Luận án: Phạm tội có tổ chức trong luật hình sự VN & đấu tranh phòng chống - Nguyễn Trung Thành

24(4£ (4 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRUNG TAM KHOA HOC XA HỘI VA NHAN VAN QUOC GIA VIỆN NGHIÊN CỨU NHÀ NƯỚC VA PHAP LUAT NGUYEN TRUNG THÀNH PHAM TỘI CÓ TỔ CHỨC TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ VIỆC ĐẦU TRANH PHONG CHONG. \ Chuyên ngành : Luật hình sự và Luật tố tụng hình sự. 14 _ THU VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUAT HÀ NỘI PHONG ĐỌC_ 4 3 3 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học : 1.TS Kiều Đình Thụ HA NOI-2002 NHUNG TU VIET TAT TRONG LUAN AN - ASEANAPOL: Hiệp hội Cảnh sát các nước Dong Nam A 9 BLHS : Bộ luật Hình sự C2) BLTTHS : Bộ luật Tố tụng hình sự - FBI : Cục điều tra Liên bang Mỹ INTERPOL : Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế NœD Nxb : Nhà xuất bản T. XHCN : Xã hội chủ nghĩa LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Các kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả của luận án ÌN be Nguyễn Trung Thành MỤC LỤC Trang * Phần mở đầu. * Phần nội dung. Chương 1: Những vấn đề lý luận về phạm tội có tổ chức theo luật hình sự Việt Nam.

Pham tội có tổ chức - một hình thức đồng phạm đặc biệt. Trách nhiệm hình sự của những người phạm tội có tổ chức. Chương 2: Tình hình tội phạm có tổ chức ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Nhận thức chung về tình hình tội phạm có tổ chức.

Tình hình tội phạm có tổ chức ở nước ta trong những năm gần đây. Nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm có tổ chức ở _ Việt Nam hiện nay. Dự báo tình hình tội phạm có tổ chức ở Việt Nam từ nay đến 2010. 127 Chương 3: Các biện pháp phòng ngừa và đâu tranh chống tội phạm có tổ chức.

Mục tiêu, tư tưởng chỉ đạo, phương châm của Đảng và Nhà nước về phòng, chống tội phạm có tổ chức. Một số biện pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống tội phạm có tổ chức. 148 * Phần kết luận. 195 * Danh mục tài liệu tham khảo.

208 PHẦN MỞ ĐẦU 1. TÍNH CAP THIẾT CUA ĐỀ TÀI. Đồng phạm, phạm tội có tổ chức đã được đề cập từ lâu trong lịch sử lập pháp hình sự Việt Nam và ngày càng được hoàn thiện. Đến nay chế định đồng phạm nói chung, phạm tội có tổ chức nói riêng mặc dù đã được nha làm luật điều chỉnh trong Bộ luật hình sự (BLHS) năm 1985, cũng như trong BLHS hiện hành, song về mặt lý luận còn tồn tại những quan điểm khác nhau về khái niệm "Phạm tội có tổ chức" và những dau hiệu của nó.

Trong thực tiễn xét xử có nhiều trường hợp việc áp dụng các qui phạm pháp luật hình sự để giải quyết vụ án phạm tội có tổ chức chưa được thống nhất. Một số cơ quan điều tra, truy tố, xét xử còn nhầm lẫn phạm tội có tổ chức với những hình thức đồng phạm khác hoặc vận dụng chưa thống nhất tình tiết "phạm tdi có tổ chức" khi giải quyết vấn đề trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội. Về mặt lập pháp, các qui phạm của BLHS về đồng phạm, về phạm tội có tổ chức còn chung chung và vẫn còn một số nhược điểm cơ bản mà chưa được nhà làm luật nước ta giải quyết một cách thoả đáng. Vì vậy việc nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ về mặt lý luận và hoàn thiện về mặt lập pháp chế định đồng phạm cũng như phạm tội có tổ chức có ý nghĩa quan trọng cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn xây dựng và áp dụng pháp luật hình sự đấu tranh phòng chống tội phạm.

