Luận án thạc sĩ luật học: Quản lý nhà nước về đất nông nghiệp - Thực tiễn huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHAN DUY THANH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẤT NÔNG NGHIỆP TỪ THỰC TIỄN HUYỆN QUẾ SƠN, TỈNH QUẢNG NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI, năm 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHAN DUY THANH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẤT NÔNG NGHIỆP TỪ THỰC TIỄN HUYỆN QUẾ SƠN, TỈNH QUẢNG NAM Chuyên ngành : Luật Hiến pháp và Luật Hành chính Mã số : 8 38 01 02 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. ĐẶNG MINH ĐỨC HÀ NỘI, năm 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi. Các số liệu sử dụng phân tích trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng, đã công bố theo đúng quy định. Các kết quả nghiên cứu trong luận văn do tôi tự tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan và phù hợp với thực tiễn.

Các kết quả này chưa từng được công bố trong bất kỳ nghiên cứu nào khác. Quảng Nam, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận văn Phan Duy Thanh luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI ĐẤT NÔNG NGHIỆP. Khái niệm, đặc điểm và vai trò quản lý nhà nước đối với đất nông nghiệp.

Nội dung quản lý nhà nước đối với đất nông nghiệp. Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý nhà nước đối với đất nông nghiệp. 31 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI ĐẤT NÔNG NGHIỆP TỪ THỰC TIỄN HUYỆN QUẾ SƠN, TỈNH QUẢNG NAM. Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý nhà nước về đất nông nghiệp ở Huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam.

Thực tiễn thi hành pháp luật về quản lý nhà nước đối với đất nông nghiệp tại Huyện Quế Sơn, Tỉnh Quảng Nam. Đánh giá thực tiễn thi hành pháp luật về quản lý nhà nước đối với đất nông nghiệp tại Huyện Quế Sơn, Tỉnh Quảng Nam. 51 CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN NÂNG CAO QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI ĐẤT NÔNG NGHIỆP. Quan điểm hoàn thiện pháp luật quản lý nhà nước đối với đất nông nghiệp.

Giải pháp hoàn thiện về quản lý nhà nước đối với đất nông nghiệp. 78 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC luan an DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Nghĩa đầy đủ 1 CQNN Cơ quan nhà nước 2 CQQLNN Cơ quan quản lý nhà nước 3 HĐND Hội đồng nhân dân 4 LĐĐ Luật đất đai 5 QLNN Quản lý nhà nước 6 QSDĐ Quyền sử dụng đất 7 SDĐ Sử dụng đất 8 TAND Tòa án nhân dân 9 UBND Uỷ ban nhân dân luan an DANH MỤC BẢNG BIỂU Số hiệu Tên bảng Trang bảng biểu Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn Huyện 1 PL Quế Sơn năm 2014 Nhu cầu sử dụng đất nông nghiệp của các tổ chức, hộ 2 PL gia đình cá nhân trên địa bàn Huyện Quế Sơn năm 2019 Kết quả thực hiện kế hoạch sử dụng đất nông nghiệp 3 PL năm 2018 Biểu đồ biểu thị diễn biến tình hình sử dụng đất nông 4 PL nghiệp năm 2017 luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là tài nguyên thiên nhiên, tài sản quý giá, lãnh thổ thiêng liêng của mỗi quốc gia dân tộc. Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bổ các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh và quốc phòng….

Việt Nam đã khẳng định đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho người sử dụng đất dưới các hình thức giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất, nhận chuyển quyền sử dụng đất. Như vậy, với tư cách là chủ thể quản lí xã hội, Nhà nước thực hiện việc quản lí đất đai trên cơ sở các quy định của pháp luật. Với tư cách là người đại diện cho chủ sở hữu để thực hiện quyền sở hữu về đất đai, Nhà nước sẽ thực hiện quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt đất đai.

Vì thế, nhà nước đã tổ chức hệ thống quản lý đất đai có chức năng xác lập hồ sơ về quyền sử dụng đất, giá trị của quyền sử dụng đất và các tài liệu khác liên quan đến đất là một công cụ không thể thiếu được của nền kinh tế thị trường lành mạnh và thông thoáng cũng như để quản lý bền vững tài nguyên đất. Hệ thống quản lý đất đai và bất động sản ở các nước phát triển có lịch sử hình thành và phát triển hàng trăm năm, tích lũy được nhiều kinh nghiệm và thu được nhiều thành quả. Hệ thống này được xây dựng trên nền tảng công nghệ thông tin, trên cơ sở ứng dụng khoa học, và công nghệ hiện đại như công nghệ viễn thám, hàng không, hệ thống định vị toàn cầu, trong việc đo đạc lập bản đồ, hồ sơ địa chính, công nghệ thông tin trong việc xây dựng hệ thống thông tin địa lý , hệ thống thông tin đất đai phục vụ công tác điều tra cơ bản, kiểm kê, thống kê đất đai, quy hoạch sử dụng đất, đăng ký đất đai, định giá đất đai. Trong quá trình đổi mới ở Việt Nam từ năm 1986 đến nay, cùng với sự đổi mới chính sách, pháp luật đất đai, hệ thống quản lý đất đai đã từng bước phát triển theo hướng hiện đại, nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đất đai, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội trong thời kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước.

