Luận án: Giải pháp quản lý nhóm trẻ độc lập tư thục tại Thành phố Hồ Chí Minh

Lí do chọn đề tài Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định "Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là khâu then chốt" và "Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng đất nước, xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam". Chương trình Nghị sự của Liên Hiệp quốc về mục tiêu Phát triển bền vững đến 2030, tầm nhìn 2035, mục tiêu số 4. nhấn mạnh các chỉ tiêu về chăm sóc, giáo dục có chất lượng cho trẻ giai đoạn đầu đời. Luật trẻ em được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua năm 2016, cũng thể hiện quyết tâm “đảm bảo công bằng, bình đẳng trong giáo dục” với mọi trẻ, không có bất kỳ sự phân biệt đối xử.

Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam giai đoạn 2011-2020 [22] đã xác định: hoàn thành mục tiêu phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi vào năm 2015; đến năm 2020, có ít nhất 40% trẻ em trong độ tuổi nhà trẻ và 80% trong độ tuổi mẫu giáo được chăm sóc, giáo dục tại các cơ sở giáo dục mầm non; tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng trong các cơ sở giáo dục mầm non giảm xuống dưới 10%. Mục tiêu phát triển GDMN nêu trên là cơ sở để đề xuất mục tiêu phát triển GDMN trong dự thảo Đề án Phát triển GDMN từ 2016-2020, định hướng 2025, cũng là căn cứ quan trọng để Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành các văn bản chỉ đạo về đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức chăm sóc, giáo dục trẻ theo hướng lấy trẻ làm trung tâm nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ mầm non nói chung và trẻ dưới 36 tháng tuổi nói riêng. Các nghiên cứu lý luận cho thấy tầm quan trọng của chăm sóc, giáo dục trẻ ở giai đoạn đầu đời đối với sự phát triển toàn diện của mỗi cá nhân nói riêng và chất lượng nguồn nhân lực quốc gia nói chung. Trẻ dưới 36 tháng được tiếp cận với GDMN có chất lượng thì sự phát triển tiềm năng của trẻ ở “giai đoạn vàng” càng trở nên thuận lợi và tạo ra nền móng vững chắc phát triển phẩm chất, năng lực của trẻ ở 2 những giai đoạn tiếp theo.

Nhận thức sâu sắc được tầm quan trọng của CS-GD trẻ ở giai đoạn đầu đời, các nước phát triển và đang phát triển đều dành sự đầu tư tốt nhất để hỗ trợ phát triển GD trẻ dưới 36 tháng tuổi, trong đó, đa dạng hóa các loại hình cơ sở và dịch vụ CS-GD trẻ dưới 36 tháng có sự tham gia của các tổ chức, cá nhân, gia đình, đồng thời, coi trọng công tác quản lý của chính quyền địa phương. Trong giai đoạn vừa qua Việt Nam có sự phát triển khá nóng về kinh tế dẫn đến sự di chuyển mạnh mẽ lực lượng lao động nông thôn vào các thành phố lớn, các khu công nghiệp, khu chế xuất. Sự gia tăng dân số trong độ tuổi lao động đã kéo theo gia tăng số lượng trẻ em các độ tuổi nói chung và trẻ dưới 36 tháng tuổi nói riêng cần được CS-GD trong các CSGDMN. Tuy nhiên, vì nhiều lý do khách quan, số lượng CSGDMN công lập hiện có không đủ đáp ứng nhu cầu CS-GD trẻ dưới 36 tháng.

