Luận án Tiến sĩ Luật học: Nhà nước quản lý bằng pháp luật DN tư nhân, TNHH

BO GIAO DỤC VÀ DAO TẠO TRUNG TAM KHOA HỌC XÃ HỘI | VÀ NHÂN VĂN QUỐC GIA VIỄN NGHIÊN CUU NHÀ NƯỚC VÀ PHẤP LUẬT PHAM QUY TY NHA NƯỚC QUAN LÝ BANG PHÁP LUẬT ĐÔI VỚI DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN VA CONG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HAN CHUYÊN NGÀNH : LUẬT NHÀ NƯỚC MA SỐ : 50505 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC TS. BÙI XUAN ĐỨC TS. PHAN TRUNG LÝ ie THU VIEN | | PHÒÔN Sy a re Ha Noi - 2000 LOI CAM DOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận ấn. Phạm Quý Ty MỤC LỤC Trang PEAT TOME ES cents sion deme rancor Hiatal sli mana vs Rosgttrgesr re Enrersoigilo 1 Chương 1 : Cơ sở lý luận của việc Nhà nước quan lý bang pháp luật doi vi doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn ở nước ta 1l ¡. Chính sách phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, cơ sở để phát triển doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu i cá co: S22 S4 ẺSEI tu oe er eee ct ee ee kee ek es Mi I. Sự cần thiết Nhà nước phải quản lý bằng pháp luật đối với doanh ng hep ir nln; cong day trach pment HUUHSfTE.

Nội dung Nhà nước quản lý bằng pháp luật đối với doanh nghiệp tir nhàn; come vy Teacher Sr 11101111111 Wen coe cee cerns M6 34 Chương 2 : Thực trạng Nhà nước quản lý bằng pháp luật doi voi doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hit lqH. Thực trạng về việc Nhà nước ban hành pháp luật để quản lý các doanh: nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn. Nhà nước tổ chức thi hành pháp luật để quản lý các doanh nghiệp lt nban,; Cong I#'tđểh nica Hữu THỢfi,.ccacgan00i6csnatc6/SPSSPHPRGSEsr08yVoma 70 2. Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật của các doanh nghiệp tu nhan, công ty trách nhiệm hữu han.

eee eee eee eee 108 Chương 3 : Những phương hướng và giải pháp nhằm đổi mói và oo 7 A 2 ` 4 ` Z - Ze. mang cao hiệu qua hoạt động quan lý nhà nước bang pháp luật đổi với duanh nghiệp tư nhân và công ty trách nhiệm hữu hạn. Tăng cường xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật kinh tế, tạo cơ sở pháp ly vững chắc để nâng cao hiệu quả quản lý của Nhà nước dối với doanh nghiệp tư nhân và công ty trách nhiệm hữu hạn. Hoàn thiện các cơ quan quản lý nhà nước để thi hành pháp luật và ing cường các hoạt động thanh tra, kiểm tra đối với các doanh nghiệp tu q, Gỗrà nh ere rr oer mses Mol niielilLlfLi,(D-1TRmraosnsusen ee Pa ime 172-183 PHAN MỞ ĐẦU 1- Tinh cắp bách cua dé tài Để đạt dược mục đích kinh tế - xã hội đã dé ra là "Làm cho dân giầu, nước mạnh, dap ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu vật chất và tinh thần của nhân dân” [72;18-19], Nhà nước ta chủ trương "Phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa” [72; 18].

Chủ trương này đã được thực hiện từ sau Đại hội Dang toàn quốc lần thứ 6 năm 1986, khi Dang và Nhà nước ta đã thay đổi chính sách đối với kinh tế cá thể và kinh tế tư bản tư nhân. Từ đó trong nền kinh tế ở Việt Nam đã xuất hiện một loạt các doanh nghiệp mà chủ sở hữu của chúng không phải là nhà nước xã hội chủ nghĩa. Trong số đó trước hết phải kể đến là doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn. Việc phát triển nhanh chóng hai loại hình doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn trong cơ chế thị trường, đã đòi hỏi Nhà nước phải tăng cường công tác quản lý để các doanh nghiệp phát triển theo hướng của Nhà nước.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã dat được trong việc quản lý hoạt động của các doanh nghiệp tư nhân và công ty trách nhiệm hữu hạn, thực tiên hiện nay cũng đang bộc lộ những khiếm khuyết như: xu hướng phát triển các loại hình doanh nghiệp này có chiều hướng chững lại, hoạt động quản lý Nhà nước đối với chúng còn lúng túng, các quy định pháp luật còn nhiều bất cập. Điều đó ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả hoạt dộng của hai loại hình doanh nghiệp này, đồng thời đòi hỏi Nhà nước phải có những hình thức quản lý kinh tế phù hợp. Cố nhiên, Nhà nước quản lý kinh tế trong cơ chế thị trường cần phải được thiết kế theo những nguyên tắc, hình thức và công cụ mới và đôi khi xa lạ so với ở thời kỳ kinh tế tập trung, quan liêu, bao cấp. Hiến pháp 1992 quy định ““Nhà nước thống nhất quản lý nền kinh tế quốc dân bằng pháp luật, kế hoạch, chính sách.

Như vậy, nội dung của quản lý nhà nước đã được đặt ren những bình diện mới. Trong khi đó những công trình nghiên cứu về vấn dẻ này từ phương diện hành chính học và luật học còn lẻ tẻ và chưa thực sự có hệ thống. Do vậy, luận án của chúng tôi sẽ góp một phần trong việc nehiên cứu vấn dé mới me, khó và rất bức xúc này ở nước ta hiện nay. =— Song với khuôn khổ của một luận án, chúng tôi không giải quyết vấn để Nhà nước quan lý xã hội nói chung mà chỉ xem xét dưới góc độ Nhà nước quản lý bằng pháp luật ở nước ta hiện nay, vì đây là biện pháp phổ biến nhất, mội công cụ van minh nhất trong quản lý kinh tế.