Đất nông nghiệp là loại đất chiếm diện tích 1 luan an lớn nhất của nước ta. Theo Nghị quyết số 17/2013/QH11 ngày 22/11/2011 của Quốc hội về quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020. Tổng diện tích đất thuộc nhóm đất nông nghiệp sẽ là 26.000 ha, so với chỉ 4.000 ha đối với nhóm đất nghi nông nghiệp. Theo cách phân loại mới của Luật đất đai năm 2013, nhóm đất ngôn nghiệp ngoài sản xuất nông nghiệp là đất trông, trọt chăn nuôi (cây hàng năm, cây lâu năm, đất có mặt nước nuôi trồng thủy sản) ea còn bao gồm cả đất rừng, đất làm muối.

Đặc điểm của loại đất này là chủ thể sử dụng đất, phần lớn là hộ gia đình, cá nhân. Theo các số liệu thống kê, hộ gia đồng cá nhân đang sử dụng 14.878 nghìn ha chiếm 59.52% tổng diện tích đã giao, cho thuê; trong đó diện tích đất nông nghiệp 13.915 nghìn ha chiếm 93.53% diện tích đất nông nghiệp nhà nước đã giao, cho thuê cho các đối tượng sử dụng. Đây là loại đất có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo sự ổn định đời sống kinh tế xã hội của đại bộ phận dân cư nông thôn ảnh hưởng đến an ninh lương thực, bảo vệ môi trường nên việc giao dịch phải đáp ứng các điều kiện khắt khe hơn so với các loại đất khác. Đặc biệt là sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế sang hướng công nghiệp, dịch vụ và mở rộng quy mô, thành lập các đô thị, chuyển mục đích sử dụng đất đối với đất nông nghiệp càng được quản lý nghiêm ngặt.

Là một cấp trong bộ máy nhà nước, chính quyền cấp huyện, quản lý địa giới hành chính với những nét đặc trưng riêng về điều kiện tự nhiên và xã hội, có vai trò hết sức quan trọng trong quản lý đất đai theo mục đích yêu cầu đặt ra. Tuy nhiên, quản lý nhà nước về đất đai ở cấp huyện những năm gần đây bộc lộ nhiều vấn đề bất cập cần có những nghiên cứu nghiêm túc bằng luận cứ khoa học để có chính sách, biện pháp điều chỉnh phù hợp. Quế Sơn là huyện trung du của tỉnh Quảng Nam. Tổng diện tích tự nhiên của huyện: 25.117,15 ha, trong đó: Đất nông nghiệp: 18.486,38 ha; Đất phi nông nghiệp: 4.329,97 ha; Đất chưa sử dụng: 2.

Trong những năm qua, cùng với các lĩnh vực khác, quản lý nhà nước đối với đất đai của huyện Quế Sơn đã góp phần vào phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Quảng Nam nói chung và của huyện Quế Sơn nói riêng. Tuy nhiên công tác quản lý nhà nước đối với đất đai nói chung và đất nông nghiệp nói riêng còn nảy sinh nhiều vấn đề bất cập như: Tình trạng quy hoạch sử dụng đất manh mún nhỏ lẻ; tiến độ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chậm và còn nhiều sai phạm; thu hồi đất khó 2 luan an khăn không đáp ứng được yêu cầu, tiến độ các dự án phát triển kinh tế, xã hội; thị trường bất động sản phát triển không lành mạnh; vi phạm pháp luật đất đai như lấn chiếm đất, sử dụng đất sai mục đích diễn ra thường xuyên ở nhiều nơi không được xử lý kịp thời; cán bộ chuyên môn thiếu tinh thần trách nhiệm trong quản lý đất đai và có nhiều sai phạm. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, trong đó có chính sách pháp luật về quản lý nhà nước đối với đất đai chưa đồng bộ, còn bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn đang diễn ra hiện nay, cần phải sớm sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện. Xuất phát từ những vấn đề cấp thiết nêu trên, tác giả đã chọn đề tài “Quản lý nhà nước về đất nông nghiệp từ thực tiễn Huyện Quế Sơn, Tỉnh Quảng Nam” làm đề tài luận văn thạc sĩ luật học của mình.

Tình hình nghiên cứu đề tài Quản lý nhà nước về đất đai ở Việt Nam không còn là vấn đề mới khi nó được ghi nhận là một hoạt động cơ bản của cơ quan quản lý Nhà nước. Quản lý nhà nước về đất đai không chỉ ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự phát triển kinh tế - xã hội của một quốc gia mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích thiết thân của các chủ thể sử dụng đất vì vậy luôn là vấn đề nóng của xã hội. Tính từ năm 1987 đến nay, chỉ trong vòng 30 năm, Luật Đất đai đã được sửa đổi, bổ sung 5 lần (vào các năm 1993, 1998, 2001, 2003 và 2013), trong đó, nội dung quy định về quyền sử dụng đất nông nghiệp luôn được chú trọng. Tiếp nối các Luật Đất đai năm 1993 và 2003, Luật Đất đai năm 2013 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2014) đã có nhiều sửa đổi quan trọng trong chính sách pháp luật về quyền sử dụng đất nông nghiệp.