Triết lý Lakei - Kamei trong cộng đồng người Chăm Nam Trung Bộ

Trần Nguyên Khoa

Luận án tiến sĩ: Triết lý Lakei - Kamei trong cộng đồng người Chăm Nam Trung Bộ - Trần Nguyên Khoa

Nghiên cứu triết lý Lakei Kamei trong cộng đồng người Chăm, phân tích vai trò và ảnh hưởng đến đời sống tinh thần và văn hóa.

Trường ĐH

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh

Chuyên ngành

Triết học

Tác giả

Luan An

Thể loại

Luận án tiến sĩ

Năm xuất bản

2019

Số trang

204

Thời gian đọc

31 phút

Lượt xem

0

Lượt tải

0

Phí lưu trữ

50 Point

Tổng quan nhanh

Chủ đề:: Khái niệm Triết lý Lakei - Kamei trong văn hóa Chăm
Số trang:: 204 trang
Trường:: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
Chuyên ngành:: Triết học
Tác giả:: Trần Nguyên Khoa
Năm:: 2019

Tóm tắt nội dung luận án

I.Khái niệm Triết lý Lakei Kamei trong văn hóa Chăm

Triết lý Lakei - Kamei là một hệ thống tư tưởng cốt lõi, sâu sắc trong cộng đồng người Chăm Nam Trung Bộ. Nó định nghĩa một cách toàn diện về giới tính, vai trò xã hội và các giá trị văn hóa truyền thống. Triết lý này không chỉ đơn thuần là sự phân biệt giữa nam và nữ mà còn là nền tảng cơ bản cho cấu trúc xã hội, các phong tục tập quán và luật tục Chăm. Nó điều hòa các mối quan hệ gia đình, dòng tộc và cộng đồng, đồng thời định hình quan niệm về vũ trụ và con người trong tư duy của người Chăm. Sự hiện diện của Lakei - Kamei đã góp phần tạo nên một bản sắc văn hóa Chăm Nam Trung Bộ độc đáo. Triết lý này đã tồn tại và phát triển mạnh mẽ qua nhiều thế kỷ, phản ánh sự thích nghi và khả năng duy trì văn hóa trong bối cảnh lịch sử đầy biến động. Nó thấm nhuần vào mọi khía cạnh đời sống, từ cách tổ chức làng xã đến việc giải quyết tranh chấp cộng đồng, từ tín ngưỡng đến đời sống thường ngày. Sự cân bằng và bổ trợ giữa Lakei và Kamei tạo nên một thiết chế xã hội Chăm ổn định và bền vững.

1.1. Định nghĩa Lakei và Kamei

Lakei là thuật ngữ chỉ nam giới trong cộng đồng người Chăm. Kamei là thuật ngữ chỉ nữ giới. Các khái niệm này không chỉ dừng lại ở phân biệt sinh học thông thường. Chúng bao hàm toàn bộ vai trò, vị trí xã hội, quyền năng và trách nhiệm của mỗi giới trong hệ thống xã hội Chăm. Lakei thường gắn với các hoạt động bên ngoài gia đình, cộng đồng, như ngoại giao, bảo vệ làng xóm và các công việc đòi hỏi sức lực. Ngược lại, Kamei lại giữ vai trò trung tâm trong gia đình, dòng tộc, và các nghi lễ thờ cúng tổ tiên quan trọng. Vai trò phụ nữ Chăm, đặc biệt là Kamei, được đề cao. Họ được xem là người giữ gìn ngọn lửa gia đình, duy trì dòng dõi và truyền thống văn hóa. Sự phân định vai trò này tạo nên một cấu trúc xã hội rõ ràng và có tính ổn định cao trong cộng đồng Chăm, hình thành nên một thiết chế xã hội Chăm đặc thù.

1.2. Bản chất Triết lý Lakei Kamei

Bản chất cốt lõi của Triết lý Lakei - Kamei là sự cân bằng và bổ trợ lẫn nhau giữa hai giới tính. Nó không phải là sự thống trị tuyệt đối của giới này lên giới kia. Thay vào đó, triết lý này nhấn mạnh sự hài hòa và cần thiết của cả hai yếu tố để duy trì sự vận hành của xã hội. Lakei và Kamei cùng tồn tại, cùng phát triển, mỗi giới có chức năng riêng biệt nhưng không thể thiếu nhau. Triết lý này thấm sâu vào hệ thống tư pháp truyền thống Chăm, ảnh hưởng đến các quyết định quan trọng trong cộng đồng. Nó là kim chỉ nam cho các hành vi đạo đức, ứng xử và các mối quan hệ xã hội. Triết lý này còn là cơ sở cho nhiều luật tục Chăm, giúp giải quyết tranh chấp cộng đồng, duy trì trật tự và sự ổn định xã hội. Sự hiểu biết sâu sắc về Lakei - Kamei là chìa khóa để khám phá và giải thích các khía cạnh độc đáo của văn hóa Chăm Nam Trung Bộ.

