Luận án Phó Tiến sĩ: Quyền sở hữu của công dân ở Việt Nam - Hà Thị Mai Hiên

!Ò GIAO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯNG TÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN QUỐC GIA VIỆN NGHIÊN CỨU NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT Bie he AC He Ác 4C XÁC Ae HA THI MAI HIEN QUYEN SỞ HỮU CUA CÔNG DAN 6 VIỆT NAM Chuyên ngành : Luật kinh tế. những van dé trong tài Mã số: 35.15 LUẬN ÁN PTS KHOA Người hướng dẫn khoa học: PGS. Luật học DAO TRÍ ÚC VIỆN TRƯỞNG VIEN NC NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUAT HÀ NỘI, 1996 LUI CAM DOAN wee ee ewes Torx: cam doan dây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết Lẻ rors Luận án là trung thực và chưa được ai công bố trong bất kề ụ trình Bate kiút.

Tác gia Ha Thị Mai Hiên MỤC LUC Trai LOI MO ĐẦU CHUONG 1: NHŨNG VAN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VE QUYỀN SỞ HỮU CUA CONG DAN Q 1. Nhan thức luận về chế độ sở hữu. Q và quyền sở hữu của công dân. Quyền sơ hữu và các hình thức pháp luật 2c của việc chiếm hữu 1.

Nội hàm quvén sở hữu của công dân 4€ CHUONG 2: NỘI DUNG QUYỀN SỞ HUU CUA CONG DAN TRONG PHAP LUAT VIET NAM. Quvén sở hữu cua công dân trong qua trình điều chính pháp luật các quan hệ sở hữu ở Việt Nam. Các hình thức pháp lý của việc thực hiện quyền so hữu của cong dân theo pháp luật hiện hành. 97 HƯƠNG 3: VAN ĐỀ BẢO VỆ QUYỀN SỞ HỮU CUA CÔNG DAN VÀ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN SỞ HỮU CỦA CÔNG DÂN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY lit 3.

Bảo vệ quyền sở hữu của công dân. Wan dé hoàn thiện pháp luật về quyền sở hữu của công dân. 14( KẾT LUẬN 154 Phản phụ lục Danh: mục tài liệu tham khao. Tính cấp thiết của dé tai.

Sơ hữu là nội dung mấu chốt của chế độ kinh tế, dóng vai trò quan trọng ng việc thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển kinh tế của một quốc gia. Lịch đã chứng minh rằng tương ứng với một kiểu sở hữu, miệt hình thái sẽ nữu it định, một quan hệ sản xuất nhất định là một phương thức sản xuất.một h thái kinh tế xã hội nhất định. Mặt khác, giữa trình độ phát triển của lực ng sản xuất và mức độ dân chủ hoá đời sống xã hội với mức độ xác nhận én sở hữu và quyền tự do kinh doanh của công dân có mối liên hệ hữ:: oO Ơ nhau. Chính vì vậy quyền sở hữu luôn là chế ciah trưng tâm của hệ thing p luật trong mỗi quốc gia.

Ở nước ta vấn dé quyền sở hữu của công dân luôn luôn được quan tam. ty từ Hiến pháp: 1946, Hiến pháp đầu tiên của nước ta , Nhà nước đã có quy ì về sở hữu và khẳng định: "Quyền tư hữu tài san của công dân Việt Nam c bảo đảm" (Điều 12). Các Hiến pháp và các văn bản pháp luật tiếp theo đã. ung và hoàn thiện các quy định của Nhà nước về quyền sở hữu nói chung ề quyền sở hữu của công dân nói riêng.

