Luận văn thạc sĩ mô hình quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học trong đại học đa

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC ____________ LÊ YÊN DUNG MÔ HÌNH QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC TRONG ĐẠI HỌC ĐA NGÀNH, ĐA LĨNH VỰC LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Hà Nội – 2010 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC MỞ ĐẦU. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề. Những nghiên cứu ở nƣớc ngoài.

Những nghiên cứu ở trong nƣớc. Các khái niệm cơ bản. Khoa học và Nghiên cứu khoa học. Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học.

Quản lý chất lƣợng tổng thể. Chu trình quản lý chất lƣợng. Triết lý của quản lý chất lƣợng tổng thể. Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học trong đại học đa ngành, đa lĩnh vực.

Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học ở các trƣờng đại học. Đại học đa ngành đa lĩnh vực. Đặc điểm quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học trong đại học đa ngành, đa lĩnh vực. Vận dụng quan điểm quản lý chất lƣợng tổng thể trong quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học.

Một số kinh nghiệm quốc tế về quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học ở trƣờng đại học. Tính tự chủ và tự chịu trách nhiệm cao của trƣờng đại học. Mô hình Đại học nghiên cứu. Mô hình nhóm nghiên cứu trong trƣờng đại học.

Xét duyệt và đánh giá các đề tài nghiên cứu khoa học. Nguồn tài chính cho hoạt động của các trƣờng đại học. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Ở ĐẠI HỌC ĐA NGÀNH ĐA LĨNH VỰC. Khái quát hệ thống giáo dục đại học Việt Nam.

Khái quát về hệ thống cơ quan nghiên cứu và phát triển ở Việt Nam. Hoạt động nghiên cứu khoa học của hệ thống giáo dục đại học Việt Nam. Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học ở trƣờng đại học. Quản lý Nhà nƣớc về hoạt động khoa học - công nghệ.

Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học ở các trƣờng đại học. Thực trạng quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học trong đại học đa ngành, đa lĩnh vực qua kết quả điều tra. Cơ cấu tổ chức. Mô hình quản lý và cơ chế chính sách.

Qui trình quản lý hoạt động NCKH. Qui trình quản lý đề tài. Đội ngũ cán bộ quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học. MÔ HÌNH VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP TRIỂN KHAI MÔ HÌNH QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NCKH Ở ĐẠI HỌC ĐA NGÀNH, ĐA LĨNH VỰC.

134 iii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Định hƣớng đổi mới quản lý hoạt động khoa học – công nghệ. Định hƣớng đổi mới giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006 - 2020 và định hƣớng phát triển Đại học Quốc gia. Một số nguyên tắc đề xuất mô hình.

Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triển. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi và hợp lý.

Mô hình quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học ở đại học đa ngành, đa lĩnh vực và một số giải pháp triển khai mô hình. Mô hình cấu trúc - chức năng quản lý hoạt động NCKH theo quan điểm quản lý chất lƣợng tổng thể. Một số giải pháp triển khai mô hình quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học ở đại học đa ngành, đa lĩnh vực. Khảo sát ý kiến về mức độ cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp đã đề xuất 178 3.

Khảo nghiệm một số giải pháp đã đề xuất. Khảo nghiệm giải pháp đánh giá nghiệm thu đề tài định lƣợng. Khảo nghiệm xây dựng nhóm nghiên cứu trong Đại học Quốc gia Hà Nội. Khảo nghiệm kết quả khóa tập huấn bồi dƣỡng kỹ năng phân tích và hoạch định chính sách cho các cán bộ quản lý và cán bộ giảng dạy của Đại học Quốc gia Hà Nội.

186 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. 192 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ. 194 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 201 iv TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com BẢNG CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT CĐ : Cao đẳng CNH, HĐH : Công nghiệp hóa - hiện đại hóa COE : Nhóm nghiên cứu GS : Giáo sƣ PGS : Phó Giáo sƣ ĐH : Đại học ĐHĐNĐLV : Đại học đa ngành, đa lĩnh vực ĐHNC : Đại học nghiên cứu ĐHQG : Đại học Quốc gia ĐHQGHN : Đại học Quốc gia Hà Nội ĐHQG TP.

HCM : Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh ĐTKS : Đối tƣợng khảo sát GD&ĐT : Giáo dục và đào tạo KHCN : Khoa học - công nghệ KT-XH : Kinh tế - xã hội NCKH : Nghiên cứu khoa học NCS : Nghiên cứu sinh PTN : Phòng thí nghiệm R&D : Nghiên cứu và phát triển TQM : Quản lý chất lƣợng tổng thể TS : Tiến sĩ TW : Trung ƣơng % : Tỷ lệ phần trăm v TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC HÌNH VÀ BẢNG SỐ LIỆU 1. Danh mục các hình trang Hình 1. Tổ chức chƣơng trình nghiên cứu trọng điểm quốc gia………………… 12 Hình 1. Vòng quản lý Deming………………………………………………….

Hoạt động nghiên cứu khoa học theo quá trình………………………… 39 Hình 1. Mô hình quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học ở Đại học đa ngành, 53 đa lĩnh vực …………………………………………………. Mô hình hệ thống tập đoàn đại học công. Mô hình tổ chức và quản lý Đại học Hiroshima (2007).

Hệ thống các cơ quan nghiên cứu và phát triển của Việt Nam. Công việc chính hiện nay của đối tƣợng khảo sát. Loại hình trƣờng. Tổ chức Đại học đa ngành, đa lĩnh vực.

