Luận án đổi mới công tác văn hóa quần chúng ở đơn vị quản lý học viên các học viện, trường sĩ quan

MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ MỞ ĐẦU 5 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 10 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài liên quan đến đề tài luận án 10 1. Các công trình nghiên cứu ở trong nước liên quan đến đề tài luận án 15 1. Giá trị của các công trình khoa học đã tổng quan và những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu 24 Chương 2 CÔNG TÁC VĂN HÓA QUẦN CHÚNG VÀ ĐỔI MỚI CÔNG TÁC VĂN HÓA QUẦN CHÚNG Ở ĐƠN VỊ QUẢN LÝ HỌC VIÊN CÁC HỌC VIỆN, TRƯỜNG SĨ QUAN QUÂN ĐỘI - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 29 2.

Đơn vị quản lý học viên và những vấn đề cơ bản về công tác văn hóa quần chúng ở đơn vị quản lý học viên các học viện, trường sĩ quan quân đội 29 2. Quan niệm và những vấn đề có tính nguyên tắc đổi mới công tác văn hóa quần chúng ở đơn vị quản lý học viên các học viện, trường sĩ quan quân đội 62 Chương 3 CÔNG TÁC VĂN HÓA QUẦN CHÚNG Ở ĐƠN VỊ QUẢN LÝ HỌC VIÊN CÁC HỌC VIỆN, TRƯỜNG SĨ QUAN QUÂN ĐỘI - THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM 75 3. Thực trạng công tác văn hóa quần chúng ở đơn vị quản lý học viên các học viện, trường sĩ quan quân đội 75 3. Nguyên nhân của thực trạng và một số kinh nghiệm tiến hành công tác văn hóa quần chúng ở đơn vị quản lý học viên các học viện, trường sĩ quan quân đội 103 Chương 4 YÊU CẦU VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI CÔNG TÁC VĂN HÓA QUẦN CHÚNG Ở ĐƠN VỊ QUẢN LÝ HỌC VIÊN CÁC HỌC VIỆN, TRƯỜNG SĨ QUAN QUÂN ĐỘI HIỆN NAY 114 4.

Những yếu tố tác động và yêu cầu đổi mới công tác văn hóa quần chúng ở đơn vị quản lý học viên các học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay 114 4. Những giải pháp đổi mới công tác văn hóa quần chúng ở đơn vị quản lý học viên các học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay 122 KẾT LUẬN 168 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 170 1 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 172 PHỤ LỤC 189 3 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt 1 Công tác đảng, công tác chính trị CTĐ, CTCT 2 Học viện, trường sĩ quan HV,TSQ 3 Quản lý học viên QLHV 4 Quân đội nhân dân QĐND 5 Quân ủy Trung ương QUTW 6 Tổng cục Chính trị TCCT 7 Văn hóa quần chúng VHQC 8 Vững mạnh toàn diện VMTD 9 Xã hội chủ nghĩa XHCN 4 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ STT Tên biểu đồ Trang Biểu đồ 3. Kết quả khảo sát về việc bảo đảm tiêu chuẩn 1 định mức đời sống văn hóa tinh thần ở đơn vị QLHV các HV,TSQ quân đội. Kết quả khảo sát năng lực lãnh đạo của cấp ủy và 2 trách nhiệm của đội ngũ cán bộ chủ trì các cấp với công tác VHQC ở đơn vị QLHV các HV,TSQ quân đội.

Lý do lựa chọn đề tài luận án Công tác văn hóa quần chúng (VHQC) là một bộ phận hữu cơ của công tác văn hóa, văn nghệ của Đảng, một hình thức cơ bản của công tác tư tưởng trong Quân đội nhân dân (QĐND) Việt Nam, có vai trò quan trọng, đưa các giá trị văn hóa đáp ứng nhu cầu văn hóa - tinh thần của cán bộ, chiến sĩ; đồng thời tổ chức, hướng dẫn bộ đội hoạt động sáng tạo và hưởng thụ các giá trị văn hóa; góp phần hình thành và phát triển phẩm chất nhân cách người quân nhân cách mạng, xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, tạo động lực thôi thúc cán bộ, chiến sĩ hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao. Các học viện, trường sĩ quan (HV,TSQ) quân đội là nơi tập trung lực lượng cán bộ khoa học và giảng viên có trình độ học vấn cao; đối tượng học viên đều được tuyển chọn chặt chẽ; là trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, sĩ quan cho quân đội và quốc gia, trung tâm nghiên cứu khoa học trên lĩnh vực hoạt động quân sự, đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Đơn vị quản lý học viên (QLHV) là đơn vị thuộc biên chế của các HV,TSQ, nơi trực tiếp quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên theo mô hình, mục tiêu, yêu cầu đào tạo của mỗi nhà trường quân đội. Công tác VHQC ở đơn vị QLHV các HV,TSQ quân đội góp phần giáo dục, cổ vũ, động viên cán bộ, học viên, nhân viên, chiến sĩ thực hiện chức trách, nhiệm vụ; bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm, đạo đức, hướng họ đến các giá trị chân - thiện - mỹ; nâng cao đời sống văn hóa - tinh thần, xây dựng môi trường văn hóa sư phạm quân sự lành mạnh; ngăn ngừa, lọc bỏ những tác động tiêu cực vào đơn vị.