Đáp ứng nhu cầu bức thiết phải có chỗ để gửi con nhỏ nên trong giai đoạn vừa qua các nhóm trẻ ĐLTT và nhóm trẻ gia đình có sự phát triển mạnh mẽ, nhờ vậy đã góp phần giảm bớt gánh nặng và tình trạng quá tải cho các CSGDMN công lập, tuy nhiên, chất lượng CS-GD trẻ cũng như hiệu quả quản lý nhóm trẻ ĐLTT ở Việt Nam nói chung, ở Tp. HCM nói riêng đang còn nhiều vấn đề đáng bàn. Báo cáo của Sở GD&ĐT Tp. HCM cho thấy: từ năm 2014 đến 2016 số lượng nhóm trẻ ĐLTT tăng từ 1494 nhóm đến 1764 nhóm, tuy nhiên, số lượng trẻ dưới 36 tháng được thu hút trong nhóm trẻ ĐLTT có phép mới được 19,8%/ tổng số trẻ trong độ tuổi, vẫn còn 10,6% trẻ học ở nhóm, lớp chưa được cấp phép hay không phép.

Chất lượng CS-GD trẻ còn nhiều hạn chế, đơn cử các hiện tượng bạo hành được phát hiện trong thời gian qua chủ yếu ở các nhóm trẻ ĐLTT, trong đó tập trung nhiều ở các nhóm chưa được cấp phép. Việc quản lý nhóm trẻ ĐLTT trên địa bàn Tp. gặp nhiều khó khăn bởi trách nhiệm quản lý giữa các cấp của ngành GD&ĐT, quản lý của chính quyền địa phương đối với nhóm trẻ ĐLTT trong các quy định pháp luật chưa phù hợp với điều kiện thực tiễn, dẫn đến việc thực hiện các quy định về phân cấp quản lý nhóm trẻ ĐLTT mang tính hình thức, từ đó góp phần tạo ra rào cản hạn chế chất lượng CS-GD trẻ và hiệu quả quản lý nhóm trẻ ĐLTT trên địa bàn Tp. Vì thế, việc nghiên cứu tìm kiếm giải pháp quản lý 3 nhóm trẻ ĐLTT theo hướng khắc phục các rào cản trong phân cấp quản lý giáo dục thực sự rất cấp bách.

Vì những lý do nêu trên, chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài luận án “Quản lý nhóm trẻ độc lập tư thục ở thành phố Hồ Chí Minh”. Mục đích nghiên cứu Từ nghiên cứu lý luận và khảo sát thực trạng, luận án đề xuất được các giải pháp quản lý nhóm trẻ ĐLTT tại thành phố Hồ Chí Minh theo hướng tăng cường phân cấp và phối hợp trong quản lý, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhóm trẻ ĐLTT trên địa bàn. Khách thể, đối tượng nghiên cứu 3. Khách thể nghiên cứu: Hoạt động quản lý nhóm trẻ ĐLTT tại địa phương 3.

Đối tượng nghiên cứu: Mối quan hệ giữa giải pháp phân cấp quản lý giáo dục với hiệu quả quản lý nhóm trẻ ĐLTT tại thành phố Hồ Chí Minh 4. Giả thuyết khoa học Quản lý nhóm trẻ ĐLTT ở Tp. Hồ Chí Minh vẫn còn nhiều hạn chế và bất cập. Có thể nâng cao hiệu quả quản lý nhóm trẻ ĐLTT trên địa bàn Tp.

HCM nếu đề xuất và thực thi được các giải pháp quản lý theo hướng tăng cường phân cấp, phối hợp trong quản lý giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển GDMN của Tp. HCM và phù hợp với đặc trưng của nhóm trẻ ĐLTT tại Tp. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu 5. Nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý nhóm trẻ ĐLTT ở địa phương - Nghiên cứu thực trạng quản lý nhóm trẻ ĐLTT tại Tp.

Hồ Chí Minh - Đề xuất các giải pháp quản lý nhóm ĐLTT tại TP. Hồ Chí Minh theo hướng tăng cường phân cấp, phối hợp trong quản lý nhóm trẻ. - Đánh giá sự cần thiết, tính khả thi và thử nghiệm một số giải pháp quản lý nhóm ĐLTT ở Tp. Hồ Chí Minh 4 5.

