Luận án: Lãnh đạo chuyên quyền và xung đột công việc-gia đình | ĐH Kinh tế TP.HCM

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH BÙI THỊ KIM HOÀNG LÃNH ĐẠO CHUYÊN QUYỀN VÀ XUNG ĐỘT CÔNG VIỆC – GIA ĐÌNH: VAI TRÒ CỦA SỰ THẤT VỌNG NHU CẦU, Ý CHÍ VÀ SỨC MẠNH ĐỊNH HƯỚNG CỦA NHÂN VIÊN LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH – Năm 2026 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH BÙI THỊ KIM HOÀNG LÃNH ĐẠO CHUYÊN QUYỀN VÀ XUNG ĐỘT CÔNG VIỆC – GIA ĐÌNH: VAI TRÒ CỦA SỰ THẤT VỌNG NHU CẦU, Ý CHÍ VÀ SỨC MẠNH ĐỊNH HƯỚNG CỦA NHÂN VIÊN LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 9340101 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. NGUYỄN THỊ MAI TRANG 2. NGÔ QUANG HUÂN TP.HỒ CHÍ MINH – Năm 2026 i LỜI CAM ĐOAN Tác giả cam kết rằng toàn bộ nội dung của luận án với đề tài “Lãnh đạo chuyên quyền và xung đột công việc – gia đình: vai trò của sự thất vọng nhu cầu, ý chí và sức mạnh định hướng của nhân viên” là kết quả nghiên cứu do tác giả thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Thị Mai Trang và TS. Ngô Quang Huân.

Quá trình nghiên cứu được tiến hành độc lập và tuân thủ các nguyên tắc của nghiên cứu khoa học. Các dữ liệu, kết quả phân tích và các kết luận được trình bày trong luận án phản ánh trung thực những phát hiện của nghiên cứu và chưa được sử dụng trong bất kỳ công trình bảo vệ học vị nào trước đây. Mọi tài liệu tham khảo, số liệu thứ cấp và các nguồn thông tin được sử dụng đều được tham khảo, trình bày và dẫn nguồn một cách đầy đủ, chính xác, và tuân thủ đúng quy định trích dẫn học thuật. Tác giả cam kết chịu trách nhiệm về tính xác thực của nội dung luận án.

Nghiên cứu sinh BÙI THỊ KIM HOÀNG ii LỜI CẢM ƠN Trước hết, tôi chân thành cảm ơn sâu sắc đến PGS.TS Nguyễn Thị Mai Trang và TS. Ngô Quang Huân, Cô và Thầy đã luôn chu đáo, tận tình hướng dẫn và đồng hành cùng tôi trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu của luận án. Thầy, Cô không những truyền đạt cho tôi những kiến thức quý báu, với nền tảng khoa học vững chắc, mà còn luôn ở bên động viên, chia sẻ, tiếp thêm nghị lực cho tôi thêm vững vàng để tôi có thể tiếp bước trên con đường học thuật trong hiện tại và kể cả sau này. Tôi thật sự may mắn và trân quý khi được Cô và Thầy đồng hành trong hành trình học thuật đầy ý nghĩa này.

Tôi xin cảm ơn Đại học Kinh tế TP.HCM, Khoa Quản trị Kinh doanh và Ban Đào tạo Sau đại học đã tạo cho tôi môi trường học thuật nghiêm túc, chuyên nghiệp, cùng với sự hỗ trợ thật chu đáo và tận tâm. Tôi cũng trân trọng biết ơn Quý Thầy, Cô đã giảng dạy và tham gia các Hội đồng Khoa học góp ý và chia sẻ những kinh nghiệm quý báu, giúp tôi hoàn thiện nội dung nghiên cứu này. Tôi xin cảm ơn lãnh đạo đơn vị công tác của tôi đã ủng hộ, tạo điều kiện và động viên tôi theo đuổi chặng đường nghiên cứu của mình. Đồng thời, tôi cũng cảm ơn các anh/chị đang công tác tại các ngân hàng đã dành thời gian tham gia khảo sát và cung cấp những thông tin cần thiết cho nghiên cứu – một phần quan trọng giúp luận án có tính thực tiễn và khách quan.

