Luận án: Chủ quyền quốc gia Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa & thách thức hiện nay

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN PHẠM THỊ MAI CHỦ QUYỀN QUỐC GIA TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HÓA VÀ VẤN ĐỀ BẢO VỆ CHỦ QUYỀN QUỐC GIA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SỸ TRIẾT HỌC HÀ NỘI, 2021 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN PHẠM THỊ MAI CHỦ QUYỀN QUỐC GIA TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HÓA VÀ VẤN ĐỀ BẢO VỆ CHỦ QUYỀN QUỐC GIA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Chuyên ngành: Triết học Mã số: 92 29 001 LUẬN ÁN TIẾN SỸ TRIẾT HỌC Giảng viên hướng dẫn: 1. Nguyễn Minh Hoàn 2. Đỗ Minh Hợp HÀ NỘI, 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học do tôi tự lực nghiên cứu dưới sự hướng dẫn của PGS. Nguyễn Minh Hoàn và PGS.

Kết quả nghiên cứu của luận án là trung thực và có cơ sở rõ ràng. Kết luận nghiên cứu của luận án chưa từng được công bố trong các công trình nghiên cứu nào khác. Hà Nội, ngày. năm 2022 Tác giả Phạm Thị Mai MỤC LỤC MỞ ĐẦU.

TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHỦ QUYỀN QUỐC GIA VÀ BẢO VỆ CHỦ QUYỀN QUỐC GIA TRONG BỐI CẢNH TCH. Một số vấn đề lý luận về chủ quyền quốc gia. Bảo vệ chủ quyền quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa.

BẢO VỆ CHỦ QUYỂN QUỐC GIA TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HÓA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY: THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VÀ NHỮNG THUẬN LỢI, THÁCH THỨC. Thực trạng bảo vệ chủ quyển quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa ở việt nam hiện nay. Nguyên nhân của những thành tựu và hạn chế trong bảo vệ chủ quyển quốc gia việt nam những năm qua. Bảo vệ chủ quyền quốc gia việt nam trong bối cảnh toàn cầu hóa: thuận lợi và thách thức đặt ra hiện nay.

QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG GIẢI PHÁP BẢO VỆ CHỦ QUYỀN QUỐC GIA TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HÓA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Quan điểm bảo vệ chủ quyền quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa ở việt nam hiện nay. Định hướng giải pháp bảo vệ chủ quyền quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay ở Việt Nam hiện nay. 169 CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 171 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

173 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ANQG: An ninh quốc gia ANND: An ninh nhân dân CQQG: Chủ quyền quốc gia ĐLDT: Độc lập dân tộc CNXH: Chủ nghĩa xã hội CNTB: Chủ nghĩa tư bản HNQT: Hội nhập quốc tế QPTD: Quốc phòng toàn dân KT-XH: Kinh tế - xã hội LLSX: Lực lượng sản xuất QPAN: Quốc phòng an ninh TCH: Toàn cầu hóa 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài CQQG là một thuộc tính chính trị, pháp lý không thể tách rời của mỗi quốc gia. Bảo vệ CQQG là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của mọi Nhà nước, trong mọi giai đoạn phát triển của lịch sử. Thực tế cho thấy, sự ra đời, tồn tại, vận động và phát triển của Nhà nước với thuộc tính CQQG luôn chịu sự tác động, chi phối của quá trình vận động, phát triển mạnh mẽ của đời sống xã hội trong nước và quốc tế.

TCH là một hiện tượng lịch sử với những nguyên nhân khách quan và chủ quan xuất phát từ quá trình vận động và phát triển của lịch sử nhân loại. Toàn cầu hoá đang là xu hướng tất yếu và ngày càng được mở rộng. Toàn cầu hoá kinh tế là khía cạnh quan trọng nhất của toàn cầu hoá; nó đang tác động mạnh mẽ đến lĩnh vực chính trị. Đến lượt mình, những thay đổi về chính trị lại có tác động trở lại đối với kinh tế.

Thực tế cho thấy, không thể phủ nhận rằng, các quốc gia trên thế giới đang chịu ảnh hưởng sâu sắc từ xu thế phát triển của TCH, bắt đầu từ lĩnh vực kinh tế và có tác động sâu sắc tới mọi lĩnh vực của đời sống xã hội như: chính trị, văn hóa, xã hội…. Trong bối cảnh TCH hiện nay, ĐLDT gắn với CQQG đang là một xu thế của thế giới. Mỗi quốc gia dân tộc, dù lớn hay nhỏ, đều cố gắng khẳng định giá trị dân tộc, như quyền tự quyết định chế độ xã hội, kinh tế, đường lối phát triển đất nước, khẳng định sự bình đẳng giữa các quốc gia trong sinh hoạt quốc tế. Các quốc gia đều đặc biệt coi trọng việc xác lập, bảo vệ và củng cố các giá trị truyền thống, bản sắc dân tộc, thực thi nhiều chính sách phát triển KT-XH tích cực, cố gắng tạo lập sự hài hòa lãnh thổ, vùng miền, sắc tộc nhằm hướng tới sự đồng thuận, gắn kết quốc gia nhằm bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia - dân tộc mình.

