Luận văn ThS: Chuyển giao quyền yêu cầu & nghĩa vụ pháp luật Việt Nam - Đào Khánh Linh

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT ĐÀO KHÁNH LINH CHUYỂN GIAO QUYỀN YÊU CẦU VÀ CHUYỂN GIAO NGHĨA VỤ THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI - 2024 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT ĐÀO KHÁNH LINH CHUYỂN GIAO QUYỀN YÊU CẦU VÀ CHUYỂN GIAO NGHĨA VỤ THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM Chuyên ngành: Luật Dân sự và Tố tụng Dân sự Mã số: 8380101.04 LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGÔ HUY CƯƠNG HÀ NỘI - 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực. Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Trường Đại học Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội.

Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Trường Đại học Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn! NGƯỜI CAM ĐOAN Đào Khánh Linh MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ CHUYỂN GIAO QUYỀN YÊU CẦU VÀ CHUYỂN GIAO NGHĨA VỤ. Khái quát về nghĩa vụ dân sự.

Khái niệm và đặc điểm pháp lý của nghĩa vụ dân sự. Khái quát nội dung pháp lý chủ yếu của nghĩa vụ dân sự. Khái niệm, đặc điểm và tầm quan trọng của chuyển giao quyền yêu cầu và chuyển giao nghĩa vụ. Khái niệm và đặc điểm của chuyển giao quyền yêu cầu và chuyển giao nghĩa vụ.

Tầm quan trọng của chuyển giao quyền yêu cầu và chuyển giao nghĩa vụ. Các nội dung pháp lý chủ yếu của chuyển giao quyền yêu cầu và chuyển giao nghĩa vụ. Nội dung pháp lý của chuyển giao quyền yêu cầu. Nội dung pháp lý của chuyển giao nghĩa vụ.

Tranh chấp và giải quyết tranh chấp liên quan tới chuyển giao quyền yêu cầu và chuyển giao nghĩa vụ. 29 Kết luận Chương 1. 33 Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ CHUYỂN GIAO QUYỀN YÊU CẦU VÀ CHUYỂN GIAO NGHĨA VỤ. Tổng thuật về chế định chuyển giao quyền yêu cầu và chuyển giao nghĩa vụ trong pháp luật Việt Nam hiện hành.

Thực trạng các qui định chuyển giao quyền yêu cầu. Thực trạng các qui định chuyển giao nghĩa vụ. 57 Kết luận Chương 2. 66 Chương 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHẾ ĐỊNH CHUYỂN GIAO QUYỀN YÊU CẦU VÀ CHUYỂN GIAO NGHĨA VỤ Ở VIỆT NAM.

Sự cần thiết hoàn thiện chế định chuyển giao quyền yêu cầu và chuyển giao nghĩa vụ trong pháp luật Việt Nam hiện nay. Kiến nghị các định hướng chủ yếu và các giải pháp hoàn thiện chế định pháp luật chuyển giao quyền yêu cầu và chuyển giao nghĩa vụ. Kiến nghị các định hướng. Kiến nghị các giải pháp cụ thể.

69 Kết luận Chương 3. 73 KẾT LUẬN CHUNG. 74 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Sự cần thiết nghiên cứu của đề tài luận văn Ngày nay, việc mua bán tài sản vô hình là các trái quyền khá phổ biến vì nó được xem là một hình thức kinh doanh hay hỗ trợ kinh doanh và giao lưu dân sự quan trọng, chẳng hạn như chuyển giao quyền đòi nợ của ngân hàng cho một định chế tài chính hay chuyển nhượng một dự án đầu tư, chấm dứt hoạt động của một hãng bảo hiểm hay một ngân hàng, bảo đảm để vay một khoản nợ, tổ chức lại pháp nhân.