II.Nguồn gốc hình thành Triết lý Lakei Kamei Chăm

Triết lý Lakei - Kamei không phải là một khái niệm tự nhiên xuất hiện. Nó là kết quả của quá trình tương tác phức tạp giữa các điều kiện lịch sử, xã hội, văn hóa và tín ngưỡng của cộng đồng người Chăm. Sự hình thành và phát triển của triết lý này gắn liền với bối cảnh địa lý, kinh tế và những biến động tôn giáo kéo dài hàng ngàn năm. Nó phản ánh cách người Chăm nhìn nhận thế giới, tổ chức xã hội và định hình bản sắc của mình. Triết lý này đã hấp thụ và biến đổi nhiều yếu tố ngoại lai, đồng thời giữ vững những giá trị cốt lõi bản địa, tạo nên một thiết chế xã hội Chăm độc đáo, bền vững trước thử thách của thời gian. Nguồn gốc của nó là chìa khóa để hiểu sâu sắc hơn về văn hóa Chăm Nam Trung Bộ.

2.1. Điều kiện lịch sử xã hội

Cộng đồng người Chăm phát triển trong một bối cảnh lịch sử và địa lý đặc thù ở Nam Trung Bộ Việt Nam. Nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp lúa nước, đòi hỏi sự đoàn kết và phân công lao động rõ ràng. Hệ thống thị tộc mẫu hệ truyền thống có vai trò đặc biệt quan trọng. Vai trò của phụ nữ trong việc quản lý tài sản, gia đình và dòng tộc là nền tảng ban đầu cho sự đề cao Kamei. Sự giao thoa với các nền văn hóa khác trong khu vực cũng góp phần định hình. Các cuộc chiến tranh và di cư buộc cộng đồng phải duy trì sự gắn kết nội bộ. Những yếu tố này tạo nên môi trường thuận lợi cho Triết lý Lakei - Kamei hình thành. Nó trở thành một phần không thể thiếu của thiết chế xã hội Chăm.

2.2. Tiền đề văn hóa tín ngưỡng

Các tín ngưỡng bản địa cổ xưa đóng vai trò tiền đề quan trọng trong việc hình thành Triết lý Lakei - Kamei. Việc tôn thờ nữ thần đất, mẹ xứ sở, hay các vị thần bảo hộ có nguồn gốc nữ giới, đã ăn sâu vào tiềm thức của người Chăm. Các nữ thần này thường được coi là nguồn gốc của sự sống, sự phồn thịnh. Khi Bàlamôn giáo du nhập vào Champa, các yếu tố của Bàlamôn giáo đã được bản địa hóa, hòa quyện với tín ngưỡng bản địa. Sau đó, Islam giáo cũng có ảnh hưởng. Tuy nhiên, yếu tố mẫu hệ và sự đề cao Kamei vẫn được bảo tồn và thể hiện qua các hình thức nghi lễ, phong tục. Sự kết hợp này tạo nên một hệ thống tín ngưỡng độc đáo, là cơ sở vững chắc cho sự phát triển của triết lý Lakei - Kamei trong văn hóa Chăm Nam Trung Bộ.

2.3. Các giai đoạn phát triển chính

Triết lý Lakei - Kamei đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển lịch sử, mỗi giai đoạn đều làm phong phú thêm nội dung của nó. Thời kỳ Bàlamôn giáo du nhập vào Champa đánh dấu sự hội nhập của các tư tưởng mới, nhưng vẫn giữ được nét bản địa. Sau đó, Bàlamôn giáo bị bản địa hóa mạnh mẽ, thích nghi với văn hóa Chăm. Thời kỳ này cũng chứng kiến sự xuất hiện và xung đột giữa người Chăm Bàlamôn và người Chăm Islam. Mặc dù có những khác biệt về tôn giáo, nhưng những nguyên tắc cốt lõi của Lakei - Kamei vẫn được duy trì, đóng vai trò là cầu nối văn hóa. Các luật tục Chăm được hình thành và củng cố trong quá trình này, thể hiện sự linh hoạt và khả năng thích ứng của triết lý. Nó tiếp tục phát triển, trở thành một phần không thể thiếu của bản sắc văn hóa Chăm.