Về đối tượng quản lý, chúng tôi tập trung vào hai loại hình doanh nghiệp, đó là doanh nghiệp tư nhân và công ty trách nhiệm hữu hạn. Hai loại hình doanh nghiệp này ở nước ta trong khoảng 10 năm qua đã phát triển với số lượng lớn, góp phần tăng trưởng nền kinh tế đất nước, giải quyết công ăn việc làm cho người lao động. Nhưng cũng chính những doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn đã để lại những ảnh hưởng xấu cho xã hội, mà nguyên nhân của nó là do có su bất cập trong một số các quy dinh của pháp luật, và một phần do buông lòng quan lý của các cơ quan nhà nước. Đó cũng là những bức xúc trong quản lý kinh tế hiện nay đòi hỏi phải sớm được nghiên cứu một cách đầy dủ và đề ra phương hướng giải quyết.

Mặt khác, hầu hết các doanh nghiệp tư nhân và công ty trách nhiệm hữu hạn ở nước ta hiện nay đều là doanh nghiệp vừa và nhỏ, đối tượng mà Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm và khuyến khích phát triển. Điều này cũng phù hợp với xu thế phát triển của các nước trên thế giới về việc ưu tiên phát triển các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đó là lý do mà chúng tôi chọn vấn dé “ Nhà nước quản lý bằng pháp luật đối với doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn ” để làm đề tài nghiên cứu của mình. 2- Tình hình nghiên cứu đề tài li Việc Nhà nước quản lý bằng pháp luật đốt với doanh nghiệp tư nhân và công ly trách nhiệm hữu hạn là một vấn đề mới ở nước ta.

Từ năm 1986 trở lạ dây, vấn dé xây dựng nên kinh tế hàng hóa nhiều thành phần van động theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước dược dé cập ngày càng nhiều và hiện thực xã hội thể hiện tư tưởng đó với quy mô ngày càng lớn, các tiết chế xã hội bao dam cho nó phát triển ngày càng hoàn thiện. Tham gia vào cơ chế kinh tế thị trường có nhiều thành phần kinh tế, nhiều loại hình doanh nghiệp, trong dé các doanh nghiệp tư nhân và cong ty trách nhiệm hữu hạn dóng một vat trò quan trọng. Khi doanh nghiệp tư nhân và công ly trách nhiệm hữu hạn được phép phát triển đã nay sinh vấn dé doi hỏi lý luận phải giải quyết. Đó là sự quan lý của Nhà nước dối với hai loại hình doanh nghiệp nay như thế nào.

Nha nước có cần thiết phải quan lý bằng nháp luật đối với doanh nghiệp tu nhân và công ty trách nhiệm hữu han hay khong ? Về những vấn dé này, dã có những công trình nghiên cứu khoa học của các lac gia đã công bố như : - Chu Hồng Thanh: “Nhà nước quản lý kính tế bằng pháp luật trong cơ chế thị trường ở Việt Nam hiện nay”. (Luận an Phó tiến si Luật hoc. 1993) - Bùi Xuân Đức: “Tham quyển của chính quyền dia phương trong quản lý kinh tế”. (Luận án Phó tiến sĩ Luật học.

1990) - Trần Trọng Hựu: “Pháp luật và quản lý xã hội bằng pháp luật ở Việt Nam trong giải doan hiện nay”. (Trong tuyển các bài viết “ Xã hội và Pháp luật ”, Nxb. Chính trị Quốc gia. HN, 1994) - Hoàng Kim Giao: “ Quản lý nhà nước đối với thành phần kinh tế ngoài quốc doanh “.

(Tap chí Nghiên cứu Kinlitế, số 3/1990) - Dương Dang Huệ: ” Pháp luật về việc cấp giấy phép thành lập doanh .-iệp, đãng ký Kinh doanh ở Việt Nam, thực trạng và một vài kiến nghị ``, fap chí Nhà nước và Pháp luật, số 4/1994) - Trần Văn Thông: “ Thực hiện Luật Doanh nghiệp tư nhân và Luật cong ty ở Thành phố Hà Nội ”. (Tạp chí Nghiên cứu kinh tế. Số 3/1993) - Nguyễn Thị Thu Vân: “Một số vấn đề hoàn thiện Luật Công ty”. (Luận án Thạc sĩ nim 1996) Ngoài ra, cũng còn một số những bài viết, những công trình nghiên cứu khoa học khác cũng đã ít, nhiều đánh giá thực trạng kiến nghị về hoạt động quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp tư nhân và công ty trách nhiệrn hữu hạn.

Tuy nhiên, tất cả các bài viết, công trình nghiên cứu khoa học đó do những mục đích yêu cầu nghiên cứu khác nhau, nên chỉ dừng lại ở những khía cạnh nhất định, mà chưa có một công trình nào nghiên cứu toàn diện, có hé thống về vấn đề Nhà nước quản lý bằng pháp luật đối với doanh nghiệp tư nhân và công ty trách nhiệm hữu hạn. Luận án này là đề tài khoa học đầu tiên nghiền cứu một cách toàn diện và có hệ thống về hoạt động quản lý của Nhà nước bằng pháp luật đối với các đoanh nghiệp tư nhân và công ty trách nhiệm hữu hạn ở nước ta hiện nay.