Hiện nay, trên thế giới hầu như không một nước nào là không có tội phạm có tổ chức. Do vậy, tội phạm có tổ chức được cả thế giới quan tâm đấu tranh phòng. Ở Việt Nam, tình hình phạm tội có tổ chức có xu hướng điển biến phức tạp và ngày càng gia tăng. Các băng, nhóm tội phạm có sử dụng vũ lực, hoạt động theo kiểu "xd hội đen" đã xuất hiện khá nhiều ở các thành phố lớn như : Hà Nội, Hải Phòng, thành phố Hồ Chí Minh.

Hiện tượng phạm tội có tổ chức trong nhóm tội phạm liên quan đến tham nhũng mà điển hình là vụ TAMEXCO, vụ Nhà máy dệt Nam Định, vụ đường dây 500KV, vụ Minh Phụng. đã và đang gây ra những hậu quả hết sức nghiêm trọng, làm xói mòn bản chất tốt đẹp của xã hội xã hội chủ nghĩa, làm tha hoá đội ngũ cán bộ, đảng viên, tiếp tay cho các thế lực thù địch lợi dụng chống phá cách mạng nước ta. Trong bối cảnh thế giới hội nhập với sự phát triển mạnh mẽ của giao lưu quốc tế, của quá trình quốc tế hoá mọi mặt đời sống xã hội, ở nước ta các băng, nhóm phạm tội có tổ chức mang tính quốc tế cũng đã xuất hiện ở một số lĩnh vực như : lừa đảo quốc tế trong đầu tư nước ngoài, buôn lậu quốc tế trong đó có buôn lậu ma tuý, buôn bán phụ nữ và trẻ em, tẩy rửa tiền. Có thể nói rằng, tình hình tội phạm có tổ chức ở nước ta trong thời gian vừa qua đã gây nhức nhối và bất an cho xã hội.

Vì vậy, việc nghiên cứu tình hình tội phạm có tổ chức, tìm ra những nguyên nhân, điều kiện của tình hình tội phạm có tổ chức cũng như đề ra những biện pháp đấu tranh phòng, chống tội phạm có tổ chức ở nước ta hiện nay là rất cần thiết và cấp bách, nhất là khi tình hình trên thế giới cũng như ở trong nước có nhiều biến động về chính trị, kinh tế và xã hội. Tất cả những luận điểm nêu trên là những lý do lập luận cho sự lựa chọn đề tài "Phạm tội có tổ chức trong luật hình sự Việt Nam và việc đấu tranh phòng chống" làm đề tài nghiên cứu để bảo vệ luận án tiến sỹ luật học. TINH HÌNH NGHIÊN CUU. oo; Đồng phạm, phạm tội có tổ chức cũng như tình hình tội phạm có tổ chức là một trong những vấn để có nội dung phong phú và phức tạp, vì thế được các nhà nghiên cứu lý luận luật hình sự, tội phạm học và các nhà áp dụng pháp luật hình sự quan tâm chú ý và đề cập trong các công trình nghiên cứu của mình.

Nhiều nhà khoa học ở nước ngoài và trong nước đã có những công trình, bài viết được công bố về chủ đề này. Đặc biệt các nhà khoa học luật hình sự, tội phạm học của Liên Xô (trước đây), của Cộng hoà Liên bang Nga hiện nay đã có các công trình nghiên cứu những khía cạnh khác nhau về đồng phạm, về phạm tội có tổ chức. Đó là các công trình của các tác giả : A.L Gri-sa-ev, G.A Xkô-li-kôv, V. Các công trình này đề cập đến vấn đề đồng phạm, phạm tội có tổ chức cũng như tình hình tội phạm có tổ chức hoặc là dưới góc độ pháp lý hình sự hoặc là dưới góc độ tội phạm học, xã hội học pháp luật.

