Luận án tiến sĩ về quản lý văn hóa tổ chức tại các đại học Việt Nam - Nguyễn Thanh Lý

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN THANH LÝ QUẢN LÝ VĂN HÓA TỔ CHỨC CỦA CÁC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC HÀ NỘI – 2015 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN THANH LÝ QUẢN LÝ VĂN HÓA TỔ CHỨC CỦA CÁC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC Mã số: 62 14 01 14 Cán bộ hướng dẫn:1. Nguyễn Thị Mỹ Lộc 2. Đặng Bá Lãm HÀ NỘI – 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu riêng của tôi. Các kết quả nghiên cứu trong luận án này là trung thực, chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào của các tác giả khác.

Tác giả Nguyễn Thanh Lý i LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến toàn thể giảng viên, cán bộ, viên chức, các đồng nghiệp của tôi ở Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội và các thầy, cô, anh, chị, em ở các đơn vị trong ĐHQGHN đã nhiệt tình giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành tốt nhiệm vụ nghiên cứu sinh. Tôi chân thành kính trọng và cảm ơn sâu sắc đến GS. Nguyễn Thị Mỹ Lộc và PGS. Đặng Bá Lãm là những người hướng dẫn khoa học đã tận tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án.

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Tổ chức Cán bộ và các phòng ban chức năng khác thuộc cơ quan ĐHQGHN, các trường thành viên đã tận tình động viên, giúp đỡ cung cấp tư liệu và số liệu để tôi hoàn thành phần thực nghiệm trong bản luận án này. Tôi xin tri ân sự khích lệ và ủng hộ nhiệt tình của gia đình và bạn bè trong thời gian tôi thực hiện luận án. Hà Nội, ngày 15 tháng 8 năm 2015 Người tri ân Nguyễn Thanh Lý ii DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT BGD&ĐT Bộ Giáo dục và Đào tạo CBQL Cán bộ quản lý ĐH Đại học ĐHQGHN Đại học Quốc gia Hà Nội GV Giảng viên GDĐH Giáo dục đại học QL Quản lý QLGD Quản lý Giáo dục SV Sinh viên TC Tổ chức VH Văn hóa VHĐH Văn hóa đại học VHTC Văn hóa tổ chức VN Việt Nam iii MỤC LỤC Lời cam đoan .ii Danh mục ký hiệu, chữ viết tắt. iii Mục lục.

iv Danh mục bảng. vii Danh mục biểu đồ và sơ đồ. viii MỞ ĐẦU. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ VĂN HÓA TỔ CHỨC CỦA CÁC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM.

Tổng quan các nghiên cứu về văn hóa tổ chức của các cơ sở giáo dục. Một số khái niệm cơ bản của đề tài. Quản lý, đại học Việt Nam và quản lý đại học. Một số vấn đề lý luận về quản lý văn hóa tổ chức của đại học ở Việt Nam.

Mục tiêu xây dựng văn hóa tổ chức của đại học ở Việt Nam. Các yếu tố cấu thành văn hóa tổ chức của đại học. Nhận diện văn hóa mạnh của một tổ chức biết học hỏi ……………. Đặc điểm văn hóa tổ chức và giá trị cốt lõi của các đại học ở Việt Nam.

Quản lý văn hóa tổ chức của đại học ở Việt Nam. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý văn hóa tổ chức của các đại học ở Việt Nam. 44 Kết luận chương 1. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ VĂN HÓA TỔ CHỨC CỦA CÁC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM.

Giới thiệu khái quát về các đại học ở Việt Nam và trường hợp Đại học Quốc gia Hà Nội. Các đại học ở Việt Nam. Đại học Quốc gia Hà Nội. Khái quát chung về mô hình cấu trúc và cơ chế vận hành của hai đại học quốc gia và ba đại học vùng.

Giới thiệu về khảo sát. Mục đích khảo sát. Mẫu và đối tượng khảo sát. Nội dung khảo sát.

Phương pháp tổ chức khảo sát. Kết quả khảo sát. Thực trạng quản lý văn hóa tổ chức của các đại học ở Việt Nam qua sử dụng công cụ đánh giá văn hóa tổ chức của Quinn và Cameron. Thực trạng kĩ năng quản lý văn hóa tổ chức của các mẫu đại học ở Việt Nam được lựa chọn nghiên cứu.

89 Kết luận chương 2. CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ VĂN HÓA TỔ CHỨC CỦA CÁC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM. Những định hướng cho việc xây dựng các giải pháp quản lý văn hóa tổ chức của các đại học ở Việt nam. Nguyên tắc xây dựng giải pháp.

Nguyên tắc thống nhất, tập trung .2 Nguyên tắc toàn diện, đồng bộ. Nguyên tắc tôn trọng sự đa dạng, tinh thần sáng tạo và dân chủ. Nguyên tắc kiên trì, liên tục, tích cực. Nguyên tắc lấy việc phát huy vai trò hạt nhân, lãnh đạo của hệ thống tổ chức Đảng làm căn bản.

Các giải pháp quản lý văn hóa tổ chức của các đại học ở Việt Nam hiện nay. Giải pháp 1: Nhận thức và chuyển biến nhận thức về quản lý nhà trường đại học thông qua quản lý văn hóa đại học. Giải pháp 2: Hoàn thiện cơ chế hoạt động liên thông liên kết giữa các đơn vị theo phương thức đào tạo theo tín chỉ. Giải pháp 3: Phát triển các hoạt động liên ngành, đa ngành.

