Luận án tiến sĩ pháp nhân tôn giáo ở việt nam những vấn đề đặt ra hiện nay

V ỆN N TR QU MN N UYỄN TUẤN T ÙY P ÁP N ÂN TÔN ÁO Ở V ỆT N M - N ỮN VẤN ĐỀ ĐẶT R ỆN N Y LUẬN ÁN T ẾN SĨ N ÀN TÔN ÁO ÀN - 2022 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat ii MỤ LỤ MỞ ĐẦU. 1 hƣơng 1: TỔN QU N TÌN ÌN N ÊN ỨU VÀ KHUNG LÝ T UYẾT L ÊN QU N ĐỀN LUẬN ÁN. Tình hình nghiên cứu và những vấn đề cơ bản liên quan đến luận án. Các vấn đề đã được nghiên cứu và các vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu.

Khung lý thuyết nghiên cứu và một số khái niệm cơ bản được sử dụng trong luận án. 32 hƣơng 2: PHÁP NHÂN TÔN GIÁO - M T S VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ T Ự T ỄN. Tôn giáo và sự cần thiết của pháp nhân tôn giáo. Pháp nhân tôn giáo cụ thể của một số nước trên thế giới.

Tôn giáo và tổ chức tôn giáo ở Việt Nam. 63 hƣơng 3: ÔN N ẬN P ÁP N ÂN TÔN ÁO Ở V ỆT N M. Quy định của pháp luật Việt Nam về vấn đề pháp nhân tôn giáo. Pháp nhân tôn giáo ở Việt Nam trước thời kỳ đổi mới.

Pháp nhân tôn giáo ở Việt Nam thời kỳ đổi mới - trước pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo (1990-2004). Pháp nhân tôn giáo ở Việt Nam thời kỳ đổi mới - sau pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo (2004-2020). 107 hƣơng 4: UYỂN B ẾN ĐỜ S N TÔN ÁO, N ỮN VẤN ĐỀ ĐẶT R VÀ K UYẾN N Đ VỚ P ÁP N ÂN TÔN ÁO Ở V ỆT N M. Những chuyến biến đời sống tôn giáo và công tác quản lý nhà nước sau công nhận pháp nhân tôn giáo.

Những vấn đề đặt ra liên quan đến pháp nhân tôn giáo ở Việt Nam. Những khuyến nghị liên quan đến pháp nhân tôn giáo ở Việt Nam. 133 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat iii KẾT LUẬN. 142 D N MỤ ÔN TRÌN ÔN B Ủ TÁ Ả.

145 D N MỤ TÀ L ỆU T M K ẢO. 160 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của luận án Việt Nam là quốc gia đa dạng tôn giáo và đa dạng về tổ chức tôn giáo. Ở Việt Nam, trừ một số ít tôn giáo duy trì một tổ chức chung, còn đa số các tôn giáo bao gồm nhiều tổ chức tôn giáo độc lập.

Cụ thể: Phật giáo trước khi thống nhất thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam (1981) là 09 tổ chức, Công giáo với 27 giáo phận và cơ chế liên hiệp là Hội đồng Giám mục Việt Nam, Cao Đài với 10 tổ chức, một pháp môn và 21 cơ sở tồn tại độc lập, Tin Lành với hàng vài chục tổ chức,. Ngoài ra cò hàng chục tổ chức tôn giáo, nhất là tôn giáo nội sinh duy trì tổ chức riêng, như Bửu sơn Kỳ hương, Tứ ân Hiếu nghĩa, Tịnh độ Cư sỹ Phật hội,… Nét đặc trưng tiêu biểu của tôn giáo là có tổ chức giáo hội - một thiết chế quyền lực của tôn giáo nhằm liên kết tín đồ và duy trì các mối quan hệ trong tôn giáo, thực hiện các hoạt động tôn giáo, đồng thời tổ chức tôn giáo còn thực hiện chức năng quan hệ xã hội. Mỗi tổ chức tôn giáo có hình thái giáo hội khác nhau. Có tôn giáo xây dựng giáo hội theo bốn cấp hành chính, có tôn giáo xây dựng giáo hội ba cấp hành chính, nhưng cũng có tôn giáo chỉ duy trì giáo hội theo hai cấp hành chính.

