Luận án TS: Phát triển bền vững & giữ gìn giá trị truyền thống DTTS Đăk Nông

ĐẠI HỌC QưOC GIA HẢ NỘI TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ BÙI THỊ HOÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VỚI VIỆC GIỮ GÌN GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ BẢN ĐỊA TỈNH ĐĂK NÔNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC Hà Nội - 2013 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ BÙI THỊ HOÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VỚI VIỆC GIỮ GÌN GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ BẢN ĐỊA TỈNH ĐĂK NÔNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY Chuyên ngành : CNDVBC & CNDVLS Mã số : 62 22 80 05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. Nguyễn Văn Huyên Hà Nội - 2013 LỜI CAM ĐOAN Họ và tên: Bùi Thị Ho à Năm sinh: 15 - 04 - 1965. Nghiên cứu sinh khoá: 2009 - 2013. Đơn vị đào tạo: Trung tâm Đào tạo, Bồi dưỡng giảng viên Lý luận chính trị - Đại học Quốc gia Hà Nội.

Xin cam đoan: Luận án triết học với đề tài: “Phát triển bền vững với việc giữ gìn giá trị truyền thống các dân tộc thiểu số bản địa tỉnh Đăk Nông trong giai đoạn hiện nay” là công trình nghiên cứu của tôi, không có sự sao chép từ các công trình nghiên cứu khác. Các số liệu dẫn chứng, thông tin và các nguồn tài liệu là chính xác, khách quan, tin cậy do các cơ quan có thẩm quyền ban hành. Các nguồn tài liệu khác, các thông tin, công trình liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu của đề tài được sử dụng trong luận án không có sự tranh chấp với các cá nhân, tổ chức hoặc tập thể. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật và các cơ quan có thẩm quyền về lời cam đoan của mình.

Người cam đoan B ù i Thị Hoa MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 6 1. Những công trình nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến vấn đề 6 phát triển bền vững__________________________________________ 1. Những nghiên cứu tiêu biểu về giá trị truyền thống với tư cách là nhân lõi của văn hóa và mối quan hệ giữa phát triển bền vững với việc giữ gìn giá trị truyền thống các dân tộc. Những nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến vấn đề phát triển bền vững với giữ gìn giá trị truyền thống các dân tộc thiểu số bản địa tỉnh Đăk Nông.

21 Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VỚI VIỆC GIỮ GÌN GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ. Phát triển bền vững và giá trị truyền thống các dân tộc thiểu số 25 2. Phát triển bền vững. Giá trị truyền thống các dân tộc thiểu số.

Mối quan hệ giữa phát triển bền vững với việc giữ gìn giá trị truyền thống các dân tộc thiểu số. Phát triển bền vững quyết định sự tồn tại, hình thành, biến đổi và phát triển giá trị truyền thống các DTTS. Giá trị truyền thống các dân tộc thiểu số là một nội dung quan trọng, của nền tảng tinh thần, một trong những mục tiêu và động lực của phát triển bền vững. 68 Chương 3: THỰC TRẠNG CỦA PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VỚI VIỆC GIỮ GÌN GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ BẢN ĐỊA TỈNH ĐĂK NÔNG HIỆN NAY.

Thành tựu trong quá trình phát triển bền vững vói việc giữ gìn giá trị truyền thống các dân tộc thiểu số bản địa tỉnh Đăk Nông 80 3. Phát triển bền vững về kinh tế gắn với việc giữ gìn giá trị truyền thống các dân tộc thiểu số bản địa. Phát triển bền vững về xã hội và giữ gìn giá trị truyền thống các dân tộc thiểu số bản địa. Phát triển văn hóa và giữ gìn giá trị truyền thống các dân tộc thiểu số bản địa.

Bảo vệ môi trường và giữ gìn giá trị truyền thống các dân tộc thiểu số bản địa. Hạn chế, nguyên nhân và nhũngvấn đặt ra trong quá trình phát triển bền vững với giữ gìn giá trị truyền thống dân tộc thiểu số bản địa tỉnh Đăk Nông_______________________________________ 96 3. Những hạn chế chủ yếu. Nguyên nhân của hạn chế.

Những vấn đề đặt ra hiện nay. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VỚI VIỆC GIỮ GÌN GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ BẢN ĐỊA Ở ĐĂK NÔNG HIỆN NAY___________ 135 4. Phươ ng hướng. Phương hướng chung.

Một số phương hướng cụ thể. Một số giải pháp chủ yếu đảm bảo phát triển bền vững gắn với giữ gìn giá trị truyền thống các dân tộc thiểu số bản địa ởĐăk Nông hiện nay. Tập trung giải quyết các vấn đề kinh tế, xã hội, môi trường, tạo cơ sở vững chắc cho phát triển bền vững gắn với giữ gìn GTTT các DTTS bản địa tỉnh Đăk Nông. Giữ gìn giá trị truyền thống các dân tộc thiểu số bản địa, góp phần thúc đẩy các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội, môi trường phát triển theo hướng bền vững.

Tăng cường các nguồn lực đảm bảo quá trình phát triển bền vững với giữ gìn giá trị truyền thống các dân tộc thiểu số bản địa. Nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước trong hoạch định và tổ chức thực hiện chiến lược phát triển bền vững gắn với giữ gìn giá trị truyền thống các dân tộc thiểu số. 182 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. 185 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

187 5 MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH HOẠ 6 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT 1. CNH : Công nghiệp hóa 2. DTTS : Dân tộc thiểu số 3. GTTT : Giá trị truyền thống 4.

