Đặc điểm ngôn ngữ giới trong giao tiếp tiếng việt qua hành vi khen và tiếp nhận

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHẠM THỊ HÀ ĐẶC ĐIỂM NGÔN NGỮ GIỚI TRONG GIAO TIẾP TIẾNG VIỆT (QUA HÀNH VI KHEN VÀ TIẾP NHẬN LỜI KHEN) LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGỮ VĂN Hà Nội, năm 2013 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHẠM THỊ HÀ ĐẶC ĐIỂM NGÔN NGỮ GIỚI TRONG GIAO TIẾP TIẾNG VIỆT (QUA HÀNH VI KHEN VÀ TIẾP NHẬN LỜI KHEN) LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGỮ VĂN Chuyên ngành: Lí luận ngôn ngữ Mã số: 62 22 01 01 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1.TS Nguyễn Văn Khang 2.TS Nguyễn Thị Lƣơng Hà Nội, năm 2013 LỜI CAM ĐOAN Đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Những tƣ liệu và số liệu trong luận án là trung thực do tôi thực hiện. Đề tài nghiên cứu và các kết luận chƣa đƣợc ai công bố. Tác giả luận án Phạm Thị Hà LỜI CẢM ƠN Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới GS.TS Nguyễn Văn Khang và PGS.TS Nguyễn Thị Lương đã dành thời gian cùng tâm huyết hướng dẫn tôi hoàn thành luận án trong suốt 4 năm qua.

Tôi xin cảm ơn Viện Ngôn ngữ học, Khoa Ngôn ngữ học, Học viện Khoa học xã hội thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã tạo điều kiện để tôi có được môi trường học tập và nghiên cứu thuận lợi nhất. Tôi xin cảm ơn tạp chí Ngôn ngữ, tạp chí Ngôn ngữ và đời sống đã tạo điều kiện cho tôi công bố những kết quả nghiên cứu trong suốt quá trình thực hiện luận án. Tôi xin cảm ơn Thư viện Viện Ngôn ngữ học, Thư viện quốc gia, Thư viện Khoa học xã hội đã tạo điều kiện cho tôi tiếp cận với nguồn tư liệu phục vụ cho luận án của tôi. Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới Khoa Việt Nam học, Trường Đại học Sư Phạm Hà Nội - nơi tôi công tác, đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận án.

Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp và các sinh viên của tôi đã luôn động viên, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian qua. Tác giả luận án Phạm Thị Hà MỤC LỤC BẢNG KÍ HIỆU CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU MỞ ĐẦU 1. LÍ DO LỰA CHỌN ĐỀ TÀI 1 2. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU HÀNH VI KHEN VÀ TIẾP NHẬN 2 LỜI KHEN TỪ GÓC ĐỘ GIỚI 3.

MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ CỦA LUẬN ÁN 12 4. PHƢƠNG PHÁP VÀ THỦ PHÁP NGHIÊN CỨU 13 5. ĐỐI TƢỢNG, PHẠM VI VÀ TƢ LIỆU NGHIÊN CỨU 14 6. Ý NGHĨA LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA LUẬN ÁN 15 7.

CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN 15 Chƣơng 1. VẤN ĐỀ GIỚI TRONG NGÔN NGỮ 17 1. Xung quanh thuật ngữ “giới tính” và “giới” 17 1. Giới với tƣ cách là biến xã hội trong nghiên cứu ngôn ngữ 19 1.

HÀNH VI KHEN VÀ TIẾP NHẬN LỜI KHEN 28 1. Một số vấn đề về hành vi ngôn ngữ 28 1. Hành vi khen 31 1. Hành vi tiếp nhận lời khen 37 1.

Nghiên cứu hành vi khen và tiếp nhận lời khen ở Việt Nam 41 1. CÁCH TIẾP CẬN CỦA LUẬN ÁN 42 1. TIỂU KẾT CHƢƠNG 1 44 Chƣơng 2. ĐẶC ĐIỂM HÀNH VI KHEN VÀ TIẾP NHẬN LỜI 45 KHEN TRONG TIẾNG VIỆT TỪ GÓC ĐỘ GIỚI 2.

ĐẶC ĐIỂM HÀNH VI KHEN TRONG TIẾNG VIỆT TỪ GÓC ĐỘ GIỚI 45 2. Khái niệm “khen” trong tiếng Việt 45 2. Mục đích, chức năng của hành vi khen trong tiếng Việt từ góc độ giới 47 2. Chủ đề khen trong tiếng Việt từ góc độ giới 50 2.