Có tôn giáo duy trì giáo hội theo cơ chế dân chủ, có tôn giáo duy trì giáo hội theo cơ chế chuyên chế nhưng cũng có tôn giáo kết hợp cả hai cơ chế, dân chủ và chuyên chế. Trước đây, trong một thời gian dài, do nhiều nguyên nhân, trong nhận thức coi tôn giáo là “tàn dư” của xã hội cũ, là kết quả sai lầm trong nhận thức của con người, tôn giáo là đối lập với chủ nghĩa xã hội, với khoa học nên cần phải thu hẹp, hạn chế tôn giáo; rằng trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội, đời sống dân sinh, trình độ dân trí của nhân dân nâng cao, tôn giáo sẽ sớm “tiêu vong”. Chính vì vậy, khi giải quyết vấn đề tôn giáo chưa thấy hết vai trò, chức năng của tổ chức tôn giáo đối với đời sống tôn giáo. Mặt khác, vì lo ngại tôn giáo có tổ chức sẽ tạo ra sức mạnh nên dễ bị lôi kéo, lợi dụng vào TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat 2 những mục đích xấu nên dè dặt trong vấn đề công nhận tổ chức tôn giáo và hoạt động của tổ chức tôn giáo.

Ở Việt Nam, bước vào thời kỳ đổi mới, chỉ có hai (02) tổ chức tôn giáo được công nhận là Hội thánh Tin lành Việt Nam (miền Bắc) được công nhận từ năm 1958, Giáo hội Phật giáo Việt Nam được công nhận năm 1981. Riêng Công giáo là mặc nhận sự tồn tại của các giáo phận cho đến năm 1980, Nhà nước cho phép thành lập Hội đồng Giám mục Việt Nam - một cơ chế liên hiệp giữa các giáo phận. Còn lại tất cả các tổ chức tôn giáo ở phía Nam không được công nhận và không được hoạt động về tổ chức. Các tổ chức tôn giáo không được công nhận về tổ chức tôn giáo, không có địa vị pháp lý đồng nghĩa với các việc như việc hướng dẫn các hoạt động tôn giáo, việc đào tạo, phong chức, phong phẩm chức sắc, việc in ấn, xuất bản kinh sách - ấn phẩm tôn giáo, việc xây dựng sửa chữa nơi thờ tự,… hầu như không được thực hiện, nếu có thì không được pháp luật thừa nhận, quen gọi là hoạt động “chui”.

Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chức sắc mà ảnh hưởng đến sinh hoạt tôn giáo của tín đồ - một trong những quyền lợi mà pháp luật đã thừa nhận. Thời kỳ đổi mới mở ra cơ chế thị trường với nhiều thành phần kinh tế, nhất là kinh tế tư nhân (không chỉ hai thành phần tập thể và quốc doanh như trước) nên có vấn đề công nhận pháp nhân kinh tế. Cùng với đổi mới về kinh tế, văn hóa, xã hội, là đổi mới chính sách tôn giáo. Một trong những vấn đề quan trọng và cấp bách của công tác tôn giáo thời kỳ đổi mới là việc xem xét bình thường hóa hoạt động về tổ chức của các tôn giáo, tức là công nhận tư cách pháp nhân về mặt tổ chức của tôn giáo (gọi chung là công nhận pháp nhân tôn giáo).

