Đạo Tin Lành Tây Nam Bộ hiện nay - Luận án Tiến sĩ của Lê Hùng Yên

HỌC VI ỆN CHÍNH TRỊ QUỐCI G A HỒ CH Í IM NH LÊ HÙNG YÊN ĐẠO TIN LÀNH Ở VÙNG TÂY NAM BỘ HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: TÔN GIÁO HỌC - HỌC VI ỆN CHÍNH TRỊ QUỐCI G A HỒ CH Í IM NH LÊ HÙNG YÊN ĐẠO TIN LÀNH Ở VÙNG TÂY NAM BỘ HIỆN NAY s LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: TÔN GIÁO HỌC Mã ố: 62.22 03 09 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. PGS, TS Ngô Hữu Thảo - 2. Trần Hữu Hợp LỜI CAM ĐOAN Đây là c ông trình nghiên cứu khoa học của c á nhân tôi. Các kết quả, thông tin, số liệu trong luận án là c ó xuất xứ rõ ràng và trung thực.

Tác giả luận án Lê Hùng Yên MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TỔNG QUAN 7 1. Các tư liệu liên quan đề tài luận án 7 1. Giá trị c ủa c ác c ông trình nghiên c ứu và những vấn đề đặt ra 24 1. Lý thuyết nghiên c ứu 26 1.

Một số khái niệm sử dụng c ho luận án 29 Chương 2: QUÁ TRÌNH TRUYỀN GIÁO CỦA ĐẠO TIN LÀNH Ở VÙNG TÂY NAM BỘ 34 2. Khái quát những tác nhân ảnh hưởng đến đạo Tin Lành ở vùng Tây Nam Bộ 34 2. Quá trình du nhập và phát triển của đạo Tin Lành ở vùng T ây Nam Bộ 48 Chương 3: THỰC TRẠNG VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA ĐẠO TIN LÀNH VÙNG TÂY NAM BỘ HIỆN NAY 69 3. Thực trạng đạo Tin Lành vùng Tây Nam Bộ hiện nay 69 3.

Thực trạng đạo Tin Lành trên các lĩnh vự c kinh tế, văn hóa, xã hội, chính trị vùng T ây Nam Bộ 82 3. Đặc điểm của đạo Tin Lành vùng Tây Nam Bộ hiện nay 97 Chương 4: XU HƯỚNG, NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ KHUYẾN NGHỊ 107 4. Xu hướng phát triển c ủa đạo Tin Lành vùng Tây Nam Bộ 107 4. Những vấn đề đặt ra từ đạo Tin Lành vùng Tây Nam Bộ đối với công tác tôn giáo hiện nay 115 4.

Khuyến nghị đối với hệ thống chính trị nhằm nâng cao hiệu lực , hiệu quả công tác với đạo Tin Lành vùng Tây Nam Bộ 123 KẾT LUẬN 139 DANH SÁCH CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 141 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 142 PHỤ LỤC 156 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT GHBTVN : Giáo hội Báp-tít Việt Nam Hội TGPÂLH : Hội Truyền giáo Phúc âm Liên hiệp Ms : Mục s ư MSNC : Mục s ư nhiệm c hức MTTQVN : Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TL VNMN : Tin Lành Việt Nam miền Nam TNB : Vùng Tây Nam Bộ c ủa Việt Nam 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiế t của luận án Đạo Tin Lành ra đời ở Châu Âu đầu thế kỷ XVI và đã c ó ảnh hưởng rất lớn tới đời s ống chính trị, xã hội và văn hoá, tới c ả tâm lý, lối s ống, phong tục tập quán của nhiều quốc gia, nhất là quốc gia tư bản, cho đến tận ngày nay. Đạo Tin Lành chính thức truyền vào Việt Nam năm 1911, với mốc đánh dấu việc thành lập Hội thánh Tin Lành đầu tiên ở Đà Nẵng. Đến trước năm 2004, khi có Pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo, đạo Tin Lành có khoảng 40 vạn tín đồ.