Mức độ khen giữa các giới 53 2. Cấu trúc lời khen trong tiếng Việt từ góc độ giới 54 2. ĐẶC ĐIỂM HÀNH VI TIẾP NHẬN LỜI KHEN TRONG TIẾNG 59 VIỆT TỪ GÓC ĐỘ GIỚI 2. Khái niệm “tiếp nhận lời khen” trong tiếng Việt 59 2.

Mức độ tiếp nhận lời khen giữa các giới trong tiếng Việt 59 2. Cấu trúc tiếp nhận lời khen trong tiếng Việt từ góc độ giới 66 2. NHẬN XÉT CHUNG VỀ ĐẶC ĐIỂM HÀNH VI KHEN VÀ TIẾP 75 NHẬN LỜI KHEN TRONG TIẾNG VIỆT TỪ GÓC ĐỘ GIỚI 2. TIỂU KẾT CHƢƠNG 2 79 Chƣơng 3.

ĐẶC ĐIỂM HÀNH VI KHEN VÀ TIẾP NHẬN LỜI KHEN TRONG TIẾNG VIỆT TỪ GÓC ĐỘ GIỚI: TRƢỜNG 80 HỢP NGƢỜI HÂM MỘ VỚI NGHỆ SĨ 3. GIỚI HẠN PHẠM VI VÀ ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU 80 3. ĐẶC ĐIỂM HÀNH VI KHEN CỦA NGƢỜI HÂM MỘ VỚI 81 NGHỆ SĨ TỪ GÓC ĐỘ GIỚI 3. Đặc điểm về nội dung khen của ngƣời hâm mộ đối với nghệ sĩ từ 81 góc độ giới 3.

Đặc điểm về cách thức khen của ngƣời hâm mộ đối với nghệ sĩ 85 từ góc độ giới 3. ĐẶC ĐIỂM HÀNH VI TIẾP NHẬN LỜI KHEN CỦA NGHỆ SĨ 99 ĐỐI VỚI LỜI KHEN CỦA NGƢỜI HÂM MỘ TỪ GÓC ĐỘ GIỚI 3. Đặc điểm chung về biểu thức tiếp nhận lời khen của nghệ sĩ đối 99 với lời khen của ngƣời hâm mộ từ góc độ giới 3. Đặc điểm cụ thể về biểu thức tiếp nhận lời khen của nghệ sĩ đối 100 với lời khen của ngƣời hâm mộ từ góc độ giới 3.

TIỂU KẾT CHƢƠNG 3 113 Chƣơng 4. ĐẶC ĐIỂM HÀNH VI KHEN VÀ TIẾP NHẬN LỜI KHEN TRONG TIẾNG VIỆT TỪ GÓC ĐỘ GIỚI: TRƢỜNG HỢP 115 ĐỐI VỚI HÌNH THỨC BÊN NGOÀI CỦA CON NGƢỜI 4. GIỚI HẠN PHẠM VI VÀ ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU 115 4. ĐẶC ĐIỂM HÀNH VI KHEN VỀ HÌNH THỨC BÊN NGOÀI 116 CỦA CON NGƢỜI TỪ GÓC ĐỘ GIỚI 4.

Đặc điểm chung về nội dung khen hình thức bên ngoài của con 116 ngƣời từ góc độ giới 4. Đặc điểm những nội dung khen cụ thể về hình thức bên ngoài 118 của con ngƣời từ góc độ giới 4. Đặc điểm về cách thức khen hình thức bên ngoài của con ngƣời 126 từ góc độ giới 4. ĐẶC ĐIỂM HÀNH VI TIẾP NHẬN LỜI KHEN VỀ HÌNH THỨC 137 BÊN NGOÀI CỦA CON NGƢỜI TỪ GÓC ĐỘ GIỚI 4.

Đặc điểm chung về cách thức tiếp nhận lời khen đối với hình 137 thức bên ngoài của con ngƣời từ góc độ giới 4. Đặc điểm cụ thể về cách thức tiếp nhận lời khen đối với hình 139 thức bên ngoài của con ngƣời từ góc độ giới 4. TIỂU KẾT CHƢƠNG 4 145 KẾT LUẬN 147 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ 151 TÀI LIỆU THAM KHẢO 152 PHỤ LỤC i I. PHỤ LỤC 1: Các bảng thống kê, xử lí cụ thể i II.

PHỤ LỤC 2: Tƣ liệu ghi âm xii III. PHỤ LỤC 3: Tƣ liệu phim xxxiv IV. PHỤ LỤC 4: Tƣ liệu giao lƣu trực tuyến giữa ngƣời của công lvii chúng và ngƣời hâm mộ V. PHỤ LỤC 5: Anket điều tra lxxvi BẢNG KÍ HIỆU CHỮ VIẾT TẮT CN : Chủ ngữ ĐT : Động từ TT : Tính từ BN : Bổ ngữ TTT : Tình thái từ TC : Tăng cƣờng DANH MỤC CÁC BẢNG Chƣơng 2: Bảng 2.

