Luận án Tiến sĩ Luật học: Địa vị pháp lý doanh nghiệp tư nhân (Trường ĐH Luật)

——= —— —————-—-—- CS a Le a ae Yến CC. vẽ NT=e aA ¬ 4 @_É ĐỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRUNG TAM KHOA HỌC XA HỘI VẢ NHÂN VĂN QUỐC GIA | VIÊN NGHIÊN CỨU NHÀ NUỐC VÀ PHÁP LUẬT NGUYÊN TRÍ TUỆ DIA VỊ PHÁP LY CUA DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN Chuyên ngành: Luật kinh tế Ma so: 5.15 -_ THƯ VIỆN TRUONG ĐẠI HOC LUAT HÀ NỘI PHÒNG ĐỌC __ LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DAN KHOA HỌC: PGS. TRAN ĐÌNH HẢO PGS. LE HÔNG HẠNH eA Xe: RR SƯ SBS l2! 2E Te aT t3 tne 4 HẢ NỘI - 2003 ih t la iSSaeATse LỜI CAM ĐOAN Ngoài sự giúp đỡ của những người hướng đẫn khoa học, công trình này là sản phẩm của quá trình tìm tồi, nghiên cứu và trình bày của tác giả về đề tài luận án.

Mọi số liệu, quan điểm, quan niệm, phân tích, kết luận của các tài liệu và các nhà nghiên cứu khác được trích đẫn theo đúng quy định. Vì vay, lac gta xin cạm đoạn đây là công trình nghiên cứu của riêng mình về dia vị pháp lý của doanh nghiệp Hí nhân. Ha nội, ngày 14 tháng 3 năm 2003 TÁC GIÁ Nguyên Trí Tuê LG] CAM ON Để luận án được hoàn thành, tác gia xin bay tỏ lòng biết ơn đối với các Thây, Cô trong Viên nghiên cứu Nhà nước và Pháp luật, các nhà nghiên cứu Luật học, các đồng nghiệp, đặc biệt là sự quan tâm sâu sắc và chỉ bảo tận tình của PGS. Trần Đình Hảo, PGS.

Lê Hồng Hạnh đối với tác giả trong quá trình nghiên cứu đề tài DANH MỤC NHỮNG TU VIET TAT |. DN: Doanh nghiệp 2. DNTN: Doanh nghiệp tu nhân 3. DNNN: Doanh nghiệp nha nước 4.

CT: Cong ty 5.CT TNHH: Công ty trách nhiệm hữu han 6. XHCN: Xã hội chu nghĩa 7.SởKH&ĐT_ Sở Kế hoạch và Đầu tư MỤC LỤC Trang bìa phụ Lời cam doan Mục lục MỞ ĐẦU Tính cấp thiết của đề tài tW—éN —CUO“oónAyN. Tinh hình nghiên cứu Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ của luận án Phương pháp nghiên cúu Cái mới của luận án 6. Y nghĩa của luận án 7.

Kết cấu của luận án Chương | NHŨNG VAN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐỊA VI PHÁP LÝ CỦA DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN [. Vai trò cna Đoanh nghiệp tư nhân trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam [. Nền Kinh tế thị trường va các loại hình chủ thể kinh doanh trong nền kinh tế thi trường 1. Doanh nghiệp tư nhân với tr cách là một loại hình doanh nghiệp của thành phần kinh tế tư nhân 1.

Những đặc trưng của DNTN trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN {. Khái niéin, nội ham và cách (tiếp cận về địa vi pháp lý của DNTN |. Về khái niệm " địa vị pháp lý " và cách tiếp cận địa vị pháp lý của doanh nghiệp tu nhân a 1. Ban chat pháp lý của doanh nghiệp tư nhân 1.

Nội bam khái niệm dia vị pháp lý của doanh nghiệp tư nhân 1. Các yếu tố chi phối tới địa vị pháp lý của doanh nghiệp tư nhân Chương 2 THỤC TRANG VỀ ĐỊA Vị PHÁP LÝ CỦA DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN THEO PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH 2. Khái quát về sự phát !riển của pháp luật về doanh nghiệp tu nhân 2. Su điều chink pháp lăiật vẻ thành lập và dang tý kinh đoanh đối với đoanh achiép tư nhân 2.