Và lời cảm ơn sâu sắc dành cho gia đình yêu quý của tôi, đặc biệt là chồng tôi, với tình yêu thương, sự động viên và là điểm tựa tinh thần vững chắc giúp tôi vượt qua những khó khăn trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Xin trân trọng cảm ơn! Nghiên cứu sinh BÙI THỊ KIM HOÀNG iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT.

vi DANH MỤC CÁC BẢNG. vii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ. x CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU. Vấn đề nghiên cứu.

Cơ sở thực tiễn. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể.

Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng khảo sát và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng khảo sát. Phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa nghiên cứu. Về mặt lý thuyết. Về mặt thực tiễn.

Kết cấu của luận án. 27 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. Tổng quan nghiên cứu. Phân tích lý thuyết theo thư mục (Bibliometric Analysis).

Tổng quan tài liệu có hệ thống (Systematic Literature Review – SLR). Khoảng trống nghiên cứu. Các khái niệm nghiên cứu. Lãnh đạo chuyên quyền (DL).

Sự thất vọng nhu cầu tâm lý cơ bản (BPNF). Xung đột công việc – gia đình (WFC). Ý chí và sức mạnh định hướng (Willpower & Waypower). Lý thuyết Bảo tồn Nguồn lực (COR).

Lý thuyết Tự Quyết (SDT). Lý thuyết Hy vọng (Hope Theory). Sự tích hợp các lý thuyết bảo tồn nguồn lực (COR), thuyết tự quyết (SDT) và thuyết Hy vọng. Giả thuyết nghiên cứu.

Mối quan hệ giữa DL và WFC. Mối quan hệ giữa DL và BPNF. Mối quan hệ giữa BPNF và WFC. Vai trò trung gian của BPNF.

Vai trò điều tiết của ý chí và sức mạnh định hướng. Mô hình nghiên cứu đề xuất. 87 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Quy trình nghiên cứu.

Nghiên cứu sơ bộ định tính. Vai trò của nghiên cứu sơ bộ định tính. Phương pháp thực hiện. Kết quả nghiên cứu sơ bộ định tính.

Nghiên cứu sơ bộ định lượng. Thiết kế khảo sát và thu thập dữ liệu. Kỹ thuật phân tích dữ liệu. Kết quả nghiên cứu sơ bộ định lượng.

Mô tả mẫu khảo sát. Phân tích độ tin cậy của thang đo. Kết quả phân tích nhân tố khẳng định CFA. Nghiên cứu định lượng chính thức.

Mục tiêu của nghiên cứu định lượng chính thức. Thiết kế khảo sát và thu thập dữ liệu. Kỹ thuật phân tích dữ liệu. Kiểm soát thiên lệch phương pháp chung (Common Method Bias).

117 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thông tin mẫu nghiên cứu. Kiểm soát sai lệch phương pháp chung (Common Method Bias – CMB). Đánh giá mô hình đo lường (Measurement Model Evaluation).

Hệ số tải ngoài (Outer loadings). Độ tin cậy thang đo và giá trị hội tụ. Giá trị phân biệt (discriminant validity). Đánh giá mô hình cấu trúc (Structural Model Evaluation).

Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến (VIF). Đánh giá hệ số đường dẫn (Path Coefficients). Đánh giá mức độ giải thích (R²) và khả năng dự báo của mô hình (Q²) 133 4. Kiểm định giả thuyết nghiên cứu.

Quan hệ trực tiếp. Quan hệ trung gian. Quan hệ điều tiết. Thảo luận kết quả nghiên cứu.

140 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ. Về nền tảng lý thuyết. Về lãnh đạo tiêu cực và mối quan hệ với WFC. Về cơ chế trung gian của BPNF.

Về vai trò điều tiết của ý chí và sức mạnh định hướng. Hàm ý quản trị. Hàm ý từ tác động trực tiếp của DL đến WFC. Hàm ý từ tác động của DL đến BPNF.

