Bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng luận án tiến sĩ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI BÙI THỊ THANH HẰNG BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO VI PHẠM HỢP ĐỒNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI – 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI BÙI THỊ THANH HẰNG BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO VI PHẠM HỢP ĐỒNG Chuyên ngành: Luật dân sự và tố tụng dân sự Mã số: 69.03 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Phùng Trung Tập 2. Nguyễn Minh Tuấn HÀ NỘI – 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu nêu trong luận án là trung thực.

Kết quả nghiên cứu nêu trong luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Bùi Thị Thanh Hằng LỜI CẢM ƠN Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với PGS. Phùng Trung Tập và TS. Nguyễn Minh Tuấn - hai người hướng dẫn đã tận tình chỉ bảo trong quá trình tác giả thực hiện luận án.

Tác giả cũng xin cảm ơn các thầy, cô, anh, chị, bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã động viên, khuyến khích, giúp đỡ, đóng góp ý kiến quý báu để tác giả hoàn thành bản Luận án này. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Bùi Thị Thanh Hằng DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BLDS : Bộ luật Dân sự BLDS năm 2005 : Bộ luật Dân sự năm 2005 BLDS năm 2015 : Bộ luật Dân sự năm 2015 BLDS Pháp năm 1804 : Bộ luật Dân sự Pháp năm 1804 BTTH : Bồi thường thiệt hại CISG : United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods (Công ước của Liên hợp quốc về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế năm 1980) LTM năm 2005 : Luật Thương mại năm 2005 NCS : Nghiên cứu sinh PECL : The Principles of European Contract Law (Bộ nguyên tắc về luật hợp đồng châu Âu) SGA 1979 : Sale of good Act 1979 (Đạo luật về mua bán hàng hóa năm 1979 của Anh) Sắc lệnh số 2016-131 : Ordonnance n° 2016-131 du 10 février 2016 portant réforme du droit des contrats, du régime général et de la preuve des obligations (Sắc lệnh số 2016-131 ngày 10 tháng 2 năm 2016 về cải cách luật hợp đồng, các quy định chung và chứng cứ của các nghĩa vụ) TAND : Tòa án nhân dân UPICC : UNIDROIT Principles of International Commercial Contracts (Bộ nguyên tắc của UNIDROIT về hợp đồng thương mại quốc tế) MỤC LỤC MỞ ĐẦU…………………………………………………………………………………….1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO VI PHẠM HỢP ĐỒNG ……………………………………………………………………………………. Khái luận chung về hợp đồng và vi phạm hợp đồng.

Khái niệm hợp đồng. Khái niệm vi phạm hợp đồng. Khái luận chung về biện pháp khắc phục hậu quả của hành vi vi phạm hợp đồng. Khái niệm biện pháp khắc phục hậu quả của hành vi vi phạm hợp đồng.

Bản chất và chức năng của các biện pháp khắc phục hậu quả của hành vi vi phạm hợp đồng……. Khái niệm, bản chất và chức năng bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng. Khái niệm bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng. Bản chất và chức năng của bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng.

Mối tương quan giữa bồi thường thiệt hại với một số biện pháp khắc phục hậu quả của hành vi vi phạm hợp đồng chính. Mối tương quan giữa bồi thường thiệt hại với một số biện pháp khắc phục hậu quả của hành vi vi phạm hợp đồng chính trong luật hợp đồng Pháp. Mối tương quan giữa bồi thường thiệt hại với một số biện pháp khắc phục hậu quả của hành vi vi phạm hợp đồng chính trong luật hợp đồng Anh. Mối tương quan giữa bồi thường thiệt hại với một số biện pháp khắc phục hậu quả của hành vi vi phạm hợp đồng chính trong CISG, UPICC và PECL.

Mối tương quan giữa bồi thường thiệt hại với một số biện pháp khắc phục hậu quả của hành vi vi phạm hợp đồng chính trong pháp luật hợp đồng Việt Nam. Nguyên tắc bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng. Thời điểm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng …………. Miễn trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng.

Nghĩa vụ hạn chế thiệt hại .57 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. CĂN CỨ ÁP DỤNG BIỆN PHÁP BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO VI PHẠM HỢP ĐỒNG – THỰC TIỄN THỰC HIỆN VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN. Có hành vi vi phạm hợp đồng………………………………………………. Có thiệt hại xảy ra……………………………………………………………….

Có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm hợp đồng và thiệt hại xảy ra…. Có lỗi của bên gây thiệt hại………………………………………………………. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về căn cứ áp dụng biện pháp bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng. Nhóm kiến nghị sửa đổi, bổ sung quy định của BLDS năm 2015 và LTM năm 2005 ……………………………………………………………………………………107 2.

Nhóm kiến nghị về văn bản hướng dẫn thi hành BLDS năm 2015………. Nhóm kiến nghị sửa đổi, bổ sung luật liên quan…………………………………….111 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2…………………………………………………………………. XÁC ĐỊNH MỨC BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO VI PHẠM HỢP ĐỒNG – THỰC TIỄN THỰC HIỆN VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN……………………………. Xác định mức bồi thường thiệt hại trong trường hợp các bên có thỏa thuận trước …………………………………………………………………………………….

Xác định mức bồi thường trong trường hợp không có thỏa thuận trước. Thiệt hại được bồi thường. Cơ sở xác định mức bồi thường trong trường hợp không có thỏa thuận trước……………………………………………………………………………………. Thời điểm tính thiệt hại.

Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về xác định mức bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng. Nhóm kiến nghị sửa đổi, bổ sung quy định của BLDS năm 2015 và LTM năm 2005 …………………………………………………………………………………. Nhóm kiến nghị về văn bản hướng dẫn thi hành BLDS năm 2015. Nhóm kiến nghị sửa đổi, bổ sung quy định của luật liên quan .161 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3………………………………………………………………….161 KẾT LUẬN CHUNG………………………………………………………………………164 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN………………………………………………………………………….166 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO……………………………………………….

TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI LUẬN ÁN……. MỘT SỐ BẢN ÁN, QUYẾT ĐỊNH VỀ BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO VI PHẠM HỢP ĐỒNG……………………………………………………………………. Tính cấp thiết của đề tài Hợp đồng là một trong những phương tiện pháp lý chủ yếu được mọi cá nhân, tổ chức sử dụng nhằm thỏa mãn các nhu cầu về mọi mặt trong cuộc sống, do vậy, hợp đồng luôn có vai trò quan trọng đối với sự vận hành của nền kinh tế. Do tầm quan trọng của hợp đồng đối với đời sống xã hội nên các hệ thống pháp luật trên thế giới đều đặt luật hợp đồng ở vị trí trung tâm của luật tư và luôn quan tâm hoàn thiện, phát triển lĩnh vực pháp luật này.

Nếu như xác lập hợp đồng là quá trình các bên thỏa thuận, thống nhất với nhau về các điều khoản hợp đồng thì thực hiện hợp đồng lại là quá trình các bên biến các điều khoản họ đã tự nguyện cam kết thành hiện thực để đáp ứng các quyền và nghĩa vụ mà họ mong muốn đạt được. Khi xác lập hợp đồng, thông thường các bên sẽ tự giác thực hiện đầy đủ các điều khoản mà họ đã tự nguyện cam kết. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, vì những lý do chủ quan hoặc khách quan mà bên có nghĩa vụ không thực hiện đúng nghĩa vụ đã cam kết, gây thiệt hại cho bên có quyền trong quan hệ hợp đồng. Để khắc phục hậu quả bất lợi do hành vi vi phạm hợp đồng của bên có nghĩa vụ mang lại, luật hợp đồng các quốc gia đều dự liệu một biện pháp giúp bên bị thiệt hại khắc phục những hậu quả mà hành vi vi phạm hợp đồng của bên có nghĩa vụ gây ra, qua đó giúp bên bị thiệt hại bảo vệ được các quyền và lợi ích hợp pháp do vi phạm hợp đồng.

Bồi thường thiệt hại (BTTH) do vi phạm hợp đồng là biện pháp pháp lý quan trọng có vai trò bù đắp cho bên bị thiệt hại (bên có quyền) những tổn thất là hậu quả của hành vi vi phạm hợp đồng. Trong các hệ thống pháp luật, về nguyên tắc BTTH là biện pháp nhằm khắc phục những thiệt hại xảy ra để đưa bên bị thiệt hại vào vị trí mà đáng lẽ bên này có được nếu hợp đồng được thực hiện đúng, tuy vậy, các hệ thống pháp luật cũng có những khác biệt về biện pháp này như thiệt hại được bồi thường, căn cứ áp dụng biện pháp BTTH, xác định mức BTTH, các trường hợp được miễn trách nhiệm BTTH… Bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng không phải là vấn đề pháp lý mới trong các hệ thống pháp luật hiện đại nhưng đây lại là vấn đề chưa nhận được sự quan tâm đúng mức trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Chẳng hạn như những thiệt hại nào có thể được bồi thường, căn cứ áp dụng biện pháp BTTH? Trong trường hợp nào bên vi phạm hợp đồng được miễn trách nhiệm BTTH? Đây là những vấn đề vẫn chưa thực sự được giải quyết triệt để trong pháp luật hợp đồng Việt Nam. Do vậy, nghiên cứu các quy định của pháp luật hợp đồng Việt Nam trong mối tương quan với luật hợp đồng hiện đại của một số quốc gia như Pháp và Anh, cũng như các văn bản pháp lý quốc tế quan trọng về 2 luật hợp đồng để từ đó rút ra những kinh nghiệm cho việc hoàn thiện pháp luật hợp đồng Việt Nam trong việc áp dụng biện pháp BTTH do vi phạm hợp đồng là việc cần thiết cả về lý luận và thực tiễn.

Đấy là lý do để nghiên cứu sinh (NCS) chọn chủ đề “Bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng” làm đề tài luận án tiến sỹ luật học của mình. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu Mục đích nghiên cứu của luận án là thông qua việc nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn các quy định của pháp luật Việt Nam về BTTH do vi phạm hợp đồng ở Việt Nam, trên cơ sở so sánh đối chiếu với qui định BTTH do vi phạm hợp đồng của một số quốc gia và một số văn bản pháp lý quốc tế nhằm góp phần làm rõ và làm phong phú thêm về cơ sở lý luận, thực tiễn và pháp lý của vấn đề BTTH do vi phạm hợp đồng, tiếp thu có chọn lọc những điểm tiến bộ trong pháp luật quốc tế; đồng thời đưa ra những kiến nghị cụ thể để sửa đổi, bổ sung các qui định còn bất cập, thiếu sót trong pháp luật hiện hành, hoàn thiện cơ chế pháp lý điều chỉnh BTTH do vi phạm hợp đồng theo xu hướng hiện đại và hội nhập, qua đó nâng cao hiệu quả điều chỉnh của pháp luật hợp đồng Việt Nam.