III.Nội dung cốt lõi Triết lý Lakei Kamei người Chăm

Triết lý Lakei - Kamei không chỉ là một khái niệm trừu tượng. Nó thể hiện rõ ràng trong mọi khía cạnh đời sống, từ cách nhìn nhận về vũ trụ, con người, đến các quy tắc ứng xử xã hội và văn hóa. Nội dung cốt lõi của triết lý này bao gồm vũ trụ quan và nhân sinh quan độc đáo, cùng với sự phân định rõ ràng về vai trò Lakei và Kamei trong xã hội. Nó là kim chỉ nam cho các hành động, tư duy của cộng đồng người Chăm Nam Trung Bộ, tạo nên một thiết chế xã hội Chăm đặc trưng. Sự hiểu biết về những nội dung này giúp ta lý giải nhiều hiện tượng văn hóa, xã hội Chăm và vai trò của nam giới, vai trò phụ nữ Chăm trong việc duy trì bản sắc.

3.1. Quan điểm vũ trụ và nhân sinh

Triết lý Lakei - Kamei có một vũ trụ quan đặc trưng, mang đậm yếu tố lưỡng hợp nhưng với sự đề cao nhất định yếu tố nữ tính. Người Chăm nhìn nhận thế giới qua lăng kính của sự cân bằng âm dương, nhưng thường gắn kết nguồn gốc sự sống và sự phồn thịnh với các nữ thần. Vũ trụ được hình dung như một thực thể sống động, nơi các yếu tố tự nhiên và siêu nhiên hòa quyện. Về nhân sinh quan, triết lý này định hướng con người đến sự hòa hợp với tự nhiên và cộng đồng. Nó nhấn mạnh trách nhiệm cá nhân đối với gia đình, dòng tộc và làng xóm. Mọi hành vi đều cần hướng tới lợi ích chung, duy trì sự ổn định xã hội. Quan điểm này ảnh hưởng sâu sắc đến cách người Chăm ứng xử, giải quyết vấn đề và xây dựng cuộc sống, góp phần củng cố thiết chế xã hội Chăm truyền thống.

3.2. Vai trò Lakei và Kamei trong xã hội

Trong Triết lý Lakei - Kamei, vai trò của Lakei (nam giới) và Kamei (nữ giới) được phân định rõ ràng nhưng mang tính bổ trợ cao. Lakei trong xã hội Chăm thường đảm nhiệm các công việc đòi hỏi sức mạnh thể chất, sự gan dạ, như lao động nặng nhọc, bảo vệ cộng đồng, tham gia các hoạt động xã hội bên ngoài. Ngược lại, Kamei trong xã hội Chăm có vai trò chủ đạo trong việc quản lý gia đình, duy trì nòi giống, và thực hiện các nghi lễ thờ cúng tổ tiên. Vai trò phụ nữ Chăm được đề cao đặc biệt, họ là người gìn giữ di sản văn hóa, giáo dục con cái và là trụ cột tinh thần của dòng họ. Vai trò nam giới Chăm tập trung vào việc hỗ trợ và bảo vệ các giá trị do Kamei duy trì. Sự phân công này đảm bảo sự ổn định và vận hành suôn sẻ của thiết chế xã hội Chăm.

IV.Đặc điểm Triết lý Lakei Kamei trong cộng đồng Chăm

Triết lý Lakei - Kamei sở hữu nhiều đặc điểm độc đáo, phản ánh bản sắc văn hóa sâu sắc của cộng đồng người Chăm Nam Trung Bộ. Những đặc điểm này không chỉ định hình cách người Chăm tư duy mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến các quy tắc xã hội, luật tục Chăm và phương thức giải quyết tranh chấp cộng đồng. Từ sự đề cao vai trò của nữ giới đến tính thần quyền trong nhận thức, triết lý này tạo nên một hệ thống giá trị và hành vi đặc trưng. Việc nắm bắt các đặc điểm này là cần thiết để hiểu được cách thức hoạt động của thiết chế xã hội Chăm, cũng như sự linh hoạt trong hệ thống tư pháp truyền thống Chăm.

4.1. Sự đề cao vai trò Kamei nữ giới

Một trong những đặc điểm nổi bật nhất của Triết lý Lakei - Kamei là sự đề cao vai trò của Kamei (nữ giới). Kamei có vị trí trung tâm trong gia đình và dòng tộc, không chỉ về mặt huyết thống mà còn về quyền lực và ảnh hưởng. Quyền thừa kế thường theo dòng mẹ, và con cái mang họ mẹ. Phụ nữ là người chủ trì nhiều nghi lễ quan trọng, là người giữ lửa và duy trì các truyền thống văn hóa. Sự đề cao vaii trò phụ nữ Chăm này khác biệt so với nhiều xã hội phụ hệ khác. Nó tạo nên một cấu trúc xã hội mẫu hệ đặc trưng, nơi Kamei là người quyết định nhiều vấn đề trọng đại, từ kinh tế gia đình đến việc tổ chức các hoạt động cộng đồng. Đặc điểm này góp phần định hình luật tục Chăm và cách giải quyết tranh chấp cộng đồng.