Quyên và nghĩa vụ của Doanh nghiệp tư nhân trong một số lĩnh vực chủ yếu theo qui định hiện hành và thực trang ấp dụng 88 2. Các quy định chung về quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp tư nhân 88 2. Các quy định về quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp tư nhân trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, thuế và thực trạng áp dụng 94 2. Các quy định về quyền và nghĩa vụ của DNTN trong lĩnh vực lao động và thực trạng áp dụng 9% 2.4, Các quy định về quyền và nghĩa vụ của DNTN trong líah vực xuất khẩu, thương mai và thực trạng 4p dung 101 2.

Các quy định về quyền và nghĩa vụ của DNTN trong lĩnh vực đất đai và thực trang áp dụng 106 2. Sự điều chỉnh pháp luật về chấm dứt hoạt động của doanh nghiệp tư nhân 109 2. Một số quy định về quản lý nhà nước đổi với DNTN và ảnh hướng của chúng tới việc thực hiện các quy định pháp tuật về DNTN 117 Chương 3 PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN DIA VỊ PHÁP LY CUA DNTN 3. Sự cần thiết phải hoàn thiện địa vị pháp lý của DNTN 3.

Một số giải pháp nhằm hoàn thiên dia vị pháp lý của doanh nghiệp tir nhân 3. Các giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật 3. Tăng cường vai trò quản lý Nhà nước đối với doanh nghiệp tư nhân — 3. Một số giải pháp cụ thể khuyến khích, trợ giúp các doanh nghiệp tư nhân 140 3.1, Hoàn thiện hệ thống các chính sách khuyến khích trợ giúp đối với doanh nghiệp tư nhân 140 3.

Giải pháp về mat bằng sản xuất kinh đoanh \ 142 3. Giải pháp về vốn - tài chính 144 3. Giải pháp về thuế 146 3. Giải pháp về chính sách thị trường và tiếp cận thị trường 149 3.

Giải phán về chính sách lao động 150 3. Giải pháp về hỗ trợ xuất khẩu đối với doanh nghiệp tư nhân lợi 3. Cai tiến thủ tục hải quan v 156 KẾT L UẬN 160 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO LỜI NÓI ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tai nghiên cứu Đường lối đổi mới kinh tế do Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VỊ Đảng cong sản Việt Nam vạch ra được hoàn thiện và phát triển, Đảng và Nhà nước ta đã khẳng định chủ trương xây dung nền kinh tế hang hoá nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước. Đại hội Đăng toàn quốc lần thứ FX tiếp tục khẳng định "Khuyến khích phát triển kinh tế tư bản tư nhân rộng rãi trong những nghành nghề sản xuất, kinh đoanh mà pháp luật không cấm”.

Hiển pháp năm 1992 đã ghi nhận sự tồn tại của nhiều thành phần kinh tế trong đó có thành phần kinh tế tư bản tư nhân. Thực tiễn đổi mới kinh tế của nước ta trong những năm qua cho thấy việc chuyển hướng từ nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp, sang nên kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế là mat vấn dé mới mẻ và phức tap. Năm 1990 Luật doanh nghiệp tư nhân ra đời thể hiện sự thừa nhận trên góc độ luật pháp về loại hình doanh nghiệp ngoài quốc doanh ở Việt Nam. Trên cơ sở đó, các đoanh nghiệp tư nhân (DNTN ) đã hình thành, phát triển và đóng góp một phần đáng kể cho sự tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam trong suốt hơn một thập kỷ qua.

Gần dây nhất Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Dang lần thứ 5 ( khoá IX) đã ra Nghị quyết về " Tiếp tục đổi mới cơ chế, chính sách, khuyến khích và tạo điều kiện phát triển kinh tế tư nhân". Nghị quyết gồm 5 phần lớn: |. Thống nhất về các quan điểm chi đạo phát triển kinh tế tư nhân. Tạo môi trường thuận lot về thể chế và tâm lý xã hội cho sự phái triển kinh tế tư nhân.

