Luận án TS: Biến đổi văn hóa dân tộc Ba Na ở Kon Tum trong đô thị hóa

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ----------------------- ĐỖ THỊ CƯỜNG BIẾN ĐỔI VĂN HÓA CỦA DÂN TỘC BA NA Ở TỈNH KON TUM TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – 2023 ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ----------------------- ĐỖ THỊ CƯỜNG BIẾN ĐỔI VĂN HÓA CỦA DÂN TỘC BA NA Ở TỈNH KON TUM TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA HIỆN NAY Ngành: TRIẾT HỌC Mã số: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. NGUYỄN XUÂN TẾ Phản biện độc lập: 1. NGUYỄN HỒNG DƯƠNG 2. NGUYỄN NGỌC KHÁ Phản biện: 1.

ĐINH NGỌC THẠCH 2. TRẦN QUANG THÁI 3. TRẦN MAI ƯỚC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – 2023 LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ vô cùng quý báu từ các tập thể và cá nhân. Tôi xin chân thành cảm ơn Khoa Triết học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã luôn giúp đỡ, trang bị cho tôi hệ thống những kiến thức khoa học từ những ngày đầu nhập học cho đến hôm nay.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc của tôi đến PGS. Nguyễn Xuân Tế đã tận tâm hướng dẫn, giúp đỡ, động viên, khích lệ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện luận án. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Phòng Sau Đại học, Thư viện Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn; Thư viện Trung tâm Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh; Thư viện Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh đã giúp đỡ và cung cấp tư liệu cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn chính quyền địa phương tỉnh Kon Tum, Nghệ nhân A Lưu, Nghệ nhân A Jar, già làng A Huy, dân tộc Ba Na đã rất nhiệt tình hỗ trợ tôi trong suốt quá trình khảo sát thực địa và thu thập tài liệu để hoàn thành luận án.

Tôi xin gửi tới gia đình, bạn bè, cơ quan công tác và đồng nghiệp lòng biết ơn sâu sắc vì đã luôn tạo điều kiện, động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận án này. Xin chân thành và trân trọng cảm ơn! Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2023 Tác giả ĐỖ THỊ CƯỜNG LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi, dưới sự hướng dẫn của PGS. Nguyễn Xuân Tế. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về kết quả nghiên cứu của công trình này.

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2023 Tác giả ĐỖ THỊ CƯỜNG MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU. 1 PHẦN NỘI DUNG. 26 Chương 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ VĂN HÓA, VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG, BIẾN ĐỔI VĂN HÓA VÀ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG CỦA DÂN TỘC BA NA Ở TỈNH KON TUM TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA. LÝ LUẬN CHUNG VỀ VĂN HÓA, VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG, BIẾN ĐỔI VĂN HÓA.

Quan điểm về văn hóa. Quan điểm về văn hóa truyền thống. Quan điểm về biến đổi văn hóa. VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG CỦA DÂN TỘC BA NA Ở TỈNH KON TUM.

Những biểu hiện trong văn hóa vật chất truyền thống của dân tộc Ba Na ở tỉnh Kon Tum. Những biểu hiện trong văn hóa tinh thần truyền thống của dân tộc Ba Na ở tỉnh Kon Tum. QÚA TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA Ở TỈNH KON TUM VÀ TÍNH TẤT YẾU CỦA BIẾN ĐỔI VĂN HÓA DÂN TỘC BA NA. Qúa trình đô thị hóa ở tỉnh Kon Tum.

Tính tất yếu của biến đổi văn hóa dân tộc Ba Na trong quá trình đô thị hóa ở tỉnh Kon Tum. 77 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 82 Chương 2: THỰC TRẠNG BIẾN ĐỔI VĂN HÓA DÂN TỘC BA NA Ở TỈNH KON TUM TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA HIỆN NAY. NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN BIẾN ĐỔI VĂN HÓA DÂN TỘC BA NA Ở TỈNH KON TUM TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA HIỆN NAY.

Đô thị hóa tác động đến biến đổi văn hóa dân tộc Ba Na ở tỉnh Kon Tum. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tác động đến biến đổi văn hóa dân tộc Ba Na ở tỉnh Kon Tum trong quá trình đô thị hóa hiện nay. Qúa trình thực hiện các quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội tác động đến biến đổi văn hóa dân tộc Ba Na ở tỉnh Kon Tum trong quá trình đô thị hóa hiện nay. Toàn cầu hóa tác động đến biến đổi văn hóa dân tộc Ba Na ở tỉnh Kon Tum trong quá trình đô thị hóa hiện nay.

THỰC TRẠNG BIẾN ĐỔI VĂN HÓA VẬT CHẤT DÂN TỘC BA NA Ở TỈNH KON TUM TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA HIỆN NAY. Biến đổi trong sản xuất sinh kế. Biến đổi trong văn hóa ẩm thực. Biến đổi trong trang phục truyền thống.