Tổng quát về hành vi khen với biểu thức khen trong tiếng Việt Tr. Mục đích, chức năng của hành vi khen trong tiếng Việt từ góc độ giới Phụ lục 1 Bảng 2. Những chủ đề về phẩm chất dùng để khen người cùng giới Phụ lục 1 2. Những chủ đề về phẩm chất dùng để khen người khác giới Bảng 2.

Mức độ sử dụng lời khen trực tiếp và gián tiếp giữa hai giới Phụ lục 1 Bảng 2. Mức độ nhận được lời khen từ bạn cùng giới Phụ lục 1 2. Mức độ nhận được lời khen từ bạn khác giới Bảng 2. Mức độ nhận được lời khen của học sinh nam, nữ từ Thầy giáo Phụ lục 1 2.

Mức độ nhận được lời khen của học sinh nam, nữ từ Cô giáo Bảng 2. Mức độ nhận được lời khen của con trai, con gái từ Bố Phụ lục 1 2. Mức độ nhận được lời khen của con trai, con gái từ Mẹ Bảng 2. Mức độ nhận được lời khen của em trai, em gái từ Anh Phụ lục 1 2.

Mức độ nhận được lời khen của em trai, em gái từ Chị Bảng 2. Mức độ nhận được lời khen từ vợ, chồng Phụ lục 1 2. Mức độ nhận được lời khen từ người yêu Bảng 2. Cách tiếp nhận lời khen từ bạn cùng giới Phụ lục 1 2.

Cách tiếp nhận lời khen từ bạn khác giới Bảng 2. Cách tiếp nhận lời khen của học sinh nam, nữ từ Thầy giáo Phụ lục 1 2. Cách tiếp nhận lời khen của học sinh nam, nữ từ Cô giáo Bảng 2. Cách tiếp nhận lời khen của con trai, con gái từ Bố Phụ lục 1 2.

Cách tiếp nhận lời khen của con trai, con gái từ Mẹ Bảng 2. Cách tiếp nhận lời khen của em từ anh, chị cùng giới Phụ lục 1 2. Cách tiếp nhận lời khen của em từ anh, chị khác giới Bảng 2. Cách tiếp nhận lời khen từ vợ, chồng Phụ lục 1 2.

Cách tiếp nhận lời khen từ người yêu Chƣơng 3: Bảng 3. Nội dung khen của người hâm mộ đối với nghệ sĩ từ góc độ giới Phụ lục 1 Bảng 3. Mức độ sử dụng biểu thức khen trực tiếp và gián tiếp của người hâm Phụ lục 1 mộ đối với nghệ sĩ từ góc độ giới Bảng 3. Các biểu thức khen trực tiếp của người hâm mộ đối với nghệ sĩ từ góc độ giới Phụ lục 1 Bảng 3.

Mức độ sử dụng động từ trong biểu thức khen trực tiếp của người Tr. 90 hâm mộ đối với nghệ sĩ, từ góc độ giới Bảng 3. Mức độ sử dụng biểu thức khen gián tiếp của người hâm mộ đối với Phụ lục 1 nghệ sĩ từ góc độ giới Bảng 3. Các kiểu hô (gọi) trong biểu thức khen của người hâm mộ đối với Phụ lục 1 nghệ sĩ từ góc độ giới Bảng 3.

Tình thái từ được sử dụng trong biểu thức khen của người hâm mộ đối Tr. 97 với nghệ sĩ từ góc độ giới Bảng 3. Cách tiếp nhận lời khen của nghệ sĩ đối với lời khen của người hâm Phụ lục 1 mộ từ góc độ giới Bảng 3. Các kiểu xưng đáp trong hành vi tiếp nhận khen của nghệ sĩ đối với Phụ lục 1 lời khen của của người hâm mộ từ góc độ giới Bảng 3.

Xưng – hô xứng vai và lệch vai trong tiếp nhận lời khen của nghệ sĩ Phụ lục 1 đối với lời khen của người hâm mộ từ góc độ giới Chƣơng 4: Bảng 4. Những nội dung khen về hình thức bên ngoài của con người từ góc độ giới Tr. Tỉ lệ khen trực tiếp và gián tiếp về hình thức bề ngoài của con người Phụ lục 1 từ góc độ giới Bảng 4. Biểu thức khen trực tiếp về hình thức bên ngoài của con người từ góc độ giới Phụ lục 1 Bảng 4.