Nhưng đến năm 2017, theo Vụ Tin Lành, thuộc Ban Tôn giáo Chính phủ, tôn giáo này đã có 10 tổ chức hệ phái được Nhà nước công nhận, với 1,4 triệu tín đồ (tăng hơn 3 lần chỉ sau 13 năm), 4.000 điểm nhóm, hơn 600 chi hội, hơn 900 mục sư, hơn 600 mục sư nhiệm chức, khoảng 1.000 truyền đạo, với hơn 300 nhà thờ. Vậy đây là một tôn giáo phát triển nhanh và mạnh vào bậc nhất, trong 16 tôn giáo được Nhà nước công nhận. Lý giải về việc đạo Tin Lành tăng mạnh đến như vậy, các nhà tôn giáo học Việt Nam thường chú ý tới yếu tố tự thân, rằng nó là hiện thân của phong trào cải cách tôn giáo ở Châu Âu, tiếp thu được tính dân c hủ, hiện đại c ủa c hính trị - văn hoá Hoa Kỳ, hội nhập quốc tế cao và phương thức truyền giáo rất linh hoạt. Nghiên c ứu về đạo Tin Lành ở Tây Nam Bộ, nghiên cứu sinh sẽ có cơ sở bổ sung c ho kết luận trên, từ phương diện yếu tố môi trường của tôn giáo này, đó là nền tảng kinh tế - xã hội - văn hoá của vùng đất, con người Tây Nam Bộ Việt Nam.

Đạo Tin Lành ở vùng Tây Nam Bộ, theo báo cáo c ủa 13 tỉnh, đến năm 2016, có 08 hệ phái được công nhận tổ chức và được cấp đăng ký hoạt động; ngoài ra còn nhiều hệ phái, điểm nhóm Tin Lành chưa được công nhận, chưa cấp đăng ký hoạt động, với tổng số 86.684 tín đồ, chiếm tỉ lệ 1,45% s o với tổng số tín đồ các tôn giáo vùng Tây Nam Bộ, là 5. 807 người và bằng 2 0,49% tổng dân số của vùng, là 17. Vậy, đạo Tin Lành không 3 phải là tôn giáo có số lượng tín đồ đông ở vùng Tây Nam Bộ, song tôn giáo này lại có nhiều đặc điểm tiêu biểu c ả về phương diện tôn giáo học và thực tiễn xã hội - chính trị, đòi hỏi phải được nghiên c ứu làm rõ. Đạo Tin Lành từ lâu đã tồn tại như một thực thể tôn giáo - văn hoá - xã hội c ủa vùng Tây Nam Bộ, song đang còn nhiều vấn đề đặt ra.

Như: Tin Lành có các yếu tố tích cực và tiêu cực đang được các cộng đồng xã hội Tây Nam Bộ thừa nhận đến mức độ nào; có ảnh hưởng ra sao đến đời s ống xã hội ở vùng Tây Nam Bộ; có sự phát triển, biến đổi mang tính phổ biến, hoặc tính đặc thù ra sao ở Tây Nam Bộ, một địa bàn rất đa dạng về tôn giáo và rất phong phú về dân tộc… Vậy, việc nghiên c ứu là c ấp thiết nhằm phát triển nhận thức xã hội và đóng góp c ho c huyên ngành tôn giáo học. Hơn nữa, thời gian qua, Đảng và Nhà nước Việt Nam, với tinh thần đổi mới s âu sắc, đã ban hành c hính sách, pháp luật về công tác tôn giáo, trong đó có chủ trương riêng đối với đạo Tin Lành. Theo đó, ở vùng Tây Nam Bộ, đạo Tin Lành đã trực tiếp c hịu s ự điều c hỉnh bởi Chỉ thị s ố 01/2005/CT-TT g, của Thủ tướng Chính phủ (2005), về một số công tác đối với đạo Tin Lành, và đã phát triển rất nhanh, thậm chí đột biến. Sự phát triển như vậy, một mặt, làm c ho sinh hoạt của tôn giáo này thuận lợi hơn trước rất nhiều; nhưng mặt khác, đã làm nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp mới về văn hoá, xã hội, kể cả ở phương diện an ninh chính trị - xã hội trên địa bàn Tây Nam Bộ.