Biến đổi về nhà ở. THỰC TRẠNG BIẾN ĐỔI VĂN HÓA TINH THẦN CỦA DÂN TỘC BA NA Ở TỈNH KON TUM TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA HIỆN NAY. Biến đổi về ngôn ngữ. Biến đổi trong lễ hội.

Biến đổi trong sinh hoạt văn nghệ. Biến đổi trong lối sống. 133 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 137 Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP BẢO TỒN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC BA NA Ở TỈNH KON TUM TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA HIỆN NAY.

PHƯƠNG HƯỚNG BẢO TỒN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC BA NA Ở TỈNH KON TUM TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA HIỆN NAY. Quán triệt đầy đủ, sâu sắc quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về văn hóa trong bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống dân tộc Ba Na ở tỉnh Kon Tum trong quá trình đô thị hóa hiện nay. Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống dân tộc Ba Na ở tỉnh Kon Tum trong quá trình đô thị hóa hiện nay là trách nhiệm của toàn xã hội và cả hệ thống chính trị, trong đó ngành văn hóa thông tin và dân tộc Ba Na giữ vai trò nòng cốt. Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống dân tộc Ba Na ở tỉnh Kon Tum trong quá trình đô thị hóa xuất phát từ mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Kon Tum.

Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống dân tộc Ba Na ở tỉnh Kon Tum trong quá trình đô thị hóa hiện nay vừa đảm bảo cái chung vừa chú ý cái riêng, cái đặc thù trong xây dựng và phát triển văn hóa. GIẢI PHÁP BẢO TỒN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC BA NA Ở TỈNH KON TUM TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA HIỆN NAY. Nâng cao nhận thức toàn xã hội, trước hết là những người lãnh đạo, quản lý trong hệ thống chính trị và chính dân tộc Ba Na về ý nghĩa và tầm quan trọng của việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống dân tộc Ba Na trong quá trình đô thị hóa hiện nay. Phát triển kinh tế - xã hội tạo điều kiện, tiền đề để bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống dân tộc Ba Na trong quá trình đô thị hóa hiện nay.

Tăng mức đầu tư nguồn lực vật chất, tài chính đối với nhiệm vụ bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống dân tộc Ba Na trong quá trình đô thị hóa hiện nay. Nâng cao phẩm chất, năng lực và điều kiện làm việc của đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa – dân tộc nhằm đáp ứng tốt nhiệm vụ bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống dân tộc Ba Na trong quá trình đô thị hóa hiện nay. Phát huy vai trò tích cực, chủ động của từng người, từng gia đình, làng bản, nhất là những người có uy tín trong cộng đồng dân tộc Ba Na trong việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống dân tộc Ba Na trong quá trình đô thị hóa hiện nay. 187 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.

195 KẾT LUẬN CHUNG. 197 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 201 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. 218 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Sự phát triển bền vững của mỗi dân tộc, quốc gia bao gồm các trụ cột cơ bản là bền vững về kinh tế, bền vững về chính trị - xã hội, bền vững về môi trường và bền vững về văn hóa. Cùng với kinh tế, chính trị - xã hội, phát triển văn hóa, xây dựng con người phát triển toàn diện, gắn kết chặt chẽ, hài hòa giữa giá trị truyền thống và hiện đại là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong sự nghiệp xây dựng và phát triển bền vững đất nước. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh: “Lấy văn hóa soi đường cho quốc dân đi. Muốn tiến lên chủ nghĩa xã hội thì phải phát triển kinh tế và văn hóa” (Hồ Chí Minh, 2011a, tr.

Ban Tư tưởng – Văn hóa Trung ương trong Một số định hướng lớn trong công tác tư tưởng hiện nay (1995), cũng từng nêu rằng: “Lịch sử dân tộc đã minh chứng rằng thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập với thế giới để phát triển mà tách khỏi cội nguồn dân tộc thì nhất định sẽ lâm vào nguy cơ tha hóa. Đi vào kinh tế thị trường mà xa rời những giá trị truyền thống sẽ làm mất bản sắc dân tộc, đánh mất bản thân mình, trở thành cái bóng mờ của người khác, của dân tộc khác” (tr. Khẳng định vấn đề này, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: “Phát huy tối đa nhân tố con người; con người là trung tâm, chủ thể, là nguồn lực chủ yếu và mục tiêu của sự phát triển. Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, gắn kết chặt chẽ, hài hòa giữa giá trị truyền thống và giá trị hiện đại” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2021, tr.

Thực tiễn nước ta trong những năm qua cho thấy: đồng thời với xây dựng, phát triển kinh tế phải coi trọng phát triển văn hóa, tạo môi trường văn hóa thích hợp cho sự phát triển vững chắc của đất nước trên tất cả các phương diện.