Cùng với việc thực hiện chủ trương dồi mới, quyền sở hữu của công dân được quan tâm hơn. Việc thực hiện yêu cầu đa dạng hoá các hình thức sở phai giữ vững tính định hướng xã hội chủ nghĩa. Điều đó được quy định t Hiển pháp 1992 "Cơ cấu kinh tế nhiều thành phần với các hình thức tổ sản xuất, kinh doanh đa dạng dựa trên chế độ sở hữu toàn dan, sở hữu tập :ở hữu tư nhận, trong đó sở hữu toàn dân và sử hữu tập thể là nền tang” 1 3S). Tuy nhiên, để thực hiện được quy định đó của Hiển pháp.

dé sở hữu ức hành động lực thúc đẩy kinh tế phát triển, lầm cho dân giầu, nước mạnh. xã hội ông bằng và văn minh chúng ta vấp phải không ít khó khan. Thứ nhất, chúng ta đã trai qua một thời gian dài thích nghĩ véi chủ ương tuyệt đôi hoá vai trò "công hữu”. Nay cần tạo ra được nhận thức diy đủ + vai trò của các hình thức sở hữu, mà đặc biệt là vai trò của sẽ hữu tư nhân,, cú ivén sở hữu của công dân là cả một cuộc cách mang, mdi sự đổi mci tự day.

Thứ hai, cần nghiên cứu xác định các khái niệm và những vấn đề lý an, thực tiễn liên quan đến quyền sở hữu, các hình thức thực hiện quyền sở tu đặc biệt là quyền sở hữu của công dân. khái niệm chưa được dé cập nhiều me quá Khứ. trong điều kiện phát triển kinh tế hàng hoá. nhiều thành phần :o cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước , theo định hướng xã hội chủ hia cần nghiên cứu vạch ra những cơ sở khoa học để tạo nên hành lang pháp cho sự tổn tại và phát triển của các hình thức sở hữu, đảm bảo ồn định va át triển kinh tế, thực hiện công nghiệp hoá và hiện đại hóa đất nước.

Trong : cảnh như vay, đề tài "Quyền sở hữu của công dân ở Việt Nam" càng trở nên › thiết cần được nghiên cứu để đáp ứng như cầu lý luận và thực tiễn ở nước ta. Tình hình nghiên cứu đề tài. Vấn đề quyền sở hữu được quan tâm hàng đầu trong những nam đầu của 13 cuộc đổi mới ở nước ta. Thời kỳ đó các nhà khoa học kinh tế, triết học, ee) luat.

đều tim cách lý giải cho sự tổn tại của sở hữu tư nhân trong dié quá độ lên chủ nghĩa xã hội và vấn dé mới quan hệ giữa chế độ sở hữu với tiêu, lý tưởng cộng sản chủ nghĩa - Nhiều bài viết, công trình về sở hữu rong nén sản xuất hàng hoá nhiều thành phần é: lên chủ nghĩa xã hội ở nước a” (để tài cấp bộ của Viện Nhà nước và pháp luật 1990); “Vấn đẻ sở hữu trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội” của Lé Hữu Nghĩa: "Sở hữu xã hội chủ hia dưới ánh sáng của dong lối cải tổ, doi mới” của Lẻ Bàn Thạch: "Co cấu ở hữu và cơ ché kinh tế - Những vấn đẻ lý luận pháp dý và thực tiễn ở Việt sam” của Trần Trọng Huu; “Ban vẻ quyền sở hữu của hộ cá thé” cua Lê Hồng lạnh. đã dé cập nhiều khía cạnh kinh tế, pháp lý sủa sở hữu. Với việc ban hành Hiến pháp 1992. chế đệ so hữu được xás định cụ thé u Điều 15 gồm có "Chế độ sở hữu toàn dân, sở hữu tập thể, so hữu tư nhân.

‘ong đó sở hữu toàn dân và sở hữu tập thể là nền tang”. Quyền sở hữu của core ân được ghi nhận cùng với quyền tự do kinh doanh (Điều 57 và Điều 5§ HP): uật dau tư nước ngoài tại Việt Nam, Luật Cêng ty, Luật Doanh nghiệp tư hân, Luật đất dai, Luật phá sản doanh nghiệp. ra đời đã giải quyết nhiều vấn ẻ thực tiễn về sở hữu. vấn dé nồi lên lại là cơ chế pháp lý nội tại.

