Nghiên cứu tiềm năng và đề xuất sử dụng bền vững đất nông nghiệp tại lưu vực hồ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN NGUYEN QUANG THI _ NGHIEN CUU TIEM NANG VA DE XUAT SU DỤNG _ BEN VUNG DAT NONG NGHIEP TAI LƯU VUC HO BA BE, TINH BAC KAN LUAN AN TIEN Si QUAN LY DAT DAI THAI NGUYEN, NAM 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN NGUYEN QUANG THI NGHIEN CUU TIEM NANG VA DE XUAT SU DUNG BEN VUNG DAT NONG NGHIEP TAI LUU VUC HO BA BE, TINH BAC KAN NGANH: QUAN LY DAT DAI MA SO: 62.03 LUAN AN TIEN Si QUAN LY DAT DAI Người hướng dẫn khoa học: PGS. Hoàng Văn Hùng THÁI NGUYÊN, NĂM 2017 i LOI CAM DOAN Đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Tôi xin đảm bảo những số liệu và kết quả trong luận án này là trung thực, khách quan và chưa có ai công bố trong bắt kỳ một công trình nghiên cứu nào khác. Các tài liệu tham khảo đều có nguồn trích dẫn theo quy định.

TÁC GIÁ Nguyễn Quang Thỉ ii LOI CAM ON Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Hoàng Văn Hùng đã hết lòng hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Tôi xin trân trọng cảm ơn các Giáo sư, Tiến sĩ, các nhà khoa học, các giảng viên Khoa Quản lý Tài nguyên; Phòng Đào tạo (Bộ phận sau đại học); Ban Giám hiệu Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên; Ban Giám đốc và Ban đào tạo - Đại học Thái Nguyên đã tạo điều kiện thuận lợi nhất cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu hoàn thành luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bắc Kạn; Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn và Uỷ ban nhân dân huyện Ba Bẻ và Chợ Đồn; Ủy ban nhân dân xã, các cán bộ địa chính, nông nghiệp, khuyến nông, các các bộ thôn bản và bà con nhân dân 11 xã trong lưu vực hồ Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn đã hợp tác, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cám ơn bạn bè đồng nghiệp và đặc biệt là vợ, con, gia đình đã luôn động viên và tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu đề hoàn thành luận án nay.

TÁC GIÁ Nguyễn Quang Thi iii MUC LUC LOI CAM DOAN LOI CAM ON MUC LUC DANH MUC CAC BANG DANH MUC CAC HINH 1.Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài.-----2-22+222+c2EE22E2EEC2EEEESEEEErrrrrrrrrkrrrrrrrrrres 2 2. Mục tiêu tông quát .-¿-22¿©s£+Et+S++£SEEt2EE1E211121112713211 2112211211211 2112 22c. Ý nghĩa của đề tài.

Y¥ nghia Khoa HOC. Một số đóng góp mới của đề tài. TONG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU. Cơ sở lý luận chung.- ‹- -- << <9 * TS Tnhh Hàn ni + 1.

Một số khái niệm khoa học .2-- ¿©5552 +tSES9EE£EEEEEEEEEEEEEEEEEEExEEkerrkerrerrkeryee 4 1. Sử dụng đất nông nghiệp bền vững. Hiệu quả sử dụng đất. Sự cần thiết phải đánh giá hiệu quả sử dụng đất.

Tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả sử dụng đất. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Đánh giá đất và đánh giá tiềm năng đất đai 1. Các nghiên cứu về sử dụng đất nông nghiệp lưu vực trên thế giới và Việt Nam.

Các nghiên cứu về sử dụng đất nông nghiệp lưu vực trên thế giới. Các nghiên cứu vẻ sử dụng dat nông nghiệp theo lưu vực tại Việt Nam. Các nghiên cứu về sử dụng đất nông nghiệp tại Bắc Kạn và lưu vực hồ Ba Bể. Đánh giá chung về tổng quan tải liệu.----2-2¿©222222222Exc2EEEvEkxrcrxrrrreccvs 40 CHƯƠNG 2.

ĐÓI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối HIGHE Va Plan Vi fiBHTEH GỮI:scsscsccossccacitiiosgdologoiaodlgdobieussesgae 53 2,111; Đối tØHE/ñEhI6H GIfflistuissndiiiodstittiSudtgostdiagasaxGqsqs403tãtä@g@xsagi 53 iv 25125 PHAM Vi DOWIEH COU es ceressueesreoseaucco seas cece ireesea cess tees capers unas aerate 33 3:5: Nội duifiE TEHIEI/GỮHaaauaagtinooatttSGSIGHDWAHŒGNOIEGKSQAGRIEIRGRIGVSRSHgRNSS 53 2,8; Phuong phapinghicn Cit ssc cesses ener cane iNEE 53 9:3.1;PHữởñE pHápP xác địnH1ưi VEseooaaooiosoititgtrosgGH33)4330G0AG616l3906600008988 53 2. Phương pháp thu thập số liệu tài liệu. Phương pháp phúc tra, chỉnh lý bản đồ đất và lấy mẫu đất phân tích .piểnittfEhiđỂđhuessostosssasttosttgiEGIGNSNUEGNIHGRGISRRAGIERĐQSiAa 57 2.

