang. Diện tích nuôi trồng. Đối tượng nuôi. Sản lượng xuất khẩu giai đoạn 2008-2019 .Các loại dịch vụ lao động nuôi trồng thủy sản.Chính sách địa phương.

Kim ngạch xuất khẩu thủy sản tỉnh An Giang qua các năm. Thị trường xuất khẩu. Phúc lợi xã hội. Đánh giá về các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản tỉnh An Giang.

Năng lực quản trị. Công nghệ sản xuất .3 Nguồn nhân lực .4 Năng lực tài chính .5 Năng lực Marketing .7 Năng lực phát triển quan hệ kinh doanh .8 Năng lực thương hiệu .9 Năng lực sản phẩm .4 Kết quả nghiên cứu định tính .5 Nghiên cứu định lượng chính thức.1 Về kết quả nghiên cứu.2 Về xây dựng mô hình nghiên cứu .3 So sánh với các nghiên cứu ở các nước và tại Việt Nam trong thời gian gần đây:. 134 Tiểu kết chương 4. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH .1 Kết luận rút ra từ kết quả của mô hình .2 Hàm ý quản trị .3 Hàm ý chính sách.

Hạn chế của luận án và hướng nghiên cứu tiếp theo .151 Tiểu kết chương 5.153 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CBTS Chế biến thủy sản. CSCB Cơ sở chế biến. CIEM Central Institute for Economic Management Viện nghiên Cứu và Quản lý Kinh tế Trung ương. DNXK Doanh nghiệp xuất khẩu.

DN XKTS Doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản. DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa. DOC Department of Commerce Bộ thương mại Hoa Kỳ. ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long.

EU European Union Liên minh châu Âu. NLCT Năng lực cạnh tranh. NHTM Ngân hàng thương mại VASEP Vietnam Association of Seafood Exporters and Producers Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam. TMCP Thương mại cổ phần.

HACCP Hazard Analysis and Critical Control Points Hệ thống quản lý chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm. XKTS Xuất khẩu thủy sản. WEF World Economic Forum Diễn đàn kinh tế thế giới Global GAP Global Good Agricultural Practice Thực hành nông nghiệp tốt toàn cầu. UBND Ủy ban nhân dân.

GTGT Giá trị gia tăng. viii CPTPP Comprehensive and Progressive Agreement for Trans- Pacific Partnership Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương EVFTA European-Vietnam Free Trade Agreement Hiệp định thương mại tự do ký giữa Việt Nam & Liên minh Châu Âu. ix DANH MỤC BẢNG BIỂU Số hiệu Nội dung bảng Trang bảng Bảng 2.1 Thành phần và logic của NLCT DN ngành CN Ấn Độ 50 Mối quan hệ giữa các nhân tố tác động đến NLCTcủa các Bảng 2.2 72 doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản Bảng 4.1 Kết quả sản xuất thủy sản năm 2019 so với năm 2020 91 Bảng 4.2 Năng lực sản xuất của các cơ sở chế biến thủy sản đông lạnh 92 Tổng hợp so sánh diện tích nuôi trồng thủy sản theo quy Bảng 4.3 95 hoạch tại các thời điểm năm 2007, 2010, 2020 Bảng 4.4 Người lao động nuôi trồng thủy sản 97 Tổng hợp số liệu kim ngạch xuất khẩu giai đoạn 2008 – Bảng 4.6 Thang đo các nhân tố tác động đến NLCT của các DNXKTS 113 Bảng 4.7 Kết quả thống kê mô tả 117 Bảng 4.8 Kết quả tổng hợp độ tin cậy thang đo 119 Bảng 4.9 Kết quả kiểm định KMO và Bartlett’s trong phân tích EFA 120 Bảng 4.10 Ma trận của mô hình 121 Bảng 4. Tổng phương sai trích 123 Kết quả kiểm định KMO và Bartlett’s trong phân tích EFA Bảng 4.

124 của biến phụ thuộc NLCT Bảng 4.13 Hệ số Eigenvalues 124 Bảng 4.14 Trọng số hồi quy 127 Bảng 4.15 Kết quả Boostrap 127 Bảng 4.16 Hệ số Durbin-Watson 128 Bảng 4.17 Phân tích Anova 128 x DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ Số hiệu Nội dung Trang Hình 2.1 Mô hình Kim cương của Porter (1990) 35 Hình 2.2 Hai thành phần của năng lực cạnh tranh 36 Hình 2.3 Mô hình APP của Flanagan và cộng sự (2005) 37 Hình 2.4 Mô hình chất lượng theo nền tảng châu Âu (EFQM) 38 Năng lực cạnh tranh của các cửa hàng tại Đài Loan của Hình 2.5 45 Chang và cộng sự Hình 2.6 Mô hình NLCT của các công ty ở Latvia của Sauka (2014) 46 Mô hình đánh giá năng lực cạnh tranh Phát triển Kinh tế Hình 2.7 Thành phố theo cụm ngành CCED, Choe và Roberts 47 (2011) Thành phần và logic của năng lực cạnh tranh DN của Hình 2.8 49 Chikan et al., (2022) Mô hình nghiên cứu về năng lực cạnh tranh doanh nghiệp Hình 2.9 APP (Assets –Process- Perfomance) của Ambastha A.10 Mô hình SWOT của thủy sản Ấn Độ 53 Hình 2.11 Mô hình NLCT ngành chế biến xuất khẩu tôm ở Indonesia 54 Mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến xuất khẩu thủy sản Na Hình 2.12 55 uy Mô hình những nhân tố ảnh hưởng đến xuất khẩu trứng cá Hình 2.13 56 Tằm muối của Iran Mô hình kim cương phân tích năng lực cạnh tranh xuất Hình 2.14 57 khẩu cá Ngừ Indonesia sang Nhật Bản và Mỹ Mô hình kim cương nâng cao NLCT của ngành chế biến Hình 2.