4.2. Tính thần quyền và quy kết trong nhận thức

Triết lý Lakei - Kamei gắn liền với yếu tố thần quyền. Nhiều quy tắc và luật tục Chăm có tính chất linh thiêng, được tin là xuất phát từ ý muốn của các vị thần hoặc tổ tiên. Điều này tạo ra một sự tôn kính và tuân thủ mạnh mẽ trong cộng đồng. Trong nhận thức, Triết lý Lakei - Kamei thể hiện tính quy kết. Mọi sự kiện, đặc biệt là các biến cố bất thường, thường được giải thích thông qua các nguyên nhân tâm linh hoặc sự tác động của thế lực siêu nhiên. Điều này ảnh hưởng đến cách người Chăm nhìn nhận vấn đề, đưa ra phán đoán và tìm kiếm giải pháp. Hệ thống tư pháp truyền thống Chăm cũng chịu ảnh hưởng từ tính thần quyền và quy kết này, thường tìm kiếm sự công bằng không chỉ dựa trên bằng chứng vật chất mà còn dựa trên niềm tin và sự can thiệp của các yếu tố siêu nhiên trong việc giải quyết tranh chấp cộng đồng.

V.Giá trị và Ý nghĩa Triết lý Lakei Kamei hiện nay

Triết lý Lakei - Kamei không chỉ là di sản của quá khứ mà còn mang nhiều giá trị và ý nghĩa thiết thực cho cộng đồng người Chăm Nam Trung Bộ trong bối cảnh hiện đại. Nó là nền tảng vững chắc để duy trì bản sắc văn hóa, sự đoàn kết và hòa hợp xã hội. Tuy nhiên, trong điều kiện phát triển ngày nay, triết lý này cũng đối mặt với một số hạn chế và cần có sự thích nghi. Việc nhận diện giá trị và ý nghĩa của nó giúp cộng đồng Chăm vừa gìn giữ truyền thống, vừa hội nhập hiệu quả. Nó vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng hành vi, củng cố các thiết chế xã hội Chăm và thúc đẩy hòa giải trong người Chăm.

5.1. Duy trì đoàn kết hòa hợp cộng đồng

Triết lý Lakei - Kamei đóng vai trò then chốt trong việc duy trì sự đoàn kết và hòa hợp trong cộng đồng người Chăm. Bằng cách phân định rõ ràng vai trò và trách nhiệm của mỗi giới, nó tạo ra một cấu trúc xã hội ổn định, nơi mọi thành viên đều có vị trí và đóng góp của mình. Triết lý này giúp củng cố các phong tục, tập quán truyền thống, từ đó gắn kết các thế hệ và dòng tộc. Nó còn là cơ sở cho việc giải quyết tranh chấp cộng đồng một cách êm thấm, thông qua các cơ chế hòa giải truyền thống, giữ vững an ninh trật tự làng xã. Việc giáo dục đạo lý và các giá trị văn hóa thông qua Triết lý Lakei - Kamei góp phần bồi đắp tinh thần cộng đồng, giúp người Chăm vượt qua nhiều khó khăn và thử thách. Nó là một yếu tố quan trọng trong việc duy trì thiết chế xã hội Chăm.

5.2. Hạn chế và thích ứng thời hiện đại

Mặc dù có nhiều giá trị, Triết lý Lakei - Kamei cũng bộc lộ một số hạn chế khi xét trong điều kiện xã hội hiện đại. Một số quan điểm truyền thống có thể không còn hoàn toàn phù hợp với sự phát triển kinh tế, xã hội và các quyền cá nhân trong thời đại toàn cầu hóa. Việc quá đề cao một số yếu tố hoặc quy kết tâm linh có thể cản trở sự phát triển khoa học, kỹ thuật. Tuy nhiên, cộng đồng Chăm đang có những nỗ lực để thích ứng. Triết lý này cần được nhìn nhận một cách linh hoạt, kết hợp với các giá trị tiến bộ để tiếp tục phát huy ý nghĩa. Sự điều chỉnh này giúp Triết lý Lakei - Kamei vẫn là nền tảng cho văn hóa Chăm Nam Trung Bộ, đồng thời đảm bảo sự phát triển bền vững của cộng đồng, đặc biệt trong các phương thức hòa giải trong người Chăm và giải quyết các vấn đề xã hội mới.