Giải pháp 4: Đổi mới phương thức tổ chức các hoạt động tương thân tương ái, giao lưu giữa các đơn vị và các thế hệ. Giải pháp 5: Xây dựng những quy định về quản lý điều hành và sử dụng các nguồn lực. Giải pháp 6: Thực hiện các bước quản lý văn hóa tổ chức của đại học. Khảo nghiệm tính hợp lý và khả thi của các giải pháp.

Kết quả thử nghiệm giải pháp 5 “Xây dựng những quy định về quản lý điều hành và sử dụng các nguồn lực” trong quản lý Đại học Quốc gia Hà Nội. Mục đích thử nghiệm. Nội dung và quy trình thử nghiệm. Quy trình xử lý số liệu.

Kết quả thử nghiệm. 139 Kết luận chương 3. 141 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. 141 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.

143 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 155 vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Các năng lực quản lý then chốt. Thực trạng mức độ đạt được của tiêu chí Đặc điểm nổi bật. Thực trạng mức độ đạt được của tiêu chí lãnh đạo đại học.

Thực trạng mức độ đạt được của tiêu chí Quản lý nhân viên. Thực trạng mức độ đạt được của tiêu chí Gắn kết trong đại học. Thực trạng mức độ đạt được của tiêu chí Chiến lược nhấn mạnh. Thực trạng mức độ đạt được của tiêu chí Tiêu chuẩn thành công.

Kết quả đánh giá về kĩ năng quản lý (MSAI) dành cho các nhà quản lý giáo dục trong các ĐH. Mức độ hợp lý và khả thi của các giải pháp. 130 vii DANH MUC BIỂU ĐỒ VÀ SƠ ĐỒ Biểu đồ 2. Mức độ đạt được trung bình của tiêu chí Đặc điểm nổi bật.

Mức độ đạt được trung bình của tiêu chí Lãnh đạo đại học. Mức độ đạt được trung bình của tiêu chí Quản lý nhân viên. Mức độ đạt được trung bình của tiêu chí Gắn kết trong đại học 83 Biểu đồ 2. Mức độ đạt được trung bình của tiêu chí Chiến lược nhấn mạnh.

Mức độ đạt được trung bình của tiêu chí Tiêu chuẩn thành công. Dữ liệu nhóm MSAI trung bình. Dữ liệu các chiều MSAI của các nhà quản lý .1: Các tiêu chí đánh giá VHTC của ĐH (trước thử nghiệm) .2: Các tiêu chí đánh giá VHTC của ĐH (sau thử nghiệm). 139 viii MỞ ĐẦU 1.

Lý do chọn đề tài Trong bối cảnh toàn cầu hoá, xã hội thông tin và thế giới phẳng thì dịch vụ giáo dục ĐH đang ngày càng lan tỏa mạnh mẽ và phát triển theo chiều hướng từ các nước phát triển sang các nước đang phát triển. Toàn cầu hóa cũng làm xuất hiện nhiều nhà cung cấp chương trình đào tạo, bằng cấp thông qua công nghệ thông tin và truyền thông… Những tác động này sẽ làm thay đổi các quan niệm truyền thống về giáo dục nói chung và giáo dục ĐH nói riêng. Các trường ĐH phải trở nên “mở” hơn để phối hợp hợp tác với nhau nhiều hơn để có thể đủ sức cạnh tranh trên thị trường giáo dục trong nước và quốc tế. Từ đó làm thay đổi phương thức, quan niệm, ứng xử của nhà lãnh đạo cũng như của từng cá nhân thành viên của một cơ sở giáo dục ĐH.

Cũng trong bối cảnh này, yêu cầu về đào tạo liên ngành cấp thiết hơn bao giờ hết khi gia tăng các vấn đề phức tạp của thế giới đòi hỏi sự giải quyết liên ngành, đa ngành. Xu thế chung của khoa học ngày nay trên thế giới là tính chuyên sâu càng cao thì tính tích hợp, liên ngành cũng càng cao. Bản chất của khoa học và giáo dục là hướng tới giải quyết các vấn đề của cuộc sống. Những vấn đề căn bản và cấp thiết mà cuộc sống đặt ra trên quy mô toàn cầu cũng như trong phạm vi đất nước đã và đang vượt quá tầm giải quyết của các nghiên cứu đơn ngành chuyên biệt, ví dụ các vấn đề liên quan đến việc khám phá bản chất của con người; các vấn đề phát triển bền vững; sử dụng tài nguyên, quản lý và chia sẻ các nguồn lực; bảo vệ môi trường; quản lý xã hội vv.

đều là các lĩnh vực đòi hỏi sự tích hợp, liên ngành cao của các ngành khoa học thuộc cả lĩnh vực khoa học tự nhiên, công nghệ và khoa học xã hội và nhân văn. Đặc biệt trong các ngành khoa học mới và công nghệ mũi nhọn, như khoa học sự sống, khoa học môi trường, khoa học chính trị, khoa học quản lý, khoa học phát triển, khu vực học, nghiên cứu VH, công nghệ nano, công nghệ thông tin, công nghệ sinh học vv. tính liên ngành thể hiện rất rõ. Mặt khác, để đào tạo, phát triển con người toàn diện cần có sự kết hợp giữa các khoa học tự nhiên và xã hội, 1 nhân văn.

Vì vậy nhu cầu về tổ chức ĐH đào tạo đa ngành đa lĩnh vực xuất phát trước hết từ yêu cầu khách quan của khoa học và cuộc sống. Lịch sử phát triển GDĐH của Việt Nam từ sau khi giành được độc lập chủ yếu là các ĐH đơn ngành hoặc đơn lĩnh vực, cả nước có một ĐH Tổng hợp.