là những vấn để tang tính pháp lý đặc trưng của chế độ sở hữu; Các khái niệm quyền sở hữu vớ: uyền tài sản, các hình thức thực hiện quyền sở hữu , nhất là quyền sở hữu Nhà ước (toàn dan). Vấn dé là phải có một cơ chế thích hợp để dam bảo vai trò chủ 10 của chế độ sở hữu toàn dân và sở hữu tập thể trong nền kinh tế nhiều thành tần theo cơ chế thị trường không phải chỉ là tỉ trọng mà là hiệu quả kinh tế và r tăng trưởng; Cùng với việc soạn thảo Bộ luật dân sự, nhiều công trình, nhiều tộc hội thảo về luật dân sự nói chung, về quyền sở hữu nói riêng đã thu hút sự am gia của nhiều nhà nghiên cứu - Các công trình đó đã bắt đầu đi sâu vào ‹© khía cạnh pháp lý của vấn dé quyền sở hữu: "Sở hữu và quyền tài sản" của án Đình Hao, "vấn dé quyền sở hữu theo luật dân sự" của Tiến sĩ Dao Tri úc - ong phạm vi Viện nghiên cứu Nhà nước và phán luật đã tỏ chứ: 3 cuộc hội 10, trong đó có ca Hội thảo quốc tế mang tính chất học thuật về pháp luật dân sự; 3 lần Hội thao góp ý trực tiếp cho Dự thao Bo luật dân sự. Tác giả cũng d có nhiều báo cáo, công trình Khoa học về quyền so hữu. Sau Ludi Doanh nghiệp Nhà nước, Độ luật dân sự nước Cong hoà xã he chủ nghĩa Việt Nam ra đời đánh đấu một bude phất triển mới trong qu.

diéu chính pháp luật các quan hệ sở hữu. Kế tiếp là Luật Hop tấc- xã ve qua: niệm mdi về sở hữu và kinh tế hợp tic, quyền tự de "tan doanh của cá nhâ: công dan. Nhìn chung các công trình khoa học và các văn ban pháp luật đã pha: ánh sự phát triển nhất định về lý luận quyền sở hữu ở nước ta.Đó là cư sở bs luận và thực tiễn cho việc tiép tục nghiên cứu triển khai dé tài quyền sở hữu củ: công dân ở Việt Nam. O ngoài nước: Trong những nước xã hội chủ nghĩa Đông Au trude đây quyền so hữu của công dân được nghiên cứu và giải quyết trên cơ sở quan niện: về một nền kinh tế theo kiểu hành chính bao cấp.

Sau cải cách, cải tổ và dar: chu hoá, có nhiều quan niệm, nhiều cách giải quyết khác nhau; nhiều chuyên dé về sở hữu như: "Quyển sở hữu ở Liên Xô" (1990 bằng tiếng Nga). ở Trung Quốc có nhiều tác giả với nhiều công trình nghiên cứu khác nhau như "Bàn về quy luật phương hướng cải cách chế độ sở hữu Nhà nước" của Phùng Khánh: Tuyển ; Tập san chuyên đề "Cải cách kinh tế ở Trung Quốc”. _Ở các nước tư bản lý luận về quyền sở hữu cũng có những thay đổi đáng xể các công trình "Vấn dé sở hữu trong lý luận pháp lý tư san" (Năm 1980); -uật dan sự của Liên Xô và của nước ngoài (Năm 1989) v. là những tài liệu ham khảo có giá trị.

Alục đích nghiên cứu và nhiệm vụ của luận án. ¡ rước những yêu cầu của công tác lý luận và thực tiễn Khoa học pháp lý, 4 if “ a ` z ˆ eee. ` “” ` 3 ~ M dạn án góp phan làm sáng to khái niệm và nội dung quyền sở hữu của công dan, các hình thức thực hiện quyền sở hữu của công dân, vai trò, vị trí của n. trong nền kinh tế nước nhà.

Đồng thời, qua sự phân tích quá trình điều chỉnh pháp luật các quan hé ở hữu ở nước ta, tác giả có những đánh gia , kết luận và kiến nghị nhằm hoài. hiện hệ thống pháp luật về quyền sở hữu của công dân, dam bảo quyền tự do.