06/07/2026

Mục lục chi tiết luận án

LỜI CẢM ƠN

LỜI CAM ĐOAN

PHẦN MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

2. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

6. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của luận án

7. Cái mới của luận án

8. Kết cấu của luận án

1. CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM VỀ TRIẾT LÝ “LAKEI - KAMEI” VÀ CƠ SỞ HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN TRIẾT LÝ “LAKEI - KAMEI” TRONG CỘNG ĐỒNG NGƯỜI CHĂM Ở NAM TRUNG BỘ

1.1. KHÁI NIỆM VỀ “LAKEI – KAMEI” VÀ TRIẾT LÝ “LAKEI – KAMEI”

1.1.1. Khái niệm “Lakei – Kamei”

1.1.2. Triết lý “Lakei - Kamei”

1.2. NHỮNG ĐIỀU KIỆN, TIỀN ĐỀ CHO SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TRIẾT LÝ “LAKEI - KAMEI” TRONG CỘNG ĐỒNG NGƯỜI CHĂM Ở NAM TRUNG BỘ

1.2.1. Những điều kiện cho sự hình thành và phát triển triết lý “Lakei - Kamei” trong cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ

1.2.2. Những tiền đề cho sự hình thành và phát triển triết lý “Lakei - Kamei” trong cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ

1.3. CÁC THỜI KỲ PHÁT TRIỂN CỦA TRIẾT LÝ “LAKEI - KAMEI” TRONG CỘNG ĐỒNG NGƯỜI CHĂM Ở NAM TRUNG BỘ

1.3.1. Thời kỳ Bàlamôn giáo du nhập vào Champa

1.3.2. Thời kỳ Bàlamôn giáo bị bản địa hóa và sự xung đột giữa người Chăm Bàlamôn và người Chăm Islam trong lịch sử

1.4. Kết luận chương 1

2. CHƯƠNG 2: MỘT SỐ NỘI DUNG, ĐẶC ĐIỂM CHỦ YẾU CỦA TRIẾT LÝ “LAKEI - KAMEI” TRONG CỘNG ĐỒNG NGƯỜI CHĂM Ở NAM TRUNG BỘ

2.1. MỘT SỐ NỘI DUNG CHỦ YẾU CỦA TRIẾT LÝ “LAKEI - KAMEI” TRONG CỘNG ĐỒNG NGƯỜI CHĂM Ở NAM TRUNG BỘ

2.1.1. Triết lý “Lakei - Kamei” trong cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ về phương diện vũ trụ quan

2.1.2. Triết lý “lakei - kamei” trong cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ về phương diện nhân sinh quan

2.1.3. Triết lý “lakei - kamei” trong cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ về phương diện đời sống văn hóa

2.2. NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CHỦ YẾU CỦA TRIẾT LÝ “LAKEI - KAMEI” TRONG CỘNG ĐỒNG NGƯỜI CHĂM Ở NAM TRUNG BỘ

2.2.1. Vũ trụ quan của cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ có sự tương đồng và khác biệt so với vũ trụ quan trong triết học Trung Hoa cổ đại

2.2.2. Thể hiện vai trò chủ đạo của Kamei (nữ) so với Lakei (nam)

2.2.3. Thể hiện tính thần quyền

2.2.4. Thể hiện tính quy kết trong nhận thức

2.3. Kết luận chương 2

3. CHƯƠNG 3: GIÁ TRỊ, HẠN CHẾ VÀ Ý NGHĨA CỦA TRIẾT LÝ “LAKEI - KAMEI” TRONG CỘNG ĐỒNG NGƯỜI CHĂM Ở NAM TRUNG BỘ

3.1. GIÁ TRỊ CỐT LÕI VÀ HẠN CHẾ CHỦ YẾU CỦA TRIẾT LÝ “LAKEI – KAMEI” TRONG CỘNG ĐỒNG NGƯỜI CHĂM Ở NAM TRUNG BỘ

3.1.1. Là cấu trúc nền tảng trong tư tưởng của cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ

3.1.2. Tạo tiền đề hình thành văn hóa, phong tục truyền thống trong cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ

3.1.3. Góp phần định hướng tư duy đến các vấn đề nhân sinh trong cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ

3.1.4. Một số hạn chế chủ yếu trong triết lý “Lakei – Kamei” của cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ xét trong điều kiện hiện nay

3.2. Ý NGHĨA CỦA TRIẾT LÝ “LAKEI - KAMEI” TRONG CỘNG ĐỒNG NGƯỜI CHĂM Ở NAM TRUNG BỘ

3.2.1. Duy trì sự đoàn kết, hòa hợp tôn giáo trong cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ

3.2.2. Góp phần giáo dục đạo lý, phong tục truyền thống cho các thế hệ người Chăm ở Nam Trung bộ

3.3. Kết luận chương 3

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BÀI BÁO KHOA HỌC

Xem trước tài liệu

Tải đầy đủ để xem toàn bộ nội dung

Luận án tiến sĩ triết lý lakei kamei trong cộng đồng ngƣời chăm ở nam trung ộ

Tải xuống file đầy đủ để xem toàn bộ nội dung

Tải đầy đủ (204 trang)