Phạm vi nghiên cứu - Về nội dung nghiên cứu: đề tài tập trung nghiên cứu vấn đề phân cấp quản lý nhóm trẻ ĐLTT ở Tp. HCM theo chiều dọc từ Sở GD&ĐT, các Phòng GD&ĐT và trường MN công lập, phối hợp quản lý theo chiều ngang giữa UBND, các cơ quan, tổ chức có liên quan và cộng đồng dân cư trong từng quận/ huyện; kết hợp với quản lý bên trong nhóm trẻ ĐLTT của chủ nhóm trên cơ sở đảm bảo chất lượng CS-GD trẻ. - Về địa bàn nghiên cứu: Trên địa bàn Tp. HCM, đề tài tập trung khảo sát sâu về thực trạng ở các quận: Quận 7, Quận Bình Tân và Quận Thủ Đức - đại diện cho khu vực đông dân cư và khu công nghiệp, khu chế xuất và thử nghiệm giải pháp quản lý ở 10 quận/ huyện có khu công nghiệp, khu chế xuất trên địa bàn Tp.

- Về thời gian nghiên cứu thực trạng: từ 2015 đến 2016 6. Quan điểm tiếp cận và phương pháp nghiên cứu 6. Quan điểm tiếp cận nghiên cứu 6. Tiếp cận hệ thống Quản lý nhóm trẻ ĐLTT tại địa phương được xem như một hệ thống, gồm nhiều thành tố, gồm: Lập kế hoạch quản lý; tổ chức thực hiện kế hoạch; chỉ đạo thực hiện kế hoạch và kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch.

Mỗi thành tố nói trên mặc dù có nội dung và hoạt động quản lý khác nhau nhưng gắn bó chặt chẽ với nhau, tạo ra hiệu quả quản lý nhóm trẻ ĐLTT ở địa phương. Tiếp cận phân cấp quản lý giáo dục Quản lý nhóm trẻ ĐLTT chính là thực hiện cơ chế phân cấp và phối hợp trong quản lý theo chiều dọc: ngành GD&ĐT từ Sở- Phòng- đến trường MN công lập; theo chiều ngang: quản lý địa phương từ UBND các cấp- các ban ngành, đoàn thể- đến cộng đồng dân cư, kết hợp hài hòa với quản lý bên trong nhóm trẻ của chủ nhóm. Các thành tố này tương tác với nhau tạo thành những nét đặc thù của quản lý nhóm trẻ ĐLTT ở địa phương. Tiếp cận thực tiễn Quản lý nhóm trẻ ĐLTT phải đảm bảo tính thực tiễn, phù hợp với đặc trưng của Tp.

Các giải pháp quản lý nhóm trẻ ĐLTT muốn có hiệu quả cần phải 5 thông qua nghiên cứu thực trạng quản lý nhóm trẻ ĐLTT trong thực tiễn của Tp. HCM, phát hiện ra các yếu tố rào cản và nguyên nhân, từ đó đề xuất được các giải pháp khắc phục và nâng cao hiệu quả quản lý nhóm trẻ ĐLTT phù hợp với thực tiễn GDMN Tp. Phương pháp nghiên cứu Trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi đã sử dụng phối hợp các nhóm phương pháp nghiên cứu sau đây: 6. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận Trong đề tài sử dụng các phương pháp: Phân tích và tổng hợp tài liệu; phân loại, hệ thống hóa và mô hình hóa: để phân tích, tổng hợp các quan điểm lý luận, khái quát hóa các nhận định độc lập thành các xu hướng, đồng thời, trực quan hóa các mối quan hệ trong phân cấp và phối hợp quản lý nhóm trẻ ĐLTT thành mô hình lý thuyết trong các tài liệu có liên quan nhằm xây dựng khung lý thuyết của đề tài.

Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn 6. Phương pháp điều tra bằng ankét Sử dụng phiếu điều tra kết hợp trao đổi trực tiếp nhằm tìm hiểu nhận thức, các hoạt động, khó khăn, hạn chế trong hoạt động của GVMN, trong quản lý nhóm trẻ ĐLTT của chủ nhóm và CBQL các cấp, các giải pháp quản lý đã sử dụng để giải quyết vấn đề.