Sửa đổi bổ sung một số cơ chế chính sách. Tiếp tục hoàn thiện và ting cường quản lý Nhà nước. Tang cường sự lãnh đạo của Đảng, phat huy bh vai trò của Mat trận tổ quốc, các đoàn thé nhân dan va các hiệp hội doanh nghiệp đối với việc phát triển kinh tế tư nhân. Doanh nghiệp tư nhân đã có một chô đứng trong nền kinh tế của đất nước trong grai đoạn phát triển hiện nay.

Việc nghiên cứu địa vị pháp lý của DNTN cũng dược đặt trong bối cảnh chung của một nền kinh tế đang đạt mức tăng trưởng nhanh chóng, trong đó có sự đóng góp đáng kể của khu vực kinh tê tư nhân với bhiéu thành tựu đáng khích lệ trong những năm thực hiện đường lối đổi mới chủyển từ nền kinh tế tập trung sang nền kinh tế thị trường. Thời kỳ 1986 - I99Øbình quân thu nhập quốc dân tăng 5%, thời kỳ 1991-1995 là 8,2% và trên 4 vào các nim 1996 - 1997. Năm 1998 do anh hưởng của khủng hoàng kinhté khu vực, nền kinh tế Việt Nam có mức tang trưởng cham lại nhưng van đại Yo năm. Khu vực kh tế tư nhân tăng trưởng liên tục trong những năm gần đây, nói chung xấp Ä tốc độ ting GDP toàn quốc.

Nam 2000 khu vực kinh tế tư nhân đạt 86. \ Co cấu thành phan Ảnh tế cũng có những thay đổi cơ bản, năm 1995 cơ cấu GDP theo thành phần \› hữu : Khu vực kinh tế Nhà nước chiếm 40,1%; khu vực kinh tế dân doanh chấm 53,5%; khu vực có vốn đầu tu nước ngoài chiếm 6,4%. Nam 1997, khu \ic kinh tế Nhà nước chiếm 37,8%; khu vực kinh tế dan doanh chiếm 54%; Wu vực có vốn đầu tư nước ngoài chiếm 8,2%. Qua số liệu trên cũng nói Š những đóng góp của khu vực kinh tế tư nhân, trong đó có DNTN cho sự the trưởng kinh tế đất nước, mat khác chính sự ting trưởng đó cũng đem lại thả cơ và nhiều điều kiện khách quan thuận lợi hơn cho sự phát triển của DNTNÀ Tuy nhiên, theo nhận định của các nhà kinh tế và trên thực tế các DNTN của Việt Nam hiện nay chưa phát huy được hết tiém nắng của mình, còn gap nhiều khó khăn trong sản xuất kinh đoanh.

Hiện tượng này một phần do bản thân các DNTN chưa có kinh nghiệm hoạt động trong nền kinh tế thị trường, chưa du nang động và sáng tạo trong kinh doanh. Mặt khác, cũng còn đo chưa có một khung khổ chính sách thật rõ ràng và ổn định từ phía Nhà nước nhằm đưa ra những biện pháp hữu hiệu tạo điều kiện cho các DNTN phát huy hết khả năng của mình cho sự nghiệp phát triển kinh tế đất nước. Việc xác định địa vị pháp lý của các DNTN sao cho phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế xã hội, cũng nhu yêu cầu của công cuộc đổi mới ma Dang và Nhà nước ta dé xướng, bảo đảm cho các DNTN phát huy được vai trò đích thực cửa mình trong cơ chế chủ động, tự chủ sản xuất kinh doanh, bình đẳng trước pháp luật, gép phần tích cưc vào sự phát triển nền kinh tế đất nước, giải quyết các vấn dé xã hội đặt ra và trở thành một trong những công cụ hữu hiệu cho moi công dana thực hiện quyền tự đo kinh doanh cửa mình.