Phương pháp đánh giá hiệu quả, bền vững của các loại sử dụng đất.Phương pháp xây dựng bản đồ bằng công nghệ GIS và các phần mềm chuyên 2. Phương pháp đánh giá tiềm năng đất nông nghiệp dựa trên hướng dẫn đánh giá đât của FAC. «ch HH TT HT HH nh TH TH ri 59 CHUONG 3. KÉT QUÁ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.

Một số nét khái quát về điều kiện tự nhiên của lưu vực hồ Ba Bể, tinh Bac Kan. Phạm vi lưu vực hồ Ba Bề và vị trí địa lý. ÔÍ Diss PADI syrersenonaineacesen xameeshnnesansunsenesevanhansaaakeleneowaenensis nia vansnapleenadonnenndicneaneeaiaieoessniven 61 3. Khi hau, thoi tite.

eceecccsssseessesesessnneeeseeesssnnneeeeeensnnneeeeesensnnnneeseeeetseee 62 x0 AMUN 9h i sts Rhan SARD va nr HERB NTS sb Peace Rene cP RT nd STAR ce A scar eA nT 63 BLS. Tai mguy6n rng oo. Tài nguyên đất tại lưu vực hồ Ba Bẻ. Hiện trạng sử dụng đất, các loại sử dụng đất nông nghiệp và các yếu tố ảnh hưởng đến sử dụng đất nông nghiệp tại lưu vực hồ Ba Bễ.

Hiện trạng sử dụng đất tại lưu vực hồ Ba Bễ. Hiện trạng các loại sử dụng đất và kiểu sử dụng đất tại lưu vực hồ Ba Bẻ. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp lưu vực hồ Ba Bễ. Đánh giá hiệu quả kinh tế „83 3.

Đánh giá hiệu quả xã hội của các loại sử dụng và kiểu sử dụng đất. Đánh giá hiệu quả môi trường của các loại sử dụng đất lưu vực hé Ba Bé. Đánh giá tính bền vững của các loại sử dụng đất lưu vực hồ Ba Bễ.3 do MAN AE CHUNG. Đánh giá tiềm năng đất nông nghiệp lưu vực hồ Ba Bễ.

Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai. Đánh giá tiềm năng đất đai với các loại sử dụng đất đã lựa chọn đề phát triển töTfT6)lƯUViỨ uascseennaesiAntLii816800006150365510086008358801856E6063060104080816680408824009Ố/685858 0 109 3. Nhận xét chung .-- ¿2 +z2StSEk2EEE12EE12211711271112111111771112114 21121. Xây dựng một số mô hình sử dụng đất bền vững tại lưu vực hồ BãiRỄ ¡ssescssve 114 3.

Mô hình thâm canh lúa có nước tưới chủ động tại tiêu vùng hạ lưu. Mô hình sử dụng đất dốc không có tưới với kiểu sử dụng đất Đậu tương xuân - lúa mùa - ngô lai tại tiêu vùng trung Ïưu. Mô hình thâm canh khoai môn. Mô hình trồng cây dược liệu dưới tán rừng tại tiểu vùng thượng lưu.

Đề xuất định hướng và giải pháp sử dụng bền vững đất nông nghiệp tại lưu vực hồ Ba Bề 3. Đề xuất định hướng sử dụng bền vững đất nông nghiệp tại lưu vực hồ Ba Bẻ 120 3. Giải pháp sử dụng đất nông nghiệp bền vững tại lưu vực hồ Ba Bề. 129 Te KGt WAI ooo cccsssessssssecssssssecccssseccessssecsssssescsssusssessusssessvecsensuesessssuvecessuessessuvecsnssuseesssess 129 ;h co.

