Quản lý nhà nước dự án đầu tư từ ngân sách nhà nước trong giáo dục đại học và sa

1 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO BỘ NỘI VỤ TẠO HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA PHÙNG VĂN HIỀN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC DỰ ÁN ĐẦU TƯ TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRONG GIÁO DỤC ĐẠI HỌC VÀ SAU ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH CÔNG HÀ NỘI - 2014 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA 2 PHÙNG VĂN HIỀN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC DỰ ÁN ĐẦU TƯ TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRONG GIÁO DỤC ĐẠI HỌC VÀ SAU ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM Chuyên ngành : Quản lý hành chính công Mã số: 62 34 82 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH CÔNG Người hướng dẫn khoa học: GS. Đinh Văn Tiến TS. Đặng Xuân Hoan HÀ NỘI - 2014 MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 3 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 11 1. Những công trình nghiên cứu trong nước có liên quan đến đề tài luận 11 án 2.

Những công trình nghiên cứu nước ngoài có liên quan đến đề tài luận 17 án 3. Cơ sở lý thuyết và tư tưởng định hướng xuyên suốt luận án 24 Chương 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC DỰ ÁN 27 ĐẦU TƯ TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO GIÁO DỤC ĐẠI HỌC VÀ SAU ĐẠI HỌC 1. Ngân sách nhà nước dành cho giáo dục và giáo dục đại học 27 1. Giáo dục đại học và ngân sách nhà nước giành cho giáo dục đại học 27 1.

Tính kinh tế chính trị của đầu tư ngân sách nhà nước cho giáo dục đại 30 học 1. Các hình thức đầu tư cho giáo dục đại học từ nguồn ngân sách nhà 34 nước 1. Quản lý nhà nước các dự án đầu tư 45 1. Đầu tư và dự án đầu tư 45 1.

Quản lý các dự án đầu tư của các cơ quan quản lý nhà nước 48 1. Quản lý nhà nước các dự án đầu tư từ ngân sách nhà nước cho giáo dục 52 đại học 1. Quản lý nhà nước các hoạt động đầu tư bằng ngân sách nhà nước cho 53 các thể chế giáo dục 1. Quản lý nhà nước các dự án đầu tư từ ngân sách nhà nước hỗ trợ sinh 64 viên 1.

Quản lý nhà nước chương trình, dự án đầu tư từ ngân sách nhà nước 67 cho giáo dục đại học ở một số nước 1. Một số nhận xét chung về quản lý nhà nước các dự án đầu tư bằng ngân 78 sách nhà nước cho giáo dục đại học và quản lý từ ba nước Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CÁC DỰ ÁN ĐẦU 82 TƯ TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC VÀ SAU ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2000-2012 2. Phát triển giáo dục đại học - sau đại học ở Việt Nam giai đoạn 2000- 82 2012 2. Tổng quan chung về phát triển giáo dục đại học 82 2.

Chi ngân sách nhà nước cho sự nghiệp giáo dục 86 2. Đầu tư ngân sách nhà nước cho giáo dục đại học và sau đại học 89 2. Thực trạng quản lý nhà nước các dự án đầu tư thuộc ngân sách nhà 96 nước trực tiếp cho các cơ sở giáo dục đại học 2. Thực trạng quản lý nhà nước các dự án đầu tư xây dựng cơ bản phát triển 97 giáo dục đại học- sau đại học giai đoạn 2000-2012 2.

Thực trạng quản lý nhà nước các dự án đầu tư cho sự nghiệp khoa học 105 công nghệ trong các cơ sở giáo dục đại học - sau đại học 2. Thực trạng quản lý nhà nước các dự án đầu tư từ ngân sách nhà nước 106 phát triển nguồn nhân lực cho giáo dục đại học 2. Thực trạng quản lý nhà nước các dự án đầu tư từ nguồn vốn hỗ trợ chính 108 thức (ODA) cho giáo dục đại học- sau đại học 2. Một số nhận xét về các dự án đầu tư trực tiếp cho các cơ sở giáo dục 110 đại học bằng vốn ngân sách nhà nước 2.

Thực trạng quản lý nhà nước các dự án đầu tư từ ngân sách nhà nước 111 dưới dạng tín dụng vay vốn sinh viên 2. Một số nội dung của dự án đầu tư bằng ngân sách nhà nước theo hình 112 thức tín dụng hỗ trợ sinh viên 2. Các chủ thể tham gia dự án 116 2. Một số nhận xét về quản lý nhà nước các dự án tín dụng sinh viên 122 2.

Thực trạng quản lý nhà nước dự án đầu tư ngân sách nhà nước thông 126 5 qua hỗ trợ, trợ cấp học sinh, sinh viên các cơ sở giáo dục đại học - sau đại học 2. Dự án học bổng khuyến khích học tập 129 2. Dự án học bổng chính sách 131 2. Dự án trợ cấp xã hội 134 2.

Các dự án liên quan đến học phí 136 2. Thực trạng quản lý nhà nước các dự án đầu tư ngân sách nhà nước 141 hoặc các chương trình cam kết giữa Chính phủ Việt Nam với các nước (hiệp định) trong giáo dục đại học - sau đại học ở nước ngoài 2. Công tác thanh tra, kiểm tra giám sát 146 Chương 3: ĐỔI MỚI QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ 157 TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO GIÁO DỤC ĐẠI HỌC - SAU ĐẠI HỌC GIAI ĐOẠN ĐẾN NĂM 2020 3. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về phát triển giáo dục đại học giai 157 đoạn đến 2020 3.