Cơ cấu tổ chức của Đại học Quốc gia Hà Nội. Qui trình quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học………. Mô hình phân cấp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học. Năng lực quan trọng đối với ngƣời làm công tác quản lý nghiên cứu 127 khoa học theo kết quả điều tra.

Kết quả điều tra về các khóa đào tạo bồi dƣỡng của đối tƣợng khảo sát 129 từ khi công tác ở trƣờng đại học. Mô hình cấu trúc - chức năng quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học trong Đại học đa ngành, đa lĩnh vực theo quan điểm quản lý chất lƣợng 143 tổng thể. Mô hình tổ chức đơn vị nghiên cứu. Quan hệ giữa đào tạo sau đại học và các yếu tố khác.

Qui trình xét duyệt đề tài/dự án………………………………………. Danh mục các bảng số liệu Bảng 1. Mối quan hệ giữa các bên trong hoạt động nghiên cứu khoa học. Đặc điểm các mô hình quản lý.

Các bộ phận chức năng làm công tác quản lý hoạt động nghiên cứu 47 khoa học. Các tiêu chí Đại học nghiên cứu của Malaysia…………………………. Số liệu giáo dục đại học và cao đẳng Việt Nam (2002 - 2007)………… 70 vi TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. So sánh nguồn đầu tƣ dành cho hoạt động khoa học – công nghệ theo 74 bình quân đầu ngƣời tại 4 cơ quan thuộc hệ thống cơ quan nghiên cứu và phát triển…………………………………………………………….

Một số đặc điểm của đối tƣợng khảo sát………………………………… 89 Bảng 2. Cơ cấu nhân sự Ban Quản lý Khoa học (tính đến ngày 31/12/2008)…. Cơ cấu nhân sự Phòng Quản lý Khoa học một số đơn vị………………. Phân cấp quản lý đề tài ở Đại học Đà Nẵng…………………………….

Phân cấp quản lý đề tài ở Đại học Quốc gia Hà Nội…………………… 106 Bảng 2. Nhận định của đối tƣợng khảo sát về công tác lập kế hoạch khoa học – 113 công nghệ………………………………………………………………. Nhận định của đối tƣợng khảo sát về tổ chức và chỉ đạo thực hiện hoạt 114 động nghiên cứu khoa học ……………………………………………. Nhận định của đối tƣợng khảo sát về công tác tuyển chọn đề tài……….

Kinh phí ngân sách Nhà nƣớc đầu tƣ cho hoạt động khoa học – công 120 nghệ cho 4 đại học……………………………………………………… Bảng 2. Nhận định của đối tƣợng khảo sát về công tác nghiệm thu đề tài ……… 122 Bảng 2. Loại hình đào tạo quản lý đối tƣợng khảo sát đã tham gia……………… 130 Bảng 3. Mẫu phiếu cho điểm các chỉ tiêu đánh giá đề tài……………………….

Mẫu phiếu đánh giá nghiệm thu đề tài…………………………………. Kết quả khảo sát về tính cấp thiết của các giải pháp………………… 178 Bảng 3. Kết quả khảo sát về tính khả thi của các giải pháp…………………. Kết quả đánh giá nghiệm thu đề tài theo 2 loại mẫu phiếu………….

Kết quả khảo sát về nhu cầu đào tạo bồi dƣỡng……………………… 187 vii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài 1. Khoa học - công nghệ (KHCN) là nền tảng và động lực đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) và phát triển bền vững đất nƣớc. Đảng và Nhà nƣớc ta đã sớm xác định vai trò then chốt của cách mạng khoa học và kỹ thuật.

Trong thời gian qua, đặc biệt là trong thời kỳ đổi mới, nhiều văn bản quan trọng về định hƣớng chiến lƣợc và cơ chế, chính sách phát triển KHCN đã đƣợc ban hành: Nghị quyết Hội nghị Trung ƣơng 2 khoá 8 [55]; Kết luận của Hội nghị Trung ƣơng 6 khoá 9 [45]; Luật Khoa học và Công nghệ [50]; Chiến lƣợc phát triển KHCN Việt Nam đến năm 2010 [63]; và nhiều chính sách cụ thể khác về xây dựng tiềm lực và đổi mới cơ chế quản lý KHCN. Nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nƣớc và đặc biệt là sự cố gắng của đội ngũ cán bộ KHCN, hoạt động KHCN đã có bƣớc chuyển biến, đạt đƣợc một số tiến bộ và kết quả nhất định, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế xã hội (KT-XH), bảo đảm an ninh, quốc phòng. Trong giai đoạn mƣời năm trở lại đây, hệ thống giáo dục đại học (ĐH) Việt Nam trong thời gian qua đã có sự phát triển mạnh mẽ cả về qui mô và loại hình đào tạo, đóng góp thành tích đáng kể vào đào tạo nguồn nhân lực cho sự nghiệp CNH, HĐH. Hoạt động KHCN của các trƣờng ĐH trong cả nƣớc đã đƣợc đẩy mạnh và có những tiến bộ rõ nét, đã đƣợc triển khai trên tất cả các lĩnh vực.

Các trƣờng ĐH đã thực hiện đƣợc một khối lƣợng lớn các nhiệm vụ KHCN thông qua các đề tài, dự án của các chƣơng trình KHCN cũng nhƣ các đơn đặt hàng từ doanh nghiệp. Hoạt động nghiên cứu khoa học (NCKH) đã thu hút nhiều sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh tham gia, qua đó chất lƣợng đào tạo đƣợc nâng lên rõ rệt.