130 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÓ LIÊN QUAN ĐÉN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO.2- 2£ ©++22+£SEEE22EEYECEEEESEEEErrEErrerrrrrrrrree PHỤ LỤC vi DANH MUC CAC BANG Bang 1.1: Dién tich 10 lưu vực sông, hồ lớn nhất trên thế giới.1: Danh sách các xã được chọn và số phiếu được điều tra tại các tiểu vùng của lưu vực hồ Ba Bể Bảng 3.1: Phân cấp độ cao lưu vực hồ Ba Bề Bảng 3.2: Thống kê diện tích các loại đất theo phân loại phát sinh tại luu vue 00-080.3: Kết quả phân tích phẫu diện LVBBI đất phù sa ngòi suối Bảng 3.4: Kết quả phân tích phẫu diện LVBB2 đất đỏ nâu trên đá vôi .5: Kết quả phân tích phẫu diện LVBB3 đất đỏ vàng trên đá sét di8i8i515011s601160031238180i65566613161831383508189601414443044018018v41188160884119555121402614 69 Bang 3.6: Kết quả phân tích phẫu diện LVBB4 đất vàng đỏ trên đá granit.7: Kết quả phân tích phẫu diện LVBB5 đất đỏ vàng biến đổi do trồng lúa TƯỚC.- 2-22 22 St2EEEEEE£EEtEEEEEEEEEEEEEEEErrErrrrrrrrrere 72 Bảng 3.8: Hiện trạng sử dụng đất lưu vực hồ Ba Bề năm 2015.9: Tổng hợp các loại sử dụng và kiểu sử dụng đất tại lưu vực Xi NI sau ngõ urndgrnxoiotrtcirtedstdiicgEtSSxdãnngiSkoi068001E 680800: 71 Bảng 3.10: Hiệu quả kinh tế của các loại sử dụng và kiểu sử dụng đất nông nghiệp tại lưu vực hồ Ba Bễ.11: Bảng phân cấp hiệu quả kinh tế của các loại sử dụng đất nông nghiệp tại lưu vực hồ Ba Bề (tính bình quân trên Iha).12: Phân cấp đánh giá hiệu quả kinh tế các loại sử dụng đất nông nghiệp tại lưu vực hồ Ba Bẻ.-----2- 2¿©sz+cvzcz 89 Bảng 3.13: Phân cấp hiệu quả xã hội của các loại sử dụng đất nông nghiệp tại lưu vực hồ Ba B.- 6 StSt SE E1 2E2EEEEExcrxrrree 91 Bảng 3.14: Phân cấp đánh giá hiệu quả xã hội của các loại sử dụng dat nông nghiệp tại lưu vực hồ Ba Bễ.15: Phân cấp hiệu quả môi trường của các loại sử dụng đất nông nghiệp tại lưu vực hồ Ba Bễ.16: Phân cấp hiệu quả môi trường các loại sử dụng, kiểu sử dụng đấtlif( ức bô BH BŠtasssogoosiotsggog0x6ug9860035S 00080888 98 Bảng 3.17: Bảng phân cấp hiệu tính bền vững của các loại, kiểu sử dụng đất nông nghiệp tại lưu vực hồ Ba Bể .18: Cac loai va kiéu sir dung dat bén vững được lựa chọn dé đề xuất phát triển tại lưu vực hồ Ba Bễ.19: Tổng hợp các yếu tố, chỉ tiêu và ngưỡng phân cấp phục vụ xây dựng bản đồ đơn vị đất đai lưu vực hồ Ba Bẻ.20: Tổng hợp diện tích các loại đất lưu vực hồ Ba Bẻ.21: Phân cấp độ dốc lưu vực hồ Ba Bể Vii Bảng 3.22: Phân cấp độ dày tầng đất mịn.-- 2 22©2s2©cz+czzeccxeee Bang 3.23: Phân cấp thành phần cơ giới.24: Phân vùng nhiệt độ không khí lưu vực Ba In Bảng 3.25: Phân vùng lượng mưa trung bình năm lưu vực hồ Ba Bê Bảng 3.26: Tông hợp diện tích theo khả năng tưới nước lưu vực hồ Ba TS i RC CR RTI 107 Bảng 3.27: Phân cấp khả tiêu, thoát nước.28: Dac tinh đơn vị dat đai lưu vực hồ Ba Bễ.29: Yêu cầu sử dụng đất của các loại sử dụng đất nông nghiệp tại Iiipningai20:28277 7e ẽẽ.30: Kết quả phân hạng mức độ thích hợp của đất đai với các loại sử dụng đất lưu vực hồ Ba Bể .31: Hiệu quả của mô hình thâm canh 2 vụ lúa trên đất có tưới tại lưu vực hồ Ba Bề (bình quân trong 2 năm).32: Hiệu quả của mô hình lúa cạn - đậu tương - ngô trên đất dốc không có tưới tại lưu vực hồ Ba Bề (bình quân trong 2 HỘ TH s6 EuisisolioioifavssssrEicotleclisisssoitsroslicisiiotuEietiitsrzfesessessilerrere 116 Bảng 3.33: Một số đặc điểm hình thái của 4 giống khoai môn.34: Kết quả theo dõi về sinh trưởng và năng suất của các giống khoai môn.35: Chất lượng củ của các giống khoai môn thử nghiệm .36: Tỷ lệ sống của các cây dược liệu trong mô hình.37: Hiệu quả của mô hình trồng cây dược liệu dưới tán rừng tại lưu vực hồ Ba Bê .38: Đề xuất sử dụng đất nông nghiệp bền vững lưu vực hồ Ba Be bn NAN 2020 ssussessasasesonnandosisecaitooiddg002:006 0000 122 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2.