Giải quyết tình hình này theo chủ trương của Đảng và Luật Tín ngưỡng, tôn giáo, chủ thể công tác tôn giáo ở Tây Nam Bộ còn vẫn chưa có sự nhất quán; định kiến đối với đạo Tin Lành do lịch s ử để lại đã ảnh hưởng không ít đến nhận thức của cả chủ thể và khách thể công tác tôn giáo. Điều này khiến một bộ phận tín đồ, chức s ắc Tin Lành nhận thức sai hoặc chưa đầy đủ về chính sách, pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo c ủa Đảng và Nhà nước, nên việc thực hiện chủ trương phát huy nguồn lực c ủa đạo Tin Lành còn nhiều khó khăn. Đó c ũng là vấn đề để c ác nhà lãnh đạo, quản lý xã hội và giới khoa học quan tâm nghiên c ứu, giải quyết. 4 Những vấn đề lý luận và thực tiễn đặt ra từ đạo Tin Lành đối với nhận thức xã hội và với hệ thống chính trị Tây Nam Bộ như nêu trên, trở thành vấn đề cấp bách để nghiên c ứu sinh triển khai đề tài: "Đạo Tin Lành ở vùng Tây Nam Bộ hiện nay", làm luận án Tiến s ĩ c huyên ngành Tôn giáo học.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích Luận án làm rõ thực trạng và những vấn đề đặt ra từ đạo Tin Lành ở vùng Tây Nam Bộ, từ đó khuyến nghị đối với công tác tôn giáo nhằm tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, để đồng bào theo đạo Tin Lành đóng góp nhiều hơn cho s ự phát triển bền vững vùng Tây Nam Bộ. Nhiệm vụ Để đạt mục đích trên, luận án thực hiện c ác nhiệm vụ s au: - Nghiên cứu quá trình phát triển c ủa đạo Tin Lành ở vùng Tây Nam Bộ. - Làm rõ thực trạng, đặc điểm của đạo Tin Lành trên địa bàn vùng Tây Nam Bộ và những vấn đề đặt ra hiện nay.

- Dự báo tình hình và đề xuất khuyến nghị nhằm đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, để tín đồ, chức s ắc, chức việc c ủa đạo Tin Lành đồng hành c ùng s ự phát triển bền vững vùng Tây Nam Bộ. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu: Đạo Tin Lành ở vùng Tây Nam Bộ. Phạm vi nghiên cứu: Đạo Tin Lành ở vùng Tây Nam Bộ hiện nay.

Thời gian: Từ năm 2004 đến nay, sau khi c ó T hông báo số 160- TB/TW của Ban Bí thư Khóa IX "Về c hủ trương c ông tác đối với đạo Tin Lành". Không gian: Do địa bàn vùng Tây Nam Bộ rộng lớn, có nhiều hệ phái Tin Lành hoạt động, có hệ phái đã hoạt động lâu năm, c ũng c ó một số hệ phái mới hoạt động, có hệ phái đã được nhà nước công nhận tổ chức , có hệ phái chưa được công nhận tổ chức,. Vì vậy khi nghiên c ứu về đạo Tin Lành vùng này, nghiên c ứu sinh tập trung chủ yếu vào địa phương có đông tín đồ, có nhiều hệ phái. Từ đó, nghiên cứu sinh nhận thấy: trong số 13 tỉnh, thành phố vùng 5 Tây Nam Bộ của Việt Nam (TNB), thành phố Cần Thơ và tỉnh Vĩnh Long là hai địa phương có đông tín đồ, nhiều hệ phái Tin Lành và c ác hệ phái thường lấy Cần Thơ làm trung tâm để phát triển và lan tỏa ra các tỉnh, thành khác.

Vậy nên, nghiên cứu sinh c họn Cần Thơ và Vĩnh Long là hai địa phương c hính để thực hiện điền dã, khảo sát, thống kê. Ở Cần Thơ nghiên c ứu sinh tập trung vào các địa phương mang tính đại diện như: Quận Ninh Kiều là nơi c ó hai Ban Đại diện của hai hệ phái đông tín đồ nhất vùng T NB, với nhiều c ơ sở tôn giáo, nhiều c hi hội và điểm nhóm.