Ở nước ta, trong những năm qua cũng đã có một số bài viết, chuyên khảo về đồng phạm, về phạm tội có tổ chức dưới góc độ pháp lý hình sự. Đó là các bài viết của các tác giả : Đào Trí úc, Lê Cảm, Đặng Văn Doãn, Trần Văn Độ, Kiều Dinh Thụ, Phạm Hồng Hải, Nguyễn Ngọc Hoà, Nguyễn Van Nguyên, Đỗ Ngọc Quang, Trần Quang Tiệp. Nhìn chung các bài viết của các tác giả trên chủ yếu dé cập đến chế định đồng phạm, trong đó ở một chừng mực nhất định có dé cập đến vấn dé phạm tội có tổ chức. Tuy nhiên, cũng có bài viết, dé tài tập trung phân tích riêng vấn dé phạm tội có tổ chức như tác giả Nguyễn Vạn Nguyên có bài : "Phạm tội có tổ chức và trách nhiệm hình sự đối với bọn phạm tội có tổ chức" hay tác giả Nguyễn Minh Đức có đề tài luận văn cao học "Hình thức phạm tột có tổ chức trong chế định đồng phạm theo pháp luật hình sự Việt Nam".

Ngoài ra có một số tác giả bắt đầu quan tâm nghiên cứu tình hình tội phạm có tổ chức ở nước ta trong những năm gần đây, như các tác giả : Phạm Tuấn Bình, Phạm Thường Khanh, Trần Hữu Ứng, Nguyễn Xuân Yêm. hoặc năm 1997 Tạp chí Trật tự an toàn xã hội - Trường Đại học Cảnh sát nhân dân - Bộ Công an có tổ chức hội thảo về đề tài "Tội phạm có tổ chức - những vấn đề lý luận và thực tiễn". Nhưng vì khuôn khổ của bài viết hay mục tiêu của để tài nên không thể nghiên cứu làm sáng tỏ được toàn bộ những khía cạnh của hình thức phạm tội có tổ chức trong luật hình sự cũng như tình hình tội phạm có tổ chức ở nước ta một cách toàn diện cả về mặt ly luận và thực tiễn. Như vậy, cho đến nay ở nước ta vẫn chưa có một công trình nghiên cứu chuyên khảo đồng bộ và có hệ thống nào cùng một lúc dé cập đến vấn dé phạm tội có tổ chức ở cả phương diện pháp lý hình sự và cả phương diện tội phạm học.

MỤC ĐÍCH, ĐỐI TƯỢNG, NHIỆM VỤ, PHẠM VI CỦA LUẬN ÁN. Mục đích cơ bản của luận án là làm sáng to một cách hệ thống và toàn diện những vấn đề lý luận và thực tiễn về hình thức phạm tội có tổ chức, tổ chức tội phạm; đánh giá thực trạng tình hình tội phạm có tổ chức ở nước ta trong những năm gần đây, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống loại tội phạm nguy hiểm này. * Đối tượng nghiên cứu. Luận án nghiên cứu hình thức phạm tội có tổ chức trong luật hình sự Việt Nam và tình hình tội phạm có tổ chức ở nước ta dưới góc độ luật hình sự và tội phạm học.

* Phạm vi nghiên cứu. Do tính chất phức tạp về nhiều mặt của đề tài nghiên cứu, vì vậy luận án chỉ giới hạn nghiên cứu hình thức phạm tội có tổ chức trong luật hình sự Việt Nam, tình hình tội phạm có tổ chức trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội từ năm 1992 đến nay ở một số thành phố và địa bàn trọng điểm. Luận án không đặt vấn dé nghiên cứu những tình hình tội phạm có tổ chức với mục đích chính trị, xâm phạm sự tồn tại, vững mạnh của chính quyền nhân đân. * Nhiệm vụ của luận án.