Những định hướng về đổi mới cơ chế tài chính phát triển giáo dục đại 161 học 3. Đổi mới cơ chế tài chính cho sự nghiệp giáo dục nói chung 161 3. Những định hướng phân bổ ngân sách nhà nước dành cho giáo dục đại 163 học 3. Đổi mới quản lý các dự án đầu tư từ ngân sách nhà nước cho giáo dục 172 đại học - sau đại học 3.

Đổi mới cơ chế quản lý các dự án đầu tư xây dựng cơ bản cho các cơ sở 172 giáo dục đại học từ ngân sách nhà nước 3. Đổi mới quản lý nhà nước các dự án đầu tư bằng ngân sách nhà nước 177 thông qua hình thức "chi hỗ trợ sinh viên" 3. Đổi mới cơ chế tạo nguồn thu của các cơ sở giáo dục đại học thông qua 183 học phí 3. Đổi mới cơ chế quản lý đầu tư cho giáo dục đại học bằng nguồn vốn 191 6 ODA 3.

Đổi mới cơ chế đầu tư ngân sách nhà nước cho hoạt động nghiên cứu 192 khoa học - công nghệ trong các cơ sở giáo dục đại học 3. Đổi mới cơ chế đầu tư ngân sách nhà nước cho giáo dục đại học và phát 196 triển nguồn nhân lực các cơ sở giáo dục đại học giai đoạn tới 3. Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát 204 KẾT LUẬN 208 NHỮNG CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN 211 TỚI ĐỀ TÀI LUẬN ÁN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 212 PHỤ LỤC 224 7 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ĐH&SĐH : Đại học và sau đại học GDĐH : Giáo dục đại học GDĐH&SĐH : Giáo dục đại học và sau đại học GD&ĐT : Giáo dục và đào tạo NSNN : Ngân sách nhà nước QLNN : Quản lý nhà nước 8 DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Tên bảng Trang bảng 2.1 Chi NSNN phát triển giáo dục giai đoạn 2008-2013 (theo dự toán) 86 2. Phân bổ chi NSNN cho giáo dục theo trung ương và địa phương 88 giai đoạn 2008-2012 2.3 Chi đầu tư xây dựng cơ bản ngân sách thuộc Bộ GD&ĐT 98 9 DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Số hiệu Tên sơ đồ Trang sơ đồ 1.1 Mức học phí (trung bình) và tỷ lệ sinh viên nhận được trợ cấp của 33 NSNN (năm học 2008 - 2009) 1.

Tỷ lệ % hỗ trợ cho GDĐH bằng NSNN theo ba hình thức (không 34 tính hỗ trợ cho cơ sở giáo dục đại học) 1.3 Mối quan hệ giữa ba yếu tố khi đánh giá kết quả và hiệu quả 42 1. Phân bổ các chủ thể giáo dục đại học ở các nước theo ba tiêu chí: nhà 43 nước, phụ thuộc vào nhà nước và độc lập với nhà nước 1.5 Gia tăng số lượng sinh viên đại học (cả trường công và tư) giai 73 đoạn 2001 - 2009 ở Indonesia 1.6 Nguồn thu của 7 trường đại học tự chủ công 75 2.1 Số trường cao đẳng giai đoạn 2000 - 2012 82 2.2 Số trường đại học giai đoạn 2000 - 2012 83 2.3 Số lượng sinh viên theo hai hệ giai đoạn 2000 - 2012 83 2.4 Phân bổ chi NSNN cho giáo dục theo hai tiêu chí: thường xuyên và 87 đầu tư cơ bản 2.5 Phương thức phân bổ đầu tư NSNN dành cho GDĐH 90 2.6 Ngân sách nhà nước cho chương trình mục tiêu và phân cho GDĐH 92 2.7 Các chủ thể ảnh hưởng đến thực hiện dự án sinh viên vay vốn 117 10 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Lịch sử phát triển của nhân loại nói chung và của Việt Nam nói riêng đã chỉ ra rằng, sự nghiệp giáo dục đóng vai trò rất quan trọng, đặc biệt là trong thời đại ngày nay - thời đại của cách mạng khoa học - công nghệ. Cuộc cạnh tranh chất xám đã và đang diễn ra ngày càng gay gắt thì tri thức - sản phẩm cuối cùng của giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) trở thành động lực chính trong việc thực hiện các chiến lược, các chương trình mục tiêu quốc gia.

GD&ĐT được coi là nhân tố quyết định sự thành bại của mỗi quốc gia trong quá trình hội nhập và cạnh tranh. Nhận thức sâu sắc vấn đề này, các quốc gia trên thế giới đã rất đề cao vai trò của GD&ĐT trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển đất nước, trong đó có Việt Nam. Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 đã khẳng định: "Giáo dục là quốc sách hàng đầu". Mục tiêu tổng quát của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2000 - 2010 được đưa ra trong Đại hội Đảng IX của Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định: "Đưa đất nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đời sống văn hóa, vật chất, tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại hóa" [40].

Con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa của nước ta cần và có thể rút ngắn thời gian so với các nước đi trước vừa có những bước tuần tự, vừa đảm bảo có những bước nhảy vọt. Để đạt được những mục tiêu trên, giáo dục có vai trò quyết định. Trong những năm vừa qua, Nhà nước đã dành những khoản kinh phí lớn cho đầu tư phát triển sự nghiệp giáo dục.