HĐND : Hội đồng nhân dân 6. Nxb : Nhà xuất bản 7. PTBV : Phát triển bền vững 8. UBND : ủy ban nhân dân 9.

VHDT : Văn hóa dân tộc : Văn hóa truyền 10. VHTT thống MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Tây Nguyên là vùng lãnh thổ đặc thù về điều kiện tự nhiên, dân cư, dân tộc, có vai trò chiến lược về kinh tế - xã hội, môi trường và an ninh quốc phòng; là nơi cư trú của trên 40 dân tộc, trong đó có 2 5 % DTTS bản địa - những chủ nhân cò n lưu giữ nhiều GTTT phong phú, độc đáo. Sau hơn 25 năm đổi mới và phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Tây Nguyên nói chung, Đăk Nông nói riêng đ ã đạt được những thành tựu quan trọng trên nhiều lĩnh vực.

Tuy nhiên, nhiều vấn đề kinh tế, văn hoá, xã hội, môi trường đặt ra hết sức gay gắt, trong đó có vấn đề môi trường; vấn đề mai một giá trị văn hoá dân tộc nói chung, văn hoá các DTTS bản địa nói riêng; nh ng vấn đề dân tộc, tôn giáo do lịch sử để lại và nảy sinh trong thời kỳ mới, mà các thế lực thù địch đ ã lợi dụng, kích động tạo ra những điểm nóng, những sự kiện bất ổn chính trị, xã hội, ảnh hưởng tiêu cực đến công cuộc đổi mới và phát triển trên địa bàn Tây Nguyên và cả nước. Thực tế cho thấy, những thách thức đối với sự PTBV ở Tây Nguyên nói chung, trong đó có Đăk Nông nói riêng, không chỉ do sự tác động của nhân tố bên ngoài, mà một trong những nguyên nhân quan trọng lại xuất phát từ những bất cập, hạn chế trong thực hiện chính sách bảo đảm sự hài hoà giữa phát triển kinh tế đi đôi với giải quyết nh ng vấn đề x hội, bảo vệ môi trường, giữ gìn GTTT các DTTS, thực hiện các chính sách dân tộc, tôn giáo. Đã đến lúc cần nhận thức đầy đủ nội hàm PTBV với việc giữ gìn, phát huy các GTTT các DTTS. Đăk Nông là một tỉnh miền núi, biên giới Tây Nguyên mới được tái lập năm 2004 có nhiều DTTS sinh s ống, trong đó đồng bào DTTS bản địa gồm dân tộc M'nông, Ê đê, Mạ chiếm trên 10% với bề dày GTTT.

Những năm qua, trước xu thế phát triển, nh ng GTTT của đồng bào các DTTS bản địa đ góp phần không nhỏ vào PTBV, song c ũng đang đối mặt với nguy cơ bị mai một, lãng quên. Cũng như các tỉnh trong khu vực, Đăk Nông đang đứng trước những đòi 1 hỏi lớn: một mặt, phải phát triển mạnh mẽ nhằm đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp CNH, HĐH ; mặt khác, vừa phải giữ gìn, phát huy bản sắc VHDT, bảo vệ môi trường tự nhiên, chăm lo các vấn đề xã hội, giữ vững an ninh quốc phòng, là điều kiện bảo đảm cho công cuộc xây dựng phát triển kinh tế - xã hội ở Tây Nguyên và công cuộc đổi mới của đất nước một cách bền vững. Vấn đề đặt ra là, Đăk Nông phải phát triển như thế nào để bảo đảm đúng sự PTBV của quốc gia: phát triển nhanh kinh tế - xã hội, giữ vững ổn định chính trị, nhưng phải bảo vệ môi trường và văn hóa; vừa giữ gìn được GTTT các DTTS, vừa sử dụng GTTT các DTTS như là nguồn lực nội sinh, là động lực cho PTBV; từ đó lựa chọn cách thức và giải pháp, tận dụng cơ hội, vượt qua thách thức để đưa Đăk Nông đi lên. Từ những vấn đề nêu trên, việc nghiên cứu đề tài “Phát triển bền vững với việc giữ gìn giá trị truyền thống các dân tộc thiểu số bản địa tỉnh Đăk Nông trong giai đoạn hiện nay” để góp phần giải quyết những vấn đề đang đặt ra đối với Đăk Nông, là đề tài có ý nghĩa lý luận và thực tiễn cấp thiết.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về PTBV và mối quan hệ gi a PTBV với việc giữ gìn GTTT các DTTS, luận án làm rõ thực trạng của quá trình PTBV gắn với việc giữ gìn GTTT các DTTS bản địa tỉnh Đăk Nông, từ đó đề xuất phương hướng và giải pháp nâng cao kết quả của quá trình PTBV gắn với việc giữ gìn GTTT các DTTS bản địa tỉnh Đăk Nông trong giai đoạn hiện nay. Nhiệm vụ Để thực hiện được mục đích nêu trên, luận án tập trung giải quyết nh ng nhiệm vụ chủ yếu sau: - Làm rõ những vấn đề lý luận về PTBV gắn với việc giữ gìn GTTT các DTTS bản địa, cụ thể là những GTTT tiêu biểu của dân tộc M'Nông, Mạ, ÊĐê ở tỉnh Đăk Nông. -Phân tích thực trạng, làm rõ thành tựu, hạn chế và những bất cập, 2 những vấn đề đặt ra trong thực tiễn PTBV với việc giữ gìn GTTT các DTTS bản địa ở Đăk Nông.

- Đề xuất phương hướng và những giải pháp cần thiết để PTBV với việc giữ gìn GTTT các DTTS bản địa tỉnh Đăk Nông giai đoạn hiện nay. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 3.