Trong khi đó, các thế lực cường quyền toàn cầu đã và đang triển khai nhiều học thuyết và hành động bất chấp CQQG và ĐLDT của các nước trên thế giới. Đây vừa là quá trình mở rộng thị trường cho các tập đoàn tư bản độc quyền, vừa là thủ đoạn áp đặt các quan hệ sản xuất TBCN trên phạm vi toàn thế giới trên cơ sở thủ tiêu chủ quyền, độc lập của các quốc gia dân tộc đang phát triển. Ở Việt Nam, bảo vệ vững chắc CQQG luôn được xem là vấn đề hệ trọng, xuyên suốt mọi thời kỳ, nhất là trong bối cảnh TCH khi mà CQQG của Việt Nam luôn bị đe dọa trước hàng loạt những thách thức to lớn như hiện nay. Do vị trí địa chiến lược của mình, là nơi giao thoa, hội tụ những mâu thuẫn gay gắt về lợi ích giữa các cường quốc mà hơn 2 bất kỳ các quốc gia nào khác, Việt Nam đang phải chịu sức ép ghê gớm của toàn cầu hóa lên chủ quyền, lên sách lược giữ vững độc lập, tự chủ của quốc gia trong đan xen các mối quan hệ xung đột nhau đó.

Vì vậy, vấn đề giữ vững độc lập CQQG - ĐLDT trong thời kỳ đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới đất nước, xây dựng kinh tế độc lập, tự chủ, chủ động HNQT là quan điểm, đường lối xuyên suốt của Đảng ta trong những năm qua. Trong khi đó, trên thực tế, việc thực hiện nhiệm vụ này của các ngành, lực lượng và cấp ủy chính quyền địa phương trong tình hình mới hiện nay có nơi, có lúc còn chưa đầy đủ, thống nhất; năng lực tham mưu, tổ chức thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về bảo vệ CQQG trong các lĩnh vực của đời sống xã hội vẫn còn những hạn chế, bất cập; sự phân công trách nhiệm giữa các cấp, ngành, lực lượng trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ CQQG còn chưa thật chặt chẽ, có những sơ hở, chồng chéo…; chưa kết hợp chặt chẽ giữa bảo vệ và xây dựng, giữa phát triển KT-XH với quốc phòng - an ninh và đối ngoại… Vì vậy, chưa thật sự phát huy được cao nhất sức mạnh tổng hợp của đất nước trong xây dựng, quản lý và bảo vệ CQQG Việt Nam. Trong khi đó, việc giữ vững CQQG là vấn đề có tính nguyên tắc, đồng thời, TCH lại là xu thế khách quan. Do vậy, vấn đề đặt ra là, chúng ta cần phải giải quyết tốt mối quan hệ giữa giữ vững CQQG và xu thế TCH nhằm tận dụng thời cơ, vượt qua thách thức, xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh.

Tuy nhiên, những nghiên cứu về CQQG và bảo vệ CQQG ở Việt Nam hiện nay hiện đang chủ yếu được tiếp cận dưới góc độ chủ quyền lãnh thổ quốc gia, hoặc ở từng lĩnh vực cụ thể của đời sống xã hội, chưa có những công trình nghiên cứu hệ thống, bài bản về vấn đề này dưới góc tiếp cận của triết học mang tính bao trùm trên tất cả các lĩnh vực, khía cạnh cơ bản nhất của CQQG và bảo vệ CQQG Việt Nam trong bối cảnh TCH. Trong khi đó, tình hình mới hiện nay cho thấy, giữ vững CQQG không chỉ là giữ gìn độc lập, an ninh, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ mà còn là giữ vững chủ quyền chính trị, chủ quyền kinh tế, là bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa, giá trị dân tộc, quảng bá hình ảnh đất nước, khẳng định và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Do vậy, xung quanh vấn đề chủ quyền quốc gia và bảo vệ chủ quyền quốc gia Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa đặt ra những vấn đề cấp bách cả về nhận thức và thực tiễn cần làm rõ. Vì những lý do trên, đề tài “Chủ quyền quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa và vấn đề bảo vệ chủ quyền quốc gia ở Việt Nam hiện nay” mang tính cấp thiết.

Vì vậy, tác giả đã lựa chọn, xây dựng và nghiên cứu Đề tài này dưới góc nhìn triết học để thực hiện luận án tiến sĩ triết học. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án 3 2. Mục đích nghiên cứu Phân tích làm rõ những nội dung lý luận xoay quanh vấn đề CQQG và bảo vệ CQQG trong bối cảnh TCH dưới góc tiếp cận triết học. Trên cơ sở đó, đánh giá thực trạng bảo vệ CQQG ở Việt Nam hiện nay và đề xuất những giải pháp mang tính định hướng nhằm bảo vệ vững chắc CQQG Việt Nam trong bối cảnh TCH hiện nay.

Nhiệm vụ nghiên cứu Thứ nhất, tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến lý luận chung về CQQG, TCH, bảo vệ CQQG trong bối cảnh TCH và bảo vệ CQQG Việt Nam trong bối cảnh TCH hiện nay. Thứ hai, hệ thống hóa và phân tích các nội dung lý luận về CQQG và TCH, bảo vệ CQQG trong bối cảnh TCH cũng như mối quan hệ biện chứng giữa các yếu tố này. Thứ ba, phân tích, đánh giá thực trạng bảo vệ CQQG của Việt Nam và chỉ ra những thuạn lợi, thách thức đối với bảo vệ CQQG trong bối cảnh TCH hiện nay. Thứ tư, khái quát quan điểm và đề xuất một số giải pháp mang tính định hướng nhằm bảo vệ CQQG Việt Nam trong bối cảnh TCH.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án 3. Đối tượng nghiên cứu Luận án tập trung nghiên cứu các vấn đề liên quan đến CQQG trong bối cảnh TCH và bảo vệ CQQG ở Việt Nam hiện nay.