Trích đoạn nội dung luận án

Tải xuống để đọc toàn bộ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ----------------------- TRẦN NGUYÊN KHOA TRIẾT LÝ “LAKEI – KAMEI” TRONG CỘNG ĐỒNG NGƢỜI CHĂM Ở NAM TRUNG Ộ LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – 2019 ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ----------------------- TRẦN NGUYÊN KHOA TRIẾT LÝ “LAKEI – KAMEI” TRONG CỘNG ĐỒNG NGƢỜI CHĂM Ở NAM TRUNG Ộ Chuyên ngành: TRIẾT HỌC Mã số: 62220301 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. TRẦN NGUYÊN VIỆT Phản biện độc lập: 1. NGUYỄN HỒNG DƢƠNG 2. PHAN AN Phản biện: 1.

TRẦN MAI ƢỚC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – 2019 LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn Khoa Triết học, Trường đại học Khoa học xã hội & Nhân văn, Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh - nơi đã trang bị cho tôi thêm những kiến thức khoa học trong quá trình học tập nâng cao trình độ và nghiên cứu khoa học của mình. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Trần Nguyên Việt - người đã thường xuyên hướng dẫn, giúp đỡ, động viên, khích lệ và bao dung tôi trong suốt quá trình tôi thực hiện luận án này. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Thư viện Trường đại học Khoa học xã hội & Nhân văn, Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh; Thư viện Khoa học Tổng hợp Thành phố hồ Chí Minh; và các tác giả của các công trình đã công bố có liên quan đến đề tài luận án tôi thực hiện.

Đây là nơi cung cấp cho tôi những tư liệu quan trọng trong quá trình tôi thực hiện đề tài luận án của mình. Cuối cùng, tôi xin gửi tới gia đình, cơ quan công tác, đồng nghiệp và bạn bè lời biết ơn sâu sắc đã luôn tạo mọi điều kiện, khích lệ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận án này. Xin chân thành cảm ơn! Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2019 Tác giả Trần Nguyên Khoa LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS. Trần Nguyên Việt.

Các dẫn chứng trong luận án là trung thực, đảm bảo tính khoa học, khách quan và có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Người cam đoan Trần Nguyên Khoa MỤC LỤC Trang PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài.

Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận án. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của luận án.

Cái mới của luận án. Kết cấu của luận án. KHÁI NIỆM VỀ TRIẾT LÝ “LAKEI - KAMEI” VÀ CƠ SỞ HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN TRIẾT LÝ “LAKEI - KAMEI” TRONG CỘNG ĐỒNG NGƢỜI CHĂM Ở NAM TRUNG BỘ. KHÁI NIỆM VỀ “LAKEI – KAMEI” VÀ TRIẾT LÝ “LAKEI – KAMEI”.

Khái niệm “Lakei – Kamei”. Triết lý “Lakei - Kamei”. NHỮNG ĐIỀU KIỆN, TIỀN ĐỀ CHO SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TRIẾT LÝ “LAKEI - KAMEI” TRONG CỘNG ĐỒNG NGƢỜI CHĂM Ở NAM TRUNG BỘ. Những điều kiện cho sự hình thành và phát triển triết lý “Lakei - Kamei” trong cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ.

Những tiền đề cho sự hình thành và phát triển triết lý “Lakei - Kamei” trong cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ. CÁC THỜI KỲ PHÁT TRIỂN CỦA TRIẾT LÝ “LAKEI - KAMEI” TRONG CỘNG ĐỒNG NGƢỜI CHĂM Ở NAM TRUNG BỘ. Thời kỳ Bàlamôn giáo du nhập vào Champa. Thời kỳ Bàlamôn giáo bị bản địa hóa và sự xung đột giữa người Chăm Bàlamôn và người Chăm Islam trong lịch sử.

68 Kết luận chƣơng 1. MỘT SỐ NỘI DUNG, ĐẶC ĐIỂM CHỦ YẾU CỦA TRIẾT LÝ “LAKEI - KAMEI” TRONG CỘNG ĐỒNG NGƢỜI CHĂM Ở NAM TRUNG BỘ. MỘT SỐ NỘT DUNG CHỦ YẾU CỦA TRIẾT LÝ “LAKEI - KAMEI” TRONG CỘNG ĐỒNG NGƢỜI CHĂM Ở NAM TRUNG BỘ. Triết lý “Lakei - Kamei” trong cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ về phương diện vũ trụ quan.