Việc công nhận pháp nhân tôn giáo còn được đặt trong điều kiện Việt Nam mở cửa và hội nhập quốc tế sâu rộng, sẽ có các tổ chức tôn giáo mới xuất hiện cần được công nhận pháp nhân để hoạt động theo quy định của pháp luật. Nghị quyết số 24/NQ-TW (1990) của Bộ Chính trị ban Chấp hành Trung ương Đảng đặt đấu mốc cho quá trình đổi mới chính sách tôn TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat 3 giáo đã mở ra cho việc công nhận tổ chức tôn giáo. Từ năm 1995 đến khi Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2004 [139], Nhà nước đã xem xét công nhận từng trường hợp tổ chức tôn giáo lớn có phạm vi hoạt động rộng, ảnh hướng nhiều mặt đến đời sống xã hội, như các tổ chức của đạo Cao Đài, Phật giáo Hòa Hảo và Hội thánh Tin lành Việt Nam (miền Nam). Sau Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo đến năm 2016 - khi Luật Tín ngưỡng, tôn giáo ban hành đã có thêm hơn hai chục tổ chức tôn giáo được công nhận.

Như vậy từ ba tổ chức tôn giáo được hoạt động bình thường (thời điểm năm 1995) đến năm 2021, ở Việt Nam có tất cả 41 tổ chức tôn giáo được hoạt động hợp pháp dưới dạng công nhận pháp nhân và đăng ký hoạt động. Cùng với quá trình công nhận pháp nhân tôn giáo là quá trình hoàn chỉnh các văn bản quy phạm pháp luật về hoạt động tôn giáo qua Nghị định 69/NĐ-CP (1991), Nghị định 26/NĐ-CP (1999), Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo (2004), và dấu mốc quan trọng là Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (2016). Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (2016) chính thức quy định việc công nhận “Pháp nhân của tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc” (Điều 30) [117] và xếp pháp nhân tôn giáo thuộc pháp nhân phi thương mại. Công nhận pháp nhân tôn giáo ở Việt Nam đã làm chuyển biến đời sống tôn giáo ở Việt Nam theo hướng tích cực, đồng thời là cơ sở để hướng dẫn, quản lý hoạt động tôn giáo theo pháp luật.

Tuy nhiên, vẫn còn những vấn đề đặt ra đối với pháp nhân tôn giáo ở Việt Nam, cả lý luận và thực tiễn theo các hướng khác nhau. Trước hết là những ý kiến cho rằng, công nhận pháp nhân tôn giáo là hữu khuynh, làm tăng sức mạnh cho các tổ chức tôn giáo, tạo thành những “đoàn thể áp lực” với chính quyền, là cơ hội để các thế lực thù địch lợi dụng tôn giáo để chống phá Đảng và Nhà nước. Cũng có luồng ý kiến cho rằng việc công nhận pháp nhân tôn giáo còn khó khăn và rườm rà với nhiều thủ tục hành chính. Cũng có những ý kiến cho rằng nên mở ra thêm nữa để công nhận các tôn giáo mới trong điều kiện mở cửa và hội nhập quốc tế,.

TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat 4 Từ những phân tích trên cho thấy việc công nhận tư cách pháp nhân tôn giáo là một nội dung rất quan trọng trong chính sách tôn giáo ở Việt Nam thời kỳ đổi mới, nhất là giai đoạn đầu, đang còn nhiều vấn đề đặt ra cần quan tâm cả lý luận và thực tiễn. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có đề tài nghiên cứu nào ở các cấp độ khác nhau về pháp nhân tôn giáo ở Việt Nam. Vì vậy, nghiên cứu sinh chọn chủ đề “Pháp nhân tôn giáo ở Việt Nam - Những vấn đề đặt ra hiện nay” làm đề tài luận án tiến sĩ ngành Tôn giáo học. Mục đích và nhiệm vụ của luận án 2.

Mục đích của luận án Làm rõ vấn đề pháp nhân tôn giáo, quá trình công nhận pháp nhân tôn giáo ở Việt Nam thời kỳ đổi mới; đồng thời xác định các vấn đề đang đặt ra để đề xuất những giải pháp trong việc công nhận pháp nhân tôn giáo liên quan đến công tác quản lý nhà nước trong thời gian tới.