Đồng thời, còn là bài học mẫu sinh động, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng tổ chức các hoạt động VHQC cho học viên, đáp ứng chức trách, nhiệm vụ sau khi tốt nghiệp ra trường. Nhận thức đúng vị trí, vai trò của công tác VHQC ở đơn vị QLHV, đảng ủy, ban giám đốc (ban giám hiệu), cấp ủy, cán bộ chủ trì đơn vị QLHV, cơ quan chính trị đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác VHQC ở các đơn vị QLHV. Công tác 6 VHQC từng bước được đổi mới, ngày càng đáp ứng tốt hơn nhu cầu về đời sống văn hóa - tinh thần của cán bộ, học viên, nhân viên, chiến sĩ, góp phần xây dựng con người, tổ chức, thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục, đào tạo của các HV,TSQ quân đội. Tuy nhiên, công tác VHQC ở đơn vị QLHV các HV,TSQ quân đội vẫn còn những hạn chế, khuyết điểm: Nhận thức, trách nhiệm của một số cấp ủy, cán bộ, đảng viên, học viên về công tác VHQC có mặt còn hạn chế, chưa thật sự đầy đủ, sâu sắc; nội dung, hình thức công tác VHQC chậm đổi mới, vẫn còn biểu hiện khô cứng, thiếu hấp dẫn, chưa khơi dậy và phát huy tốt năng lực sáng tạo và nhu cầu hưởng thụ các giá trị văn hóa của bộ đội; hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, điều hành công tác VHQC của một số cấp ủy, cán bộ chủ trì còn lúng túng, thiếu khoa học; kết quả công tác VHQC trên một số nội dung còn hạn chế, bất cập, chưa thực sự tạo động lực cho các tổ chức, lực lượng trong thực hiện nhiệm vụ.

Một bộ phận cán bộ, học viên, nhân viên, chiến sĩ có biểu hiện suy thoái về đạo đức, lối sống, vi phạm pháp luật Nhà nước, kỷ luật quân đội, ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả thực hiện nhiệm vụ của đơn vị. Hiện nay, trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, sự giao lưu, kết nối giữa các nền văn hóa đang diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu. Bên cạnh việc tiếp thu có chọn lọc các giá trị văn hóa của các nước trên thế giới cũng đang diễn ra xu hướng du nhập sản phẩm văn hóa lai căng, thậm chí những sản phẩm phi văn hóa, phản văn hóa, gây nên nhiễu loạn về giá trị văn hóa ở nước ta. Đồng thời, sự phát triển mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã tác động tới việc tiếp cận, cập nhật, kiểm soát thông tin và nhu cầu sáng tạo, hưởng thụ các giá trị văn hóa của cán bộ, học viên, nhân viên, chiến sĩ.

Trong bối cảnh đó, các thế lực thù địch, các phần tử cơ hội chính trị, bất đồng quan điểm triệt để khai thác Internet, mạng xã hội để tuyên truyền chống phá sự nghiệp cách mạng nước ta, truyền bá văn hóa, đạo đức, lối sống phương Tây vào Việt Nam. Mặt khác, các tiêu cực và tệ nạn xã hội nảy sinh từ mặt trái của kinh tế thị trường đã và đang tác động trực tiếp đến lĩnh vực văn học, nghệ thuật, các hoạt động văn hóa trong xã hội nói chung, trong quân đội nói riêng. 7 Trong khi đó, yêu cầu xây dựng quân đội, bảo vệ Tổ quốc có sự phát triển mới, nhiệm vụ giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, xây dựng chính quy, rèn luyện kỷ luật, xây dựng môi trường văn hóa sư phạm quân sự lành mạnh, xây dựng các HV,TSQ quân đội vững mạnh toàn diện (VMTD) đòi hỏi phải đổi mới công tác VHQC đáp ứng sự phát triển của tình hình, nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ xây dựng, chiến đấu của quân đội, phù hợp với đặc điểm, điều kiện của các HV,TSQ quân đội. Từ những lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài: “Đổi mới công tác VHQC ở đơn vị QLHV các HV,TSQ quân đội hiện nay" làm luận án tiến sĩ Khoa học Chính trị, chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước.

Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu Luận giải, làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn công tác VHQC, đổi mới công tác VHQC và đề xuất những giải pháp đổi mới công tác VHQC ở đơn vị QLHV các HV,TSQ quân đội hiện nay. Nhiệm vụ nghiên cứu Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án, xác định những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu. Luận giải làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn về công tác VHQC và đổi mới công tác VHQC ở đơn vị QLHV các HV,TSQ quân đội. Đánh giá đúng thực trạng công tác VHQC, chỉ rõ nguyên nhân, rút ra một số kinh nghiệm tiến hành công tác VHQC ở đơn vị QLHV các HV,TSQ quân đội.

Phân tích những yếu tố tác động, xác định yêu cầu và đề xuất những giải pháp đổi mới công tác VHQC ở đơn vị QLHV các HV,TSQ quân đội hiện nay. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu Công tác VHQC ở đơn vị QLHV các HV,TSQ quân đội. 8 Phạm vi nghiên cứu Luận án tập trung nghiên cứu vấn đề lý luận, thực tiễn về công tác VHQC và đổi mới công tác VHQC ở đơn vị QLHV các HV,TSQ quân đội. Tập trung khảo sát thực tế tại: Học viện Chính trị, Học viện Hậu cần, Học viện Phòng không - Không quân, Học viện Hải quân, Học viện Biên phòng, Học viện Quân y, Học viện Kỹ thuật quân sự, Trường Sĩ quan Chính trị, Trường Sĩ quan Lục quân 1, Trường Sĩ quan Lục quân 2, Trường Sĩ quan Tăng thiết giáp.

Các tư liệu và số liệu điều tra, khảo sát phục vụ cho nghiên cứu luận án được giới hạn từ năm 2015 đến nay.