Triết lý “lakei - kamei” trong cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ về phương diện nhân sinh quan. Triết lý “lakei - kamei” trong cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ về phương diện đời sống văn hóa. NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CHỦ YẾU CỦA TRIẾT LÝ “LAKEI - KAMEI” TRONG CỘNG ĐỒNG NGƢỜI CHĂM Ở NAM TRUNG BỘ. Vũ trụ quan của cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ có sự tương đồng và khác biệt so với vũ trụ quan trong triết học Trung Hoa cổ đại.

Thể hiện vai trò chủ đạo của Kamei (nữ) so với Lakei (nam). Thể hiện tính thần quyền. Thể hiện tính quy kết trong nhận thức. 127 Kết luận chƣơng 2.

GIÁ TRỊ, HẠN CHẾ VÀ Ý NGHĨA CỦA TRIẾT LÝ “LAKEI - KAMEI” TRONG CỘNG ĐỒNG NGƢỜI CHĂM Ở NAM TRUNG Ộ. GIÁ TRỊ CỐT LÕI VÀ HẠN CHẾ CHỦ YẾU CỦA TRIẾT LÝ “LAKEI – KAMEI” TRONG CỘNG ĐỒNG NGƢỜI CHĂM Ở NAM TRUNG BỘ. Là cấu trúc nền tảng trong tư tưởng của cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ. Tạo tiền đề hình thành văn hóa, phong tục truyền thống trong cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ.

Góp phần định hướng tư duy đến các vấn đề nhân sinh trong cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ. Một số hạn chế chủ yếu trong triết lý “Lakei – Kamei” của cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ xét trong điều kiện hiện nay. Ý NGHĨA CỦA TRIẾT LÝ “LAKEI - KAMEI” TRONG CỘNG ĐỒNG NGƢỜI CHĂM Ở NAM TRUNG Ộ. Duy trì sự đoàn kết, hòa hợp tôn giáo trong cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ.

Góp phần giáo dục đạo lý, phong tục truyền thống cho các thế hệ người Chăm ở Nam Trung bộ. 165 Kết luận chƣơng 3. 173 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 176 PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC BÀI BÁO KHOA HỌC 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam là quốc gia đa dân tộc. Theo công bố ngày 02 tháng 3 năm 1979 của Tổng cục trưởng Tổng cục thống kê nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về danh mục các thành phần dân tộc ở Việt Nam, hiện nay ở Việt Nam có 54 dân tộc (Viện Dân tộc học, 1984, tr. Trong đó, người Chăm là một trong những cộng đồng dân tộc có chữ viết khá sớm, có nền văn minh phát trển cao và lâu đời ở khu vực Đông Nam Á. Tiếng nói của họ được nhà ngôn ngữ xếp vào ngữ hệ Nam Đảo cùng nhóm ngôn ngữ với các dân tộc Êđê, Raglai, Churu, Jarai (Collin.

Đây là cư dân bản địa có truyền thống canh tác nông nghiệp lúa nước với trình độ phát triển cao và đã định cư lâu đời dọc theo đồng bằng duyên hải miền Trung Việt Nam ngày nay. Vùng đất Nam Trung bộ thuộc châu Panduranga của vương quốc Champa xưa đã trải qua các biến cố lịch sử, trở thành châu cuối cùng còn lại của Champa. Đây là nơi tích tụ văn hóa Chăm gắn liền với nền văn minh Champa tồn tại qua hàng nghìn năm, với số lượng dân cư đông nhất, đồng thời là chủ nhân lưu giữ những gì còn lại của nền văn hóa Chăm. Trong nền văn hóa truyền thống này hiện tồn tại triết lý về lưỡng hợp “Lakei – Kamei”chứa đựng nhiều giá trị mà ngày nay nó vẫn tiếp tục chi phối đời sống văn hóa, tinh thần của cộng đồng người Chăm nơi đây.

Trong đời sống tinh thần cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ không có sự chi phối của học thuyết âm dương, song trong nhận thức và hành động, từ văn hóa, đời sống xã hội cho đến tín ngưỡng, tôn giáo,. đã thể hiện một cách nhất quán và rất rõ rằng người Chăm nơi đây đã có quan niệm về hai mặt đối lập trong một chỉnh thể thống nhất. Hai mặt ấy không 2 bài trừ nhau, mà cần đến nhau, bổ trợ, giao hòa với nhau để duy trì sự cân bằng cần thiết cho một chỉnh thể được gọi bằng cụm từ “Lakei – Kamei”. Điều này, theo chúng tôi, cần có cách tiếp cận triết học đến chỉnh thể đó để nhận diện và hiểu về mối quan hệ của “Lakei – Kamei” tương tự như tiếp cận đến hai thế lực đối lập nhau giữa âm – dương trong truyền thống triết học phương Đông.