Hàm ý từ tác động của BPNF đến WFC. Hàm ý từ vai trò trung gian của BPNF. Hàm ý từ vai trò điều tiết của ý chí và sức mạnh định hướng. Hàm ý đối với công tác tuyển dụng và phát triển lãnh đạo.

Hạn chế và định hướng nghiên cứu trong tương lai. 162 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 183 vi DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Diễn giải AF Thất vọng về quyền tự chủ (autonomy) Thất vọng nhu cầu tâm lý cơ bản (Basic Psychological Need BPNF Frustration) BW Xung đột dựa trên hành vi (behavior) CMB Sai lệch phương pháp chung (Common Method Bias) CF Thất vọng về năng lực (competence) CFA Confirmatory Factor Analysis (Phân tích nhân tố khẳng định) COR Bảo tồn nguồn lực (Conservation of Resources) DL Lãnh đạo chuyên quyền (Despotic leadership) PL Phụ lục RF Thất vọng về kết nối (relatedness) SDT Lý thuyết tự quyết (Self-Determination Theory ) SLR Tổng quan tài liệu có hệ thống (Systematic Literature Review ) TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh TMCP Thương mại cổ phần TW Xung đột dựa trên thời gian (time) VIF Hệ số phóng đại phương sai (Variance Inflation Factor) WFC Xung đột công việc -gia đình (Work-family conflict) WI Ý chí (Willpower) WS Xung đột dựa trên căng thẳng (strain) WY Sức mạnh định hướng (Waypower) vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1 Tổng quan các nghiên cứu về mối quan hệ giữa DL và bốn dạng lãnh đạo tiêu cực với WFC.1 Phân bố nghiên cứu về các dạng lãnh đạo tiêu cực theo quốc gia của tác giả liên hệ .2 Phân bố nghiên cứu về DL theo quốc gia của tác giả liên hệ .3 Phân nhóm các yếu tố chính trong phân tích đồng xuất hiện từ khóa .4 Phân nhóm nghiên cứu thực nghiệm về DL.1 Thang đo lãnh đạo chuyên quyền (DL) .2 Thang đo thất vọng nhu cầu tâm lý cơ bản (BPNF) .3 Thang đo xung đột công việc – gia đình (WFC) .4 Thang đo ý chí và sức mạnh định hướng.5 Kết quả phân tích độ tin cậy thang đo DL .6 Kết quả phân tích độ tin cậy thang đo BPNF .7 Kết quả phân tích độ tin cậy thang đo WFC .8 Kết quả phân tích độ tin cậy thang đo ý chí và sức mạnh định hướng .9 Các tiêu chí kiểm định mô hình đo lường .10 Các tiêu chí kiểm định mô hình cấu trúc .1 Thông tin mẫu nghiên cứu .2 Kết quả kiểm định đa cộng tuyến toàn phần (full collinearity test).3 Kết quả phân tích hệ số tải ngoài.4 Kết quả đo lường độ tin cậy thang đo và giá trị hội tụ .5 Kết quả ma trận Fornell – Larcker .6 Kết quả ma trận Heterotrait - Monotrait Ratio (HTMT).7 Kết quả ma trận Fornell – Larcker với biến bậc hai .8 Kết quả ma trận HTMT với biến bậc hai .9 Kết quả đánh giá hiện tượng đa cộng tuyến (VIF) .10 Kết quả đánh giá hệ số đường dẫn .11 Kết quả R² và Q².12 Kết quả kiểm định mối quan hệ trực tiếp .13 Kết quả kiểm định mối quan hệ trung gian .14 Kết quả kiểm định vai trò trung gian của BPNF .15 Kết quả kiểm định mối quan hệ điều tiết. 137 ix DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 2.1 So sánh số lượng bài báo theo năm .2 Quy trình tổng quan tài liệu.3 Các phong cách lãnh đạo tiêu cực và sự hình thành DL .4 Mô hình nghiên cứu đề xuất.1 Sơ đồ quy trình nghiên cứu.1 Kết quả mô hình đo lường .2 Tác động điều tiết của ý chí lên mối quan hệ DL – BPNF .