Ở nước ta pháp luật có nhiều quy định điều chỉnh các quan hệ này, điển hình là Bộ luật Dân sự, Luật Doanh nghiệp, Luật Chứng khoán và nhiều đạo luật chuyên ngành khác. Tuy nhiên việc hiểu và điều chỉnh đúng đắn, an toàn và có hiệu quả cao các quan hệ chuyển giao này vẫn cần được đặt ra. Chuyển giao quyền yêu cầu và chuyển giao nghĩa vụ là một chế định pháp luật được xây dựng trên nhu cầu khách quan phát sinh trong giao lưu dân sự. Ngày nay chế định này xuất hiện trong hầu hết các hệ thống pháp luật dù nó ra đời khá muộn mằn so với chuyển giao vật và các vật quyền.

Nghĩa vụ hay trái quyền là một quyền đối nhân, một loại tài sản vô hình, một quan hệ pháp luật dân sự tương đối. Do đó việc chuyển giao quyền yêu cầu và chuyển giao nghĩa vụ (nói theo nghĩa hẹp) phức tạp hơn so với chuyển giao vật và quyền đối vật, kể cả nhìn nhận nó từ giác độ của việc thực hiện yêu cầu hay nghĩa vụ chuyển giao. Các Bộ luật Dân sự năm 1995, Bộ luật Dân sự năm 2005, và Bộ luật Dân sự năm 2015 đều có nhiều qui định riêng biệt về chuyển nhượng quyền yêu cầu và chuyển giao nghĩa vụ tại phần nói về nghĩa vụ và hợp đồng. Tuy nhiên các qui định này khá sơ sài, nên khó có thể cung cấp tương đối đầy đủ các giải pháp cho việc giải quyết tranh chấp, trong khi các quan hệ xã hội, nhất là các quan hệ kinh tế đang ngày càng trở nên phức tạp do Việt Nam đang xây dựng kinh tế thị trường, cổ vũ khu vực 1 kinh tế tư nhân phát triển, và chủ động hội nhập quốc tế.

Thực tế việc mua bán nợ, chuyển nhượng dự án, mua bán và sáp nhập công ty, chuyển nhượng hợp đồng, và mua bán các trái quyền khác đang diễn ra hết sức nhộn nhịp. Các tranh chấp ngày càng nhiều và càng trở nên phức tạp. Vì vậy các hoạt động này đòi hỏi phải có các quy định pháp luật tương ứng. Xét từ mặt học thuật, hiếm thấy một công trình nghiên cứu chuyên biệt có hệ thống nào về vấn đề này.

Do đó việc đánh giá sự phù hợp hay tương thích của các qui định pháp luật về chuyển giao quyền yêu cầu và chuyển giao nghĩa vụ đối với các đòi hỏi của thực tiễn cuộc sống chưa thể được xem là xác đáng. Bởi các lý do trên, em xin chọn đề tài: “Chuyển giao quyền yêu cầu và chuyển giao nghĩa vụ theo pháp luật Việt Nam” làm đề tài cho luận văn thạc sĩ luật của mình. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước Tình hình nghiên cứu ngoài nước Chuyển giao quyền yêu cầu và chuyển giao nghĩa vụ thường được gắn với các quy định về nghĩa vụ hay quy định về hợp đồng tùy thuộc vào truyền thống pháp luật khác nhau mà các hệ thống pháp luật quốc gia theo đuổi. Mặc dù không có lịch sử lâu đời như chuyển giao quyền đối vật, những chuyển giao quyền đối nhân này luôn được chú ý tới trong các sinh hoạt kinh tế ở các quốc gia.

Vì vậy chắc hẳn vấn đề này đã được nghiên cứu khá kỹ. Tuy nhiên trong những quốc gia có nền kinh tế chuyển đổi như Việt Nam thì ít có cơ hội để gây được sự chú ý nghiên cứu của các chuyên gia nước ngoài bởi sự biến động trong các quy định liên quan luôn rình rập. Tình hình nghiên cứu trong nước Mặc dù ít được chú ý hơn, nhưng ở trong nước các giáo trình dạy luật dân sự đều đề cập tới vấn đề chuyển giao quyền yêu cầu và chuyển giao nghĩa vụ. Dưới đây là một số giáo trình chuyên ngành luật dân sự, sách chuyên khảo 2 và tạp chí khoa học nghiên cứu về hệ quả pháp lý của chuyển giao quyền yêu cầu.