Cách tiếp cận đó là hoàn toàn có khả năng, bởi lẽ dân tộc Chăm nằm giữa hai nền văn hóa lớn, hai cái nôi triết học cổ đại là Ấn Độ và Trung Hoa mà sự hiện diện, tiếp biến giữa chúng đã góp phần làm nên truyền thống văn hóa tinh thần dân tộc Chăm nơi đây. Tuy nhiên, sự gặp gỡ, giao lưu và tiếp biến văn hóa đó không sản sinh ra một học thuyết triết học nào cho dân tộc Chăm. Điều đó gây không ít khó khăn cho chúng ta tìm hiểu những nội dung triết học về mối quan hệ giữa “Lakei” và “Kamei” như hai thành tố đối lập nhau trong từng sự vật và hiện tượng mà công dụng của chúng là tạo ra nội lực cho sự vận động và phát triển. Cũng như các dân tộc khác ở Việt Nam, dân tộc Chăm không có truyền thống lập thuyết, tức là không có sự khái quát lý luận cần thiết để lý giải sự hình thành, tồn tại, phát triển và diệt vong của các sự vật hiện tượng.

Chính vì vậy, để cộng đồng mình tồn tại và phát triển, người Chăm vùng này cũng có những quan niệm tiền triết học, tức manh nha của triết học về thế giới hiện tượng, thậm chí theo chủ quan của chúng tôi, cộng đồng người Chăm ở Nam Trung bộ còn có một số quan niệm cận triết học. Sở dĩ có hiện tượng đó là vì, thứ nhất, cái tiền triết học vốn được xem là những khía cạnh của thế giới quan mộc mạc, giản đơn nhưng đó là bước đi ban đầu của con người trên con đường phát triển tư duy lý luận với những câu hỏi, những băn khoăn trong sự lý giải các hiện tượng tự nhiên xung quanh; thứ hai, sự tiếp biến văn hóa với các yếu tố được du nhập từ bên ngoài, làm cho một số vấn đề mang tính triết học được nảy sinh trong văn học nghệ thuật, tôn giáo, tín ngưỡng, 3 v.v của cộng đồng người Chăm nơi đây; thứ ba, xét phương diện lối tư duy của người Chăm, chúng tôi có thể khẳng định một điều là, với điều kiện tự nhiên, xã hội, văn hóa của mình, người Chăm luôn luôn định hướng cho việc tìm kiếm những giải pháp tối ưu nhất để cho cộng đồng mình tồn tại và phát triển, do đó lối tư duy của họ về cơ bản đều mang tính triết lý nhân sinh được thể hiện trong văn hóa, sinh hoạt tâm linh, v.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ

Trích dẫn luận án này

Trần Nguyên Khoa (2019). Triết lý Lakei - Kamei trong cộng đồng người Chăm Nam Trung Bộ [Luận án tiến sĩ, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh]. LuanAn.net. https://luanan.net/nghien-cuu-van-hoa/ton-giao-hoc/luan-an-tien-si-triet-ly-lakei-kamei-cong-dong-nguoi-cham-nam-trung-bo

Câu hỏi thường gặp

Luận án "Triết lý Lakei - Kamei trong cộng đồng người Chăm Nam Trung Bộ" nghiên cứu về vấn đề gì?

Nghiên cứu triết lý Lakei Kamei trong cộng đồng người Chăm, phân tích vai trò và ảnh hưởng đến đời sống tinh thần và văn hóa.

Luận án "Triết lý Lakei - Kamei trong cộng đồng người Chăm Nam Trung Bộ" được bảo vệ tại trường nào?

Luận án này được bảo vệ tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Năm bảo vệ: 2019.

Luận án "Triết lý Lakei - Kamei trong cộng đồng người Chăm Nam Trung Bộ" thuộc chuyên ngành gì?

Luận án "Triết lý Lakei - Kamei trong cộng đồng người Chăm Nam Trung Bộ" thuộc chuyên ngành Triết học. Danh mục: Tôn Giáo Học.

Luận án "Triết lý Lakei - Kamei trong cộng đồng người Chăm Nam Trung Bộ" có bao nhiêu trang?

Luận án "Triết lý Lakei - Kamei trong cộng đồng người Chăm Nam Trung Bộ" có 204 trang. Bạn có thể xem trước một phần tài liệu ngay trên trang web trước khi tải về.

Cách tải luận án "Triết lý Lakei - Kamei trong cộng đồng người Chăm Nam Trung Bộ" về máy như thế nào?

Để tải luận án về máy, bạn nhấn nút "Tải xuống ngay" trên trang này, sau đó hoàn tất thanh toán phí lưu trữ. File sẽ được tải xuống ngay sau khi thanh toán thành công. Hỗ trợ qua Zalo: 0559 297 239.

Luận án liên quan

Chia sẻ tài liệu: Facebook Twitter