Nguyễn Mạnh Bách (1998), Nghĩa vụ dân sự trong luật dân sự Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia. Cuốn sách này chủ yếu phân tích về nghĩa vụ dân sự theo các quy định từ BLDS năm 1995, trong đó có nội dung chuyển giao quyền yêu cầu thực hiện nghĩa vụ dân sự. Tuy nhiên, tác giả quyển sách này đã sử dụng một số thuật ngữ khác như: “trái chủ”, “trái hộ”, “người thụ nhượng”, “chuyển nhượng trái quyền”, “người chủ nhượng”, “người bị nhượng” để nói về chế định chuyển giao quyền yêu cầu.

Tác giả cuốn sách này cho rằng sự chuyển nhượng trái quyền có hiệu lực di chuyển trái khoản từ người chủ nhượng sang người thụ nhượng với tất cả những quyền lợi phụ thuộc của trái khoản đó, nhất là những bảo đảm như sự bảo lãnh hay thế chấp dùng để bảo đảm cho trái khoản đó. Hồng Đức – Hội Luật gia Việt Nam. Cuốn sách này phân tích về nhiều nội dung của nghĩa vụ dân sự trong đó có đề cập đến nội dung chuyển giao quyền yêu cầu thực hiện nghĩa vụ dân sự. Hệ quả pháp lý của chuyển giao quyền yêu cầu, tác giả của cuốn sách này cho rằng sau khi chuyển giao quyền yêu cầu thì bên có quyền ban đầu không phải chịu trách nhiệm với bên thế quyền về khả năng thực hiện nghĩa vụ của bên có nghĩa vụ bởi khi đó bên có quyền ban đầu đã ra khỏi quan hệ nghĩa vụ.

Sau khi chuyển giao quyền yêu cầu thì chỉ có chủ thể có quyền là thay đổi còn về nội dung, bản chất cũng như đối tượng của nghĩa vụ thì vẫn không thay đổi. Vấn đề này trong luận văn tác giả có đưa ra đề xuất giải pháp để phù hợp với thực tiễn đời sống, pháp luận hiện nay. Trường Đại học Luật Hà Nội (2018), Giáo trình Luật dân sự Việt Nam, Tập 2, Đinh Văn Thanh và Nguyễn Minh Tuấn (Chủ biên), Nxb. Công an nhân dân.

Theo giáo trình này, bản chất của chuyển giao quyền yêu cầu là việc bên thứ ba thế vào vị trí của bên có quyền 3 trong quan hệ nghĩa vụ với tư cách là một bên chủ thể thế quyền. Nếu bên có nghĩa vụ không thực hiện hoặc thực hiện không đúng hay không đầy đủ nghĩa vụ thì bên thế quyền được thực hiện quyền yêu cầu của mình theo quy định pháp luật. Trường hợp này bên có quyền ban đầu hoàn toàn không phải chịu trách nhiệm với bên thế quyền về khả năng thực hiện nghĩa vụ của bên có nghĩa vụ (trừ trường hợp giữa các bên có thỏa thuận khác). Bên có quyền ban đầu chỉ phải chịu trách nhiệm với bên thế quyền trong trường hợp về hiệu lực của quyền yêu cầu.

Do đó, bên có quyền ban đầu phải cung cấp thông tin và chuyển giao giấy tờ có liên quan cho bên thế quyền. Nếu quyền yêu cầu có biện pháp bảo đảm thì bên có quyền ban đầu phải chuyển giao cả biện pháp bảo đảm đó cho bên thế quyền. Đồng thời, giáo trình này còn chỉ ra một số điểm khác biệt giữa hệ quả pháp lý của chuyển giao quyền yêu cầu và hệ quả pháp lý của thực hiện quyền yêu cầu thông qua bên thứ ba.